వేమన *103 (13-17 )

వేమన పద్యములు  – తాత్పర్యములు

13.వ పద్యం

లోభ మోహములను, ప్రాభవములు దప్పు,
తలచిన పసులెల్ల ధప్పి చనును;
తామొకటి దలచిన, దైవమొక్కటి దల్చు.

తాత్పర్యం

మనిషి లోభం, మోహం, అధికార మదంతో ఎన్నో ప్రణాళికలు వేసుకుంటాడు. కానీ అతడు అనుకున్నదంతా జరగదు. దైవ సంకల్పమే చివరికి ఫలిస్తుంది. అందువల్ల అహంకారాన్ని విడిచి వినయంతో జీవించాలి.

14.వ పద్యం

వరలు రత్న సమితి, వలె గూర్చు ధాన్యంబు,
జక్క దంచి వండి మిక్కుటముగ్గ,
సుష్టు భోజనముల జూర గానిడు వాడు,
చెప్పనేల? వాడే శివుడు, వేమా!

తాత్పర్యం

ఆకలితో ఉన్నవారికి అన్నం పెట్టి తృప్తిపరచడం గొప్ప పుణ్యం. అన్నదానం చేసే వ్యక్తి దైవస్వరూపుడే అని వేమన ప్రశంసిస్తున్నాడు. మానవసేవే మాధవసేవ అనే భావాన్ని ఈ పద్యం తెలియజేస్తుంది.

15.వ పద్యం

ఒకటి క్రిందనొక్కటొనర లబ్ధము బెట్టి,
వలనుగ గుణియింప వరస బెరుగు;
నట్టి రీతినుండునౌ దార్య ఫలములు.

తాత్పర్యం

గణితంలో సంఖ్యలు పెరిగినట్లే, దాతృత్వం చేసిన ఫలితాలు కూడా క్రమంగా పెరుగుతాయి. చిన్న సహాయం చేసినా అది ఎన్నో రెట్లు మంచి ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. ఉదారత మనిషిని ఉన్నతుడిని చేస్తుంది.

16.వ పద్యం

అన్నమరుగనతనికన్నంబు బెట్టిన,
పారవేసు దాని ఫలితమేమి?
ధనికునకు నొసంగు దానములటువలె.

తాత్పర్యం

ఆకలి లేని వ్యక్తికి అన్నం పెట్టడం వల్ల ప్రయోజనం ఉండదు. అలాగే అవసరం లేని ధనవంతునికి దానం చేయడం కూడా ఫలహీనమే. దానం నిజంగా అవసరమైన వారికి చేసినప్పుడే దాని విలువ ఉంటుంది.

17.వ పద్యం

ఇరుగు పొరుగు వారికెనయు సంపద జూచి,
తమకు లేదటన్న ధర్మమేమి?
ధర్మమన్న తొల్లి దన్నుక చచ్చిరి,
కర్మఫలము నేడు గలిగె, వేమా!

తాత్పర్యం

ఇతరుల సంపదను చూసి అసూయపడడం ధర్మం కాదు. ప్రతి వ్యక్తి తన కర్మ ఫలితాన్ని అనుభవిస్తాడు. ఇతరుల అదృష్టాన్ని చూసి బాధపడకుండా, సత్కర్మల ద్వారా తన జీవితాన్ని మెరుగుపరచుకోవాలని వేమన ఉపదేశిస్తున్నాడు.

భావం

• దైవ సంకల్పం ముందు మానవ అహంకారం నిలవదు.
• అన్నదానం అత్యున్నత దానాలలో ఒకటి.
• ఉదారత ఫలితాలు ఎన్నో రెట్లు పెరుగుతాయి.
• దానం అవసరమైన వారికి చేసినప్పుడే సార్థకం.
• అసూయను విడిచి సత్కర్మలపై దృష్టి పెట్టాలి.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *104 (18-22)

వేమన పద్యములు  – తాత్పర్యములు

18.వ పద్యం

ఆకలన్న వారికన్నంబు బెట్టితే,
హరునకర్పితముగ నారగించు;
ధనవిహీనునకిడు దానములటువలె.

తాత్పర్యం

ఆకలితో ఉన్నవారికి అన్నం పెట్టడం భగవంతునికే సమర్పించినట్లే. అలాగే పేదవారికి చేసిన దానం నిజమైన దానం అవుతుంది. అవసరంలో ఉన్నవారికి సహాయం చేయడమే ధర్మమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

19.వ పద్యం

కలిగి పెట్టలేని కర్మజీవులకెల్ల,
తిరిపెము దొరకదు దీనులార!
తెలియ జూచుకొనుడు దృష్టాంతమిది మీకు.

తాత్పర్యం

సంపాదించిన దానిలో కొంత భాగాన్ని ఇతరులతో పంచుకోలేని వారికి నిజమైన సంతృప్తి లభించదు. దాతృత్వం లేని జీవితం అసంపూర్ణం. పంచుకోవడం ద్వారా కలిగే ఆనందమే గొప్ప సంపద అని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

20.వ పద్యం

తిరిపెగా డయినను తిరిపెమెత్తినయట్టి,
తిరిపెమందు తాను తిరిపెమిడిన;
తిరిపెము తిరిపెమున దిగబడి పోవురా.

తాత్పర్యం

పిసినారితనం మనిషిని క్రమంగా దిగజారుస్తుంది. ఎంత సంపద ఉన్నా దానిని ఉపయోగించకుండా, పంచుకోకుండా దాచిపెడితే ఆ సంపద కూడా ప్రయోజనం లేకుండా పోతుంది. దురాశ చివరికి నష్టానికే దారి తీస్తుంది.

21.వ పద్యం

తాము బలిమి బెట్ట తమకు తామె కల్గు,
నడుగనిడి న తామునడుగ గలుగు;
నిందునీని వానికి ఎందును కల్గదు.

తాత్పర్యం

ఇతరులకు సహాయం చేసినవారికి అవసర సమయంలో సహాయం లభిస్తుంది. కానీ ఎప్పుడూ ఇతరులను నిందించే, సహకరించని వ్యక్తికి ఎవరూ తోడుగా నిలవరు. మనం చేసే మంచే తిరిగి మనకు వస్తుంది.

22.వ పద్యం

తాము గడన సేయు ధనము తమదియని,
నమ్మి యుండ్రు  వెర్రి నరులు భువిని;
తామునొ కరికిచ్చు ధనమింతియే కాక,
కడ మది తమకేల గలుగు, వేమా!

తాత్పర్యం

సంపాదించిన ధనం శాశ్వతంగా తమదేనని భావించడం అవివేకం. మనిషి మరణించినప్పుడు ధనం వెంట రాదు. అందువల్ల ధనాన్ని సద్వినియోగం చేసి, దానధర్మాలకు వినియోగించాలనే సందేశాన్ని వేమన ఇస్తున్నాడు.

భావం

• ఆకలిగొన్నవారికి అన్నదానం చేయడం భగవంతుని సేవతో సమానం.
• పంచుకునే గుణం నిజమైన సంపద.
• పిసినారితనం మనిషిని దిగజారుస్తుంది.
• మనం చేసే మేలు తిరిగి మనకే వస్తుంది.
• ధనం శాశ్వతం కాదు; ధర్మకార్యాలకు వినియోగించినప్పుడే సార్థకం.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *105 (23 -27)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

23వ పద్యం

తాము దినక నటుల ధర్మము సేయక,
కొడుకులకని ధనము కూడబెట్టి,
తెలియ జెప్పలేక తీరిపోయిన వెనుక,
సొమ్ము పరులనంటు జూడు, వేమా!

తాత్పర్యం

తమ జీవితంలో ధర్మకార్యాలు చేయకుండా, కేవలం పిల్లల కోసం ధనాన్ని కూడబెట్టే వారు చివరకు ఆ ధనం ఇతరుల చేతికి వెళ్లడాన్ని చూడలేరు. సంపదను సద్వినియోగం చేయకపోతే దాని ప్రయోజనం ఉండదని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.

24వ పద్యం

దాచిన ధనమునకు తానును కొడుకును
వాంఛబడుటే కాని వట్టి భ్రమలు;
భాగ్యహీనునకును ఫలము లభించునా?

తాత్పర్యం

దాచిపెట్టిన ధనంపై ఆశలు పెట్టుకోవడం మాత్రమే జరుగుతుంది. ఆ ధనం నిజంగా ఉపయోగపడుతుందనే హామీ లేదు. అదృష్టం, కర్మఫలం, సమయస్ఫూర్తి లేకపోతే సంపద కూడా ఫలించదని వేమన చెబుతున్నాడు.

25వ పద్యం

భాగ్యహీనునకును పరుసవేది దొరకినా,
అదియు నిల్వదపు డువదలుగాక;
వానతోడ వచ్చు వడగండ్లు నిల్చునా?

తాత్పర్యం

అదృష్టం లేని వ్యక్తికి అమూల్యమైన సంపద లభించినా అది ఎక్కువకాలం నిలవదు. వానతో వచ్చిన వడగండ్లు కాసేపటికి కరిగిపోయినట్లే, భాగ్యం లేనివారికి వచ్చిన ఐశ్వర్యం కూడా నిలకడగా ఉండదని వేమన ఉదాహరణతో వివరిస్తున్నాడు.

26వ పద్యం

ధనవిహీనుడైన తండ్రి గర్భంబున,
భాగ్యపురుషుడొకడు పుట్టి,
బహుళ ధనము గలిగి భద్రమార్గంబున,
పరులకు పకరించి ప్రబలును, వేమా!

తాత్పర్యం

పేద కుటుంబంలో పుట్టినవాడైనా తన శ్రమ, గుణం, భాగ్యంతో ఉన్నత స్థితికి చేరవచ్చు. సంపద సంపాదించి దానిని సమాజహితానికి వినియోగించినవాడే నిజంగా గొప్పవాడు.

27వ పద్యం

ఇహమునందు బాధలెన్నైన పడవచ్చు,
యముని బాధ లేకన మరవలెను;
పరుల బాధ లేక బ్రతుకుడీ నరులార.

తాత్పర్యం

జీవితంలో ఎన్నో కష్టాలు ఎదురైనా ధర్మాన్ని విడువకూడదు. ఇతరులకు బాధ కలిగించకుండా జీవించడం మానవుని ప్రధాన కర్తవ్యం. పరుల పట్ల కరుణ, దయ, సహానుభూతి కలిగి ఉండాలని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

భావం

• సంపదను ధర్మకార్యాలకు వినియోగించాలి.
• దాచిపెట్టిన ధనం కంటే ఉపయోగించిన ధనం గొప్పది.
• భాగ్యం, కర్మ, గుణం కలిసి సంపదకు స్థిరత్వం ఇస్తాయి.
• పేదరికం ఉన్నతికి అడ్డంకి కాదు.
• ఇతరులకు హాని చేయకుండా జీవించడం గొప్ప ధర్మం.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *106.(28-32)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

28. మాట నిలబెట్టుకోవడం యొక్క విలువ

పద్యము:

వల్ల వైపు లేక, వాగ్దత్తమటు చేసి,
అదిగో ఇదిగో యనుచు నాశ బెట్టి,
గడువు బెట్టి రేపు గడియగా నిమ్మని,
గడియ లోన బడియె గదర వేమ.

తాత్పర్యం

ఇస్తానని మాట ఇచ్చి, "రేపు ఇస్తాను", "ఎల్లుండి ఇస్తాను" అని ఆశ పెట్టి కాలం గడిపేవాడు నమ్మకస్తుడు కాదు. అవసరంలో ఉన్నవారిని ఇలా మోసం చేయడం ధర్మవిరుద్ధం. మాట నిలబెట్టుకోవడం గొప్ప గుణం.

29. పరోపకారమే పరమ ధర్మం

పద్యము:

పరులకుపకరింప పాపక్షయంబగు,
పరులకుపకరింప పట్టు కొమ్మ,
పరులకుపకరింప పరలోక సాధన,
పరులకుపకరింప బలిమి వేమ.

తాత్పర్యం

ఇతరులకు మేలు చేయడం వల్ల పాపాలు క్షీణిస్తాయి. ఇతరులకు హాని చేయడం వినాశనానికి దారి తీస్తుంది. ఉపకారం చేయడం పరలోక సుఖాలకు మార్గం. అందువల్ల మనిషి ఎల్లప్పుడూ పరులకు సహాయం చేయాలి.

భావం

పరోపకారమే పరమ ధర్మం.

30. ధనాన్ని సద్వినియోగం చేయాలి

పద్యము:

అర్థవంతు సొమ్మునా సింతురర్థుల,
యర్థికిని సొమ్ము వ్యర్థమౌను,
వ్యర్థమైన సొమ్ము వ్యర్థుల చేరురా,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ధనాన్ని సద్వినియోగం చేయగలవారికి అది ప్రయోజనకరం. వివేకం లేని వారి చేతిలో ధనం వ్యర్థమవుతుంది. చివరకు ఆ ధనం కూడా వ్యర్థుల చేతికే చేరుతుంది.

