వేమన 120*(94–98)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

94. పద్యం

పాప పుణ్యములను పసి గాపెరుంగునా?
ధరను పరమయోగి యెరుగు గాక;
లోని పొందికె గని లోహముల్ గూర్పరో!

తాత్పర్యం

"పాపం, పుణ్యం అంటే ఏమిటో సామాన్యునికి ఎలా( pasi kapari ki)తెలుస్తుంది? పరిపూర్ణ యోగికే వాటి మధ్య భేదం తెలిసి ఉంటుంది. లోహాల స్వభావం తెలియకపోతే వాటిని ఎలా కలపగలము?"

భావం

పాపం–పుణ్యం, మంచి–చెడు వంటి సూక్ష్మ విషయాలను ప్రతి ఒక్కరూ సరిగా అర్థం చేసుకోలేరు. వాటి నిజస్వరూపాన్ని ఆత్మజ్ఞానం కలిగిన యోగి మాత్రమే గ్రహించగలడు. అలాగే లోహాల గుణగణాలు తెలియకుండా వాటిని సమర్థంగా కలపలేనట్లే, విషయాల అసలు స్వభావం తెలియకుండా సరైన నిర్ణయం తీసుకోలేమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

సరళ తెలుగు

"పాపమేమిటి, పుణ్యమేమిటి అనేది అందరికీ తెలియదు. నిజమైన జ్ఞానికి మాత్రమే ఆ తేడా తెలుస్తుంది. లోహాల స్వభావం తెలియకపోతే వాటిని కలపలేనట్లే, జ్ఞానం లేకుండా సత్యాన్ని గ్రహించలేము."

---

95. పద్యం

పెద్దల వచనములు ప్రేమతో జూచి,తా 
నటుల నడవ బోవన నువు పడదు;
పులిని జూచి నక్క పూత బూసిన యట్లు.

తాత్పర్యం

పెద్దల మాటలను వినడం మాత్రమే సరిపోదు. వాటిని ఆచరణలో పెట్టాలి. పులిని చూసి నక్క తన శరీరానికి చారలు వేసుకున్నంత మాత్రాన పులి కాలేనట్లే, మంచి మాటలు విని వాటిని పాటించని వాడు జ్ఞాని కాలేడు.

---

96. పద్యం

బుద్ధియుతునకేల పొసగని సఖ్యంబు?
కార్య వాది కేల కడు చలంబు?
కుత్సితునకు నేల గురుదేవతా భక్తి?

తాత్పర్యం

జ్ఞానం లేని స్నేహం, ఆచరణ లేని శాస్త్రజ్ఞానం, సద్గుణాలు లేని భక్తి – ఇవన్నీ వ్యర్థం. మనిషి మాటలు, జ్ఞానం, భక్తి అన్నీ అతని ప్రవర్తనలో ప్రతిఫలించాలి.

What has he who is united to wisdom , to do with incongruous friend- ship ? what has he who speaks to the purpose , to do with circumvention ? what has a hypocrite to do with faithfulness to a teacher or a deity ?

---

97. పద్యం

వినుకరి కనుకరి గోరును ,
కనుకరి యా కాంత గూడి గవయగ గోరు;
కనుగొన ప్రేమ బొరలును ఘనతర మోహంబు చేటు గదరా వేమా 

తాత్పర్యం

చూడటం, వినటం, కలవటం ద్వారా మనసులో ప్రేమ, మమకారం, మోహం పెరుగుతాయి. అయితే మోహం అతిగా పెరిగితే అది బాధలకు కారణమవుతుంది. ప్రేమకు వివేకం తోడైతేనే అది శ్రేయస్కరం.

---

98. పద్యం

యెల్లి, రేవు, నేడ దేలాగునైనను,
మనసు నిలుపువాడు మంచి వాడు;
శివుడు భర్త కర్త ; చింతింపనేలరా?

తాత్పర్యం

కాలం ఎలా మారినా, పరిస్థితులు ఎలా ఉన్నా తన మనస్సును స్థిరంగా ఉంచుకోగలిగిన వాడే గొప్పవాడు. చంచలతను జయించి, ఆత్మస్థైర్యంతో జీవించడం మానవుని నిజమైన విజయం.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన అంతరంగ శుద్ధి, పెద్దల మాటల ఆచరణ, సత్సంగం, భక్తి యొక్క నిజమైన అర్థం, ప్రేమలో వివేకం, మనోనిగ్రహం వంటి జీవన విలువలను వివరించాడు. బాహ్య ప్రదర్శన కంటే అంతర్గత గుణాలే మనిషిని ఉన్నతుడిగా నిలబెడతాయని ఉపదేశించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *121 (99–103)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

99. పద్యం

మరువ వలె పాప సంగతి ;మరువంగ వలెను,దూరము మరి విశ్వములో;మరువ వలె పరుల నేరమి;,మరువంగ వలదు మేలు మహిలో వేమా.

తాత్పర్యం

తాను చేసిన పాపాలను మరచిపోకుండా గుర్తుంచుకొని సరిదిద్దుకోవాలి. ఇతరులు చేసిన మేలును మరువకూడదు. అయితే ఇతరుల తప్పులను మాత్రం మరచిపోవడం ఉత్తమం. ఇదే సత్స్వభావం.

---

100. పద్యం

ఏమి గొంచు వచ్చె? నేమి దాకొని పోవు?
పుట్టు వేళ నరుడు, గిట్టు వేళ?
ధనము లెచ్చటికేగు? దానేగునెచ్చటికి?

తాత్పర్యం

మనిషి జన్మించేటప్పుడు ఏదీ తీసుకురాడు. మరణించేటప్పుడు ఏదీ తీసుకుపోడు. సంపాదించిన ధనం ఇక్కడే మిగిలిపోతుంది. కాబట్టి ధనంపై అధిక మమకారం వ్యర్థం.

---

101. పద్యం

కడుపులోని రోత కడు నొటి యెంగిలి,
కడుగ వశమె బ్రహ్మ కొడుకు కైన;
సత్యమున్న కొంత జగతిపై సిద్ధించు.

తాత్పర్యం

ఆకలి, దేహధర్మాలు అన్నీ మనుషులకు సమానమే. బ్రహ్మపుత్రుడైనా వాటికి అతీతుడు కాదు. కానీ సత్యనిష్ఠ కలిగినవాడు మాత్రమే లోకంలో గౌరవం, విజయాన్ని పొందగలడు.

---

102. పద్యం

ఆశ గోసి వేసి, యనలంబు సల్లార్చి,
గోచి బిగియ గట్టి, కోపమడచి ;
యాస విడిచెనేని, యతడు దా యోగిరా.

తాత్పర్యం

కోరికలను తగ్గించి, అంతరంగంలోని కామాగ్నిని శాంతింపజేసి, ఇంద్రియాలను అదుపులో ఉంచి, కోపాన్ని జయించి, ఆశలను విడిచిపెట్టినవాడే నిజమైన యోగి.

---

103. పద్యం

గుణవిహీన జనుని గుణమెంచగానేల?
బుద్ధి లేని వాని పూజ యేమి?
మనసు లేని వాని మంత్రంబులేమయా!

తాత్పర్యం

గుణాలు లేని వ్యక్తిని ఎంత పొగిడినా ప్రయోజనం లేదు. వివేకం లేని వానికి చేసే పూజ వ్యర్థం. ఏకాగ్రత, భక్తి లేని వాడు జపించే మంత్రాలకు కూడా ఫలితం ఉండదు.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన క్షమాగుణం, వైరాగ్యం, సత్యనిష్ఠ, యోగసాధన, సద్గుణాల ప్రాముఖ్యతను వివరించాడు. ఇతరుల మేలును గుర్తుంచుకోవడం, ధనమోహాన్ని విడనాడడం, సత్యాన్ని ఆచరించడం, ఆశలు-కోపాలను జయించడం, గుణవంతమైన జీవితాన్ని గడపడం మానవుని ఉన్నతికి మార్గాలని ఉపదేశించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *122(104–106)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

యోగి వేమన తన పద్యాలలో మానవ జీవితంలోని లోపాలను ఎత్తిచూపుతూ, ధర్మమార్గాన్ని బోధించాడు. ఈ పద్యాలలో ధనలోభం, ఆధ్యాత్మిక నిర్లక్ష్యం, కృతఘ్నత వంటి దోషాలను విమర్శిస్తూ విలువైన సందేశాన్ని అందిస్తున్నాడు.

---

104. ధనలోభి గతి

కూడు విడిచియు శతకోటి పడగలెత్తి,
మాటి మాటికదియు మంట గలిపి,
కాటికేగు వేళ కూటికి మోసమై,
దాటి పోదురు జముదరికి వేమా!

తాత్పర్యం

తెలుగు అనువాదం:

తమను తాము ఆకలితో అలమటింపజేసుకుంటూ,

తాము కూడబెట్టిన ధనానికి నాగుపాము కాపలా ఉన్నట్టుగా కఠినంగా కాపలా కాస్తూ,

ఆ ధనాన్ని భూమిలో దాచిపెడతారు.

కాని వారు మరణించి చితిలో దహనం చేయబడిన తరువాత,

ఆ సంపద వారితో రాదు; వారు యమధర్మరాజు చేతికి చిక్కిపోతారు.*జము యముడు 

భావం

ధనం అవసరమే కానీ ధనమోహం జీవితం కాదు. సంపదను సద్వినియోగం చేయడమే నిజమైన జ్ఞానం.

---

105. చివరి క్షణంలో భక్తి ఫలించదు

గీము విడిచి పెట్టి గిక్కురుమనకుండ,
జీవు విడుచు వేళ శివుని దలచు,
మనసు గొల్ప కయును మాయచే బొరలెడు,
పాప జనుల కెచటి పరము వేమా?

తాత్పర్యం

జీవితమంతా భోగాలలో గడిపి, చివరి క్షణంలో మాత్రమే దేవుణ్ణి తలచడం వల్ల ప్రయోజనం ఉండదు. మనస్సును పవిత్రంగా ఉంచుకుని జీవించినవారికే పరమార్థం లభిస్తుంది.

భావం

ఆధ్యాత్మిక జీవనం అనేది మరణ సమయానికి కాదు; జీవితం మొత్తం పాటించాల్సిన మార్గం.

---

106. కృతఘ్నుడైన మనిషి

తనకు జేయు మేలు తాదెలియగ నేర్చు,
నెలమి తోడ కుక్క యెరుక భువిని,
తనకు జేయు మేలు తాదెలియగలేడు,
మనుజుడెంత ఖలుడు మహిని వేమా!

తాత్పర్యం

కుక్కకైనా తనకు మేలు చేసినవారిని గుర్తించే స్వభావం ఉంటుంది. కానీ కొందరు మనుషులు తమకు చేసిన ఉపకారాన్ని కూడా గుర్తించరు. అలాంటి కృతఘ్నత మానవత్వానికి విరుద్ధం.

భావం

కృతజ్ఞత మానవుని గొప్ప గుణం. ఉపకారాన్ని గుర్తించి గౌరవించే వ్యక్తే నిజమైన మనిషి.

---

సమగ్ర భావం

ఈ మూడు పద్యాలలో వేమన ధనలోభం, ఆధ్యాత్మిక నిర్లక్ష్యం, కృతఘ్నత వంటి మానవ దోషాలను ఖండించాడు. సంపదకు బానిస కాకుండా, సత్ప్రవర్తనతో జీవించి, ఉపకారాన్ని గుర్తించి, ఆధ్యాత్మిక విలువలను ఆచరించాలని ఉపదేశించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 123*(107–110)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

వేమన ఈ పద్యాలలో సంభాషణ మర్యాద, వ్యక్తుల స్థాయిని బట్టి ప్రవర్తన, దాతృత్వం, తల్లిదండ్రులు మరియు పేదల పట్ల గౌరవం వంటి మానవ విలువలను బోధిస్తున్నాడు.

---

107. ఎవరితో ఎలా మాట్లాడాలో తెలుసుకోవాలి

హీన నరుల తోడ నింతుల తోడను,
పడుచు వాండ్ర తోడ, ప్రభువు తోడ,
ప్రాజ్ఞ జనుల తోడ, బ్రహ్మజ్ఞ జనులతో,
వైపు దెలసి పలుక వలయు వేమా!

తాత్పర్యం

ప్రతి వ్యక్తి స్వభావం, స్థితి, జ్ఞానం, హోదా వేరు. అందువల్ల ఎవరితో ఎలా మాట్లాడాలో తెలుసుకొని తగిన విధంగా ప్రవర్తించాలి.

భావం

సమయోచితమైన మాట, సందర్భానుసారమైన ప్రవర్తన మనిషి గొప్పతనాన్ని తెలియజేస్తాయి.

---

108. గౌరవం కోల్పోకూడదు

అధిక జనుల తోడ, ఆప్తుల తోడను,
పరువు గురుతెరింగి పలుకకున్న,
వచ్చు చెడ్డతనము హెచ్చుగా గాంభీర్య
హాని జెందు తనకున పుడు వేమా!

తాత్పర్యం

పెద్దలతో గానీ, సన్నిహితులతో గానీ గౌరవం మరచి మాట్లాడితే అది చెడ్డతనంగా భావించబడుతుంది. దాని వలన వ్యక్తి తన గౌరవాన్ని కోల్పోతాడు.

భావం

మర్యాదను కాపాడుకోవడం ద్వారా వ్యక్తిత్వం నిలుస్తుంది. అహంకారం గౌరవాన్ని నశింపజేస్తుంది.

---

109. దాతృత్వం విలువ

అరుదుగానడిగిన యతడర్ది గాబోడు,
తరుచుగా నొ సగక దాత గాడు,
దాత యర్థికింత తారతమ్యము గల్గు, వి 

తాత్పర్యం

అప్పుడప్పుడు మాత్రమే సహాయం కోరే వ్యక్తి అవసరాన్ని గుర్తించాలి. నిజమైన దాత తన దాతృత్వాన్ని ప్రదర్శించడు. దాతకు, యాచకునికి మధ్య ఉన్న సంబంధాన్ని అర్థం చేసుకొని సహాయం చేయాలి.

