బుద్ధుడు Meditation
బుద్ధుడు Acharya nagarjuna *
బుద్ధుడు Aswaghoshudu *
Becoming a Billionaire బిలియనీర్గా మారడం*
బుద్ధుడు and sujatha*
Purandaradas keertnaTelugu sancrit kannada*
బుద్ధుడు sanscrit
చరిత్ర : నమ్మకాల సమాహారం కాదు
చరిత్ర అనేది నమ్మకాల సమాహారం కాదు. భౌతికంగా లభ్యమైన గ్రంథాలు, లిపులు, రచయితలు, కాలక్రమం — ఇవే చరిత్రకు ఆధారాలు.
ఈ ఆధారాల ప్రకారం పరిశీలిస్తే, ఒకే పేరుతో పిలువబడినప్పటికీ, వేర్వేరు కాలాల్లో, వేర్వేరు తాత్విక ప్రపంచాలకు చెందిన రెండు సంస్కృత భాషా రూపాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.
1. మొదటి సంస్కృత భాషా రూపం (సా.శ.పూ. 1 – సా.శ. 9వ శతాబ్దం)
ఈ దశలో ఉపయోగంలో ఉన్న సంస్కృతం బౌద్ధ–శ్రమణ తత్త్వానికి చెందినది. అకాడమిక్ భాషలో దీనిని బౌద్ధ హైబ్రిడ్ సంస్కృతం (Buddhist Hybrid Sanskrit) అని పిలుస్తారు.
ఈ సంస్కృతంలో —
- బయట ఉన్న దేవుడు అనే భావన లేదు
- మనిషిలోని అంతర్లీన గుణాలు, చైతన్యం, కర్మలే కేంద్రం
- మంచి–చెడు, బంధన–విముక్తి మనిషి చేతనే నిర్ణయించబడతాయి
2. ఈ కాలంలో ఉపయోగించిన లిపులు
భౌతిక ఆధారాల ప్రకారం ఈ లిపులు కనిపిస్తాయి:
- బ్రాహ్మీ
- ఖరోష్టి
- గుప్త లిపి
- సిద్ధమ్
- శారదా
- గ్రంథ
- ప్రారంభ నాగరీ
ఈ దశలో దేవనాగరి లిపి కేంద్ర లిపిగా లేదు.
3. బౌద్ధ సంస్కృత గ్రంథాలు (సా.శ. 1 – 9వ శతాబ్దం)
- అశ్వఘోషుడు (1–2 శతాబ్దాలు) – బుద్ధచరిత, సౌందరానంద
- నాగార్జునుడు (2–3 శతాబ్దాలు) – మూలమధ్యమకకారిక
- ఆర్యదేవుడు (3వ శతాబ్దం) – చతుశ్శతక
- అసంగుడు (4వ శతాబ్దం) – యోగాచారభూమి
- వసుబంధుడు (4–5 శతాబ్దాలు) – అభిధర్మకోశ
- దిగ్నాగుడు (5వ శతాబ్దం) – ప్రమాణసముచ్చయ
- ధర్మకీర్తి (6–7 శతాబ్దాలు) – ప్రమాణవార్తిక
- శాంతిదేవుడు (7–8 శతాబ్దాలు) – బోధిచర్యావతార
ఈ మొత్తం సాహిత్యంలో బయట దేవుడు అనే భావన లేదు. మనిషి అంతర్లీన చైతన్యమే తత్త్వానికి కేంద్రం.
4. సా.శ. 8–9వ శతాబ్దాలు : తాత్విక మలుపు
ఈ దశలో ఆదిశంకరాచార్యుడు ప్రాచుర్యంలోకి వస్తాడు.
ఆయన కూడా బయట ఎక్కడో ఉన్న దేవుడిని ప్రతిపాదించలేదు. అద్వైతం అంటే —
- జీవుడు దేవుడికి వేరు అనే భావన కాదు
- జీవుడే పరమసత్యాన్ని గ్రహించగల స్థితి
5. బౌద్ధ తత్త్వంలో అంతర్గత విభజనలు
- బోధిసత్వ శివ
- బోధిసత్వ విష్ణు
- బోధిసత్వ సూర్య
- బోధిసత్వ స్కంద
- బోధిసత్వ శక్తి
ఇవి వేర్వేరు బౌద్ధ తాత్విక ధారలకు ప్రతీకలు.