భావం

ధనానికి విలువ దాన్ని ఉపయోగించే వ్యక్తి వివేకంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

31. అహంకారం పతనానికి మూలం

పద్యము:

ధర్మకంటకుండు ధనముచే గర్వించి,
సకల సంపదలను చాల బొరలి,
కడకు తాను మేలు గానక చెడిపోవు,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ధనబలం వల్ల అహంకారం పెంచుకొని ధర్మానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించే వ్యక్తి, తన సంపదలన్నింటినీ వృథా చేసుకొని చివరకు నాశనమవుతాడు.

భావం

అహంకారం పతనానికి మూలం.

32. సద్గుణాలే శాశ్వత కీర్తికి మూలం

పద్యము:

ఇంతి తనదు పేరునెల్ల కాలంబును,
ప్రజలు దలచునట్లు ప్రతిభ గాంచె,
ఇంతికి పతిభక్తి ఎంతనవచ్చును?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఒక స్త్రీ తన మంచితనం, గుణగణాలు, ప్రతిభ వల్ల సమాజంలో చిరకాలం గుర్తుండే పేరు సంపాదిస్తుంది. అలాంటి గృహిణికి భర్తపట్ల ఉన్న భక్తి, విధేయత కూడా గొప్పదై ఉంటుంది.

భావం

సద్గుణాలు కలిగిన వ్యక్తి పేరు శాశ్వతంగా నిలుస్తుంది.

సమగ్ర భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన మాట నిలబెట్టుకోవడం, పరోపకారం చేయడం, ధనాన్ని సద్వినియోగం చేయడం, అహంకారాన్ని విడిచిపెట్టడం, సద్గుణాలతో మంచి పేరు సంపాదించడం వంటి మానవ విలువలను బోధిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *107(33-36)

వేమన పద్యములు  – తాత్పర్యములు

పద్యము 33

ధర్మమునకు కీడు దలచిన వాడు,
తా దుష్టమార్గుడగును, దోవ చెడును;
గురువు పత్నిని గావయ గోరెడు వాడు,
తా మొదలు సెడును, జూడ మొనసి వేమ.

తాత్పర్యం

ధర్మానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించేవాడు తానే చెడ్డ మార్గంలో పడతాడు. ముఖ్యంగా గురువు భార్యపై దురాశ కలిగినవాడు తన పతనానికి తానే కారణమవుతాడు. అనైతిక ఆలోచనలు వ్యక్తిని నాశనానికి దారితీస్తాయి.

భావం

ధర్మాన్ని కాపాడాలి. గురువులను, పెద్దలను గౌరవించాలి. దురాశలు మనిషిని పతనానికి దారితీస్తాయి.

---

పద్యము 34

అలయ చేసి మలచి యడిగెండ్లు మలిగెండ్లు,
తిరి ఫెమి డెడు , కటిక దేబెలెల్ల,
నెలమి మన్ను దినెడు నెర్రలౌదురు సుమీ.

తాత్పర్యం

"ధాన్యాన్ని శుభ్రం చేసిన తర్వాత మిగిలే పనికిరాని పొట్టు, చెత్తను మాత్రమే దానమని ఇచ్చే నీచులు, నిజమైన దాతలు కారు. అలాంటి విలువలేని కృపణులు తమ తదుపరి జన్మలో వానపాములుగా (భూమిలో పాకే పురుగులుగా) పుడతారని చెప్పబడింది."

భావం: దానం అనేది పనికిరాని వస్తువులను వదిలించుకోవడం కాదు. ఉత్తమమైనదాన్ని, హృదయపూర్వకంగా, అవసరమైన వారికి ఇవ్వడమే నిజమైన దానం. స్వార్థంతో లేదా నిరుపయోగమైన వస్తువులను దానమని ఇచ్చే వారికి పుణ్యం లభించదని ఈ నీతి బోధిస్తుంది.

---

పద్యము 35

మత్సరంబు, మదము, మమకారమనియెడి
వ్యసనములను దగిలిమసల బోక ,
పరులకు పకరించి, పరము నమ్మికనుండి,
యొనగుచుండురాజయోగి, వేమ.

తాత్పర్యం

అసూయ, అహంకారం, మమకారం వంటి దుర్గుణాలను విడిచిపెట్టి, ఇతరుల పట్ల ప్రేమతో, పరమాత్మపై విశ్వాసంతో జీవించేవాడే నిజమైన రాజయోగి.

భావం

మనస్సులోని దుర్గుణాలను తొలగించి, ప్రేమ, విశ్వాసం, వినయంతో జీవించడం ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతికి మార్గం.

---

పద్యము 36

దానధర్మములును, దయయు, సత్వము, నీతి,
వినయ, ధైర్య, ధుర్య, వితరణములు,
రాజుపాలిటికవి రాజయోగంబులు, వేమ.

తాత్పర్యం

దానం, దయ, సత్యం, నీతి, వినయం, ధైర్యం, ఉదారత వంటి గుణాలు రాజుకు అలంకారాలు. ఇవే నిజమైన రాజయోగానికి పునాదులు.

భావం

నాయకత్వం అంటే అధికారమే కాదు. సద్గుణాలు, ప్రజాహితం, దయ, ధర్మం కలిగి ఉండటం. ఇవే వ్యక్తిని గొప్పవాడిగా నిలబెడతాయి.

సారాంశం

ఈ పద్యాలలో వేమన ధర్మాచరణ, దురాశల నివారణ, అసూయ-అహంకారాల త్యాగం, దానం-దయ-వినయం వంటి సద్గుణాల ప్రాముఖ్యతను బోధించాడు. నిజమైన గొప్పతనం సద్గుణాలలోనే ఉందని స్పష్టం చేశాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *108(37-40)

వేమన భావజాలం

  వేమన పద్యాలు 

వేమన పద్యాలు మానవ జీవితంలోని సత్యాలను, నైతిక విలువలను, ఆత్మజ్ఞానాన్ని మరియు సామాజిక అవగాహనను వెలుగులోనికి తెస్తాయి. ఈ పద్యాలలో మనిషి స్వభావం, జ్ఞానం, పాపపుణ్యాల భావన, మరియు ఆధ్యాత్మిక పురోగతి గురించి లోతైన సందేశాలు దాగి ఉన్నాయి.

పద్యము 37

క్రొవ్వు బట్టు పొరలు, క్రూర కర్ముల పొరల్,
నవ్వు జేసినట్టి రవ్వ పొరల;
వెవ్వరైననేమి, యినజు వాకిట గాని,
యవ్వలికిని బోవునటర, వేమ!

తాత్పర్యం

తన చెడు స్వభావంలోని మోసాలలో మునిగిపోయి, ఇతరులను నిరర్థకంగా నిందిస్తూ జీవిస్తాడు. అలా పాపకార్యాలలో మునిగిన మనిషి ఎంత గొప్పవాడైనా సరే, నరక ద్వారం చేరినప్పుడు తన కర్మలకు తగిన ఫలితాన్ని అనుభవించక తప్పదు."

భావం:

చెడు స్వభావం, మోసం, పరనింద వంటి దుర్గుణాలలో మునిగిపోయినవాడు చివరికి తన కర్మఫలాన్ని అనుభవించాల్సిందే. స్థానం, సంపద, గొప్పతనం ఏదీ పాపఫలితాల నుండి రక్షించలేవు.

పద్యము 38

రోగిన రసినట్టి లోకోపకారులు,
భోగ భాగ్యములను బొంది తుదను;
పూర్వ వాసన దెగీ పురహరు తావున,
మ్రోగుచుందురట్టె , మొనసి వేమ.

తాత్పర్యం

లోకహితాన్ని కోరుతూ జీవించినవారు భోగభాగ్యాలను అనుభవించినా, చివరకు తమ పూర్వ సంస్కారాల ప్రభావంతో భగవంతుని వైపు మళ్లుతారు. వారి జీవితం పరమార్థ సాధనకు దారితీస్తుంది.

భావం

సేవాభావంతో జీవించిన వ్యక్తి చివరకు ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతిని పొందుతాడు. లోకసేవే దైవసేవ అనే భావాన్ని ఈ పద్యం తెలియజేస్తుంది.

పద్యము 39

జ్ఞానమెన్న గురువు; జ్ఞాన హీనము బుద్ధి;
రెంటి సందు రిమ్మ రేచునపుడు;
రిమ్మ తెలిసేనేని రెండోక రూపురా.

తాత్పర్యం

జ్ఞానమే నిజమైన గురువు. జ్ఞానం లేని బుద్ధి అంధకారంలో ఉన్నట్లే. జ్ఞానం మరియు అజ్ఞానం మధ్య తేడాను గ్రహించినప్పుడే మనిషి నిజస్వరూపాన్ని తెలుసుకుంటాడు.

భావం

ఆత్మజ్ఞానం మనిషిని ఉన్నత స్థితికి తీసుకెళ్తుంది. జ్ఞానాన్ని సంపాదించడం జీవిత పరమావసరం అని వేమన ఉపదేశిస్తున్నాడు.

పద్యము 40

పుట్టినదియు మొదలు పురుషుడే కాలంబు,
పాపమెరిగి శుద్ధ పశువు గాక;
ముదిసి యోగి కరణి, ముదమొప్పగావలె, వేమ.

తాత్పర్యం

మనిషి పుట్టినప్పటి నుంచి కాలగమనంలో అనేక అనుభవాలను పొందుతాడు. పాపపుణ్యాల స్వభావాన్ని గ్రహించి, తనను తాను శుద్ధి చేసుకొని, చివరకు యోగి వంటి స్థితిని పొందడానికి ప్రయత్నించాలి.

భావం

జీవితం ఆత్మపరిశీలనకు అవకాశం. అనుభవాల ద్వారా పరిపక్వత సాధించి, ధర్మమార్గంలో నడవడం ద్వారా ఆధ్యాత్మిక ఆనందాన్ని పొందవచ్చని వేమన సందేశం.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *109(41-45)

వేమన పద్యాలు 

Relegious

---

పద్యము – 41

సకలాకారుడనంతుడు,
సకలాత్మల యందు సర్వసాక్షియుదానై,
సకలమున నిర్వికారుండ,కలంకస్థితిని బ్రహ్మమనబడువేమా.

తాత్పర్యం

బ్రహ్మం అన్నది అన్ని రూపాలలోనూ వ్యాపించి ఉంటుంది. అది ప్రతి జీవిలో సాక్షిగా ఉండి, ఎటువంటి మార్పులు లేకుండా నిర్మలంగా నిలుస్తుంది. పరమసత్యమే బ్రహ్మస్వరూపమని వేమన తెలియజేస్తున్నాడు.

భావం

దైవం ఒక రూపానికి పరిమితం కాదు. సర్వవ్యాపకమైన చైతన్యమే పరబ్రహ్మం. అదే నిజమైన ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానానికి మూలం.

---

పద్యము – 42 

నేనెవ్వడన ని తలచడు,
మానసమున పుడమిలోని మనుజుండకటా!
కానడు తను సకలంబును ,
మానుగ గనుగొనుట యెట్లు మహిలో వేమా?

తాత్పర్యం

తాను ఎవరో తెలుసుకోవాలని మనిషి ఆలోచించడు. తన అసలు స్వరూపాన్ని తెలుసుకోకపోతే జీవిత పరమార్థాన్ని ఎలా గ్రహించగలడు అని వేమన ప్రశ్నిస్తున్నాడు.

భావం

ఆత్మపరిశీలన లేకుండా నిజజ్ఞానం లభించదు. "నేనెవరు?" అనే ప్రశ్నే ఆధ్యాత్మిక మార్గానికి ఆరంభం.

---

పద్యము – 43

జనుడు తెలివినొంద,చంచలింపడు మది 
దైవమును తెలిసిన తగులు బుద్ధి,
తివురు భానుజూచి తిమిరంబు నిలిచెనా?

తాత్పర్యం

నిజమైన జ్ఞానం పొందినవాడి మనస్సు స్థిరంగా ఉంటుంది. దైవసత్యాన్ని గ్రహించిన తరువాత అజ్ఞానం నిలవదు. సూర్యుడు ఉదయించినప్పుడు చీకటి తొలగినట్లే జ్ఞానం అజ్ఞానాన్ని పారద్రోలుతుంది.

భావం

జ్ఞానం మనస్సుకు స్థిరత్వాన్ని ఇస్తుంది. దైవజ్ఞానం లభిస్తే భయాలు, సందేహాలు, అజ్ఞానం తొలగిపోతాయి.

---

పద్యము – 44

పగలు రేయు మరచి,భావంబును మరచి,
తాను నేననియెడి తలపు మరచి,
యుండు వాని నెంచునుత్తమ యోగిరా 

తాత్పర్యం

కాలభేదాన్ని, భావభేదాన్ని, అహంకారాన్ని దాటి సమత్వ స్థితిలో ఉండేవాడే ఉత్తమ యోగి అని వేమన చెబుతున్నాడు.

భావం

అహంకార రహితమైన సమచిత్తతే యోగసిద్ధి. అంతర్ముఖ జీవనం మనిషిని పరమశాంతికి చేరుస్తుంది.

---

పద్యము – 45

మంటలోహమందు మాకుల శిలలందు,
పటము గోడలందు ప్రతిమలందు,
తన్ను దెలుసుకొరకు తగలదా పరమాత్మ?