భావం

దానం అనేది కేవలం వస్తువు ఇవ్వడం కాదు; అవసరాన్ని గుర్తించి చేయబడిన సహాయం.

---

110. భయభక్తులు కలిగిన జీవనం

తల్లి దండ్రులందు దారిద్ర్యయుతులందు,
నమ్మిన నిరుపేద నరుల యందు,
ప్రభువులందు జూడ భయభక్తులమరిన 
ఇహము పరము గల్గునె సగ వేమా!

తాత్పర్యం

తల్లిదండ్రుల పట్ల, పేదల పట్ల, మనపై ఆధారపడిన వారి పట్ల, అలాగే అధికార స్థానాల్లో ఉన్న వారి పట్ల గౌరవభావంతో ప్రవర్తించే వ్యక్తికి ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ మేలు కలుగుతుంది.

భావం

గౌరవం, కరుణ, వినయం, భక్తి కలిగిన జీవితం మనిషిని ఉన్నతుడిగా నిలబెడుతుంది.

---

సమగ్ర భావం

ఈ నాలుగు పద్యాలలో వేమన సంభాషణలో వివేకం, గౌరవప్రదమైన ప్రవర్తన, నిజమైన దాతృత్వం, తల్లిదండ్రులు మరియు పేదల పట్ల కరుణ వంటి విలువలను బోధించాడు. సమాజంలో సత్సంబంధాలు నిలవాలంటే వినయం, మర్యాద, దయ అవసరమని సూచించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *124(111–114)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

ఈ పద్యాలలో వేమన మూఢాచారాలను ఖండిస్తూ, ఆచరణాత్మక జీవితం, అతిథి సత్కారం, దాతృత్వం మరియు జ్ఞానానికి ఆచరణ అవసరమనే సత్యాలను బోధిస్తున్నాడు.

---

111. ముట్టు అనే భేదం మూఢనమ్మకం

"ముట్టు ముట్ట" నుచును "ముట్టరాదందురు,
ముట్టుకు దరియేమి? మూలమేమి?
నవ బిలముల మురికి నరులకందరకును,
పుట్టగానే పుట్టు ముట్టు వేమా!

తాత్పర్యం

మనుషులను తాకరాదు, ముట్టు వస్తుంది అని చెప్పడం అజ్ఞానం. ప్రతి మనిషి శరీరం తొమ్మిది రంధ్రాలతో కూడి ఉంటుంది. అందరిలోనూ ఒకే స్వభావం ఉన్నప్పుడు ముట్టు అనే భేదం ఎందుకు?

భావం

జన్మ ఆధారంగా మనుషుల మధ్య భేదాలు సృష్టించడం తప్పు. అందరూ సమానులే.

---

112. తాను చేయలేనిదాన్ని ఇతరులపై నెట్టకూడదు

పరగ తానొసగక పరులు చెప్పినదైన,
నివ్వజాలక విధినెసగు వాడు,
పొట్టుది నెడి లండి బువ్వలు పెట్టునా?

తాత్పర్యం

ఎంత చెప్పినా లోభి ఇతరులకు ఏమాత్రం దానం చేయడు. ఇవ్వడానికి అతని మనసు ఒప్పుకోదు; అతడు కఠిన హృదయుడు. తానే తవుడు (ఊక) తింటూ దుర్భరంగా జీవించే లోభి, ఇతరులకు మంచి ఆహారం ఎలా పెడతాడు? దరిద్రంతో నలిగిపోయిన ఒక నిరుపేద అతని ఇంటికి వచ్చినా, అతనిపై జాలి చూపి ఏమీ ఇవ్వడు.

భావం: లోభం మనిషిలో దయ, దానం, మానవత్వాన్ని నశింపజేస్తుంది. తానే కష్టంగా జీవించినా, ఇతరులకు సహాయం చేయని వ్యక్తి నిజమైన సంపన్నుడు కాదు. నిజమైన సంపద దాతృత్వంలోనే ఉంటుంది.

---

113. ఆపదలో ఆశ్రయం ఇవ్వడం మహాధర్మం

అండ తప్పిన నరుడతి ధార్మికుని యిల్లు,
జేరవలయు బ్రతుక జేయునతడు,
ఆ విభీషణునకునతి గారవంబున,
భూతలమున రాము రీతి వేమా!

తాత్పర్యం

ఆపదలో ఉన్నవాడు ధర్మాత్ముని ఆశ్రయించాలి. శ్రీరాముడు విభీషణునికి ఆశ్రయం ఇచ్చినట్లే, కష్టంలో ఉన్నవారిని ఆదుకోవడం గొప్ప ధర్మం.

భావం

ఆశ్రయం కోరినవారిని ఆదరించడం మానవత్వానికి పరాకాష్ట.

---

114. ఆచరణలేని జ్ఞానం వ్యర్థం

సకల విద్య జూచి సంతోషపడవచ్చు,
చెయ్యి సాచి కాసునియ్యలేడు,
చెలగి యొరులకైతే చెప్పవచ్చును గాని,
తాము జేయలేడు ధరను వేమా!

తాత్పర్యం

అన్ని విద్యలు నేర్చుకొని గొప్పగా చెప్పుకోవచ్చు. ఇతరులకు ఉపదేశాలు చేయవచ్చు. కానీ తానే ఆచరించకపోతే ఆ విద్యలన్నీ వ్యర్థం.

భావం

జ్ఞానానికి విలువ ఆచరణలోనే ఉంటుంది. చెప్పేవాడిగా కాక, చేసి చూపేవాడిగా ఉండాలి.

---

సమగ్ర భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన సమానత్వం, ఆచరణాత్మకత, దయ, ఆశ్రయదానం, మరియు జ్ఞానాన్ని కార్యరూపంలో పెట్టడం వంటి గొప్ప మానవ విలువలను బోధించాడు. మనిషి మాటలతో కాదు, తన ప్రవర్తనతో గొప్పవాడవుతాడని స్పష్టం చేశాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 125*(115-119)

వేమన పద్యములు  – తాత్పర్యములు

115. ధర్మ సత్యములను దప్పక చేయని

పద్యం:

ధర్మ సత్యములను దప్పక చేయని
కర్మజీవి మేలు గానలేడు;
నిర్మల హృదయుండు నీ రూపముననుండు,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం:
ధర్మాన్ని, సత్యాన్ని ఎల్లప్పుడూ ఆచరించే కర్మయోగికే నిజమైన మేలు కలుగుతుంది. నిర్మల హృదయం కలిగినవారిలోనే దైవత్వం నివసిస్తుంది.

భావం:
దేవుణ్ణి ఆలయాల్లో వెతకడం కంటే సత్యసంధమైన, పవిత్రమైన హృదయంలో దర్శించాలి.

---

116. ధనము లేమి కులము తక్కువ పడివచ్చు

పద్యం:

ధనము లేమి కులము తక్కువ పడివచ్చు,
ధనము లేమి కీర్తి దలగిపోవు;
ధనము లేమి శుచిని దగ బుట్టనియ్యదు,
ధనము లేమి ఘనత దప్పు, వేమ.

తాత్పర్యం:
ధనం లేనివారిని సమాజం చాలాసార్లు తక్కువగా చూస్తుంది. కీర్తి, ప్రతిష్ఠలు కూడా తగ్గిపోవచ్చు.

భావం:
ధనానికి అతిగా విలువనిచ్చే సామాజిక వ్యవస్థను వేమన విమర్శిస్తున్నాడు.

---

117. ధనము లేమి సుతులు తప్పుల బెడుదురు

పద్యం:

ధనము లేమి సుతులు తప్పుల బెడుదురు,
ధనము లేమి పత్ని దాక నాడు;
ధనము లేమె వరికి తాళికై యుండదు,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం:
ధనం లేనప్పుడు సొంతవారే గౌరవం తగ్గించవచ్చు. సమాజంలో ఆదరణ కూడా తగ్గుతుంది.

భావం:
ప్రేమ, అనురాగం, పరస్పర గౌరవం ధనంపైన ఆధారపడకూడదని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

---

118. చచ్చు వారలెవరు?

పద్యం:

చచ్చు వారలెవరు? చావని వారేరి?
చచ్చి బ్రతికి యుండు జనము లెవరు?
విచ్చలవిడిగాను వివరించి చూడరా,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం:
మరణం తప్పని సత్యం. పుట్టిన ప్రతి జీవి మరణించాల్సిందే. ఈ సత్యాన్ని లోతుగా గ్రహించమని వేమన పిలుపునిస్తున్నాడు.

భావం:
మరణాన్ని గుర్తుంచుకొని అహంకారం విడిచి సార్థక జీవితం గడపాలి.

---

119. బ్రతుకు వారెవరు?

పద్యం:

బ్రతుకు వారలెవరు? బ్రతుకకుండువారెవరు?
బ్రతికి బ్రతుకు లేని ప్రాణులెవరు?
క్షితిని శోధ జేసి స్థిరముగా జూడరా,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం:
కేవలం శరీరంతో జీవించడం కాదు. జీవిత పరమార్థాన్ని గ్రహించి ధర్మమార్గంలో నడిచేవారే నిజంగా జీవించినవారు.

భావం:
ఆత్మజ్ఞానం, వివేకం, సత్యాన్వేషణతో కూడిన జీవనమే సార్థక జీవితం.

---

సమగ్ర భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన ధర్మం, సత్యం, ధనం, మరణం, జీవన పరమార్థం వంటి మానవ జీవితంలోని ముఖ్యమైన అంశాలను చర్చించాడు. ధనం సమాజంలో ప్రభావం చూపినా, నిజమైన విలువ ధర్మంలోనూ నిర్మల హృదయంలోనూ ఉందని తెలిపాడు. మరణం అనివార్యమని గుర్తుచేస్తూ, జీవిత సారాన్ని తెలుసుకొని సార్థకంగా జీవించమని బోధించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *126(120-124)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

120. పెట్టువారలెవరు?

పెట్టువారలెవరు? పెట్టకుందురెవరు?
పెట్టి పెట్టనట్టి దిట్టలెవరు?
పట్టు దప్పకుండ భావించి చూడరా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఈ లోకంలో ఇచ్చేవారు ఎవరు? ఇవ్వనివారు ఎవరు? ఇచ్చి కూడా తాను ఇచ్చినట్లు భావించనివారు ఎంతమంది? అహంకారం లేకుండా దానధర్మాలు చేయడం అత్యున్నత గుణమని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

---

121. పుట్టువారలెవరు?

పుట్టువారలెవరు? పుట్టకుందురెవరు?
పుట్టి పుట్టనట్టి పురుషులెవరు?
పుట్టి పుట్టనియటు బోధించి చూడరా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

జన్మించినవారందరూ శరీరపరంగా పుట్టినవారే. కానీ ఆత్మజ్ఞానం పొందినవారు పునర్జన్మ బంధనాలకు అతీతులు. జీవిత సత్యాన్ని గ్రహించినవాడే నిజమైన మానవుడని వేమన తెలియజేస్తున్నాడు.

---

122. కట్టువారలెవరు?

కట్టువారలెవరు? కట్టని వారేరి?
కట్టి కట్టులేని కర్ములెవరు?
గట్టిపరచి లెస్స కనుకల్గి చూడరా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మనిషి చేసే ప్రతి కర్మ ఒక బంధనాన్ని సృష్టిస్తుంది. అయితే ఫలాపేక్ష లేకుండా కర్తవ్యాన్ని నిర్వహించే వాడు కర్మబంధాలకు అతీతుడవుతాడు. జీవిత రహస్యాన్ని లోతుగా పరిశీలించమని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

---

123. పద్య పంచక మహిమ

ఇట్టి పద్య పంచకైష్య ముఁ దెలసిన,
పెట్టి, పుట్టి, కట్టి, పృధివి బ్రతికి ,
చచ్చి శుద్ధుడగుచు, సర్వజ్ఞుడై,నిల్చు
నెల్ల మహిమ నీకు జెల్లు వేమ.

తాత్పర్యం

ఈ ఐదు పద్యాల అంతరార్థాన్ని గ్రహించినవాడు దానం, జననం, కర్మ, జీవితం, మరణం వంటి జీవన రహస్యాలను అర్థం చేసుకొని ఆత్మశుద్ధిని పొందుతాడు. అటువంటి వాడు జ్ఞానవంతుడై ఉన్నత స్థితికి చేరుకుంటాడని వేమన చెబుతున్నాడు.

---

124. అరిషడ్వర్గాల ప్రభావం

ముక్కు కోపములును, మోహ లోభంబులు, 
నక్క జంపు క్రూరమధిక మయ్యె      కక్కసంబు సేత కాలుని చేతను,            మొక్క బోదురు తుది మొనసి వేమ.

తాత్పర్యం

 కామ,క్రోధం, మోహం, లోభం, మదం, మాత్సర్యం అనే అరిషడ్వర్గాలు మనిషిని పతనానికి నెడతాయి. వీటితో పాటు ద్వేషభావం పెరిగితే చివరకు కాలగర్భంలో నశించక తప్పదు. మనస్సును శుద్ధి చేసుకోవాలని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.*అక్కజం =-ఆశ్చర్యం, కుక్కసం -కర్కసం 

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన దానం, జన్మ, కర్మ, ఆత్మజ్ఞానం, అరిషడ్వర్గాల గురించి లోతైన తాత్విక సందేశాన్ని అందించాడు. అహంకారం లేకుండా జీవించడం, కర్మబంధాలను అధిగమించడం, మనస్సును శుద్ధి చేసుకోవడం ద్వారానే మనిషి నిజమైన జ్ఞానాన్ని పొందగలడని బోధించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *127(125-129)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

125. చిత్తము గల యోగి

చిత్తము గల యోగి శివుని వలెనె యుండు,
మిథ్య యోగి యుండు మిడత వలెను,
నిత్యుడైన యోగి నీవలెనుండురా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మనస్సును జయించిన నిజమైన యోగి శివుని వంటి ప్రశాంతత, పవిత్రత కలిగి ఉంటాడు. కపట యోగి మాత్రం మిడతలాగా చంచలంగా, ప్రయోజనం లేని జీవితం గడుపుతాడు. నిజమైన యోగం అంతరంగ శుద్ధిలోనే ఉందని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

126. సంపదతో గర్వించరాదు

ఉన్న సరికి మనుజుడు ఉపకారిగా లేక,
కన్నుగనక నెల్ల గర్వములను,
దీనులైన వారి దిగువాయిగా జూచి,
పరము గనక నూతబడును వేమ.

