హిమవత్ పర్వతాల దేవాలయాలు – హిమాలయ పవిత్ర క్షేత్రాలు
హిమవత్ పర్వతాలు లేదా హిమాలయాలు ప్రపంచంలోని ప్రసిద్ధ పర్వత శ్రేణులలో ఒకటి. ఈ పర్వత ప్రాంతం భారతదేశం, పాకిస్తాన్, చైనా, టిబెట్, నేపాల్ మరియు భూటాన్ ప్రాంతాలతో అనుసంధానమై ఉంది.
హిమాలయ ప్రాంతాలు హిందూ, బౌద్ధ, జైన, సిక్కు మరియు బోన్ సంప్రదాయాలకు చెందిన అనేక పవిత్ర క్షేత్రాలు, దేవాలయాలు, మఠాలు, స్థూపాలు మరియు తీర్థయాత్రలకు ప్రసిద్ధి చెందాయి.
1. భారతదేశం – India
| Sl. No. | దేవాలయం / పవిత్ర క్షేత్రం | ప్రాంతం |
|---|---|---|
| 1 | కేదార్నాథ్ దేవాలయం | ఉత్తరాఖండ్ |
| 2 | బద్రీనాథ్ దేవాలయం | ఉత్తరాఖండ్ |
| 3 | గంగోత్రి దేవాలయం | ఉత్తరాఖండ్ |
| 4 | యమునోత్రి దేవాలయం | ఉత్తరాఖండ్ |
| 5 | తుంగనాథ్ దేవాలయం | ఉత్తరాఖండ్ |
| 6 | రుద్రనాథ్ దేవాలయం | ఉత్తరాఖండ్ |
| 7 | మధ్మహేశ్వర్ దేవాలయం | ఉత్తరాఖండ్ |
| 8 | కల్పేశ్వర్ దేవాలయం | ఉత్తరాఖండ్ |
| 9 | జాగేశ్వర్ దేవాలయ సముదాయం | ఉత్తరాఖండ్ |
| 10 | వైష్ణోదేవి దేవాలయం | జమ్మూ |
| 11 | అమర్నాథ్ గుహ | కాశ్మీర్ |
| 12 | హేమ్కుండ్ సాహిబ్ | ఉత్తరాఖండ్ |
| 13 | హేమిస్ మఠం | లడఖ్ |
| 14 | తిక్సే మఠం | లడఖ్ |
| 15 | అల్చి మఠం | లడఖ్ |
| 16 | లామయురు మఠం | లడఖ్ |
| 17 | రేవాల్సర్ పవిత్ర సరస్సు | హిమాచల్ ప్రదేశ్ |
| 18 | తాబో మఠం | స్పితి, హిమాచల్ ప్రదేశ్ |
| 19 | కీ మఠం | స్పితి, హిమాచల్ ప్రదేశ్ |
| 20 | ధంకర్ మఠం | స్పితి, హిమాచల్ ప్రదేశ్ |
| 21 | త్సుగ్లాగ్ఖాంగ్ ఆలయ సముదాయం | ధర్మశాల, హిమాచల్ ప్రదేశ్ |
| 22 | నమ్గ్యాల్ మఠం | ధర్మశాల, హిమాచల్ ప్రదేశ్ |
| 23 | తవాంగ్ మఠం | అరుణాచల్ ప్రదేశ్ |
| 24 | ఉర్గెల్లింగ్ మఠం | తవాంగ్, అరుణాచల్ ప్రదేశ్ |
2. పాకిస్తాన్ – Pakistan
| Sl. No. | దేవాలయం / పవిత్ర క్షేత్రం | ప్రాంతం |
|---|---|---|
| 25 | కటాస్ రాజ్ దేవాలయ సముదాయం | పంజాబ్ |
| 26 | శివ గంగా దేవాలయం | పాకిస్తాన్ |
| 27 | మాకోట్ దేవాలయం | పంజాబ్ |
| 28 | హింగ్లాజ్ మాతా దేవాలయం | బలూచిస్తాన్ |
| 29 | తక్షశిల బౌద్ధ పురావస్తు ప్రాంతం | పంజాబ్ |
| 30 | ధర్మరాజిక స్థూపం | తక్షశిల |
| 31 | జౌలియన్ బౌద్ధ మఠం | తక్షశిల |
| 32 | మొహ్రా మొరాదు బౌద్ధ మఠం | తక్షశిల |
| 33 | తఖ్త్-ఇ-బాహి బౌద్ధ మఠం | ఖైబర్ పఖ్తూన్ఖ్వా |
| 34 | స్వాత్ బౌద్ధ పురావస్తు ప్రాంతాలు | స్వాత్ లోయ |
| 35 | నంకానా సాహిబ్ గురుద్వారా | పంజాబ్ |
| 36 | పంజా సాహిబ్ గురుద్వారా | హసన్ అబ్దాల్ |
3. టిబెట్ – Tibet, China
| Sl. No. | దేవాలయం / పవిత్ర క్షేత్రం | ప్రాంతం |
|---|---|---|
| 37 | జోఖాంగ్ దేవాలయం | లాసా |
| 38 | రామోచే దేవాలయం | లాసా |
| 39 | పోటాలా ప్యాలెస్ | లాసా |
| 40 | ద్రేపుంగ్ మఠం | లాసా |
| 41 | సెరా మఠం | లాసా |