తాత్పర్యం

లోహాలలో, రాళ్లలో, చిత్రాలలో, విగ్రహాలలో మాత్రమే పరమాత్మను వెతకడం సరిపోదు. ఆయనను మన అంతరంగంలో తెలుసుకోవాలని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

భావం

దైవాన్వేషణ బయట కంటే అంతర్ముఖంగా జరగాలి. హృదయ శుద్ధి ద్వారా పరమాత్మను అనుభవించవచ్చు.

---

సారాంశ భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన బ్రహ్మతత్వం, ఆత్మపరిశీలన, జ్ఞానప్రకాశం, యోగసిద్ధి మరియు అంతర్ముఖ దైవాన్వేషణ వంటి గొప్ప తాత్విక భావాలను వివరించాడు. మనిషి తనను తాను తెలుసుకున్నప్పుడే పరమసత్యాన్ని గ్రహించగలడని స్పష్టం చేశాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *110(46-50)

వేమన భావజాలం

 వేమన

---

పద్యము – 46

మనసులోని వాని మానుగా దెలసిన,
నుర్విజనులు వాని యోగియండ్రు;
నీవు నిన్నెరుంగ నీవె పో,శివుడవు 

తాత్పర్యం

తన మనస్సులోని నిజస్వరూపాన్ని తెలుసుకున్నవాడినే యోగి అంటారు. మనిషి తనను తాను సరిగ్గా తెలుసుకుంటే దైవత్వాన్ని పొందగలడు.

భావం

ఆత్మజ్ఞానం పొందినవాడు శివస్వరూపుడవుతాడు. నిజమైన యోగం స్వీయ అవగాహనలోనే ఉంది.

---

పద్యము – 47

మాటలోని వాని మహిమతా దెలియక,
మాట దెలియలేక మమత జిక్కె 
మాట దెలసెనేని మరి,ఆత్మయోగిరా 

తాత్పర్యం

మాటల వెనుక ఉన్న సత్యాన్ని గ్రహించకుండా కేవలం పదాలకే పరిమితమైతే జ్ఞానం రాదు. మాటల అసలు అర్థాన్ని గ్రహించినవాడే ఆత్మయోగి.

భావం

జ్ఞానం అనేది శబ్దంలో కాదు, దాని అంతరార్థంలో ఉంటుంది. వివేకంతో ఆలోచించినవాడే సత్యాన్ని గ్రహించగలడు.

---

పద్యము – 48

వ్రేయ వ్రేయగాను విత్తనమనిపించు,
వ్రేయ వ్రేయ ప్రబల వృక్షమగును,
తెలియ తెలియ వాడు,దేవుడనందగు 

తాత్పర్యం

చిన్న విత్తనం క్రమంగా పెరిగి మహావృక్షమవుతుంది. అలాగే జ్ఞానం కూడా కొద్దికొద్దిగా పెరిగి మనిషిని దైవస్వరూపుడిగా మారుస్తుంది.

భావం

జ్ఞానసాధనకు ఓర్పు అవసరం. నిరంతర అభ్యాసం ద్వారా ఉన్నత స్థితిని చేరుకోవచ్చు.

---

పద్యము – 49

గడనగల పురుషుగనుగొని,
యడుగులకును మడుగులిడుదుర తివెలు ధరలో,
గడనవిడు పురుషు గనుగొని,
నడ పీనుగ వచ్చెనండ్రు నాతులు వేమా.

తాత్పర్యం

సంపద కలిగినవారిని ప్రజలు గౌరవిస్తారు. సంపద కోల్పోయినప్పుడు అదే ప్రజలు వారిని నిర్లక్ష్యం చేస్తారు. లోక స్వభావాన్ని వేమన విమర్శిస్తున్నాడు.

భావం

ధనాన్ని చూసి ఏర్పడే గౌరవం శాశ్వతం కాదు. నిజమైన విలువ మనిషి గుణాలలోనే ఉంటుంది.

---

పద్యము – 50

వంటు ద్రప్పునపుడు వంటకము విషంబు,
కంట జూడగానే కంటగించు,
కంటకమున దిన్న, కడి గండమై వచ్చు 

తాత్పర్యం

వంటు ద్రప్పునపుడు వంటకము విషంబు,

కంట జూడగానే కంటగించు,

కంటకమున దిన్న కడి గండమై వచ్చు.

తాత్పర్యం

సరిగా వండని ఆహారం విషంతో సమానంగా హాని చేస్తుంది.

అలాంటి ఆహారాన్ని చూడగానే అసహ్యం కలుగుతుంది.

ఇష్టంలేక, అసహ్యంతో లేదా సరిగా వండని ఆహారాన్ని తింటే అది శరీరానికి తీవ్రమైన అనారోగ్యాన్ని కలిగిస్తుంది.

భావం

ఈ పద్యం ద్వారా ఆహారంలో నాణ్యత, పరిశుభ్రత, సరైన వంట, మరియు ఇష్టపూర్వకంగా భోజనం చేయడం ఎంత ముఖ్యమో బోధించబడింది. కేవలం ఆహారం ఉండడమే కాదు; అది సరిగా వండబడాలి, శుభ్రంగా ఉండాలి, సరైన సమయంలో, ఆనందంతో తినాలి. లేకపోతే ఆరోగ్యానికి హాని కలుగుతుంది.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *111(51-55)

వేమన భావజాలం

 వేమన

---

పద్యము – 51

వంటి వచ్చునపుడు వంటకమ మృతంబు,
కంటికింపుగాను కానుపించు,
నొడల తినిన తిండి,వడి మించగను దోరు వి.

తాత్పర్యం

ఆకలిగా ఉన్నప్పుడు సాధారణమైన ఆహారం కూడా అమృతంలా అనిపిస్తుంది. అవసరానికి మించి తింటే అదే ఆహారం బాధకు కారణమవుతుంది.

భావం

మితాహారం ఆరోగ్యానికి మూలం. ఏ విషయంలోనైనా మితిమీరడం హానికరమే.

---

పద్యము – 52

కలిగి ధర్మమివ్వ గానని వారును,
కలిగి తినక చాల గ్రాగువారు,
కలిమి నెచట జూడ,గానక చెడుదురు వి.

తాత్పర్యం

ధనం ఉన్నా దానం చేయని వారు, తామూ సరిగ్గా అనుభవించని వారు చివరకు తమ సంపదను వృథా చేసుకుంటారు. ధనాన్ని సద్వినియోగం చేయాలి.

భావం

సంపదకు నిజమైన విలువ దానధర్మాలలోనే ఉంటుంది. పంచుకోని సంపద శాశ్వతం కాదు.

---

పద్యము – 53

అల్లువాని మృతికి నాత్మ జింతించును,
తనయు మృతికి దానే దల్లడిల్లు,
పుణ్యపురుషు మృతికి భూమిలో జనులకీ,
యుగము గ్రుంగినట్టులుండు వేమా.

తాత్పర్యం

సాధారణ వ్యక్తి మరణం కుటుంబాన్ని మాత్రమే బాధిస్తుంది. కానీ పుణ్యాత్ముడు, మహనీయుడు మరణిస్తే సమాజమంతా విషాదంలో మునిగిపోతుంది.

భావం

గొప్ప వ్యక్తుల జీవితం వారి కుటుంబానికే కాదు, సమాజానికీ చెందుతుంది. వారి మరణం యుగానికే లోటుగా భావించబడుతుంది.

---

పద్యము – 54

సకల విద్య నేర్చి చచ్చి,
బ్రతుకు విద్య యొకటి నేర్వమనుచును ర్విజనులు,
కటకటబడుదురు,కడహాని దెలియరు వి.

తాత్పర్యం

అనేక విద్యలు నేర్చుకున్నా జీవితం ఎలా గడపాలో నేర్చుకోకపోతే ప్రయోజనం లేదు. చివరకు అజ్ఞానంతో బాధపడతారు.

భావం

పుస్తక జ్ఞానం మాత్రమే సరిపోదు. జీవితాన్ని సార్థకంగా జీవించే జ్ఞానం అత్యంత ముఖ్యమైనది.

---

పద్యము – 55

దూరదృష్టి గనరు దుడ్డిన దనుకను,
పారుపట్టెరుగరు పడిన దనుక,
దండసాధ్యులరయ ధర్మసాధ్యులు గారు,
భూమిజనులు వెర్రిబుద్ధి వేమా.

తాత్పర్యం

ప్రజలు తక్షణ లాభాల కోసం మాత్రమే ఆలోచిస్తారు. భవిష్యత్తు గురించి దూరదృష్టి కలిగి ఉండరు. బలంతో సాధించాలనుకుంటారు కానీ ధర్మంతో సాధించాలనే ఆలోచన తక్కువగా ఉంటుంది.

భావం

దూరదృష్టి, ధర్మబుద్ధి, వివేకం లేకపోతే సమాజం సరైన మార్గంలో నడవదు. ధర్మమే శాశ్వత విజయానికి ఆధారం.

---

భావసారం

ఈ పద్యాలలో వేమన మితాహారం, దానధర్మం, మహనీయుల గొప్పతనం, జీవనవిద్య, దూరదృష్టి మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవనాన్ని బోధిస్తున్నాడు. సంపద, విద్య, శక్తి వాటిని సద్వినియోగం చేసినప్పుడే విలువైనవిగా మారతాయని స్పష్టం చేస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *112(56-60)

వేమన పద్యములు 

---

పద్యము – 56

ముష్టి వేప చెట్టు మొదలుగా ప్రజలకు,
పరగ మూలికలకు పనికి వచ్చు,
నిర్దయాత్మకుండు నీచుడెందునకును,
పనికి రాడు గదర పరగ వేమ.

తాత్పర్యం

వేపచెట్టు వంటి చెట్లు, చిన్న చిన్న మూలికలు కూడా ప్రజలకు ఏదో ఒక విధంగా ఉపయోగపడతాయి. కానీ దయలేని నీచుడు మాత్రం సమాజానికి ఎలాంటి ప్రయోజనం చేకూర్చలేడు.

భావం

జీవితానికి విలువ అనేది ఇతరులకు చేసే మేలులో ఉంది. దయ, కరుణ లేని మనిషి ఉన్నా లేనట్టే అని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

---

పద్యము – 57

ప్రభువు కోతియైన ప్రగడలు పందులు,
సైనికుండు పక్కి సేన పసులు,
యేనుగుల శ్వచయము ఎలెలుకలు పిల్లులు, వి 

"రాజు కోతిలా చంచలుడైతే, అతని మంత్రులు పందులవలె నీచంగా ఉంటారు. సేనాధిపతి కోడిలా పిరికివాడైతే, అతని సైన్యం పశువులవలె నిస్సత్తువగా ఉంటుంది. అతని ఏనుగులు, గుర్రాలు కూడా వరుసగా నిలబెట్టిన ఎలుకలు, పిల్లుల కంటే గొప్పవి కావు."

తాత్పర్యం:

రాజు లేదా నాయకుడు ఎలా ఉంటాడో, అతని ఆధీనంలో ఉన్నవారు కూడా ఎక్కువగా అలాగే మారుతారు. నాయకుడు జ్ఞానం, ధైర్యం, నీతి, నిర్ణయశక్తి కలిగి ఉంటే రాజ్యం లేదా సంస్థ బలపడుతుంది. కానీ నాయకుడు అజ్ఞాని, చంచలుడు, పిరికివాడు అయితే మంత్రులు, అధికారులు, సైన్యం—అందరూ బలహీనంగా, పనికిరానివారిగా మారుతారు. నాయకత్వం మొత్తం వ్యవస్థను ప్రభావితం చేస్తుంది.

భావం:

"యథా రాజా తథా ప్రజా."

మంచి నాయకుడు మంచి సమాజాన్ని నిర్మిస్తాడు; చెడు నాయకుడు మొత్తం వ్యవస్థను బలహీనపరుస్తాడు. వ్యక్తి గొప్పతనం అతని అనుచరుల నాణ్యతలో ప్రతిబింబిస్తుంది.

---

పద్యము – 58

తిట్టెనేని మొట్టు మొట్టితే కొట్టును,
కొట్టెనేని యముడు కొద్ది పరుచు,
కోపమేంచ చెడ్డ పాపము, నరహత్య వి.

తాత్పర్యం

చిన్న మాటల తగాదా కోపంగా మారి, కోపం హింసకు దారితీస్తుంది. చివరకు అది ప్రాణహానికి కూడా కారణమవుతుంది.

భావం

కోపం అనేది అన్ని దుష్పరిణామాలకు మూలం. దానిని అదుపులో ఉంచడం అత్యంత అవసరం.

---

పద్యము – 59

కోపమునను ఘనత కొంచెమై పోవును,
కోపమునను మిగుల గోడు చెందు,
కోపమడచెనేని కోరికలీడేరు,వి.

తాత్పర్యం

కోపం వలన మనిషి గౌరవం తగ్గుతుంది. బాధలు పెరుగుతాయి. కోపాన్ని జయించినవాడే తన లక్ష్యాలను సాధించగలడు.

భావం

సహనం విజయానికి మూలం. కోపాన్ని అదుపులో పెట్టినవాడే జీవితంలో ఉన్నత స్థితిని చేరుకుంటాడు.

---

పద్యము – 60

కోపమునను నరకకూపము చెందును,
కోపమునను గుణము కొంచెమగును,
కోపమునను బ్రతుకు కొంచెమై పోవును, వి.