తాత్పర్యం

సంపద, స్థానం, శక్తి ఉన్నప్పుడు ఇతరులకు సహాయం చేయకుండా గర్వంతో ప్రవర్తించడం మంచిది కాదు. పేదలను తక్కువగా చూసేవాడు చివరకు పరమార్థాన్ని గ్రహించలేడు. వినయం మరియు దయే మనిషిని ఉన్నతుడిని చేస్తాయి.

---

127. రోగికి రోగి బాధ తెలుసు

రోగియైన వాడు రోగినె గుంగును,
రోగి న రసి చూచి రూఢిగాను,
రోగి కి డిన వాని రాగి బంగారౌను.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

బాధ అనుభవించినవారికే ఇతరుల బాధ విలువ తెలుస్తుంది. రోగి బాధను అర్థం చేసుకుని ఆదరించే వ్యక్తి రాగి బంగారంగా మారినట్లే గొప్పవాడవుతాడు. సానుభూతి మరియు పరస్పర సహకారం మానవత్వానికి గుర్తులు.

---

128. శక్తి తెలియక పోరాడుట

ఎదుటి తన బలంబునెంచుకో నేరక,
దీకొని చలమున నెదిర్చెనేని,
యెలుగు పంజు సేవకేర్పడు చందమో.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఎదుటివారి బలం, పరిస్థితి తెలుసుకోకుండా తొందరపడి విరోధం చేయడం ప్రమాదకరం. అది ఎలుగుబంటి పంజు (దివిటి )సేవ చిక్కుకున్నట్లే నష్టాన్ని కలిగిస్తుంది. వివేకంతో వ్యవహరించాలనే సందేశాన్ని వేమన ఇస్తున్నాడు.

---

129. మూఢుని విమర్శ

ఒగు బాగెరుగని యొట్టి మూఢ జనంబు,
లిల సుధీజనముల నెంచుటెల్ల,
మృగపు తొడ  కుక్కు మొరగిన సామ్యమో.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మంచి చెడు తెలియని మూఢులు జ్ఞానులను విమర్శించడం వ్యర్థం. అది అడవి మృగం వెనుక కుక్క మొరిగినట్లే అర్థరహితం. జ్ఞానం లేనివారి విమర్శలు జ్ఞానుల విలువను తగ్గించలేవని వేమన చెప్పుతున్నాడు.*తొడ -దగ్గర 

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన నిజమైన యోగి లక్షణాలు, వినయ ప్రాముఖ్యత, సానుభూతి విలువ, వివేకంతో వ్యవహరించాల్సిన అవసరం, జ్ఞానులను విమర్శించే మూఢత్వం గురించి బోధించాడు. అంతరంగ శుద్ధి, దయ, వివేకం, వినయం కలిగినవారే ఉత్తమ మానవులని స్పష్టం చేశాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

Vemana* 128(130-134)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

౧౩౦. సజ్జనుని గుణం – దుర్జనుని స్వభావం

నేరని జనులకును నేర్పు నేరములెల్ల,
చక్కజేతుర రయ సాధుజనము,
లొప్పు దుర్జనములు తప్పుగ నెంతురు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

సజ్జనులు అజ్ఞానుల లోపాలను సరిదిద్దేందుకు ప్రయత్నిస్తారు. దుర్జనులు మాత్రం మంచిని కూడా తప్పుగా చూపిస్తారు. ఇతరులను అభివృద్ధి చేయడం సజ్జనుని లక్షణమైతే, లోపాలు వెతకడం దుర్జనుని స్వభావం.

---

౧౩౧. దిక్కులేని దరిద్రుని స్థితి

దిక్కులేని రోగి దీనత బాపిన,
పురుషుడిహమునందు పూజ్యుడగును;
పరమునందు వాని భాగ్యమేమనవచ్చు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

కష్టాలను అనుభవించి వినయంతో జీవించినవాడు ఈ లోకంలో గౌరవాన్ని పొందుతాడు. అటువంటి వ్యక్తి పరలోకంలోనూ ఉత్తమ ఫలితాన్ని పొందగలడని వేమన సూచిస్తున్నాడు. బాధలు మనిషిని పరిపక్వుడిని చేస్తాయని భావం.

---

౧౩౨. పరనిందకునికి జ్ఞానం దొరకదు

పలుగు వానికేల పరసమృద్ధి దలంప?
పలుగు వానికేల భక్తి పథము?
పలుగు వానికేల పరమార్థ తత్వంబు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఎల్లప్పుడూ ఇతరులను నిందించే వ్యక్తికి సంపద, భక్తి, తత్వజ్ఞానం ఏదీ స్థిరంగా లభించదు. పరనింద మనస్సును కలుషితం చేస్తుంది. ఆత్మోన్నతికి స్వీయపరిశీలన అవసరమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౩౩. నిజమైన పుణ్యాత్ముడు

తండ్రి సొమ్మునైన, దాయాది సొమ్మైన,
పరుల సొమ్ములైన ప్రాప్తధనము,
దయను దీనులకును దానమిచ్చిన వాడె,
బహుల పుణ్యజనుడు పరగ వేమ.

తాత్పర్యం

సంపద ఎలా వచ్చినా దానిని కేవలం స్వార్థానికి కాకుండా, దీనులకు సహాయం చేయడానికి ఉపయోగించినవాడే నిజమైన పుణ్యాత్ముడు. దయతో చేసిన దానం సమాజానికి మేలు చేస్తుంది.

---

౧౩౪. దాత ఎవరు?

తనదు సొమ్ము జూడ దానమియ్యగ వచ్చు,
నవని దొడ్డుగాద దెవరికైన;
నదరు బెదురు లేకనన్యుల సొమ్ముల,
దానమిచ్చువాడు దాత వేమ.

తాత్పర్యం

తన సొంత సంపదను దానం చేయడం గొప్ప విషయమే. కానీ ఇతరుల సంపదను తనదిగా భావించి దానం చేయడం దాతృత్వం కాదు. నిజమైన దానం స్వశక్తితో, స్వసంపదతో, స్వచ్ఛమైన హృదయంతో చేయబడాలి.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన సజ్జనత, వినయం, పరనింద యొక్క దుష్ప్రభావం, దాతృత్వం యొక్క నిజమైన అర్థం, మరియు మానవతా విలువలను వివరించాడు. మంచిని ప్రోత్సహించడం, ఇతరులకు సహాయం చేయడం, స్వార్థరహిత జీవనం గడపడం ద్వారానే మనిషి ఉన్నత స్థితిని పొందగలడని బోధించాడు.

#వేమన #వేమనపద్యములు #వేమనతాత్పర్యం #దాతృత్వం #మానవవిలువలు #సజ్జనత #పరనింద #తెలుగుసాహిత్యం #తత్వచింతన #Vemana #TeluguLiterature #HumanValues #WordPressSEO

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *129(135-138)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

135. ధైర్యవంతుని దాతృత్వం

ధైర్యయుతునకితర ధనమైన నదురేమి?
దానమిచ్చునవుడే తనకు దక్కె 
నెలమి మించు పనికినెవరేమి సేయుదు?
రడుగు దప్ప తప్పు పిడుగు వేమ.

తాత్పర్యం

దృఢసంకల్పం గలవాడు, ఆస్తి మరొకరిదని ఎందుకు సంకోచించాలి? దానిని దానం చేస్తే అది తనదే అయిపోతుంది కదా! అతనికి ఏమవుతుంది? పిడుగు పడినా అతని పాదాల వద్దే హానిలేకుండా పడిపోతుంది!

భావం

ఇది నిజంగా ఇతరుల ఆస్తిని దానం చేయమని చెప్పడం కాదు. ఇతరుల సొమ్ముతో దాతృత్వం ప్రదర్శించే కపట స్వభావాన్ని వ్యంగ్యంగా విమర్శించే సూక్తి. తనది కాని దానాన్ని దానం చేసి పేరు సంపాదించాలనుకునేవారిని ఎద్దేవా చేస్తూ, అలాంటి వారికి శిక్ష పడదన్నట్లుగా సమాజంలోని అన్యాయాన్ని కూడా సూచిస్తుంది.

---

౧౩౬. ధన సంపాదన కంటే ధన వినియోగం గొప్పది

ద్రోహబుద్ధినైన దొంగరికెమునైన,
సటలనైన సాహసముననైన,
సంపదాధికు చేత సాధించి ధనమును,
బడుగుకిచ్చి బాగుపడును వేమ.

తాత్పర్యం

దుష్ట మార్గాల ద్వారా అయినా, దొంగతనం ద్వారా అయినా, మోసం ద్వారా అయినా, లేదా అవివేకపూరిత కార్యాల ద్వారా అయినా సంపాదించిన ధనం ఎవరికైనా లభించి ఉండవచ్చు. అయినప్పటికీ, ఆ ధనంలో ఎక్కువ భాగాన్ని పేదలకు దానంగా ఇస్తే, అతడు కొంతవరకు శ్రేయస్సును పొందగలడు.

భావం

ఈ సూక్తి అన్యాయంగా సంపాదించమని ప్రోత్సహించడం కాదు. అక్రమంగా సంపాదించిన ధనం పాపఫలాన్నే ఇస్తుంది. అయితే, అలాంటి వ్యక్తి తన తప్పును గ్రహించి, ఆ ధనాన్ని పేదల సంక్షేమానికి వినియోగించి దాతృత్వం చూపితే, అతనిలో పశ్చాత్తాపం, సత్సంకల్పం వ్యక్తమవుతాయని సూచిస్తుంది. అయినప్పటికీ, ధర్మబద్ధంగా సంపాదించిన ధనమే నిజమైన శ్రేయస్సుకు మూలం అని ఈ సూక్తి అంతర్లీనంగా బోధిస్తుంది.

---

౧౩౭. గురుకృప లేక పరమార్థం తెలియదు

నరుడటు పరమాత్మ గురుని జేరినపుడ,
హస్తమందు మోక్ష మపుడె చూపు;
విరివి సంపదలను విర్రవీగిన జీవి,
పరమెరుగక యముని పాలు వేమ.

తాత్పర్యం

గురువు మార్గదర్శనం పొందినవారికి పరమాత్మ తత్వం స్పష్టమవుతుంది. సంపద, అధికారం, అహంకారంతో విర్రవీగే వ్యక్తి జీవిత సత్యాన్ని గ్రహించలేడు. ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం లేకపోతే సంపద కూడా మనిషిని రక్షించలేదని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.

---

౧౩౮. అనిత్యమైన సంసార బంధాలు

బిడ్డలను, సతులను, పేరైన చుట్టాల,
సంపదల, తనువుల జాల నమ్మి,
సంతపిల్లుచుండు క్షణభంగురములన్ని,
తెలియలేరదేమి దెల్ప వేమ.

తాత్పర్యం

పిల్లలు, భార్య, బంధువులు, సంపద, శరీరం — ఇవన్నీ అనిత్యమైనవే. వాటినే శాశ్వతమని భావించి మమకారంతో జీవించడం అవివేకం. జీవితంలోని ప్రతి వస్తువు మార్పుకు లోబడి ఉంటుందని గ్రహించినవాడే నిజమైన జ్ఞాని.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన ధైర్యం, దాతృత్వం, సంపద యొక్క సద్వినియోగం, గురుభక్తి, ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం, మరియు సంసార బంధాల అనిత్యత గురించి బోధించాడు. ధనం కంటే ధర్మం గొప్పది; సంపద కంటే జ్ఞానం శ్రేష్ఠం; బంధాల కంటే ఆత్మసత్యం నిత్యమని తెలియజేశాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *130 (139–142)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

౧౩౯. ఉచితవంతుడై నను ఉద్యోగపరుడైన...

ఉచితవంతుడై నను ఉద్యోగపరుడైన,
సాగిపారి యున్న సమయమునను,
పరులకు ఉపకరించి పరగ రక్షించును.

తాత్పర్యం

నీతిమంతుడైన వ్యక్తి తన పనులలో నిమగ్నమై ఉన్నప్పటికీ అవసరంలో ఉన్నవారికి సహాయం చేయడాన్ని మరచిపోడు. తన కర్తవ్యంతో పాటు సమాజహితాన్ని కూడా కాపాడే వాడే నిజమైన మహనీయుడు.

భావం

స్వప్రయోజనంతో పాటు పరహితాన్ని ఆచరించడం ఉత్తమ మానవ ధర్మం.

---

౧౪౦. పట్టు వస్త్రములును...

పట్టు వస్త్రములును, పరగ భూషణములు,
కుదువలిడుటలెల్ల కొదువ పద్దు,
లనుభవింప కూడదట దెంత వాడైన,
ననుభవింప కొంత హాని వేమ.

తాత్పర్యం 

పట్టు వస్త్రాలను గానీ, ఆభరణాలను గానీ తాకట్టు పెట్టడం చాలా హీనమైన పని. అలాంటి తాకట్టు వస్తువులను ఎవ్వరూ స్వీకరించకూడదు. ఒకసారి తాకట్టుగా ఉపయోగించిన తరువాత అవి కొంత మేరకు తమ విలువ, గౌరవాన్ని కోల్పోతాయి.