| 42 | గాండెన్ మఠం | లాసా సమీపం |
| 43 | సమ్యే మఠం | షానన్ |
| 44 | ట్రాండ్రుక్ మఠం | షానన్ |
| 45 | తాషిల్హున్పో మఠం | షిగాత్సే |
| 46 | సాక్య మఠం | సాక్యా |
| 47 | పెల్కోర్ చోడే మఠం | గ్యాంజే |
| 48 | రోంగ్బుక్ మఠం | ఎవరెస్ట్ ఉత్తర ప్రాంతం |
| 49 | కైలాస పర్వతం | న్గారి |
| 50 | మానస సరోవర తీర్థం | న్గారి |
| 51 | దిరాపుక్ మఠం | కైలాస పర్వతం |
| 52 | జుటుల్పుక్ మఠం | కైలాస పర్వతం |
| 53 | చియు మఠం | మానస సరోవర సమీపం |
| 54 | ఖోర్జాక్ మఠం | పురాంగ్ |
4. నేపాల్ – Nepal
| Sl. No. | దేవాలయం / పవిత్ర క్షేత్రం | ప్రాంతం |
|---|---|---|
| 55 | పశుపతినాథ్ దేవాలయం | ఖాట్మండు |
| 56 | ముక్తినాథ్ దేవాలయం | ముస్తాంగ్ |
| 57 | బౌద్ధనాథ్ స్థూపం | ఖాట్మండు |
| 58 | స్వయంభూనాథ్ స్థూపం | ఖాట్మండు |
| 59 | మనకామనా దేవాలయం | గోర్ఖా |
| 60 | గోసాయికుండ సరస్సు | లాంగ్టాంగ్ ప్రాంతం |
| 61 | లుంబిని – మాయాదేవి ఆలయం | రూపందేహి |
| 62 | షే గోంపా | డోల్పో |
| 63 | తంగ్బోచే మఠం | ఖుంబు |
| 64 | ఖుంబు ప్రాంత బౌద్ధ మఠాలు | ఎవరెస్ట్ ప్రాంతం |
5. భూటాన్ – Bhutan
| Sl. No. | దేవాలయం / పవిత్ర క్షేత్రం | ప్రాంతం |
|---|---|---|
| 65 | తక్త్సాంగ్ (Tiger’s Nest) మఠం | పారో |
| 66 | కుర్జే లాఖాంగ్ | బుమ్తాంగ్ |
| 67 | తమ్షింగ్ లాఖాంగ్ | బుమ్తాంగ్ |
| 68 | పునాఖా జోంగ్ | పునాఖా |
| 69 | చిమి లాఖాంగ్ | పునాఖా |
| 70 | గంగ్టే మఠం | ఫోబ్జిఖా లోయ |
6. చైనా – టిబెట్కు ఆనుకుని ఉన్న టిబెటన్ బౌద్ధ ప్రాంతాలు
| Sl. No. | దేవాలయం / పవిత్ర క్షేత్రం | ప్రాంతం |
|---|---|---|
| 71 | కుంబుమ్ మఠం | క్వింగ్హై |
| 72 | క్వుటాన్ మఠం | క్వింగ్హై |
| 73 | లాబ్రాంగ్ తాషిక్యిల్ మఠం | గాన్సు |
| 74 | లిటాంగ్ మఠం | సిచువాన్ |
| 75 | కటోక్ మఠం | సిచువాన్ |
| 76 | పాల్పుంగ్ మఠం | సిచువాన్ |
| 77 | గోన్చెన్ మఠం | సిచువాన్ |
హిమాలయ పవిత్ర క్షేత్రాల ప్రాముఖ్యత
హిమాలయాలు కేవలం పర్వత శ్రేణులు మాత్రమే కాదు. ఇవి భారతీయ నాగరికత, హిందూ పురాణాలు, బౌద్ధ తత్వం, సిక్కు సంప్రదాయం మరియు ప్రాచీన ఆధ్యాత్మిక యాత్రల చరిత్రకు సంబంధించిన విశాలమైన భూభాగం.
కైలాస పర్వతం, మానస సరోవరము, కేదార్నాథ్, బద్రీనాథ్, పశుపతినాథ్, తక్షశిల మరియు లాసా ప్రాంతాలు ఈ పర్వత నాగరికతలో ప్రత్యేక స్థానాన్ని కలిగి ఉన్నాయి.
సారాంశం: హిమాలయ ప్రాంతాల్లోని పవిత్ర స్థలాలు భారతదేశం, పాకిస్తాన్, టిబెట్, చైనా, నేపాల్ మరియు భూటాన్ దేశాల సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి.
చారిత్రక గమనిక: టిబెట్ ప్రస్తుతం చైనా పాలనలోని స్వయంప్రతిపత్త ప్రాంతం. కొన్ని క్షేత్రాలు ప్రధాన హిమాలయ శ్రేణిలో కాకుండా హిందూ కుష్, కారాకోరం లేదా హిమాలయ పాదప్రాంతాల్లో ఉన్నాయి.