తాత్పర్యం

కోపం మనిషిని నరకసమానమైన స్థితికి తీసుకువెళుతుంది. అది మంచి గుణాలను నాశనం చేసి, ఆరోగ్యాన్ని, ఆయుష్షును కూడా తగ్గిస్తుంది.

భావం

కోపం శత్రువు, సహనం మిత్రుడు. కోపాన్ని జయించినవాడే నిజమైన జ్ఞాని.

---

భావసారం

ఈ పద్యాలలో వేమన దయ, నాయకత్వం, కోప నియంత్రణ వంటి మానవ జీవితానికి అత్యంత అవసరమైన విలువలను బోధిస్తున్నాడు. దయగల హృదయం సమాజానికి ఉపయోగపడుతుందని, కోపం మనిషి ఘనతను, గుణాలను, జీవితాన్నే నాశనం చేస్తుందని హెచ్చరిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

Vemana*113(62-65)

వేమన పద్యములు తాత్పర్యములు

పద్యము 61

రాజు మాట వలెను రసికుడాడగ వలె;
నెంత పనికిను బికి యెగర రాదు;
కదిసి యెగిరెనేని గ్రహ సమానము గాదె,
దొడ్డు కొంచెమేల దొరుకు, వేమ!

తాత్పర్యం

"వివేకవంతుడు, వినయశీలుడు రాజు చెప్పిన సందర్భానుసారం సముచితంగా మాట్లాడుతాడు. అతడు ఎప్పుడూ అహంకారంతో పొంగిపోడు. ఒకవేళ గర్వంతో తనను తాను గొప్పవాడిగా భావిస్తే, రాక్షసునిలా తనకూ ఇతరులకూ హానికరుడవుతాడు. అలాంటి అహంకారంతో అతనికి ఎటువంటి లాభమూ కలగదు."*గ్రహ -రాక్షస 

భావం:

అధికారం ఉన్నవారి సమక్షంలో మర్యాద, వివేకం అవసరం.

అహంకారం మనిషిని పతనానికి దారి తీస్తుంది.

వినయం మనిషికి అలంకారం; గర్వం వినాశనానికి కారణం.

తనను తాను అతిగా పొగడుకునేవాడు చివరకు ఏ ప్రయోజనమూ పొందలేడు.

నీతి:

"వినయమే విజయానికి మార్గం; అహంకారమే పతనానికి మూలం."

---

పద్యము 62

సాధు సజ్జనులను సంతరించిన వాడు,
ప్రజల సంతసంబు పరచువాడు;
కదసి శాత్రవులను కరుణ జూచిన వాడు,
పాదుకొన్న ముక్తి పరుడు, వేమ.

తాత్పర్యం

సజ్జనుల సాంగత్యం కలిగి, ప్రజలకు ఆనందాన్ని పంచి, శత్రువులపైనా కరుణ చూపగలిగినవాడే నిజమైన మహాత్ముడు. అటువంటి వ్యక్తి ముక్తి మార్గంలో నడిచేవాడిగా భావించబడతాడు.

భావం

దయ, క్షమ, సత్సంగం మానవుని ఆధ్యాత్మికంగా ఉన్నతుడిని చేస్తాయి.

---

పద్యము 63

పరగ లేమి చేత బంధువుల్ పగవారు;
పరగ లేమి చేత పరము ద్రప్పు;
పరగ లేమి చేత పరపతి దప్పురా,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

దారిద్ర్యం కారణంగా బంధువులు దూరమవుతారు. లేమి వలన గౌరవం తగ్గిపోతుంది. సంపద లేకపోతే సామాజిక స్థానం కూడా కోల్పోవచ్చు. సమాజం ధనాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని మనిషిని అంచనా వేయడం వేమన గమనించాడు.

భావం

ధనం లేకపోవడం వల్ల సమాజంలో ఎదురయ్యే కష్టాలను వేమన యథార్థంగా చిత్రించాడు.

---

పద్యము 64

నేర్చి నడతునన్న నేరమి తావచ్చు;
నోర్చి నడతునన్న నోర్పు రాదు;
కూర్చి నడతునన్న కూడంగ నీయదు,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

నేను ఎలా ప్రవర్తించాలో నాకు తెలుసు" అని చెప్పుకుంటే, అది అజ్ఞానానికి దారి తీస్తుంది.

"నేను చాలా వినయశీలిని" అని తానే చెప్పుకుంటే, అది నిజమైన వినయం కాదు.

"ఈ పనిని నేనే చక్కగా నిర్వహించగలను" అని గర్వంతో చెప్పుకుంటే, ఆ గర్వమే ఆ పనిలో విఫలతకు కారణమవుతుంది.

తాత్పర్యం

నిజమైన జ్ఞానం, వినయం, సామర్థ్యం మాటల్లో కాక ఆచరణలో కనిపించాలి. తనను తాను పొగడుకోవడం అహంకారానికి సంకేతం. అహంకారం పెరిగిన చోట జ్ఞానం తగ్గిపోతుంది; వినయం నశిస్తుంది; కార్యసిద్ధి దూరమవుతుంది.

భావం

"నేను" అనే గర్వభావాన్ని విడిచినప్పుడే నిజమైన జ్ఞానం, వినయం, విజయం లభిస్తాయి. వేమన మనిషిని ఆత్మస్తుతి కాకుండా ఆత్మపరిశీలన వైపు నడిపిస్తున్నాడు.

---

పద్యము 65

ధనము లేమి యనెడు దావానలంబును,
తన్ను జెరుచును దరి దాపు జెరుచు;
ధనము లేమి చూడ దలచనే పాపంబు,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ధనలేమి అరణ్యాగ్నిలా మనిషిని లోపల నుంచే కాల్చివేస్తుంది. అది అతనిని మాత్రమే కాకుండా కుటుంబాన్ని, పరిసరాలను కూడా ప్రభావితం చేస్తుంది. పేదరికం అనేక కష్టాలకు, కొన్నిసార్లు దలచిన పాపము అనిపిస్తుంది వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.

భావం

దారిద్ర్యం కేవలం ఆర్థిక సమస్య కాదు; అది సామాజిక, మానసిక, నైతిక సమస్యలకు కూడా కారణమవుతుంది.

---

సారాంశ భావం:
ఈ పద్యాలలో వేమన సహనం, సత్సంగం, కరుణ, ఆచరణ ప్రాముఖ్యతను వివరించడమే కాక, దారిద్ర్యం వల్ల కలిగే సామాజిక వాస్తవాలను కూడా హృద్యంగా చిత్రించాడు. మానవుడు సద్గుణాలను పెంపొందించుకొని వివేకంతో జీవించాలని సూచించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *114 (66-69)

వేమన పద్యములు  – తాత్పర్యములు

పద్యము 66

కాపు బలిమి యున్న, కరణానకది బలిమి;
కరణము బలిమె, ల్ల, కాపు బలిమి;
కాపు సంతసంబు కరణము సంతోష,
మరసి చూడ లోకమందు, వేమ.

తాత్పర్యం

వ్యవసాయకుడు (కాపు) బలంగా, సంతోషంగా ఉంటే గ్రామ కరణం (అధికారి) కూడా సుఖంగా ఉంటాడు. అలాగే కరణం మంచిగా ఉంటే కాపుకూ మేలు జరుగుతుంది. ప్రజల సంక్షేమం, పాలకుల సంక్షేమం పరస్పర ఆధారితమైనవి. ఒకరి అభివృద్ధి మరొకరి అభివృద్ధికి కారణమవుతుంది.

భావం

పాలకులు–ప్రజలు పరస్పరం సహకరించుకుంటేనే సమాజం అభివృద్ధి చెందుతుంది. ప్రజల సంతోషమే పరిపాలన విజయానికి మూలం.

---

పద్యము 67

కనక గ్రామమునకు కారణకర్తలి

ట్లడయగుచును,భయులుండి రేని;
గండపక్షి యుగళముండిన రీతిని,
యుద్ధి గూడి బ్రతుకుచుండ్రు, వేమ.

తాత్పర్యం

గ్రామ పరిపాలనలో నాయకులు, అధికారులు పరస్పరం విభేదాలు లేకుండా, ఒకే లక్ష్యంతో కలిసి పనిచేయాలి. పక్షుల జంట ఒకదానికొకటి తోడుగా జీవించినట్లే, సమాజ నాయకులు కూడా సహకారంతో వ్యవహరించాలి.

భావం

సహకారం, ఐక్యత, పరస్పర గౌరవం సమాజ అభివృద్ధికి అవసరం. నాయకుల మధ్య కలహాలు ప్రజలకు నష్టాన్ని కలిగిస్తాయి.

---

పద్యము 68

చేకొనుచును తమకు చేయి సొగినంతలో,
చెడిన ప్రజల రక్ష సేయలేని,
తనదు సాగుటేమి? తన తనువది యేమి?వి.

తాత్పర్యం

తన స్వార్థ ప్రయోజనాలకే పరిమితమై, బాధపడుతున్న ప్రజలను రక్షించలేని వాడు నాయకుడిగా లేదా అధికారిగా ఉండటం వృథా. అటువంటి జీవితం సమాజానికి ఉపయోగపడదు.

భావం

స్వార్థం కన్నా ప్రజాసేవ గొప్పది. ఇతరులకు మేలు చేయలేని జీవితం అసలైన విలువను కోల్పోతుంది.

---

పద్యము 69

దోపునిచ్చు వాడు తోడనే నెరదాత,
దోచుకున్న వాడు ద్రోహి యయ్యె;
ప్రాపు జూపు వాడు పరమపుణ్యుండయ్యె,
ప్రాపు జెరుచు వాడు పశువు, వేమ.

తాత్పర్యం

దొంగతనానికి సహాయం చేసే వాడూ నేరస్థుడే. దొంగతనం చేసే వాడు ద్రోహి. అన్యాయాన్ని చూపించి అడ్డుకునే వాడు పుణ్యాత్ముడు. అన్యాయాన్ని తెలిసీ సహించే వాడు పశువుతో సమానం.

భావం

చెడును చేయడమే కాదు, దానికి మద్దతు ఇవ్వడం కూడా తప్పే. అన్యాయాన్ని ఎదురించి సత్యానికి తోడుగా నిలవడం మానవ ధర్మం.

---

సారాంశం

ఈ పద్యాలలో వేమన సమాజ పరిపాలన, ప్రజాసేవ, నాయకత్వ బాధ్యత, ఐక్యత, మరియు అన్యాయ నిరోధం వంటి అంశాలను చర్చించాడు. ప్రజల సంక్షేమమే నిజమైన పరిపాలనకు పునాది అని, అన్యాయాన్ని సహించడం కూడా పాపమే అని స్పష్టంగా బోధించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *115(70-73))

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు (70–73)

70. పద్యం

కాలము తనకిక చాలా 

కాలము గలదంచునున్న, కాలమునందున్ 

కూళుడు తను దాను దెలియక 

కూలెను తొలి బామునందు;గొబ్బున, వేమ.

తాత్పర్యం

మనిషి తనకు ఇంకా చాలా కాలం ఉందని భావించి నిర్లక్ష్యంగా జీవిస్తాడు. కానీ కాలగమన రహస్యం ఎవరికీ తెలియదు. చెట్టు మీద ఉన్న పండు ఎప్పుడు రాలిపోతుందో తెలియనట్లే, మన జీవితం కూడా ఎప్పుడు ముగుస్తుందో తెలియదు. అందువల్ల కాలాన్ని వృథా చేయకూడదు.

---

71. పద్యం

కూటవాసియగుచు గుణముల బచరించి,
నీట నీడ వలెను నిలిచియుండు;
ఉదకఘటము బగులను పరిజూచిన గాని,
సూర్యుడొకడుగాడు, చూడు వేమ.

తాత్పర్యం

కొంతమంది మంచివారితో కలిసి ఉంటారు కానీ వారి గుణాలను అలవరచుకోరు. నీటిలో కనిపించే సూర్యుని ప్రతిబింబం నీటిపాత్ర పగిలినా సూర్యుడికి ఏమి కాకపోవడం వలె, సత్సంగంలో ఉన్నంత మాత్రాన గుణాలు రావు. వాటిని ఆచరణలో పెట్టాలి.

---

72. పద్యం

ప్రాకు జేసిన వర్తనల్ పదట గలిపి,
కొత్త వర్తన జేతురు కోడెకాండ్రు;
కన్న తల్లిని విడనాడి కష్టపెట్టి,
అన్యకాంతల పోషించునట్లు, వేమ.

తాత్పర్యం

పూర్వీకులు అనుసరించిన మంచి సంప్రదాయాలను వదిలి, కొత్తదనమనే పేరుతో అనుచితమైన మార్గాలను అనుసరించడం తప్పు. తల్లిని నిర్లక్ష్యం చేసి పరస్త్రీలను పోషించేవాని చర్య ఎంత అనుచితమో, సంప్రదాయ విలువలను విడిచిపెట్టడం కూడా అంతే హానికరం.

---

73. పద్యం

వావి, వర్తనలును, వరుసను మర్యాద,
దప్పి నడిచెనేని తగులు కీడు;
వదలదపుడు దాకునది తప్పితే తుది,
ముసలి ముప్పునైన మునుగు, వేమ.