భావం: విలువైన వస్త్రాలు, ఆభరణాలు ఆర్థిక ఇబ్బందుల కారణంగా తాకట్టు పెట్టడం దురదృష్టకరమైన విషయం. అలాంటి పరిస్థితులను నివారించడం మంచిదని, విలువైన వస్తువులను గౌరవంగా కాపాడుకోవాలని ఈ సూక్తి సూచిస్తుంది.

---

౧౪౧. మని యుండెడు జనమెల్లను...

మని యుండెడు జనమెల్లను,
చనిపోయిన వారి పుణ్య సత్కథలెలమిన్ ,
వినవలె కనవలె మనవలె,
ననిమిషులకునైన తెలియదంత్యము వేమ.

తాత్పర్యం

పూర్వం జీవించిన మహనీయుల చరిత్రలను వినుదాం. పరమపదించిన మహాత్ముల పవిత్ర గాథలను శ్రద్ధగా చదువుదాం. వాటిని అనుసరించి జీవిద్దాం. ఎందుకంటే భవిష్యత్తులో ఏమి జరుగుతుందో దేవతలకే తెలియదు.

భావం:

మహనీయుల జీవిత చరిత్రలు, పవిత్ర గాథలు మనకు మార్గదర్శకాలు. వాటి నుండి సద్గుణాలను నేర్చుకుని ఆచరణలో పెట్టాలి. భవిష్యత్తు అనిశ్చితమైనది; అందువల్ల ధర్మమార్గంలో జీవించడం మనిషికి శ్రేయస్కరం.

---

౧౪౨. పచ్చ జూచు వారు...

పచ్చ జూచు వారు పచ్చ మెచ్చెడు వారు,
పచ్చ మీద వాంఛ పడిన వారు,
పచ్చ విడుచు వాని ప్రభువుగా జూతురు.వి.

తాత్పర్యం

ధనంపై మక్కువ కలవారు ధనవంతులను గౌరవిస్తారు. కానీ ధనాసక్తిని జయించినవారిని మరింత గొప్పవారిగా భావిస్తారు.

భావం

ధనాన్ని సంపాదించడం కన్నా ధనాసక్తిని జయించడం గొప్ప సాధన.

సమగ్ర భావం

• పరులకు సహాయం చేయడం మానవ ధర్మం.
• విలాసాలకు హద్దులు ఉండాలి.
• జీవితం నశ్వరమని గుర్తుంచుకోవాలి.
• ధనాసక్తిని జయించినవాడే నిజమైన ధనవంతుడు.

వేమన బోధనలు నేటికీ సమాజానికి మార్గదర్శకాలు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *131 (143-146)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

౧౪౩. ప్రస్తుతంపు వేళ పద్యంబు చదివిన...

పద్యం:
ప్రస్తుతంపు వేళ పద్యంబు చదివిన,
తప్పు గలిగి యున్న నొప్పి యుండు,
వెలది సురత వేళ బిత్తలై యుండదా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం:
సమయోచితంగా చెప్పిన మంచి మాట, పద్యం లేదా బోధన చిన్న లోపాలతో ఉన్నా ప్రజలకు ఉపయోగపడుతుంది. మంచి భావం ప్రధానమైనది; చిన్న తప్పుల వల్ల దాని విలువ తగ్గదు.*బిత్తలి -naked

భావం:
సారవంతమైన జ్ఞానం రూపకల్పనలోని చిన్న లోపాల కంటే గొప్పది.

---

౧౪౪. శర బంగరు బొడగన్న...

పద్యం:
బంగరు బొడగన్న భామల బొడగన్న,
చిత్తమునను చింత సేయడేని,
వాడె పరమయోగి,వర్ణింప జగమందు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం:
బంగారం, సౌందర్యం, భోగాలు కనిపించినా మనస్సు చలించకుండా నిలిచే వాడే నిజమైన యోగి. అతడు ఇంద్రియాలను జయించి అంతరంగ శాంతిని పొందినవాడు.

భావం:
వైరాగ్యం, మనోనిగ్రహం యోగికి నిజమైన లక్షణాలు.

---

౧౪౫. పతి యొప్పిన సతియొప్పును...

పద్యం:
పతి యొప్పిన సతియొప్పును,
పతి సతులొకటైన పరమ పావనమందున్ ,
సతి పతి న్యాయమె మోక్షం 
బతులిత పరమాత్మ నైక్య  మగురా వేమా.

తాత్పర్యం:
భార్యాభర్తలు పరస్పర అవగాహనతో, ఒకే భావంతో జీవిస్తే వారి సంసారం పవిత్రమవుతుంది. వారి ఐక్యతలోనే దైవత్వం ప్రతిఫలిస్తుంది.

భావం:
దాంపత్య జీవితానికి పరస్పర గౌరవం, ఐకమత్యం మూలాధారం.

---

౧౪౬. ఆకాశంబున వాయువు...

పద్యం:
ఆకాశంబున వాయువు,
మాకున దావాగ్నియటుల మానసమందున్ ,
ఏకాకారుడు జగమున,
జోకైతను తానే వెల్గు సుమ్ముర వేమా.

తాత్పర్యం:
ఆకాశంలో గాలి వ్యాపించినట్లే, ప్రపంచమంతటా ఒకే పరమాత్మ విస్తరించి ఉన్నాడు. ఆ సత్యాన్ని మనస్సులో గ్రహించినవారికి సర్వం ఒకే దైవస్వరూపంగా కనిపిస్తుంది.

భావం:
సర్వజీవుల్లో, సర్వప్రపంచంలో ఒకే పరబ్రహ్మ తత్త్వం నిండి ఉందని తెలుసుకోవడం ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం.

---

సారాంశం

ఈ నాలుగు పద్యాలలో వేమన జ్ఞానమునకు విలువ, వైరాగ్యం, దాంపత్య ఐక్యత, అద్వైత తత్త్వం వంటి ఉన్నత జీవన విలువలను బోధించాడు. బాహ్య రూపాల కంటే అంతరంగ శుద్ధి, మనోనిగ్రహం, పరస్పర సామరస్యం మరియు పరమాత్మ ఏకత్వ జ్ఞానమే మానవ జీవితాన్ని ఉన్నతంగా తీర్చిదిద్దుతాయని సూచించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

బుద్ధుడు ఏం చెప్పాడు?

బుద్ధుడు ఏం చెప్పాడు? – బౌద్ధ తత్వ సారాంశం

బుద్ధుని బోధనలు మనిషి దుఃఖ విముక్తి, స్వేచ్ఛ, నైతిక జీవనం, ప్రజ్ఞ మరియు కరుణ ఆధారంగా నిర్మితమయ్యాయి. ఆయన మానవ జీవితం సార్థకంగా ఉండేందుకు అనుసరించాల్సిన మార్గాన్ని వివరించాడు.

1. మనిషికి స్వేచ్ఛ కావాలి

• మూఢనమ్మకాల నుండి స్వేచ్ఛ.
• కుల, మత, వర్ణ వివక్షల నుండి విముక్తి.
• లోభం, ద్వేషం, అజ్ఞానం నుండి బయటపడాలి.
• తన అనుభవంతో సత్యాన్ని తెలుసుకోవాలి.

2. ప్రతీత్య సముత్పాదం (సాపేక్ష ఉత్పత్తి)

ప్రపంచంలో ఏదీ స్వతంత్రంగా ఉద్భవించదు. ప్రతి విషయం కారణ–కార్య సంబంధంతో ఏర్పడుతుంది. కారణం ఉంటే ఫలితం ఉంటుంది; కారణం తొలగితే ఫలితం కూడా తొలగిపోతుంది.

3. త్రిశరణాలు

• బుద్ధం శరణం గచ్ఛామి
• ధర్మం శరణం గచ్ఛామి
• సంఘం శరణం గచ్ఛామి

త్రిశరణాలు మనసుకు ఏకాగ్రత, ధర్మబద్ధ జీవనం మరియు ఆధ్యాత్మిక మార్గదర్శకత్వాన్ని అందిస్తాయి.

4. చతురార్య సత్యాలు

• దుఃఖం ఉంది.
• దుఃఖానికి కారణం ఉంది (తృష్ణ).
• దుఃఖాన్ని నివారించవచ్చు.
• దుఃఖ నివారణకు అష్టాంగిక మార్గమే మార్గం.

5. పంచశీల సూత్రాలు

• ప్రాణులను హింసించకూడదు.
• దొంగతనం చేయకూడదు.
• లైంగిక దురాచారం చేయకూడదు.
• అసత్యం మాట్లాడకూడదు.
• మత్తు పదార్థాలను సేవించకూడదు.

6. అష్టాంగిక మార్గం

• సమ్యక్ దృష్టి
• సమ్యక్ సంకల్పం
• సమ్యక్ వాక్కు
• సమ్యక్ కర్మ
• సమ్యక్ ఆజీవికం
• సమ్యక్ వ్యాయామం
• సమ్యక్ స్మృతి
• సమ్యక్ సమాధి

7. దశ పారమితలు

• దానం
• శీలం
• నెక్కమ్మ (త్యాగం)
• ప్రజ్ఞ
• వీర్యం
• క్షాంతి
• సత్యం
• అధిష్ఠానం
• మైత్రి
• ఉపేక్ష

సారాంశం: బుద్ధుని బోధనల లక్ష్యం మనిషి దుఃఖం నుండి విముక్తి పొంది, స్వేచ్ఛ, ప్రజ్ఞ, కరుణ, నైతికతతో జీవిస్తూ నిర్వాణ మార్గంలో పయనించడం.

SEO Keywords

బుద్ధుడు, బౌద్ధం, బుద్ధుని బోధనలు, ప్రతీత్య సముత్పాదం, త్రిశరణాలు, చతురార్య సత్యాలు, పంచశీలాలు, అష్టాంగిక మార్గం, దశ పారమితలు, బౌద్ధ తత్వం, తెలుగు, ధమ్మం, నిర్వాణం, Buddha Teachings in Telugu, Buddhism Telugu

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన132 (147-151)

వేమన పద్యములు  – తాత్పర్యములు, భావములు

---

పద్యము – 147

కండకావరమున కానడు మరణంబు,
తన మదమున గనడు తత్వమిట్లు,
భోగవాంఛ చేత పుణ్యంబు గానడు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

తాత్పర్యం

శరీర బలం, యౌవనం, సంపదల గర్వంలో మునిగిపోయినవాడు మరణం అనివార్యమనే సత్యాన్ని గ్రహించలేడు. భోగాలపై మక్కువ వలన పుణ్యకార్యాలను చేయలేడు.

భావం

అహంకారం, భోగాసక్తి మనిషిని సత్యానికి దూరం చేస్తాయి. వినయం, ధర్మాచరణ జీవనాన్ని సార్థకం చేస్తాయి.

వినయం, ఆత్మపరిశీలన, బాధ్యతాయుత జీవనం మంచి సంబంధాలను నిర్మిస్తాయి. అహంకారాన్ని విడిచిన వ్యక్తి జట్టులో విశ్వాసాన్ని పెంపొందిస్తాడు.

---

పద్యము – 148

తెలుపు మాపు జేసి దిట్టతనంబున,
తెలుపు భస్మముగను తేటపరచు,
విధముకన్న పరుసవేదియు లేదురా!
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

తాత్పర్యం

పాదరసాన్ని చంపి, బాగా కాల్చి, శుద్ధి చేసినచో, పరుసవేది (స్పర్శవేది)ని కనుగొనుటకు దానికంటే ఉత్తమమైన మార్గం మరొకటి లేదు.

తాత్పర్యం:

ఇది రసవాద శాస్త్రానికి సంబంధించిన ఉపమానం. ఎలా పాదరసం అనేక సంస్కారాల ద్వారా శుద్ధి చేయబడితేనే పరుసవేది సిద్ధమవుతుందో, అలాగే మనిషి కూడా కష్టాలు, తపస్సు, ఆత్మశుద్ధి ద్వారా పరిపూర్ణ జ్ఞానాన్ని, ఆత్మసాక్షాత్కారాన్ని పొందగలడు.

భావం

జ్ఞానం జీవితాన్ని ప్రకాశవంతం చేస్తుంది. విద్య కంటే గొప్ప సంపద మరొకటి లేదు.

---

పద్యము – 149

దుండగీనికొకడు కొండీడు చెలికాడు,
బండరాజునకును బడుచు మంత్రి,
కొండముచ్చునకును కోతియు విందౌను.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

తాత్పర్యం

చాడీలు చెప్పువాడు దుర్మార్గునికి తోడువాడు. మూర్ఖుడైన యువకుడే మొండిరాజుకు తగిన మంత్రి. కొండముచ్చు కు కోతియే సరైన తోడుగా ఉంటుంది.

తాత్పర్యం:

స్వభావాలు ఒకే విధంగా ఉన్నవారే పరస్పరం కలిసిపోతారు. దుర్మార్గుడు చాడీకోరులను ఆశ్రయిస్తాడు; మొండి పాలకుడు వివేకులకంటే అజ్ఞానులను ఇష్టపడతాడు. మనిషి సాంగత్యం అతని స్వభావాన్నే ప్రతిబింబిస్తుంది.

---

పద్యము – 150

పుట్టు దుఃఖమునను, పొరలు దుఃఖమునను,
గిట్టు దుఃఖమునను, క్రింద జనును,
మనుజ దుఃఖము వలె మరి లేదు దుఃఖంబు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

తాత్పర్యం

పుట్టుక నుండి మరణం వరకు మనిషి అనేక కష్టాలను ఎదుర్కొంటాడు. దుఃఖం మానవ జీవితంలో సహజం.

భావం

కష్టాలను ధైర్యంగా ఎదుర్కొని జీవితంలో ముందుకు సాగాలి.

సహనం, భావోద్వేగ నియంత్రణ, కష్టాలను తట్టుకునే శక్తి వ్యక్తిత్వ వికాసానికి అత్యవసరం.