తాత్పర్యం

కుటుంబ సంప్రదాయాలు, మంచి నడవడి, మర్యాదలను విస్మరించి జీవించినవాడు చివరకు కష్టాలను ఎదుర్కొంటాడు. యౌవనంలో చేసిన తప్పుల ఫలితాలు వెంటనే కనిపించకపోయినా, వృద్ధాప్యంలో వాటి ప్రభావం తీవ్రంగా అనుభవించాల్సి వస్తుంది.

---

భావం

ఈ నాలుగు పద్యాలలో వేమన కాలముని విలువ, సత్సంగ ప్రభావం, సంప్రదాయాల ప్రాముఖ్యత, మర్యాదా నడవడిక యొక్క అవసరాన్ని బోధిస్తున్నాడు. జీవితం శాశ్వతం కాదని గుర్తించి సద్వర్తనతో, వివేకంతో, గుణసంపత్తితో జీవించమని ఉపదేశిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 116*(74–78)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౭౪. పద్యం

ఇంగలంబు తోడ నిలనల్పు తోడను,
పరుని యాలు తోడ, పతితు తోడ,
సరసమాడుటెల్ల చావుకు మూలంబు.

తాత్పర్యం

దుష్టుల సాంగత్యం, చెడ్డ ప్రవర్తన కలవారితో స్నేహం, ఇతరుల భార్యలతో సంబంధాలు, నీచులతో సన్నిహితంగా ఉండటం – ఇవన్నీ చివరికి మనిషి పతనానికీ, వినాశనానికీ కారణమవుతాయి.

---

౭౫. పద్యం

మనసు నిల్పినట్టి మర్తజ్ఞులగు వారు,
గరిమ మోక్షపదము గన్న వారు;
చెట్టు బెట్టు ఫలము చేకొనడా తాను?

తాత్పర్యం

మనస్సును స్థిరంగా నియంత్రించగలిగినవారే జ్ఞానులు. అటువంటి వారు మోక్షమనే ఉన్నత స్థితిని పొందుతారు. చెట్టు నాటినవాడు దాని ఫలాన్ని పొందినట్లే, సాధన చేసినవాడే ఫలితాన్ని పొందుతాడు.

---

౭౬. పద్యం

తను దా దెలుసుట తత్వము,
తనకన్యులు బోధ సేయ ధరలో గలరే?
తను దా దెలియక యుండిన,
తనకెవ్రురున్ దెలుపలేరు తథ్యము వేమా.

తాత్పర్యం

ఆత్మతత్వాన్ని తెలుసుకోవడం ప్రతి వ్యక్తి స్వయంకృషితోనే సాధ్యం. ఇతరులు మార్గం చూపగలరు గానీ, అనుభవాన్ని అందించలేరు. తనను తాను తెలుసుకోవాలనే తపన లేకుంటే ఎవరూ జ్ఞానాన్ని బలవంతంగా ఇవ్వలేరు.

---

౭౭. పద్యం

మంచివారు లేరు మహి మీద వెదకిన,
కష్టులెందరైన గలరు భువిని;
పసిడి లేదు గాని, పదడెంత లేదయా?

తాత్పర్యం

ప్రపంచంలో నిజమైన సద్గుణవంతులు అరుదు. చెడ్డవారు ఎక్కువగా కనిపిస్తారు. బంగారం అరుదుగా దొరికినట్లే, దాని విలువ ఎక్కువ. అలాగే మంచి మనుషులు కొద్దిమందే ఉన్నా వారి విలువ అపారమైనది.*పదడు -గడ్డి 

---

౭౮. పద్యం

మాటలాడ నేర్చి, మనసు గరుగం జేసి,
పరగ ప్రియము పుట్ట పలుకకున్న,
నొకరి చేతి సొమ్ములు ఊరక వచ్చునా?

తాత్పర్యం

మధురంగా మాట్లాడటం, ఇతరుల మనసు గెలుచుకోవడం, ప్రేమాభిమానాలను పెంపొందించడం సామాజిక జీవితంలో అవసరం. మనుషుల సహకారం, సంపద, గౌరవం అన్నీ మంచి సంబంధాల ద్వారానే లభిస్తాయి.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన సత్సంగత్యం, మనోనిగ్రహం, ఆత్మజ్ఞానం, సద్గుణాల విలువ, మధురభాషణం వంటి జీవన సూత్రాలను బోధించాడు. చెడు సాంగత్యం వినాశనానికి దారి తీస్తుందని, మనస్సును జయించినవాడే మోక్షాన్ని పొందగలడని, తనను తాను తెలుసుకోవడమే నిజమైన జ్ఞానమని, మంచి మనుషులు బంగారంలా అరుదైనవారని, మంచి మాటలతోనే మనుషుల హృదయాలను గెలుచుకోవచ్చని ఉపదేశించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *117(79–83)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

పద్యం 79

అండములను బుట్టునలర ప్రాణులు కొన్ని,
బుద్బుదములన్ బుట్టు పురుగులెల్ల;
స్వేదమునను బుట్టు జీవులు కొన్ని రా.

తాత్పర్యం

ఈ సృష్టిలో జీవులు వివిధ విధాలుగా జన్మిస్తాయి. కొన్ని గుడ్ల ద్వారా, కొన్ని నీటిలో లేదా తేమలో పుట్టే సూక్ష్మజీవులుగా, మరికొన్ని చెమట వంటి వాతావరణాల ద్వారా ఉద్భవిస్తాయి. సృష్టి వైవిధ్యాన్ని వేమన ఈ పద్యంలో సూచించాడు.

భావం

ప్రకృతిలో జీవరాశుల వైవిధ్యం అపారం. జీవం అనేక రూపాలలో, అనేక మార్గాలలో ఉద్భవిస్తుందని తెలుసుకోవాలి.

---

పద్యం 80

అన్నమధికమైన నదియు దా చంపునా?
అన్నమంటకున్న నాత్మ నొచ్చు;
చంపనొంప బువ్వ చాలదా వెయ్యేల?

తాత్పర్యం

అతిగా తినడం ఆరోగ్యానికి హానికరం. తక్కువైనా తృప్తిగా తినడం మంచిది. ప్రాణాన్ని నిలబెట్టడానికి అవసరమైనంత ఆహారమే సరిపోతుంది.

భావం

మితాహారం ఆరోగ్యానికి మూలం. అధిక భోగం కంటే మితమే మేలు.

---

పద్యం 81

ఆశలుడుగ గాని పాశముక్తుడు గాడు;
ముక్తుడైన గాని మునియు గాడు;
మునియునైతే గాని మోహంబులుడుగవు.

తాత్పర్యం

ఆశలను విడిచినవాడే బంధనాల నుండి విముక్తి పొందగలడు. విముక్తి పొందినవాడే నిజమైన ముని. మునిత్వం సాధించిన తర్వాతే మోహాలు పూర్తిగా తొలగుతాయి.

భావం

ఆశ → విముక్తి → మునిత్వం → మోహరాహిత్యం అనే ఆధ్యాత్మిక మార్గాన్ని వేమన వివరించాడు.

---

పద్యం 82

చంపదలచు రాజు చనువగ్గలంబిచ్చు;
చెరపనున్న పగర చెలిమి సేయు;
కరవనున్న పాము నెరిదాచుకొని యుండు.

తాత్పర్యం

హాని చేయాలనుకునేవారు ముందుగా ప్రేమ, చనువు చూపుతారు. శత్రువు స్నేహం చేసినా జాగ్రత్తగా ఉండాలి. కాటు వేయబోయే పాము కూడా తనను దాచుకుంటుంది.

భావం

బయటి మాధుర్యాన్ని చూసి మోసపోకూడదు. అంతరంగ ఉద్దేశ్యాన్ని తెలుసుకొని జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాలి.

---

పద్యం 83

చెరుకు లోననైన చెడ్డ గుణంబున్న,
తీసి వేయకున్న తినగ బొసగ *దంతిపురము ద్రోహి యాతడెట్లుండు రా?

తాత్పర్యం

చెరుకులో చెడు భాగాన్ని తొలగించకపోతే అది తినడానికి పనికిరాదు. అలాగే మనిషిలోని దుర్గుణాలను తొలగించకపోతే అతడు సమాజానికి మేలు చేయలేడు.* antah puramu 

భావం

దుర్గుణాలను నిర్మూలించకుండా సద్గుణాలు వికసించవు. ఆత్మపరిశీలన ద్వారా లోపాలను తొలగించుకోవాలి.

---

సారాంశ భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన జీవసృష్టి వైవిధ్యం, మితాహారం, ఆశల నిర్మూలన, కపట మైత్రి ప్రమాదం, దుర్గుణాల నిర్మూలన వంటి జీవిత సత్యాలను బోధించాడు. వ్యక్తి తన లోపాలను సరిదిద్దుకొని వివేకంతో జీవిస్తేనే నిజమైన పురోగతి సాధ్యమవుతుంది.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *118 (84–88)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

పద్యం 84

తనకు లేని నాడు దైవము దూరును,
తనకు గలిగెనేని దైవమేల?
తనకు దైవమునకు తగులాటమే శాంతి.

తాత్పర్యం

మనిషికి సంపద, శక్తి లేదా అదృష్టం లేనప్పుడు దైవం దూరమైందని భావిస్తాడు. అవి లభించినప్పుడు తానే గొప్పవాడినని గర్విస్తాడు. ఈ విధంగా తన అహంకారంతో దైవాన్ని వేరుచేసుకొని సంఘర్షణలో పడతాడు.

భావం

సుఖంలోనూ దుఃఖంలోనూ సమభావంతో ఉండాలి. దైవాన్ని పరిస్థితులకు అనుగుణంగా కొలవకూడదు.

---

పద్యం 85

తనదు మనసు చేత దర్కించి జ్యోతిష                  మెంత జేసెననున దెంచి చూడ;                              తన యదృష్టమెల్ల దైవమునకు దెల్సు.వి.

తాత్పర్యం

జ్యోతిష్యశాస్త్రం ఎంత చెప్పినా, మనిషి భవిష్యత్తు అంతా పూర్తిగా గ్రహించడం సాధ్యం కాదు. తన నిజమైన గతి, యదృష్టం దైవానికే పూర్తిగా తెలుసు.

భావం

జ్యోతిష్యంపై అంధ విశ్వాసం కంటే, సత్కర్మలు మరియు వివేకంపై విశ్వాసం ఉంచడం ఉత్తమం.

---

పద్యం 86

తన్ను దెలియు వారు దైవజ్ఞులెంతయు,
నిన్ను దెలియరేని నిలువరైరి;
మాయ దెలియకున్న మంటి పాలై రయా!

తాత్పర్యం

తమను తాము తెలుసుకున్నవారే నిజమైన జ్ఞానులు. పరమసత్యాన్ని తెలుసుకోకుండా, మాయ స్వరూపాన్ని గ్రహించకుండా జీవించినవారు చివరకు నశించిపోతారు.

భావం

ఆత్మజ్ఞానం లేకుండా జీవితం పరిపూర్ణం కాదు. స్వయాన్ని తెలుసుకోవడమే నిజమైన విద్య.

---

పద్యం 87

దైవమతుల నరులు తమవంటి వారని,
యరసి గూఢతత్వమరయలేరు;
ఇట్లు మాయపడిన నెట్లు మర్మము దెల్సు ?

తాత్పర్యం

దైవజ్ఞానులు, మహాత్ములను సాధారణ మనుషుల్లాగానే భావించే వారు వారి అంతరార్థాన్ని గ్రహించలేరు. అజ్ఞానమనే మాయలో చిక్కుకున్నవారికి పరమసత్యం తెలియదు.

భావం

మహనీయుల గొప్పతనాన్ని అర్థం చేసుకోవాలంటే వినయం, వివేకం అవసరం.

---

పద్యం 88

నీవు గలుగు చోటు నెళువు దెలియు వాడు,
వసుధ యందు త్రోవ వదలడెందు?
కాలు గదలనీక గ్రక్షున జేరునో .

తాత్పర్యం

పరమాత్మ ఎక్కడ ఉన్నాడో, జీవన లక్ష్యం ఏమిటో తెలుసుకున్నవాడు మార్గం తప్పడు. సరైన గురువు లేదా జ్ఞానం లభిస్తే గమ్యాన్ని సులభంగా చేరగలడు.

భావం

జీవితానికి దిశ తెలిసినవాడు గమ్యాన్ని చేరుకుంటాడు. జ్ఞానం, గురుకృప, ఆత్మవిచారణ విజయానికి మార్గదర్శకాలు.

---

సారాంశ భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన దైవం, విధి, జ్యోతిష్యం, ఆత్మజ్ఞానం, మాయ, గురువు మరియు పరమసత్యం గురించి లోతైన తాత్విక సందేశాలను అందించాడు. తనను తాను తెలుసుకోవడం, మాయను అధిగమించడం, జ్ఞానమార్గంలో నడవడం ద్వారా మాత్రమే నిజమైన శాంతి మరియు ముక్తి లభిస్తాయని ఉపదేశించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 119*(89-93)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు (89–93)

89. పద్యం

నీవు నిలిచియుండ, నిఖిలంబు నిలువదు;
నిలిచి యుండు నెండ నీరు వలెను;
నీవు నిశ్చయంబు, నిఖిలంబు మాయము.

తాత్పర్యం: నీవు (పరమసత్యం) మాత్రమే శాశ్వతుడు; మిగిలినదంతా నశ్వరమే.

శాశ్వతంగా కనిపించేది కూడా ఎండమావిలా క్షణభంగురమే.

నీవొక్కడే సత్యం; మిగిలినదంతా మాయ 

ఈ ప్రపంచంలోని సమస్త వస్తువులు మార్పుకు లోనవుతాయి. ప్రవహించే నీటిలా జీవితం నిరంతరం మారుతూ ఉంటుంది. శాశ్వతమైనది ఆత్మతత్వమే గాని, ప్రపంచ వైభవం కాదు. అందువల్ల మాయా ప్రపంచంలో మునిగిపోకుండా సత్యాన్ని గ్రహించాలి.

---

90. పద్యం

మొదట నతడు జ్ఞానముద్రాంకితుడు గాక,
నా విధమును తెలియన జ్ఞుడగుచు;
నడుమ జ్ఞానమొదవ నగుబాటు గాదయా!

తాత్పర్యం90.

జ్ఞానమనే ముద్ర మొదటి నుంచే లేని వాడు, దాని స్వరూపాన్ని గ్రహించని వాడు అజ్ఞానిగానే మిగులుతాడు.

పుట్టుకకూ మరణానికీ మధ్యలో అకస్మాత్తుగా జ్ఞానం పొందుతాడని అనుకోవడం హాస్యాస్పదం.

నిజమైన జ్ఞాని తనకు తెలియనివి ఉన్నాయని అంగీకరిస్తాడు. కానీ కొద్దిపాటి జ్ఞానం వచ్చిన వెంటనే గర్వపడే వ్యక్తి హాస్యాస్పదుడవుతాడు. జ్ఞానానికి వినయం అలంకారం.

---

91. పద్యం

పికము వనములోన విలసిల్ల బలికిన,
భంగి ప్రాజ్ఞ జనుల పలుకు గులుకు;
కాకి కూత బోలు కర్మబంధుల కూత.

తాత్పర్యం

కోయిల కూత మధురంగా ఉండినట్లే జ్ఞానుల మాటలు వినసొంపుగా, ప్రయోజనకరంగా ఉంటాయి. కాకి కూతలాగా అజ్ఞానుల మాటలు కఠినంగా, ప్రయోజనం లేనివిగా ఉంటాయి.

---

92. పద్యం

చిక్కియున్న వేళ సింహంబు నైనను,
బక్క కుక్క చేరి బాధసేయు;
బలిమి లేని వేళ పంతంబు సెల్లదు.

తాత్పర్యం

సింహం బలహీనపడినప్పుడు చిన్న జంతువులు కూడా దానిని బాధిస్తాయి. అలాగే మనిషి శక్తి కోల్పోయినప్పుడు అతని అహంకారం పనికిరాదు. పరిస్థితులకు తగిన వినయం అవసరం.

---

93. పద్యం

జ్ఞానులమని యెంచి చపలాత్ములగు వారు,
తెలివి లేక తమ్ము తెలియలేరు;
కష్టగహనమందు కాడ్పడి యున్నారు.

తాత్పర్యం

తాము జ్ఞానులమని భావించేవారు చాలాసార్లు తమను తాము తెలుసుకోలేరు. ఆత్మపరిశీలన లేకపోవడం వల్ల జీవిత సమస్యల్లో చిక్కుకుని బాధపడుతుంటారు. నిజమైన జ్ఞానం స్వీయ అవగాహనతో ప్రారంభమవుతుంది.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన ప్రపంచ అనిత్యత, వినయపూర్వక జ్ఞానం, మంచి మాటల విలువ, అహంకార వ్యర్థత, ఆత్మజ్ఞాన అవసరం వంటి గొప్ప జీవిత సత్యాలను బోధించాడు. తనను తాను తెలుసుకున్నవాడే నిజమైన జ్ఞాని. ప్రపంచంలోని వైభవాలు, హోదాలు, అహంకారాలు అన్నీ తాత్కాలికమైనవని, సత్యజ్ఞానం మరియు వినయమే మానవుని నిజమైన సంపదలని వేమన ఉపదేశించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 120*(94–98)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

94. పద్యం

పాప పుణ్యములను పసి గాపెరుంగునా?
ధరను పరమయోగి యెరుగు గాక;
లోని పొందికె గని లోహముల్ గూర్పరో!

తాత్పర్యం

"పాపం, పుణ్యం అంటే ఏమిటో సామాన్యునికి ఎలా( pasi kapari ki)తెలుస్తుంది? పరిపూర్ణ యోగికే వాటి మధ్య భేదం తెలిసి ఉంటుంది. లోహాల స్వభావం తెలియకపోతే వాటిని ఎలా కలపగలము?"

భావం

పాపం–పుణ్యం, మంచి–చెడు వంటి సూక్ష్మ విషయాలను ప్రతి ఒక్కరూ సరిగా అర్థం చేసుకోలేరు. వాటి నిజస్వరూపాన్ని ఆత్మజ్ఞానం కలిగిన యోగి మాత్రమే గ్రహించగలడు. అలాగే లోహాల గుణగణాలు తెలియకుండా వాటిని సమర్థంగా కలపలేనట్లే, విషయాల అసలు స్వభావం తెలియకుండా సరైన నిర్ణయం తీసుకోలేమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

సరళ తెలుగు

"పాపమేమిటి, పుణ్యమేమిటి అనేది అందరికీ తెలియదు. నిజమైన జ్ఞానికి మాత్రమే ఆ తేడా తెలుస్తుంది. లోహాల స్వభావం తెలియకపోతే వాటిని కలపలేనట్లే, జ్ఞానం లేకుండా సత్యాన్ని గ్రహించలేము."

---

95. పద్యం

పెద్దల వచనములు ప్రేమతో జూచి,తా 
నటుల నడవ బోవన నువు పడదు;
పులిని జూచి నక్క పూత బూసిన యట్లు.

తాత్పర్యం

పెద్దల మాటలను వినడం మాత్రమే సరిపోదు. వాటిని ఆచరణలో పెట్టాలి. పులిని చూసి నక్క తన శరీరానికి చారలు వేసుకున్నంత మాత్రాన పులి కాలేనట్లే, మంచి మాటలు విని వాటిని పాటించని వాడు జ్ఞాని కాలేడు.

---

96. పద్యం

బుద్ధియుతునకేల పొసగని సఖ్యంబు?
కార్య వాది కేల కడు చలంబు?
కుత్సితునకు నేల గురుదేవతా భక్తి?

తాత్పర్యం

జ్ఞానం లేని స్నేహం, ఆచరణ లేని శాస్త్రజ్ఞానం, సద్గుణాలు లేని భక్తి – ఇవన్నీ వ్యర్థం. మనిషి మాటలు, జ్ఞానం, భక్తి అన్నీ అతని ప్రవర్తనలో ప్రతిఫలించాలి.

What has he who is united to wisdom , to do with incongruous friend- ship ? what has he who speaks to the purpose , to do with circumvention ? what has a hypocrite to do with faithfulness to a teacher or a deity ?

---

97. పద్యం

వినుకరి కనుకరి గోరును ,
కనుకరి యా కాంత గూడి గవయగ గోరు;
కనుగొన ప్రేమ బొరలును ఘనతర మోహంబు చేటు గదరా వేమా 

తాత్పర్యం

చూడటం, వినటం, కలవటం ద్వారా మనసులో ప్రేమ, మమకారం, మోహం పెరుగుతాయి. అయితే మోహం అతిగా పెరిగితే అది బాధలకు కారణమవుతుంది. ప్రేమకు వివేకం తోడైతేనే అది శ్రేయస్కరం.

---

98. పద్యం

యెల్లి, రేవు, నేడ దేలాగునైనను,
మనసు నిలుపువాడు మంచి వాడు;
శివుడు భర్త కర్త ; చింతింపనేలరా?

తాత్పర్యం

కాలం ఎలా మారినా, పరిస్థితులు ఎలా ఉన్నా తన మనస్సును స్థిరంగా ఉంచుకోగలిగిన వాడే గొప్పవాడు. చంచలతను జయించి, ఆత్మస్థైర్యంతో జీవించడం మానవుని నిజమైన విజయం.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన అంతరంగ శుద్ధి, పెద్దల మాటల ఆచరణ, సత్సంగం, భక్తి యొక్క నిజమైన అర్థం, ప్రేమలో వివేకం, మనోనిగ్రహం వంటి జీవన విలువలను వివరించాడు. బాహ్య ప్రదర్శన కంటే అంతర్గత గుణాలే మనిషిని ఉన్నతుడిగా నిలబెడతాయని ఉపదేశించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *121 (99–103)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

99. పద్యం

మరువ వలె పాప సంగతి ;మరువంగ వలెను,దూరము మరి విశ్వములో;మరువ వలె పరుల నేరమి;,మరువంగ వలదు మేలు మహిలో వేమా.

తాత్పర్యం

తాను చేసిన పాపాలను మరచిపోకుండా గుర్తుంచుకొని సరిదిద్దుకోవాలి. ఇతరులు చేసిన మేలును మరువకూడదు. అయితే ఇతరుల తప్పులను మాత్రం మరచిపోవడం ఉత్తమం. ఇదే సత్స్వభావం.

---

100. పద్యం

ఏమి గొంచు వచ్చె? నేమి దాకొని పోవు?
పుట్టు వేళ నరుడు, గిట్టు వేళ?
ధనము లెచ్చటికేగు? దానేగునెచ్చటికి?

తాత్పర్యం

మనిషి జన్మించేటప్పుడు ఏదీ తీసుకురాడు. మరణించేటప్పుడు ఏదీ తీసుకుపోడు. సంపాదించిన ధనం ఇక్కడే మిగిలిపోతుంది. కాబట్టి ధనంపై అధిక మమకారం వ్యర్థం.

---

101. పద్యం

కడుపులోని రోత కడు నొటి యెంగిలి,
కడుగ వశమె బ్రహ్మ కొడుకు కైన;
సత్యమున్న కొంత జగతిపై సిద్ధించు.

తాత్పర్యం

ఆకలి, దేహధర్మాలు అన్నీ మనుషులకు సమానమే. బ్రహ్మపుత్రుడైనా వాటికి అతీతుడు కాదు. కానీ సత్యనిష్ఠ కలిగినవాడు మాత్రమే లోకంలో గౌరవం, విజయాన్ని పొందగలడు.

---

102. పద్యం

ఆశ గోసి వేసి, యనలంబు సల్లార్చి,
గోచి బిగియ గట్టి, కోపమడచి ;
యాస విడిచెనేని, యతడు దా యోగిరా.

తాత్పర్యం

కోరికలను తగ్గించి, అంతరంగంలోని కామాగ్నిని శాంతింపజేసి, ఇంద్రియాలను అదుపులో ఉంచి, కోపాన్ని జయించి, ఆశలను విడిచిపెట్టినవాడే నిజమైన యోగి.

---

103. పద్యం

గుణవిహీన జనుని గుణమెంచగానేల?
బుద్ధి లేని వాని పూజ యేమి?
మనసు లేని వాని మంత్రంబులేమయా!

తాత్పర్యం

గుణాలు లేని వ్యక్తిని ఎంత పొగిడినా ప్రయోజనం లేదు. వివేకం లేని వానికి చేసే పూజ వ్యర్థం. ఏకాగ్రత, భక్తి లేని వాడు జపించే మంత్రాలకు కూడా ఫలితం ఉండదు.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన క్షమాగుణం, వైరాగ్యం, సత్యనిష్ఠ, యోగసాధన, సద్గుణాల ప్రాముఖ్యతను వివరించాడు. ఇతరుల మేలును గుర్తుంచుకోవడం, ధనమోహాన్ని విడనాడడం, సత్యాన్ని ఆచరించడం, ఆశలు-కోపాలను జయించడం, గుణవంతమైన జీవితాన్ని గడపడం మానవుని ఉన్నతికి మార్గాలని ఉపదేశించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *122(104–106)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

యోగి వేమన తన పద్యాలలో మానవ జీవితంలోని లోపాలను ఎత్తిచూపుతూ, ధర్మమార్గాన్ని బోధించాడు. ఈ పద్యాలలో ధనలోభం, ఆధ్యాత్మిక నిర్లక్ష్యం, కృతఘ్నత వంటి దోషాలను విమర్శిస్తూ విలువైన సందేశాన్ని అందిస్తున్నాడు.

---

104. ధనలోభి గతి

కూడు విడిచియు శతకోటి పడగలెత్తి,
మాటి మాటికదియు మంట గలిపి,
కాటికేగు వేళ కూటికి మోసమై,
దాటి పోదురు జముదరికి వేమా!

తాత్పర్యం

తెలుగు అనువాదం:

తమను తాము ఆకలితో అలమటింపజేసుకుంటూ,

తాము కూడబెట్టిన ధనానికి నాగుపాము కాపలా ఉన్నట్టుగా కఠినంగా కాపలా కాస్తూ,

ఆ ధనాన్ని భూమిలో దాచిపెడతారు.