---

పద్యము – 151

పెట్టినంత ఫలము పెక్కండ్రకుపహతి,
జేయకున్న దాను జెరుపకున్న,
పెండ్లి సేయునట్టి పెద్ద ఫలంబురా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

తాత్పర్యం

మంచి కార్యాలకు చేసిన సహాయం, శ్రమ, ధనం ఎప్పటికైనా ఫలితాన్ని ఇస్తాయి.*కుపహతి - ఉపహతి =హాని 

భావం

దానం, సేవ, సహకారం సమాజ శ్రేయస్సుకు దోహదపడతాయి.

సేవాభావం, సహకారం, సామాజిక బాధ్యత మానవ సంబంధాలను బలోపేతం చేస్తాయి. సమాజానికి ఉపయోగపడే వ్యక్తులు ఆదర్శ నాయకులుగా నిలుస్తారు.

133 (152-156)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు, భావములు

---

పద్యము – 152

మేక చంకంబెట్టి మెలగుచు మందలో,
భ్రమసి తిరుగు గొల్ల పగిది గాక,
దైవమే ఎరుగక పరదైవతముల దల్చు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

తాత్పర్యం

తనకు సమీపంలో ఉన్న సత్యాన్ని గ్రహించకుండా, ఇతర చోట్ల వెతికే వ్యక్తి గొర్రెల మందలో మేకను వెతికే గొల్లవానిలా ఉంటాడు. అంతరంగంలోని దైవత్వాన్ని గుర్తించకుండా బయట దేవతల కోసం వెదకడం వ్యర్థం.

భావం

నిజమైన జ్ఞానం, దైవత్వం మనలోనే ఉన్నాయి. వాటిని తెలుసుకోవడానికి ఆత్మపరిశీలన అవసరం.

ఆత్మజ్ఞానం, స్వీయ అవగాహన (Self-Awareness) వ్యక్తిత్వ వికాసానికి పునాది. తన బలాలు, బలహీనతలను తెలుసుకున్న వ్యక్తి ఇతరులతో మెరుగైన సంబంధాలు ఏర్పరచగలడు.

---

పద్యము – 153

వెర్రిబట్టు వాని వినయంబులధికంబు,
చెడ్డ ముండ ముసుగు చెలగి పెట్టు,
చెడిపె కొడుకు మిగుల జేయునా చారంబు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

తాత్పర్యం

పిచ్చివాని కంటే మరింత జాగ్రత్తగా ప్రవర్తించేవాడు ఎవడు? పేద వితంతువుకంటే ఎక్కువ వినయాన్ని ప్రదర్శించేవాడు ఎవడు? పనికిమాలిన దుర్జనునికంటే మతాచారాలను మరింత కఠినంగా ఆచరించేవాడు ఎవడు?

తాత్పర్యం:

బయటకు అతిగా జాగ్రత్త, వినయం, మతాచారాలను ప్రదర్శించడం వల్ల మాత్రమే ఎవరూ సజ్జనులు కాలేరు. అంతరంగ శుద్ధి, సత్యనిష్ఠ, సద్గుణాలే మనిషి నిజమైన విలువను నిర్ణయిస్తాయి. కపటత్వంతో చేసే ఆచారాలకు విలువ లేదు.

భావం

వ్యక్తి గొప్పతనం మాటలలో కాదు, ప్రవర్తనలో కనిపించాలి. మంచి గుణాలే నిజమైన సంపద.

నిజాయితీ, స్థిరమైన నైతిక విలువలు వ్యక్తిపై విశ్వాసాన్ని పెంచుతాయి. విశ్వసనీయత విజయవంతమైన మానవ సంబంధాల మూలస్తంభం.

---

పద్యము – 154

పరధనములకు చేయి పట్టెను మిక్కిలి,
సత్యమింత లేక జారుడయ్యె,
ద్విజుడనుకొనుదానుతేజమింతయులేక.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

తాత్పర్యం

ఇతరుల సంపదను ఆశించి, సత్యాన్ని విడిచిపెట్టినవాడు దొంగతో సమానం. కేవలం వేషధారణ వల్ల గొప్పతనం రాదు.

భావం

నిజాయితీ లేని వ్యక్తికి గౌరవం ఉండదు. వ్యక్తిత్వమే మనిషి విలువను నిర్ణయిస్తుంది.

నైతికత, పారదర్శకత, విశ్వసనీయత ఉద్యోగ జీవితంలో అత్యంత కీలకమైన లక్షణాలు. ఇవి సంస్థలలో విశ్వాస వాతావరణాన్ని నిర్మిస్తాయి.

---

పద్యము – 155

ఇమ్ము దప్పు వేళ నెమ్మెలన్నియు దప్పి,
కాలమొకరీతి గడుప వలయు,
విజయుడనుగు దప్పి విరటుని గొలువడా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

తాత్పర్యం

ప్రతికూల పరిస్థితులు వచ్చినప్పుడు సహనంతో వ్యవహరించాలి. కాలం మారే వరకు ఓర్పుతో జీవించాలి.

భావం

కష్టకాలంలో సహనం, సమయోచిత నిర్ణయాలు విజయానికి దారితీస్తాయి.*విజయుడు -అర్జునుడు 

Resilience (తిరిగి నిలబడే శక్తి), Adaptability (అనుకూలత) నాయకత్వ లక్షణాలలో ముఖ్యమైనవి. మార్పులను స్వీకరించే వ్యక్తులు అభివృద్ధి సాధిస్తారు.

---

పద్యము – 156

మెలతనడవినుంచి మృగము వెంటనే పోవు,
రామచంద్రుకన్న రసికుడేది?
చేటుకాలమునకు చెడు బుద్ధి పుట్టును.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

తాత్పర్యం

కాలప్రభావం వల్ల గొప్పవారికైనా కొన్నిసార్లు తప్పులు జరుగుతాయి. ప్రతికూల పరిస్థితులు చెడు నిర్ణయాలకు దారితీస్తాయి.

భావం

ఎప్పుడూ వివేకంతో ఆలోచించి నిర్ణయాలు తీసుకోవాలి. పరిస్థితుల ప్రభావానికి లోనుకాకుండా జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాలి.

వివేకం, నిర్ణయ సామర్థ్యం, భావోద్వేగ నియంత్రణ నాయకత్వంలో కీలకం. ఒత్తిడి పరిస్థితుల్లో సరైన నిర్ణయాలు తీసుకునే వ్యక్తులు ఉత్తమ నాయకులవుతారు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

134(157-161)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

పద్యము 157

లంక బోవు నాడు లంకాధిపతి రాజ్యము
అంత కీశసేనలా శ్రమించె,
చేటు కాలమైన చెరప నల్పుడు జాలు.

తాత్పర్యం

రావణుడు ఎంతటి బలవంతుడైనా, అతని దుష్కాలం వచ్చినప్పుడు వానరసేన చేతిలో ఓడిపోయాడు. కాలం ప్రతికూలంగా మారితే గొప్పవారైనా కష్టాలను తప్పించుకోలేరు.

---

పద్యము 158

రామవిభుడు పుట్టి రఘుకులంబు లరించె,
కురువిభుండు పుట్టి కులము జెరిచె,
ఎవరి మంచి చెడ్డలెంచి చూచిన తేట.

తాత్పర్యం

శ్రీరాముడు రఘువంశానికి కీర్తి తెచ్చాడు. దుర్యోధనుడు కురు వంశాన్ని నాశనం చేశాడు. ఒక వ్యక్తి మంచి లేదా చెడు స్వభావం మొత్తం కుటుంబం, వంశం, సమాజంపై ప్రభావం చూపుతుందని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

---

పద్యము 159

పురహరునకు నేత పురువు తానేసిన,
స్థిరము గల్గు జ్ఞాన జీవమయ్యె,
నేతకేమి వచ్చె నిజభక్తి హేతువు.

తాత్పర్యం

శివుడు దాగి ఉన్నప్పుడు ఆయనను కప్పిపుచ్చేందుకు తన గూడును అల్లిన సాలెపురుగు, తన భక్తి కారణంగా ఉన్నతమైన జన్మను పొందింది. అయితే దాని గూడు అల్లడం స్వతహాగా విలువైన పనేమీ కాదు. ఏ పనైనా భక్తి, విశ్వాసంతో చేయబడితే అది భగవంతునికి ఆమోదయోగ్యమవుతుంది.

భావం

పని గొప్పదా, చిన్నదా అనేది ముఖ్యం కాదు. దానిని చేసే హృదయంలోని భక్తి, విశ్వాసం, నిష్కపటతే దానికి విలువను ఇస్తాయి. భక్తితో చేసిన అల్పమైన సేవ కూడా దైవానుగ్రహాన్ని పొందుతుంది.*నేత పురువు -పురుగు -సాలె పురుగు.

---

పద్యము 160

శుద్ధదృష్టి దెలసి శుక్రునంతటి వాడు,
పట్టలేక మనసు పారవిడిచి,
కన్ను బోయి పిదప కాకి చందంబయ్యె.

తాత్పర్యం

శుక్రాచార్యుడు వంటి జ్ఞాని కూడా మనస్సును అదుపులో ఉంచలేక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నాడు. జ్ఞానం ఉన్నా మనోనిగ్రహం లేకపోతే కష్టాలు తప్పవని ఈ పద్యం బోధిస్తుంది.

---

పద్యము 161

పంచాక్షరి బీజంబుల 

నంచితముగ నెరుగు నా,తడఖిలజ్ఞుండై,

వంచనమెరుగక కువలయ 

సంచారము సేయునతడు శంభుడు వేమా.

తాత్పర్యం

పంచాక్షరి మంత్రం యొక్క నిజమైన తత్త్వాన్ని గ్రహించినవాడు సర్వజ్ఞుడవుతాడు. అతనికి అవమానం కలగదు. ఈ భూమిపై జీవిస్తూ ఉండగానే దైవస్వరూపుడై వెలుగొందుతాడు.

భావం

ఇక్కడ "ఐదు అక్షరాల పేరు" అంటే ప్రసిద్ధ "నమః శివాయ" (పంచాక్షరి మంత్రం). ఈ పద్యం బాహ్యంగా మంత్రాన్ని జపించడం గురించి మాత్రమే కాదు; దాని అంతరార్థాన్ని గ్రహించి, భక్తి, జ్ఞానం, ఆచరణతో జీవించినవాడు దైవగుణాలను పొందుతాడని సూచిస్తుంది. అలాంటి వ్యక్తి జ్ఞానవంతుడై, గౌరవప్రదమైన జీవితాన్ని గడుపుతూ, జీవన్ముక్తునిలా దైవస్వరూపాన్ని పొందుతాడు.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన కాలప్రభావం, వ్యక్తి స్వభావం, నిజమైన భక్తి, మనోనిగ్రహం, ఆత్మజ్ఞానం వంటి అంశాలను చర్చించాడు. మంచి గుణాలు వంశానికి కీర్తి తెస్తాయి. చెడు గుణాలు పతనానికి కారణమవుతాయి. భక్తి, వివేకం, ఆత్మపరిశీలన ద్వారానే మానవుడు ఉన్నత స్థితికి చేరగలడని వేమన సందేశం.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

135(162-166)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౧౬౨. పద్యము

శూద్రులందు బుట్టి, శూద్రుల దూషించి,
ద్విజులమనెడు పేరు నిజముఁజేసి,
మనసు నిల్పకున్న మరి శూద్రుడధముండు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

తాను శూద్ర కుటుంబంలో పుట్టి, అదే వర్గానికి చెందిన వారిని తక్కువగా చూసి, తాను బ్రాహ్మణుడినని చెప్పుకోవడం వల్ల ఎవరూ ఉన్నతులు కాలేరు. మనస్సును నియంత్రించుకోలేని వాడు నిజమైన అజ్ఞాని. జన్మకన్నా గుణమే గొప్పదని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౬౩. పద్యము

నొసలు బత్తుడయ్యె, నోరు తోడేలయ్యె,
మనసు భూతము వలె మలయగాను,
"శివుని గనియెన"న్న సిగ్గెట్లుగాదుకో!
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

నుదుటిపై బొట్లు పెట్టుకొని, నోటితో భక్తి మాటలు మాట్లాడినా, మనస్సు చెడు ఆలోచనలతో నిండి ఉంటే శివుడిని దర్శించానని చెప్పడం సిగ్గుచేటు. నిజమైన భక్తి అంతరంగ శుద్ధిలోనే ఉందని వేమన చెబుతున్నాడు.

---

౧౬౪. పద్యము

మాదిగె చేయివులను మనసులో బెట్టుక,
మాదిగెలను దెగడు మాదిగెపుడు,
మంచి గుణము లేక మరి ద్విజుడెట్లగు!
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మనసులో కులభేద భావనలను పెట్టుకొని, ఇతరులను తక్కువగా చూసే వ్యక్తి ఎంత ఉన్నత కులంలో పుట్టినా ప్రయోజనం లేదు. మంచి గుణాలు లేకుంటే ద్విజుడు (బ్రాహ్మణుడు) అని చెప్పుకోవడం వ్యర్థం. గుణమే మనిషి గొప్పతనానికి ప్రమాణమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౬౫. పద్యము

కల్లలాడు కంటె కష్టంబు మరి లేదు,
కష్టమెపుడు మోలి గలిగి యుండు,
ద్విజుడననుట చూడ దిమ్మరితనమది.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

అబద్ధాలు చెప్పే వ్యక్తికన్నా దురదృష్టవంతుడు మరొకడు లేడు. అబద్ధం ఎప్పుడూ బాధలు, కష్టాలు తెస్తుంది. అలాంటి వ్యక్తి తాను ద్విజుడినని చెప్పుకోవడం మూర్ఖత్వమే. సత్యం లేకుండా గొప్పతనం లేదని వేమన తెలియజేస్తున్నాడు.

---

౧౬౬. పద్యము

విప్రవరులమనుచు, వేదంబు జదువుచు,
ప్రాకృతులను జూచి పరిహసించు,
ధరణి సురలకన్న దాసరి మతమెచ్చు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

తాము బ్రాహ్మణులమని చెప్పుకుంటూ, వేదాలు చదువుతూ, సామాన్య ప్రజలను హేళన చేసే వారికంటే, వినయంతో భక్తి మార్గంలో నడిచే దాసరి ఎంతో శ్రేష్ఠుడు. జ్ఞానానికి వినయం తోడైతేనే విలువ ఉంటుందని వేమన చెబుతున్నాడు.*ధరణి సురల - ద్విజులు 

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన కులగర్వాన్ని, అహంకారాన్ని, అబద్ధాన్ని, కపట భక్తిని తీవ్రంగా ఖండిస్తున్నాడు. జన్మ, కులం, వేషధారణల వల్ల కాదు; మంచి గుణాలు, సత్యనిష్ఠ, వినయం, అంతరంగ శుద్ధి వల్లనే మనిషి గొప్పవాడవుతాడని స్పష్టంగా బోధిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *136(167-171)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౧౬౭. పద్యము

వేష మొనర గట్టి వెలయ శూద్రత్వంబు
తనకు లేదనుకొను ధరణి ద్విజుడు,
అరిది గిట్టు వేళనడగు ద్విజత్వంబు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

బాహ్య వేషధారణలు ధరించి, తనలోని అజ్ఞానాన్ని దాచిపెట్టి, తాను గొప్ప ద్విజుడినని భావించే వ్యక్తి నిజమైన ఉన్నతుడు కాదు. కష్టకాలం వచ్చినప్పుడు అతని అసలు స్వభావం బయటపడుతుంది. గుణమే మనిషి గొప్పతనానికి ప్రమాణమని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

---

౧౬౮. పద్యము

సోమయాజిననుచు సొంపుతో వేషంబు,
గట్టి మాంస మెల్ల గాల్చి తినును,
ద్విజుడ నేననగనధికమేమి తనవల్ల.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

తాను యజ్ఞాలు చేసే వాడినని చెప్పుకుంటూ, ధార్మిక వేషధారణలో కనిపించినా, ఆచరణలో నియమాలు పాటించకపోతే అతని ద్విజత్వానికి విలువ ఉండదు. మాటలకన్నా ప్రవర్తనే గొప్పదని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.

---

౧౬౯. పద్యము

అంతరాత్మ గనకనల్పబుద్ధుల తోడ,
మెలగెడు ద్విజులెల్ల మేదినందు,
యముని నరకము లకునరుగంగ నిది సాక్షి.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

తమ అంతరాత్మను మరచి, చెడు ఆలోచనలతో జీవిస్తూ, అల్పబుద్ధి గలవారితో కలిసే వారు ఎంత ఉన్నతులమని చెప్పుకున్నా, తమ కర్మఫలితాలను అనుభవించక తప్పదు. మనస్సు పవిత్రతే నిజమైన గొప్పతనమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౭౦. పద్యము

కల్లటికెకు భూతి గట్టిగా పెట్టిన
నందులోని కంపులడగనట్లు,
మెడను త్రాడు వ్రేసి మెరుపుతో ద్విజుడౌనె?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

చెడు స్వభావం ఉన్న వ్యక్తి నుదుటిపై విభూతి పెట్టుకున్నంత మాత్రాన అతని లోపాలు పోవు. అలాగే మెడలో యజ్ఞోపవీతం ధరించినంత మాత్రాన ఎవ్వరూ నిజమైన ద్విజులు కాలేరు. అంతరంగ శుద్ధి లేకుండా బాహ్య చిహ్నాలు ప్రయోజనం ఇవ్వవని వేమన చెబుతున్నాడు.

---

౧౭౧. పద్యము

బిందు రక్తములను బెరసిన దేహంబు,
చందమెరుగక ద్విజశబ్దమిడుక,
నడచినను విడుచునొ నరకంబు మృత్యువు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

అందరి శరీరమూ ఒకే విధమైన రక్తం, బీజం కలయికతో ఏర్పడుతుంది. ఈ సత్యాన్ని గ్రహించకుండా తాను ద్విజుడినని గొప్పలు చెప్పుకోవడం వ్యర్థం. జన్మ ఆధారంగా అహంకరించే వారు చివరికి కర్మఫలితాల నుండి తప్పించుకోలేరు. సమానత్వ భావనను వేమన ఈ పద్యంలో బలంగా ప్రతిపాదించాడు.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన బాహ్య వేషధారణలు, కులగర్వం, ఆడంబర భక్తి, జన్మ ఆధారిత గొప్పతన భావనలను తీవ్రంగా విమర్శిస్తున్నాడు. మంచి గుణాలు, ఆచరణ, వినయం, అంతరంగ పవిత్రత ఉన్నవారే నిజమైన ఉన్నతులు. మనిషి విలువ అతని జన్మలో కాదు, గుణంలోనే ఉందని వేమన స్పష్టంగా బోధిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *137(172-176)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౧౭౨. పద్యము

భూతి దేహమందు బూసితే నాయనా?
నిష్ఠ శివునియందు నిలుపవలయు,
గాక భస్మమందు గాడిదె పొలదా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

శరీరమంతా విభూతి పూసుకున్నంత మాత్రాన భక్తి కలుగదు. మనస్సును శివునిపై స్థిరంగా నిలపడం నిజమైన భక్తి. గాడిద కూడా బూడిదలో పొర్లుతుంది; అందువల్ల అది పవిత్రమవదు. అలాగే బాహ్య చిహ్నాల వల్ల కాదు, అంతరంగ నిష్ఠ వల్లే ఆధ్యాత్మికత కలుగుతుందని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౭౩. పద్యము

ఆకులెల్ల దిన్న మేకపోతులకేమి,
గాకపోయెనయ్యె కాయసిద్ధి,
లోకులెల్ల వెర్రిపోకిళ్ల బోదురు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఆకులు మాత్రమే తినే మేకలకు యోగసిద్ధులు ఎందుకు కలగలేదు? కేవలం ఆహార నియమాల వల్ల ఆధ్యాత్మిక సాధన ఫలించదు. సాధనలో జ్ఞానం, నియమం, అంతరంగ శుద్ధి అవసరం. బాహ్యాచారాలనే గొప్పగా భావించడం మూర్ఖత్వమని వేమన చెబుతున్నాడు.

---

౧౭౪. పద్యము

బోడి తలలు జడలు, బూడిద పూతలా,
భాషణాసనములు, వేషములను,
యోగి గాడు, లోన బాగు గాకుండెనా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

తల గుండు చేయడం, జడలు పెంచుకోవడం, బూడిద పూసుకోవడం, యోగి వేషాలు ధరించడం వల్ల మాత్రమే యోగి కాలేరు. మనస్సు పరిశుద్ధంగా, సద్గుణాలతో నిండి ఉండాలి. అంతరంగ మార్పు లేకుండా బాహ్య వేషాలు వ్యర్థమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౭౫. పద్యము

వేస భాషలెరిగి కాషాయ వస్త్రముల్,
బోడి నెత్తి గల్గి బొరయుచుండ్రు,
తలలు బోడలైన తలపులు బోడలా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ప్రత్యేక భాషలు నేర్చుకొని, కాషాయ వస్త్రాలు ధరించి, తల గుండు చేయించుకున్నంత మాత్రాన వైరాగ్యం రాదు. తలపై వెంట్రుకలు తొలగించినా మనసులోని కోరికలు తొలగిపోవు. నిజమైన సన్యాసం మనస్సులో ఉండాలని వేమన తెలియజేస్తున్నాడు.

---

౧౭౬. పద్యము

కాలు సేయి వంచి, గాలి నిండగ జేర్చి,
నేల వ్రాలి కొన్ని, నిలచి కొన్ని,
యాసనముఖ విద్యలభ్యాస విద్యలు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

శరీరాన్ని వంచడం, శ్వాసాభ్యాసాలు చేయడం, వివిధ ఆసనాలు వేయడం యోగసాధనలో భాగమే. అయితే అవి కేవలం అభ్యాస పద్ధతులు మాత్రమే. మనస్సు నియంత్రణ, ఆత్మజ్ఞానం లేకపోతే యోగసాధన పూర్తి కాదని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన బాహ్య ఆడంబరాలను, వేషధారణలను, నిజమైన ఆధ్యాత్మికతగా భావించే అపోహలను ఖండిస్తున్నాడు. విభూతి, కాషాయం, జడలు, ఆసనాలు మాత్రమే కాదు; మనస్సు పవిత్రత, నిష్ఠ, ఆత్మజ్ఞానం, సద్గుణాలే నిజమైన యోగానికి, భక్తికి ఆధారం అని బోధిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 138*(177-181)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౧౭౭. పద్యము

కావి పంచ గట్టి కడు యోగి వలెనుండి,
వెలికి గోర్కు లెల్ల విడిచిపెట్టి,
తొడరి తిరుగు వాడు దొంగ సన్యాసయా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

కాషాయ వస్త్రాలు ధరించి, యోగిలా కనిపిస్తూ, బాధ్యతలను వదిలి అల్లాడుతూ తిరిగే వాడు నిజమైన సన్యాసి కాదు. అతడు కేవలం వేషధారి మాత్రమే. సన్యాసం అనేది వేషంలో కాదు, వైరాగ్యంలో ఉందని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౭౮. పద్యము

కలియుగమున బుట్టి కడ తేరగా లేక,
యొడలు బడల జేసి యుగ్ర తపము,
తమరు జేసి యేమి, తత్వంబు గనలేరు 
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

శరీరాన్ని కష్టపెట్టి కఠిన తపస్సులు చేసినా, తత్వజ్ఞానం లేకపోతే ఆ సాధన ఫలించదు. ఆత్మసత్యాన్ని తెలుసుకోవడమే సాధన లక్ష్యం. కేవలం శారీరక కష్టాలు మోక్షానికి మార్గం కావని వేమన చెబుతున్నాడు.

---

౧౭౯. పద్యము

ఇల్లునాలు విడిచి యినుప కచ్చలు గట్టి,
వంటకంబు నీరు వాంఛలు డిగి,
వంటినున్న యంత వచ్చునా తత్వంబు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఇల్లు వదిలి, కఠిన నియమాలు పాటిస్తూ, ఆహార కోరికలను అణచుకున్నంత మాత్రాన తత్వజ్ఞానం రాదు. మనస్సులోని అహంకారం, మోహం తొలగాలి. అంతరంగ శుద్ధి లేకుండా బాహ్య నియమాలు ప్రయోజనం ఇవ్వవని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

---

౧౮౦. పద్యము

జీవలింగ పూజ సేసిన వారికి,
శిలల రూపమందు చింత యేల?
చెలగి మధువు గ్రోలి చేదు రుచించునా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

సర్వజీవుల్లో దైవాన్ని దర్శించే జ్ఞానం కలవారికి, కేవలం రాతి విగ్రహాలకే పరిమితమైన భక్తి అవసరం లేదు. తేనె రుచి తెలిసినవాడు చేదు పదార్థాన్ని కోరుకోనట్లే, జీవరాశులలో పరమాత్మను చూసినవాడు ఉన్నతమైన భక్తిని అనుభవిస్తాడు.

---

౧౮౧. పద్యము

శివుడు గలడటంచు శిలలకు మ్రొక్కెటి,
వెర్రి జీవులార వెతల విడుడి,
జీవులందే కాక , శిలల యేమున్నది?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

దైవం కేవలం రాతి విగ్రహాలలోనే ఉందని భావించి, జీవులను నిర్లక్ష్యం చేయవద్దని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు. ప్రతి జీవిలోనూ దైవత్వం ఉందని గ్రహించాలి. మానవసేవ, జీవకారుణ్యమే నిజమైన భక్తికి మూలమని ఈ పద్యం తెలియజేస్తుంది.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన వేషధారి సన్యాసులను, ఆడంబర తపస్సులను, బాహ్యాచారాలపై ఆధారపడిన ఆధ్యాత్మికతను విమర్శిస్తున్నాడు. దైవాన్ని రాతి రూపాల్లో మాత్రమే కాకుండా, సర్వజీవులలో దర్శించగల దృష్టి కలిగి ఉండాలని బోధిస్తున్నాడు. నిజమైన భక్తి, తత్వజ్ఞానం, జీవకారుణ్యం, అంతరంగ పవిత్రతలే మానవ జీవితానికి శ్రేష్ఠమైన మార్గాలని వేమన ఉపదేశిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human reso

వేమన 139*(182-186)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౧౮౨. పద్యము

రాతి ప్రతిమ దెచ్చి రాజసంబున నుంచి,
పూజ సేయు నరుడు బుద్ధిమాలి,
భావమందు పరము భావించ నేరడో!
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

రాతితో చేసిన విగ్రహాన్ని ఎంతో వైభవంగా ప్రతిష్ఠించి పూజలు చేసినా, మనస్సులో పరమాత్మను భావించలేకపోతే ఆ పూజకు పరిపూర్ణత ఉండదు. నిజమైన ఆరాధన హృదయంలోని భక్తిలోనే ఉందని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౮౩. పద్యము

జంగమాఖ్య భక్తి సంధి వేరే లేదు;
సగుణ భావమిదియు, శాస్త్ర విధియు,
నిగుణంబు వీడు నెరవేది యెరుగడు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

జంగమ భక్తి, దేవభక్తి రెండూ అంతిమంగా ఒకే పరమసత్యానికి దారితీస్తాయి. సగుణారాధన శాస్త్రోక్త మార్గమే అయినా, నిర్గుణ పరబ్రహ్మ తత్వాన్ని గ్రహించని వాడు ఆధ్యాత్మిక పరిపూర్ణతను పొందలేడు. భక్తి యొక్క అంతిమ లక్ష్యం పరమతత్వ జ్ఞానమే అని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

---

౧౮౪. పద్యము

ఎంబెరు మతమందునెసగి మాంసముదిని,
మారు పేర్లు బెట్టి మధువు ద్రావి,
వావి వరస దప్పి వలికి పాకాదురు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మతం పేరుతో కొన్ని ఆచారాలను సమర్థించుకుంటూ, వాటికి కొత్త పేర్లు పెట్టి తమ కోరికలను నెరవేర్చుకోవడం సరైన మార్గం కాదు. పేర్లు మారినంత మాత్రాన చర్యల స్వభావం మారదు. కపటాచారాలను వేమన ఈ పద్యంలో విమర్శిస్తున్నాడు.