కాని వారు మరణించి చితిలో దహనం చేయబడిన తరువాత,

ఆ సంపద వారితో రాదు; వారు యమధర్మరాజు చేతికి చిక్కిపోతారు.*జము యముడు 

భావం

ధనం అవసరమే కానీ ధనమోహం జీవితం కాదు. సంపదను సద్వినియోగం చేయడమే నిజమైన జ్ఞానం.

---

105. చివరి క్షణంలో భక్తి ఫలించదు

గీము విడిచి పెట్టి గిక్కురుమనకుండ,
జీవు విడుచు వేళ శివుని దలచు,
మనసు గొల్ప కయును మాయచే బొరలెడు,
పాప జనుల కెచటి పరము వేమా?

తాత్పర్యం

జీవితమంతా భోగాలలో గడిపి, చివరి క్షణంలో మాత్రమే దేవుణ్ణి తలచడం వల్ల ప్రయోజనం ఉండదు. మనస్సును పవిత్రంగా ఉంచుకుని జీవించినవారికే పరమార్థం లభిస్తుంది.

భావం

ఆధ్యాత్మిక జీవనం అనేది మరణ సమయానికి కాదు; జీవితం మొత్తం పాటించాల్సిన మార్గం.

---

106. కృతఘ్నుడైన మనిషి

తనకు జేయు మేలు తాదెలియగ నేర్చు,
నెలమి తోడ కుక్క యెరుక భువిని,
తనకు జేయు మేలు తాదెలియగలేడు,
మనుజుడెంత ఖలుడు మహిని వేమా!

తాత్పర్యం

కుక్కకైనా తనకు మేలు చేసినవారిని గుర్తించే స్వభావం ఉంటుంది. కానీ కొందరు మనుషులు తమకు చేసిన ఉపకారాన్ని కూడా గుర్తించరు. అలాంటి కృతఘ్నత మానవత్వానికి విరుద్ధం.

భావం

కృతజ్ఞత మానవుని గొప్ప గుణం. ఉపకారాన్ని గుర్తించి గౌరవించే వ్యక్తే నిజమైన మనిషి.

---

సమగ్ర భావం

ఈ మూడు పద్యాలలో వేమన ధనలోభం, ఆధ్యాత్మిక నిర్లక్ష్యం, కృతఘ్నత వంటి మానవ దోషాలను ఖండించాడు. సంపదకు బానిస కాకుండా, సత్ప్రవర్తనతో జీవించి, ఉపకారాన్ని గుర్తించి, ఆధ్యాత్మిక విలువలను ఆచరించాలని ఉపదేశించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 123*(107–110)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

వేమన ఈ పద్యాలలో సంభాషణ మర్యాద, వ్యక్తుల స్థాయిని బట్టి ప్రవర్తన, దాతృత్వం, తల్లిదండ్రులు మరియు పేదల పట్ల గౌరవం వంటి మానవ విలువలను బోధిస్తున్నాడు.

---

107. ఎవరితో ఎలా మాట్లాడాలో తెలుసుకోవాలి

హీన నరుల తోడ నింతుల తోడను,
పడుచు వాండ్ర తోడ, ప్రభువు తోడ,
ప్రాజ్ఞ జనుల తోడ, బ్రహ్మజ్ఞ జనులతో,
వైపు దెలసి పలుక వలయు వేమా!

తాత్పర్యం

ప్రతి వ్యక్తి స్వభావం, స్థితి, జ్ఞానం, హోదా వేరు. అందువల్ల ఎవరితో ఎలా మాట్లాడాలో తెలుసుకొని తగిన విధంగా ప్రవర్తించాలి.

భావం

సమయోచితమైన మాట, సందర్భానుసారమైన ప్రవర్తన మనిషి గొప్పతనాన్ని తెలియజేస్తాయి.

---

108. గౌరవం కోల్పోకూడదు

అధిక జనుల తోడ, ఆప్తుల తోడను,
పరువు గురుతెరింగి పలుకకున్న,
వచ్చు చెడ్డతనము హెచ్చుగా గాంభీర్య
హాని జెందు తనకున పుడు వేమా!

తాత్పర్యం

పెద్దలతో గానీ, సన్నిహితులతో గానీ గౌరవం మరచి మాట్లాడితే అది చెడ్డతనంగా భావించబడుతుంది. దాని వలన వ్యక్తి తన గౌరవాన్ని కోల్పోతాడు.

భావం

మర్యాదను కాపాడుకోవడం ద్వారా వ్యక్తిత్వం నిలుస్తుంది. అహంకారం గౌరవాన్ని నశింపజేస్తుంది.

---

109. దాతృత్వం విలువ

అరుదుగానడిగిన యతడర్ది గాబోడు,
తరుచుగా నొ సగక దాత గాడు,
దాత యర్థికింత తారతమ్యము గల్గు, వి 

తాత్పర్యం

అప్పుడప్పుడు మాత్రమే సహాయం కోరే వ్యక్తి అవసరాన్ని గుర్తించాలి. నిజమైన దాత తన దాతృత్వాన్ని ప్రదర్శించడు. దాతకు, యాచకునికి మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని అర్థం చేసుకొని సహాయం చేయాలి.

భావం

దానం అనేది కేవలం వస్తువు ఇవ్వడం కాదు; అవసరాన్ని గుర్తించి చేయబడిన సహాయం.

---

110. భయభక్తులు కలిగిన జీవనం

తల్లి దండ్రులందు దారిద్ర్యయుతులందు,
నమ్మిన నిరుపేద నరుల యందు,
ప్రభువులందు జూడ భయభక్తులమరిన 
ఇహము పరము గల్గునె సగ వేమా!

తాత్పర్యం

తల్లిదండ్రుల పట్ల, పేదల పట్ల, మనపై ఆధారపడిన వారి పట్ల, అలాగే అధికార స్థానాల్లో ఉన్న వారి పట్ల గౌరవభావంతో ప్రవర్తించే వ్యక్తికి ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ మేలు కలుగుతుంది.

భావం

గౌరవం, కరుణ, వినయం, భక్తి కలిగిన జీవితం మనిషిని ఉన్నతుడిగా నిలబెడుతుంది.

---

సమగ్ర భావం

ఈ నాలుగు పద్యాలలో వేమన సంభాషణలో వివేకం, గౌరవప్రదమైన ప్రవర్తన, నిజమైన దాతృత్వం, తల్లిదండ్రులు మరియు పేదల పట్ల కరుణ వంటి విలువలను బోధించాడు. సమాజంలో సత్సంబంధాలు నిలవాలంటే వినయం, మర్యాద, దయ అవసరమని సూచించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *124(111–114)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

ఈ పద్యాలలో వేమన మూఢాచారాలను ఖండిస్తూ, ఆచరణాత్మక జీవితం, అతిథి సత్కారం, దాతృత్వం మరియు జ్ఞానానికి ఆచరణ అవసరమనే సత్యాలను బోధిస్తున్నాడు.

---

111. ముట్టు అనే భేదం మూఢనమ్మకం

"ముట్టు ముట్ట" నుచును "ముట్టరాదందురు,
ముట్టుకు దరియేమి? మూలమేమి?
నవ బిలముల మురికి నరులకందరకును,
పుట్టగానే పుట్టు ముట్టు వేమా!

తాత్పర్యం

మనుషులను తాకరాదు, ముట్టు వస్తుంది అని చెప్పడం అజ్ఞానం. ప్రతి మనిషి శరీరం తొమ్మిది రంధ్రాలతో కూడి ఉంటుంది. అందరిలోనూ ఒకే స్వభావం ఉన్నప్పుడు ముట్టు అనే భేదం ఎందుకు?

భావం

జన్మ ఆధారంగా మనుషుల మధ్య భేదాలు సృష్టించడం తప్పు. అందరూ సమానులే.

---

112. తాను చేయలేనిదాన్ని ఇతరులపై నెట్టకూడదు

పరగ తానొసగక పరులు చెప్పినదైన,
నివ్వజాలక విధినెసగు వాడు,
పొట్టుది నెడి లండి బువ్వలు పెట్టునా?

తాత్పర్యం

ఎంత చెప్పినా లోభి ఇతరులకు ఏమాత్రం దానం చేయడు. ఇవ్వడానికి అతని మనసు ఒప్పుకోదు; అతడు కఠిన హృదయుడు. తానే తవుడు (ఊక) తింటూ దుర్భరంగా జీవించే లోభి, ఇతరులకు మంచి ఆహారం ఎలా పెడతాడు? దరిద్రంతో నలిగిపోయిన ఒక నిరుపేద అతని ఇంటికి వచ్చినా, అతనిపై జాలి చూపి ఏమీ ఇవ్వడు.

భావం: లోభం మనిషిలో దయ, దానం, మానవత్వాన్ని నశింపజేస్తుంది. తానే కష్టంగా జీవించినా, ఇతరులకు సహాయం చేయని వ్యక్తి నిజమైన సంపన్నుడు కాదు. నిజమైన సంపద దాతృత్వంలోనే ఉంటుంది.

---

113. ఆపదలో ఆశ్రయం ఇవ్వడం మహాధర్మం

అండ తప్పిన నరుడతి ధార్మికుని యిల్లు,
జేరవలయు బ్రతుక జేయునతడు,
ఆ విభీషణునకునతి గారవంబున,
భూతలమున రాము రీతి వేమా!

తాత్పర్యం

ఆపదలో ఉన్నవాడు ధర్మాత్ముని ఆశ్రయించాలి. శ్రీరాముడు విభీషణునికి ఆశ్రయం ఇచ్చినట్లే, కష్టంలో ఉన్నవారిని ఆదుకోవడం గొప్ప ధర్మం.

భావం

ఆశ్రయం కోరినవారిని ఆదరించడం మానవత్వానికి పరాకాష్ట.

---

114. ఆచరణలేని జ్ఞానం వ్యర్థం

సకల విద్య జూచి సంతోషపడవచ్చు,
చెయ్యి సాచి కాసునియ్యలేడు,
చెలగి యొరులకైతే చెప్పవచ్చును గాని,
తాము జేయలేడు ధరను వేమా!

తాత్పర్యం

అన్ని విద్యలు నేర్చుకొని గొప్పగా చెప్పుకోవచ్చు. ఇతరులకు ఉపదేశాలు చేయవచ్చు. కానీ తానే ఆచరించకపోతే ఆ విద్యలన్నీ వ్యర్థం.

భావం

జ్ఞానానికి విలువ ఆచరణలోనే ఉంటుంది. చెప్పేవాడిగా కాక, చేసి చూపేవాడిగా ఉండాలి.

---

సమగ్ర భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన సమానత్వం, ఆచరణాత్మకత, దయ, ఆశ్రయదానం, మరియు జ్ఞానాన్ని కార్యరూపంలో పెట్టడం వంటి గొప్ప మానవ విలువలను బోధించాడు. మనిషి మాటలతో కాదు, తన ప్రవర్తనతో గొప్పవాడవుతాడని స్పష్టం చేశాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 125*(115-119)

వేమన పద్యములు  – తాత్పర్యములు

115. ధర్మ సత్యములను దప్పక చేయని

పద్యం:

ధర్మ సత్యములను దప్పక చేయని
కర్మజీవి మేలు గానలేడు;
నిర్మల హృదయుండు నీ రూపముననుండు,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం:
ధర్మాన్ని, సత్యాన్ని ఎల్లప్పుడూ ఆచరించే కర్మయోగికే నిజమైన మేలు కలుగుతుంది. నిర్మల హృదయం కలిగినవారిలోనే దైవత్వం నివసిస్తుంది.

భావం:
దేవుణ్ణి ఆలయాల్లో వెతకడం కంటే సత్యసంధమైన, పవిత్రమైన హృదయంలో దర్శించాలి.

---

116. ధనము లేమి కులము తక్కువ పడివచ్చు

పద్యం:

ధనము లేమి కులము తక్కువ పడివచ్చు,
ధనము లేమి కీర్తి దలగిపోవు;
ధనము లేమి శుచిని దగ బుట్టనియ్యదు,
ధనము లేమి ఘనత దప్పు, వేమ.

తాత్పర్యం:
ధనం లేనివారిని సమాజం చాలాసార్లు తక్కువగా చూస్తుంది. కీర్తి, ప్రతిష్ఠలు కూడా తగ్గిపోవచ్చు.

భావం:
ధనానికి అతిగా విలువనిచ్చే సామాజిక వ్యవస్థను వేమన విమర్శిస్తున్నాడు.

---

117. ధనము లేమి సుతులు తప్పుల బెడుదురు

పద్యం:

ధనము లేమి సుతులు తప్పుల బెడుదురు,
ధనము లేమి పత్ని దాక నాడు;
ధనము లేమె వరికి తాళికై యుండదు,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం:
ధనం లేనప్పుడు సొంతవారే గౌరవం తగ్గించవచ్చు. సమాజంలో ఆదరణ కూడా తగ్గుతుంది.

భావం:
ప్రేమ, అనురాగం, పరస్పర గౌరవం ధనంపైన ఆధారపడకూడదని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

---

118. చచ్చు వారలెవరు?