---

౧౮౫. పద్యము

జాతి మతము విడిచి, చని, యోగిగా మేలు,
జాతి తోనె యున్న నీతులేల?
మతము బట్టి జాతి మానకుంట కొరత?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

జాతి, మత భేదాలను అధిగమించి యోగిగా జీవించడం శ్రేష్ఠం. కేవలం జాతి లేదా మతం వల్ల నీతి, గుణం కలుగవు. మానవత్వం, సద్గుణాలే నిజమైన గొప్పతనానికి ప్రమాణాలని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౮౬. పద్యము

కట్టె పేరులోడ గట్టి చెప్పగ రాదు,
కాన రాదు లోని కలితనంబు,
జంగమైన పిదప జాతినెంచగ రాదు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

బాహ్య గుర్తింపులు, పేర్లు, వేషాల ఆధారంగా మనిషి అసలు స్వరూపాన్ని నిర్ణయించలేము. అంతరంగ గుణాలే అతని నిజమైన విలువను తెలియజేస్తాయి. ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని పొందిన తరువాత జాతి భేదాలకు స్థానం ఉండదని వేమన చెబుతున్నాడు.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన భక్తి, మతం, జాతి, ఆచారాల అసలు ఉద్దేశ్యాన్ని వివరిస్తున్నాడు. విగ్రహారాధన కంటే భావభక్తి, సగుణారాధన కంటే పరతత్వ జ్ఞానం, జాతి-మత భేదాల కంటే మానవత్వం గొప్పవని స్పష్టంగా తెలియజేస్తున్నాడు. నిజమైన ఆధ్యాత్మికత అనేది అంతరంగ శుద్ధి, సమానత్వ దృష్టి, పరమసత్య జ్ఞానంలోనే ఉందని బోధిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 140*(187-191)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౧౮౭. పద్యము

వేదవిద్యలెల్ల వేశ్యల వంటివి,
భ్రమల బెట్టి తేటపడగనియవు,
గుప్తవిద్య యొకటి కులకాంత వంటిది.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

వేదాలు, శాస్త్రాలు చదవడం మాత్రమే పరమజ్ఞానాన్ని ఇవ్వదు. అవి అనేక విధాలుగా అర్థమై సందేహాలను కలిగించవచ్చు. కాని ఆత్మజ్ఞానం అనే గుప్తవిద్య మాత్రం అత్యంత విలువైనది. ఎలా పతివ్రత స్త్రీ ఒక కుటుంబానికి శోభనిస్తుందో, అలాగే ఆత్మజ్ఞానం జీవితం యొక్క నిజమైన సంపద అని వేమన చెబుతున్నాడు.

---

౧౮౮. పద్యము

వేద శాస్త్రములను విననే మి గుడిచిరి,
యరిది తిరిగి చత్తురందరిండ్లు,
బ్రహ్మ మహిమ దెలసి బ్రతుకుట నిజమయా!
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

వేదాలు, శాస్త్రాలు వినడం లేదా చదవడం మాత్రమే సరిపోదు. వాటి సారాంశాన్ని గ్రహించి బ్రహ్మతత్వాన్ని తెలుసుకొని జీవించడం ముఖ్యము. జ్ఞానం ఆచరణలోకి వచ్చినప్పుడే అది సార్థకమవుతుందని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౮౯. పద్యము

వ్రతములెన్నియైన వట్టి చిక్కులె కాని,
యాత్మ చిక్కుగాననలవి గాదు,
ఆత్మ చిక్కుబావునతడె పో ఘనయోగి.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఎన్ని వ్రతాలు, ఉపవాసాలు చేసినా ఆత్మసాక్షాత్కారం కలగకపోతే అవి అసంపూర్ణమే. తన అంతరంగ స్వరూపాన్ని గ్రహించిన వాడే నిజమైన యోగి. ఆత్మజ్ఞానం లేని ఆచారాలు కేవలం రూపాలుగానే మిగిలిపోతాయని వేమన చెబుతున్నాడు.

---

౧౯౦. పద్యము

జనన మరణములను, సంధ్య త్రాడును లేదు,
సంధ్య త్రాడు లేదు, జననికెపుడు,
తల్లి శూద్రురాలు తానెట్లు బాపడు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

పుట్టుక, మరణం వంటి సహజ విషయాలకు కులభేదాలు ఉండవు. ప్రతి మనిషి తల్లి గర్భం నుంచే జన్మిస్తాడు. అందువల్ల జన్మ ఆధారంగా గొప్పతనం చెప్పుకోవడం సమంజసం కాదని వేమన ప్రశ్నిస్తున్నాడు. మనుషులందరూ సమానులనే భావనను ఈ పద్యం ప్రతిపాదిస్తుంది.

---

౧౯౧. పద్యము

పెతర యన్నమనుచు ప్రీతితో బిలపించి,
కాకులకును బెట్టు కర్ములార!
కాకులందునేమి ఘనులకు బెట్టుడీ?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

పితృదేవతల పేరుతో ఆహారాన్ని కాకులకు పెట్టడం ద్వారా మృతులకు అది చేరుతుందని నమ్మడం గురించి వేమన ప్రశ్నిస్తున్నాడు. కాకులకు పెట్టిన ఆహారం నిజంగా పితరులకు ఎలా చేరుతుందో ఆలోచించమని సూచిస్తున్నాడు. అంధ విశ్వాసాల కంటే తర్కబద్ధమైన ఆలోచన అవసరమని ఈ పద్యం బోధిస్తుంది.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన వేదాధ్యయనం, వ్రతాలు, కులగర్వం, ఆచారాలు, అంధవిశ్వాసాలపై తన విమర్శనాత్మక దృష్టిని వ్యక్తం చేశాడు. నిజమైన జ్ఞానం ఆత్మసాక్షాత్కారంలో ఉందని, జన్మకన్నా గుణం గొప్పదని, ఆచారాల కంటే తత్వజ్ఞానం ముఖ్యమని, అంధానుసరణ కంటే వివేకం అవసరమని బోధిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *141(192-196)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

౧౯౨. పద్యము

పిండములను జేసి పితరుల దలపోసి,
కాకులకును బెట్టు గాడ్డెలార,
పియ్యి దినెడు కాకి పితర యెట్లాగయా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

పితృదేవతల పేరుతో పిండప్రదానాలు చేసి కాకులకు ఆహారం పెడతారు. కాని ఆ కాకి తిన్న ఆహారం నిజంగా పితరులకు ఎలా చేరుతుందో ఆలోచించమని వేమన ప్రశ్నిస్తున్నాడు. తల్లిదండ్రులు జీవించగానే జీవ వస్తువులు ఇవ్వాలి.

---

౧౯౩. పద్యము

నల్ల బోడి తలలు, తెల్లని గొంగళ్లు,
నొడల బూడిద పూత, యొంటి రోత,
ఇట్టి వేషములును పొట్ట కోసమె సుమీ.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

కొంతమంది ప్రత్యేక వేషధారణలు, బూడిద పూతలు, బాహ్య చిహ్నాలతో ఆధ్యాత్మికులుగా కనిపిస్తారు. కాని వారి లక్ష్యం నిజమైన జ్ఞానం కాక, జీవనోపాధి లేదా స్వార్థ ప్రయోజనాలైతే ఆ వేషాలకు విలువ ఉండదు. కపట సన్యాసాన్ని వేమన విమర్శిస్తున్నాడు.

---

౧౯౪. పద్యము

కంబళములు గట్టి గంతలు గజ్జలు,
బోడి తలలు కావి బొరము చీర,లా 
త్మ దేవ పూజలవి సేయ నేరవు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

కంబళాలు కప్పుకోవడం, కాషాయ వస్త్రాలు ధరించడం, తల గుండు చేయించుకోవడం వంటి బాహ్యాచారాలు మాత్రమే ఆత్మసాక్షాత్కారానికి దారితీయవు. ఆత్మదేవుని ఆరాధన అనేది అంతరంగంలో జరిగే సాధన. బాహ్య వేషాలకన్నా అంతరంగ శుద్ధి ముఖ్యమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.*కావి -కాషాయము, బొరము చీర - ముతక చీర 

---

౧౯౫. పద్యము

మానసపు విరక్తి మసలకనాత్మలో,
బోడి తలల సొంపు పొల్పు మీర,కడుపు కొరకు దిరుగు కష్టంపు మతి తోడ విశ్వదాభిరామవినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మనస్సులో నిజమైన వైరాగ్యం లేకపోతే, తల గుండు చేయించుకోవడం లేదా సన్యాసి వేషం ధరించడం వల్ల ప్రయోజనం లేదు. అలాంటి వారు ఆధ్యాత్మికత కోసం కాక, ప్రయోజనాల కోసం తిరుగుతారని వేమన విమర్శిస్తున్నాడు. నిజమైన విరక్తి మనస్సులో ఉండాలని ఈ పద్యం బోధిస్తుంది.

---

౧౯౬. పద్యము

పుస్తుకములు, జడలు, పులితోలు, బెత్తంబు,
కక్ష పాలలు, పదిలక్ష లైన,
మోత చేటుగాని మోక్షంబు లేదయా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

పుస్తకాలు మోసుకోవడం, జడలు పెంచుకోవడం, పులితోలు ధరించడం, చేతిలో దండం పట్టుకోవడం వంటి బాహ్య గుర్తులు మాత్రమే జ్ఞానానికి సూచికలు కావు. వాటి వల్ల శబ్దం, ఆడంబరం మాత్రమే కలుగుతుంది; నిజమైన జ్ఞానం అంతరంగంలో వికసించాలి.*కక్ష పాలలు -(సన్యాసి సంచి )(గీత నుదిటి, విభూది )

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన కపట భక్తి, బాహ్య ఆడంబరాలు, వేషధారణల ద్వారా ఆధ్యాత్మికతను ప్రదర్శించే వారిని విమర్శిస్తున్నాడు. ఆత్మజ్ఞానం, వైరాగ్యం, అంతరంగ పవిత్రత, సత్యనిష్ఠలే నిజమైన ఆధ్యాత్మిక జీవితానికి ఆధారమని స్పష్టంగా బోధిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *142(197-200)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౧౯౭. హృదయ శుద్ధియే ముక్తికి మార్గం

పద్యము:

హృదయము పదిలంబైతే,
గుదిగొను సన్యాసమునకు కొమ్ములు గలవా?
యిది యెరుగరు చదువయ్యలు,
మది ముక్తికినాస్పదంబు మహిలో వేమా.

తాత్పర్యము:

మనసు పరిశుద్ధంగా, స్థిరంగా ఉంటేనే ముక్తి లభిస్తుంది. బాహ్యంగా సన్యాస వేషం ధరించడం వల్ల ప్రత్యేకమైన గొప్పతనం రాదు. నిజమైన ఆధ్యాత్మికత హృదయంలో ఉండాలి. దీనిని చాలామంది పండితులు కూడా గ్రహించలేరు.

భావము:

ముక్తికి మూలం మనస్సు శుద్ధి; వేషధారణ కాదు.

---

౧౯౮. శరీర విన్యాసాలే యోగం కావు

పద్యము:

ఆసనముల బన్ని, యంగంబు బిగియించి,
యొడలు విరుచుకొనెడు యోగమెల్ల,
జెట్టి సాము కన్న చింతాకు తక్కువ.

తాత్పర్యము:

కేవలం ఆసనాలు వేయడం, శరీరాన్ని మెలిపెట్టడం, కఠిన వ్యాయామాలు చేయడం మాత్రమే యోగం కాదు. అటువంటి యోగ సాధనలో ఆత్మజ్ఞానం లేకుంటే అది సాధారణ శారీరక వ్యాయామం కంటే గొప్పది కాదు.

భావము:

యోగం శరీర కసరత్తు కాదు; మనస్సు ఏకాగ్రత మరియు ఆత్మసాధన.

---

౧౯౯. కపట యోగిపై విమర్శ

పద్యము:

కడపు బోరగించి, కన్నులు ముకుళించి,
బిర్ర బిగుసుకున్న బీద యోగి,
యముని బారి గొర్రె యతడేమి సేయును!

తాత్పర్యము:

కృత్రిమంగా శరీరాన్ని కష్టపెట్టి, కళ్ళు మూసుకొని, యోగి వేషం వేసుకున్నవాడు నిజమైన యోగి కాడు. అతనికి ఆత్మజ్ఞానం లేకుంటే మరణం ముందు అతడు బలహీనుడే.

భావము:

వేషధారణతో యోగి కాలేం; జ్ఞానం, ఆత్మసాక్షాత్కారం అవసరం.

---

౨౦౦. రాజయోగ సారాంశం

పద్యము:

రేచక, పూరక, కుంభక,
సూచకముల రాజయోగి సుస్థిర మతియై,
లో చూపు జూడ నొల్లక,
వాచా బ్రహ్మంబు పలుక వద్దుర వేమా.

తాత్పర్యము:

ప్రాణాయామంలోని రేచక, పూరక, కుంభకాది సాధనల ద్వారా మనస్సును స్థిరపరచాలి. అంతర్ముఖ దృష్టితో తనలోని పరబ్రహ్మను అనుభవించాలి. అనుభవం లేకుండా బ్రహ్మజ్ఞానం గురించి మాటలు చెప్పడం వ్యర్థం.

భావము:

అనుభవమే ఆధ్యాత్మికతకు ఆధారం; మాటలు కాదు.