పద్యం:

చచ్చు వారలెవరు? చావని వారేరి?
చచ్చి బ్రతికి యుండు జనము లెవరు?
విచ్చలవిడిగాను వివరించి చూడరా,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం:
మరణం తప్పని సత్యం. పుట్టిన ప్రతి జీవి మరణించాల్సిందే. ఈ సత్యాన్ని లోతుగా గ్రహించమని వేమన పిలుపునిస్తున్నాడు.

భావం:
మరణాన్ని గుర్తుంచుకొని అహంకారం విడిచి సార్థక జీవితం గడపాలి.

---

119. బ్రతుకు వారెవరు?

పద్యం:

బ్రతుకు వారలెవరు? బ్రతుకకుండువారెవరు?
బ్రతికి బ్రతుకు లేని ప్రాణులెవరు?
క్షితిని శోధ జేసి స్థిరముగా జూడరా,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం:
కేవలం శరీరంతో జీవించడం కాదు. జీవిత పరమార్థాన్ని గ్రహించి ధర్మమార్గంలో నడిచేవారే నిజంగా జీవించినవారు.

భావం:
ఆత్మజ్ఞానం, వివేకం, సత్యాన్వేషణతో కూడిన జీవనమే సార్థక జీవితం.

---

సమగ్ర భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన ధర్మం, సత్యం, ధనం, మరణం, జీవన పరమార్థం వంటి మానవ జీవితంలోని ముఖ్యమైన అంశాలను చర్చించాడు. ధనం సమాజంలో ప్రభావం చూపినా, నిజమైన విలువ ధర్మంలోనూ నిర్మల హృదయంలోనూ ఉందని తెలిపాడు. మరణం అనివార్యమని గుర్తుచేస్తూ, జీవిత సారాన్ని తెలుసుకొని సార్థకంగా జీవించమని బోధించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *126(120-124)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

120. పెట్టువారలెవరు?

పెట్టువారలెవరు? పెట్టకుందురెవరు?
పెట్టి పెట్టనట్టి దిట్టలెవరు?
పట్టు దప్పకుండ భావించి చూడరా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఈ లోకంలో ఇచ్చేవారు ఎవరు? ఇవ్వనివారు ఎవరు? ఇచ్చి కూడా తాను ఇచ్చినట్లు భావించనివారు ఎంతమంది? అహంకారం లేకుండా దానధర్మాలు చేయడం అత్యున్నత గుణమని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

---

121. పుట్టువారలెవరు?

పుట్టువారలెవరు? పుట్టకుందురెవరు?
పుట్టి పుట్టనట్టి పురుషులెవరు?
పుట్టి పుట్టనియటు బోధించి చూడరా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

జన్మించినవారందరూ శరీరపరంగా పుట్టినవారే. కానీ ఆత్మజ్ఞానం పొందినవారు పునర్జన్మ బంధనాలకు అతీతులు. జీవిత సత్యాన్ని గ్రహించినవాడే నిజమైన మానవుడని వేమన తెలియజేస్తున్నాడు.

---

122. కట్టువారలెవరు?

కట్టువారలెవరు? కట్టని వారేరి?
కట్టి కట్టులేని కర్ములెవరు?
గట్టిపరచి లెస్స కనుకల్గి చూడరా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మనిషి చేసే ప్రతి కర్మ ఒక బంధనాన్ని సృష్టిస్తుంది. అయితే ఫలాపేక్ష లేకుండా కర్తవ్యాన్ని నిర్వహించే వాడు కర్మబంధాలకు అతీతుడవుతాడు. జీవిత రహస్యాన్ని లోతుగా పరిశీలించమని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

---

123. పద్య పంచక మహిమ

ఇట్టి పద్య పంచకైష్య ముఁ దెలసిన,
పెట్టి, పుట్టి, కట్టి, పృధివి బ్రతికి ,
చచ్చి శుద్ధుడగుచు, సర్వజ్ఞుడై,నిల్చు
నెల్ల మహిమ నీకు జెల్లు వేమ.

తాత్పర్యం

ఈ ఐదు పద్యాల అంతరార్థాన్ని గ్రహించినవాడు దానం, జననం, కర్మ, జీవితం, మరణం వంటి జీవన రహస్యాలను అర్థం చేసుకొని ఆత్మశుద్ధిని పొందుతాడు. అటువంటి వాడు జ్ఞానవంతుడై ఉన్నత స్థితికి చేరుకుంటాడని వేమన చెబుతున్నాడు.

---

124. అరిషడ్వర్గాల ప్రభావం

ముక్కు కోపములును, మోహ లోభంబులు, 
నక్క జంపు క్రూరమధిక మయ్యె      కక్కసంబు సేత కాలుని చేతను,            మొక్క బోదురు తుది మొనసి వేమ.

తాత్పర్యం

 కామ,క్రోధం, మోహం, లోభం, మదం, మాత్సర్యం అనే అరిషడ్వర్గాలు మనిషిని పతనానికి నెడతాయి. వీటితో పాటు ద్వేషభావం పెరిగితే చివరకు కాలగర్భంలో నశించక తప్పదు. మనస్సును శుద్ధి చేసుకోవాలని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.*అక్కజం =-ఆశ్చర్యం, కుక్కసం -కర్కసం 

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన దానం, జన్మ, కర్మ, ఆత్మజ్ఞానం, అరిషడ్వర్గాల గురించి లోతైన తాత్విక సందేశాన్ని అందించాడు. అహంకారం లేకుండా జీవించడం, కర్మబంధాలను అధిగమించడం, మనస్సును శుద్ధి చేసుకోవడం ద్వారానే మనిషి నిజమైన జ్ఞానాన్ని పొందగలడని బోధించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *127(125-129)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

125. చిత్తము గల యోగి

చిత్తము గల యోగి శివుని వలెనె యుండు,
మిథ్య యోగి యుండు మిడత వలెను,
నిత్యుడైన యోగి నీవలెనుండురా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మనస్సును జయించిన నిజమైన యోగి శివుని వంటి ప్రశాంతత, పవిత్రత కలిగి ఉంటాడు. కపట యోగి మాత్రం మిడతలాగా చంచలంగా, ప్రయోజనం లేని జీవితం గడుపుతాడు. నిజమైన యోగం అంతరంగ శుద్ధిలోనే ఉందని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

126. సంపదతో గర్వించరాదు

ఉన్న సరికి మనుజుడు ఉపకారిగా లేక,
కన్నుగనక నెల్ల గర్వములను,
దీనులైన వారి దిగువాయిగా జూచి,
పరము గనక నూతబడును వేమ.

తాత్పర్యం

సంపద, స్థానం, శక్తి ఉన్నప్పుడు ఇతరులకు సహాయం చేయకుండా గర్వంతో ప్రవర్తించడం మంచిది కాదు. పేదలను తక్కువగా చూసేవాడు చివరకు పరమార్థాన్ని గ్రహించలేడు. వినయం మరియు దయే మనిషిని ఉన్నతుడిని చేస్తాయి.

---

127. రోగికి రోగి బాధ తెలుసు

రోగియైన వాడు రోగినె గుంగును,
రోగి న రసి చూచి రూఢిగాను,
రోగి కి డిన వాని రాగి బంగారౌను.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

బాధ అనుభవించినవారికే ఇతరుల బాధ విలువ తెలుస్తుంది. రోగి బాధను అర్థం చేసుకుని ఆదరించే వ్యక్తి రాగి బంగారంగా మారినట్లే గొప్పవాడవుతాడు. సానుభూతి మరియు పరస్పర సహకారం మానవత్వానికి గుర్తులు.

---

128. శక్తి తెలియక పోరాడుట

ఎదుటి తన బలంబునెంచుకో నేరక,
దీకొని చలమున నెదిర్చెనేని,
యెలుగు పంజు సేవకేర్పడు చందమో.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఎదుటివారి బలం, పరిస్థితి తెలుసుకోకుండా తొందరపడి విరోధం చేయడం ప్రమాదకరం. అది ఎలుగుబంటి పంజు (దివిటి )సేవ చిక్కుకున్నట్లే నష్టాన్ని కలిగిస్తుంది. వివేకంతో వ్యవహరించాలనే సందేశాన్ని వేమన ఇస్తున్నాడు.

---

129. మూఢుని విమర్శ

ఒగు బాగెరుగని యొట్టి మూఢ జనంబు,
లిల సుధీజనముల నెంచుటెల్ల,
మృగపు తొడ  కుక్కు మొరగిన సామ్యమో.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మంచి చెడు తెలియని మూఢులు జ్ఞానులను విమర్శించడం వ్యర్థం. అది అడవి మృగం వెనుక కుక్క మొరిగినట్లే అర్థరహితం. జ్ఞానం లేనివారి విమర్శలు జ్ఞానుల విలువను తగ్గించలేవని వేమన చెప్పుతున్నాడు.*తొడ -దగ్గర 

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన నిజమైన యోగి లక్షణాలు, వినయ ప్రాముఖ్యత, సానుభూతి విలువ, వివేకంతో వ్యవహరించాల్సిన అవసరం, జ్ఞానులను విమర్శించే మూఢత్వం గురించి బోధించాడు. అంతరంగ శుద్ధి, దయ, వివేకం, వినయం కలిగినవారే ఉత్తమ మానవులని స్పష్టం చేశాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

Vemana* 128(130-134)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

౧౩౦. సజ్జనుని గుణం – దుర్జనుని స్వభావం

నేరని జనులకును నేర్పు నేరములెల్ల,
చక్కజేతుర రయ సాధుజనము,
లొప్పు దుర్జనములు తప్పుగ నెంతురు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

సజ్జనులు అజ్ఞానుల లోపాలను సరిదిద్దేందుకు ప్రయత్నిస్తారు. దుర్జనులు మాత్రం మంచిని కూడా తప్పుగా చూపిస్తారు. ఇతరులను అభివృద్ధి చేయడం సజ్జనుని లక్షణమైతే, లోపాలు వెతకడం దుర్జనుని స్వభావం.

---

౧౩౧. దిక్కులేని దరిద్రుని స్థితి

దిక్కులేని రోగి దీనత బాపిన,
పురుషుడిహమునందు పూజ్యుడగును;
పరమునందు వాని భాగ్యమేమనవచ్చు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

కష్టాలను అనుభవించి వినయంతో జీవించినవాడు ఈ లోకంలో గౌరవాన్ని పొందుతాడు. అటువంటి వ్యక్తి పరలోకంలోనూ ఉత్తమ ఫలితాన్ని పొందగలడని వేమన సూచిస్తున్నాడు. బాధలు మనిషిని పరిపక్వుడిని చేస్తాయని భావం.

---

౧౩౨. పరనిందకునికి జ్ఞానం దొరకదు

పలుగు వానికేల పరసమృద్ధి దలంప?
పలుగు వానికేల భక్తి పథము?
పలుగు వానికేల పరమార్థ తత్వంబు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఎల్లప్పుడూ ఇతరులను నిందించే వ్యక్తికి సంపద, భక్తి, తత్వజ్ఞానం ఏదీ స్థిరంగా లభించదు. పరనింద మనస్సును కలుషితం చేస్తుంది. ఆత్మోన్నతికి స్వీయపరిశీలన అవసరమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౩౩. నిజమైన పుణ్యాత్ముడు

తండ్రి సొమ్మునైన, దాయాది సొమ్మైన,
పరుల సొమ్ములైన ప్రాప్తధనము,
దయను దీనులకును దానమిచ్చిన వాడె,
బహుల పుణ్యజనుడు పరగ వేమ.

తాత్పర్యం

సంపద ఎలా వచ్చినా దానిని కేవలం స్వార్థానికి కాకుండా, దీనులకు సహాయం చేయడానికి ఉపయోగించినవాడే నిజమైన పుణ్యాత్ముడు. దయతో చేసిన దానం సమాజానికి మేలు చేస్తుంది.

---

౧౩౪. దాత ఎవరు?

తనదు సొమ్ము జూడ దానమియ్యగ వచ్చు,
నవని దొడ్డుగాద దెవరికైన;
నదరు బెదురు లేకనన్యుల సొమ్ముల,
దానమిచ్చువాడు దాత వేమ.

తాత్పర్యం

తన సొంత సంపదను దానం చేయడం గొప్ప విషయమే. కానీ ఇతరుల సంపదను తనదిగా భావించి దానం చేయడం దాతృత్వం కాదు. నిజమైన దానం స్వశక్తితో, స్వసంపదతో, స్వచ్ఛమైన హృదయంతో చేయబడాలి.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన సజ్జనత, వినయం, పరనింద యొక్క దుష్ప్రభావం, దాతృత్వం యొక్క నిజమైన అర్థం, మరియు మానవతా విలువలను వివరించాడు. మంచిని ప్రోత్సహించడం, ఇతరులకు సహాయం చేయడం, స్వార్థరహిత జీవనం గడపడం ద్వారానే మనిషి ఉన్నత స్థితిని పొందగలడని బోధించాడు.

#వేమన #వేమనపద్యములు #వేమనతాత్పర్యం #దాతృత్వం #మానవవిలువలు #సజ్జనత #పరనింద #తెలుగుసాహిత్యం #తత్వచింతన #Vemana #TeluguLiterature #HumanValues #WordPressSEO

CONCEPT ( development of human relations and human resources )