---

సారాంశ భావం

ఈ నాలుగు పద్యాలలో వేమన నిజమైన యోగం, సన్యాసం, ముక్తి గురించి గొప్ప సందేశం ఇచ్చాడు. బాహ్య వేషాలు, శరీర కసరత్తులు, ఆడంబరాలు కాదు; మనస్సు శుద్ధి, అంతర్ముఖత, ఆత్మజ్ఞానం మరియు అనుభవమే మోక్షానికి మార్గమని బోధించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *143(201-205)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౨౦౧. దేవుడు రాతిలో కాదు, ఆత్మలో ఉన్నాడు

పద్యము:

పడి పడి మ్రొక్కగనేటికి,
గుడి లోపల కఠిన శిలల గుణములు చెడునా?
గుడి దేహమా,త్మ దేవుడు,
చెడు రాళ్లకు వట్టి పూజ సేతురు వేమా?

తాత్పర్యము:

ఎన్నిసార్లు రాతి విగ్రహాలకు నమస్కరించినా వాటి స్వభావం మారదు. మన శరీరమే దేవాలయం, ఆత్మయే దేవుడు. ఈ సత్యాన్ని గ్రహించకుండా కేవలం రాళ్లను పూజించడం వల్ల పరమార్థం సిద్ధించదు.

భావము:

దైవాన్వేషణ బయట కాదు; మన అంతరంగంలో ప్రారంభం కావాలి.

---

౨౦౨. శిలా సేవ వల్ల ఫలమేమి?

పద్యము:

పలుగు రాళ్ల దెచ్చి, పరగ గుడుల గట్టి,
చెలగి శిలల సేవ జేయనేల?
శిలల సేవ జేయ, ఫలమేమి గల్గురా?

తాత్పర్యము:

అనేక రాళ్లతో గుడులు కట్టి వాటినే పూజించడం ద్వారా నిజమైన జ్ఞానం లేదా ముక్తి లభించదు. దైవస్వరూపాన్ని హృదయంలో తెలుసుకోవడమే ముఖ్యమైనది.

భావము:

బాహ్య ఆరాధన కంటే అంతరంగ శుద్ధి గొప్పది.

---

౨౦౩. ఉపవాసమే తపస్సు కాదు

పద్యము:

ఉపవసములను న్న నూరపందై పుట్టు;
తపసియై దరిద్రతను వహించు,
శిలకు మ్రొక్కనగును జీవమడుగు బొమ్మ.

తాత్పర్యము:

కేవలం ఉపవాసాలు ఉండటం, కష్టాలు అనుభవించడం వల్ల ఆధ్యాత్మిక పురోగతి కలగదు. జీవం లేని రాతి బొమ్మకు నమస్కరించడం ద్వారా జ్ఞానం రాదు. నిజమైన తపస్సు మనస్సు పరిశుద్ధి.

భావము:

తపస్సు శరీర బాధ కాదు; ఆత్మ వికాసం.

---

౨౦౪. పరలోక ఆశతో మోసపోవద్దు

పద్యము:

ఇహము విడిచి ఫలము లింపుగ గలవని,
మహిని బలుకు వారి మతము కల్ల,
ఇహములోన పరమునె సగుట గానరో.

తాత్పర్యము:

ఈ లోకాన్ని వదిలి పరలోకంలో మాత్రమే ఫలితాలు దొరుకుతాయని చెప్పేవారి మాటలను వేమన ప్రశ్నిస్తున్నాడు. మానవుడు ఈ జీవితంలోనే ధర్మాన్ని ఆచరించి పరమార్థాన్ని పొందాలని సూచిస్తున్నాడు.

భావము:

పరమార్థం ఈ జీవితంలోనే సాధించాలి; భవిష్యత్ ఆశలతో కాలం వృథా చేయరాదు.

---

౨౦౫. కృషి లేకుండా విధి ఫలించదు

పద్యము:

వ్రాత వెంట గాని, వరమీడు దైవంబు,
సేత కొలది గాని, వ్రాత గాదు,
వ్రాత కజుడు కర్త, సేతకు దాకర్త.

తాత్పర్యము:

దైవం మనకు విధిగా నిర్ణయించబడిన దానినే ప్రసాదిస్తుంది. అయితే మనకు లభించే ఫలం కేవలం విధివల్ల కాదు; మన స్వీయ ప్రవర్తన, కర్మల వల్లే లభిస్తుంది. విధిని రచించేది బ్రహ్మ అయినా, ఆ విధిని సాకారం చేసే కార్యసాధకులు మనమే.

భావం: విధి (ప్రారబ్ధం) ఒక పాత్ర పోషించినా, మనిషి చేసే కర్మ, నడవడి, ప్రయత్నమే జీవిత ఫలితాలను నిర్ణయించడంలో ముఖ్యమైనది. దైవం అవకాశాన్ని ఇస్తుంది; దానిని సద్వినియోగం చేసేది మనిషే. అందువల్ల మంచి ప్రవర్తన, సత్కర్మలు, కృషి మన భవిష్యత్తును నిర్మిస్తాయి.*కజుడు =అజుడు -జన్మ లేని వాడు -బ్రహ్మ,సేత -కర్మ 

---

సారాంశ భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన మూఢాచారాలు, బాహ్య ఆడంబరాలు, విగ్రహారాధనలోని అతిశయాలు, ఉపవాసాల పేరుతో జరిగే కపటాచారాలను విమర్శించాడు. దైవం మన అంతరాత్మలోనే ఉందని, ఈ జీవితంలోనే సత్యాన్ని గ్రహించాలని, అదృష్టం కంటే కృషి ముఖ్యమని స్పష్టంగా బోధించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 144*(206-210)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౨౦౬. దానం పాత్రతను బట్టి చేయాలి

పద్యము:

దోసకారియైన, దూసరికాడైన,
పగతుడైన, వేద బాహ్యుడైన,
వట్టి లేని పేదవానికి దగునీ వి,
ధనికునకు నొసంగ దగదు వేమా.

తాత్పర్యము:

వ్యక్తిలో కొన్ని లోపాలు ఉన్నప్పటికీ అతడు నిజంగా పేదవాడైతే సహాయం చేయాలి. ఇప్పటికే సంపన్నుడైన వానికి దానం చేయడం కంటే అవసరంలో ఉన్నవారికి చేయడం ఉత్తమం.

భావము:

దానం ధనవంతులకు కాదు; అవసరంలో ఉన్నవారికి చేయాలి.

---

౨౦౭. ముక్తి మార్గం బయట కాదు

పద్యము:

కంటి కంటి మనుచు కర్మా ధికారంబు ,
వెంట బట్టి చెడును వెర్రి జనుడు,
బట్ట బయిట ముక్తి బాటించి చూడరో!

తాత్పర్యము:

బాహ్యాచారాలను మాత్రమే అనుసరిస్తూ ముక్తి వస్తుందని నమ్మడం అవివేకం. నిజమైన విముక్తి అంతరంగ పరివర్తన ద్వారా లభిస్తుంది.

భావము:

ముక్తి బాహ్య కర్మల్లో కాదు; ఆత్మజ్ఞానంలో ఉంది.

---

౨౦౮. గురువు కూడా ఆదర్శవంతుడై ఉండాలి

పద్యము:

తాను విమలుడైన, తన గుణమంతయు,
శివునికి నీ గురువు చెడుగు గురువు,
గుడ్డి గుర్రమెక్కి గుడి తిరిగినట్లవును.

తాత్పర్యము:

తానే సద్గుణాలు లేని గురువు ఇతరులకు మార్గదర్శకుడు కాలేడు. అటువంటి గురువును అనుసరించడం గుడ్డి గుర్రంపై ప్రయాణించినట్టే ప్రమాదకరం.

భావము:

గురువు మాటల కంటే ఆయన జీవితం గొప్ప బోధ.

---

౨౦౯. యోగి దేహ సంరక్షణ లక్ష్యం

పద్యము:

జార పురుషు మీద సద్భక్తి సలువుచు,
పతికినిచ్చకంబు బడయు భంగి,
పరము కొరకు యోగి పాటించు దేహంబు.

తాత్పర్యము:

పరపురుషునిపై మనసు పెట్టుకున్న స్త్రీ తన భర్తను నిజమైన ప్రేమతో కాదు, మాయమాటలతో, నటించిన అనురాగంతో చూసుకుంటుంది. అదే విధంగా, నిజమైన భక్తుడు కూడా తన శరీరాన్ని దాని కోసమే పోషించడు; పరలోక శ్రేయస్సు, ఆత్మసాక్షాత్కారం సాధించాలనే ఉద్దేశంతోనే దానిని సంరక్షిస్తాడు.

భావం: ఇక్కడ వేమన చెప్పదలచినది ఏమిటంటే, శరీరమే పరమలక్ష్యం కాదు; అది ధర్మసాధనకు, మోక్షసాధనకు ఒక సాధనం మాత్రమే. భక్తుడు శరీరంపై మమకారంతో కాక, ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణానికి అవసరమైన సాధనంగా దానిని కాపాడుకుంటాడు. పరపురుషుని కోసం భర్తను పైకి ప్రేమిస్తున్నట్లు నటించే స్త్రీ ఉపమానంతో ఈ భావాన్ని వేమన చమత్కారంగా వ్యక్తం చేశాడు.

---

౨౧౦. ఆత్మతత్వం తనలోనే ఉంది

పద్యము:

తనువులోన జీవతత్వమెరుంగక 
నేరె కలదటంచు వెదుకనేల,
భానుడుండ దివ్వెబట్టి వెదుకు రీతి.

తాత్పర్యము:

తనలోనే ఉన్న జీవతత్వాన్ని గ్రహించకుండా బయట వెదకడం వ్యర్థం. సూర్యుడు ప్రకాశిస్తున్నప్పుడు దీపం పట్టుకొని వెదికినట్లే అది అవివేకం.

భావము:

పరమసత్యం బయట కాదు; మన అంతరాత్మలోనే ఉంది.

---

సారాంశ భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన దానధర్మం, గురుత్వం, యోగసాధన, ఆత్మజ్ఞానం వంటి విషయాలను వివరిస్తున్నాడు. నిజమైన గురువు ఆదర్శవంతుడై ఉండాలని, దానం అవసరమైనవారికి చేయాలని, దేహాన్ని సాధనానికి ఉపయోగించాలని, పరమాత్మను బయట కాకుండా తనలోనే వెదకాలని బోధిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *145(211-215)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

---

౨౧౧. పద్యము

చదువులందు లేదు, శాస్త్రంబులను లేదు;
వాదములను, దైవ భేదములను,
బయిటనున్న ముక్తి బాటించ లేరయా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

కేవలం చదువులు, శాస్త్రజ్ఞానం, వాదోపవాదాలు లేదా మతభేదాల వల్ల ముక్తి లభించదు. నిజమైన విముక్తి మన అంతరంగ పరిశుద్ధి, ఆత్మజ్ఞానం, సత్ప్రవర్తన ద్వారా మాత్రమే లభిస్తుంది.

భావం

పుస్తక జ్ఞానం కంటే ఆత్మజ్ఞానమే శ్రేష్ఠమైనది.

---

౨౧౨. పద్యము

చచ్చు వారిని గని, చావు నిశ్చయమని,
తత్వమెల్లనాత్మ దలచి తెలివి,
నదరు బెదరు లేక నడరిన ముక్తుడు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మరణం అనివార్యమని గ్రహించి, ఆత్మతత్వాన్ని తెలుసుకొని, భయభ్రాంతులు లేకుండా జీవించే వాడే నిజమైన ముక్తుడు.

భావం

మరణభయాన్ని జయించినవారే నిజమైన స్వేచ్ఛను పొందుతారు.

---

౨౧౩. పద్యము

బొమ్మలాటవాడు బొమ్మలనాడించు,
భువిని జనులు జూడ పొలుపు మీర,
తాను మరగియుండి దైవమాడించురా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

బొమ్మలాటలో బొమ్మలను ఆటగాడు ఎలా నడిపిస్తాడో, అలాగే ఈ ప్రపంచంలోని జీవులను దైవశక్తి నడిపిస్తుంది. కానీ ఆ దైవం మాత్రం ప్రత్యక్షంగా కనిపించదు.

భావం

సృష్టి వెనుక ఉన్న దైవశక్తిని గ్రహించడం జ్ఞానానికి మూలం.

---

౨౧౪. పద్యము

పరయువతి రతంబు పాటించి కోరితే,
కోటి పూజలెల్ల కొల్లబోవు,
సెగకు పౌంత వెన్న చెడదే తాపము చేత.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

పరస్త్రీపై మోహం కలిగినవానికి ఎంతటి పూజలు చేసినా ఫలితం ఉండదు. మంట దగ్గర వెన్న కరిగినట్లే అతని పుణ్యం కామాగ్నిలో నశిస్తుంది.

భావం

ఇంద్రియనిగ్రహం లేకపోతే ధర్మకార్యాల ఫలితం నిలవదు.

---

౨౧౫. పద్యము

తప్పు రూపు గట్టి ధరలోన దిరిగెడు,
సేతలెల్ల మిత్తి జేరు విధము,
కడుపు నిండ నింత కష్టంబు లేలరా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

వేషధారణతో, కపటరూపంతో ప్రపంచంలో తిరిగేవారు చివరికి మట్టిలో కలిసిపోతారు. కేవలం పొట్ట నింపుకోవడానికే ఇంత కపటం, ఇన్ని కష్టాలు ఎందుకు అని వేమన ప్రశ్నిస్తున్నాడు.

భావం

నిజాయితీతో జీవించడం కపట జీవితం కంటే ఎంతో గొప్పది.*సేత -చేత, మిత్తి -మట్టి 

---

సారాంశం

ఈ ఐదు పద్యాలలో వేమన ఆత్మజ్ఞానం, మరణసత్యం, దైవతత్వం, ఇంద్రియనిగ్రహం, నిజాయితీ జీవితం వంటి శాశ్వత విలువలను బోధిస్తున్నాడు. బాహ్య ఆడంబరాల కంటే అంతరంగ శుద్ధి మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవనమే ముక్తికి మార్గమని స్పష్టం చేస్తున్నాడు.

CONCEPT

 ( development of human relations and human resources )