6–9. సా.శ. 11వ శతాబ్దం తరువాత మార్పు
ఈ దశలో —
- జీవుడు వేరు, దేవుడు వేరు అనే భావన బలపడింది
- భక్తి కేంద్రంగా వేద–పురాణ సాహిత్యం స్థిరీకరించబడింది
- దేవనాగరి ప్రధాన లిపిగా మారింది
10–11. బ్రాహ్మణ సాహిత్యం & తెలుగు అనువాదాలు
సా.శ. 11వ శతాబ్దం తరువాత వేద–పురాణ సాహిత్యం తెలుగులోకి అనువదించబడింది.
12. సారాంశం
సా.శ.పూ. 1వ శతాబ్దం నుండి సా.శ. 9వ శతాబ్దం వరకు లభ్యమైన సంస్కృత సాహిత్యం బౌద్ధ–శ్రమణ తత్త్వానికి చెందినది.
సా.శ. 11వ శతాబ్దం తరువాత జీవుడు–దేవుడు వేరు అనే భావనతో వేద–పురాణ సంస్కృతం బలపడింది.
ఈ రెండు సంస్కృతాలు ఒకటే కావు. కాలం వేరు. తత్త్వం వేరు. సామాజిక దృష్టి వేరు.
13. References (Academic)
- A. K. Warder – Indian Buddhism
- Etienne Lamotte – History of Indian Buddhism
- Johannes Bronkhorst – Buddhism in the Shadow of Brahmanism
- David Seyfort Ruegg – Literature of the Madhyamaka School
- Richard Gombrich – Theravada Buddhism
- D. D. Kosambi – Myth and Reality
- Sheldon Pollock – The Language of the Gods in the World of Men
- R. S. Sharma – Early Medieval Indian Society
- Romila Thapar – Cultural Pasts
- Epigraphia Indica – ASI
తెలుసుకుందాం Carbon Dating
Carbon Dating & Dinosaur Dating
కార్బన్ డేటింగ్ & డైనోసార్ డేటింగ్
Understanding the past requires different scientific dating methods.
గతాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి వివిధ శాస్త్రీయ తేదీ నిర్ణయ పద్ధతులు అవసరం.
1. Carbon Dating (C-14 Dating)
1. కార్బన్ డేటింగ్ (C-14 డేటింగ్)
Carbon dating is used to determine the age of once-living organic materials.
కార్బన్ డేటింగ్ అనేది ఒకప్పుడు జీవించి ఉన్న సేంద్రియ పదార్థాల వయస్సును నిర్ణయించడానికి ఉపయోగిస్తారు.
Basic Principle
మూల సూత్రం
- Living organisms absorb carbon from the environment.
- జీవులు పరిసరాల నుంచి కార్బన్ను గ్రహిస్తాయి.
- While alive, the C-14 / C-12 ratio remains constant.
- జీవించి ఉన్నంతకాలం C-14 / C-12 నిష్పత్తి స్థిరంగా ఉంటుంది.
- After death, C-14 decays while C-12 remains stable.
- మరణం తర్వాత C-14 క్షీణిస్తుంది, C-12 మాత్రం మారదు.
Half-life of C-14: 5,730 years
Effective range: up to 50,000 years
C-14 అర్ధాయుష్కాలం: 5,730 సంవత్సరాలు
ప్రయోగ పరిధి: సుమారు 50,000 సంవత్సరాల వరకు
పరిమితి: డైనోసార్లకు కార్బన్ డేటింగ్ ఉపయోగపడదు.
2. Dinosaur Dating
2. డైనోసార్ డేటింగ్
Dinosaurs lived millions of years ago, far beyond the reach of carbon dating.
డైనోసార్లు కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం జీవించాయి. అది కార్బన్ డేటింగ్ పరిధికి చాలా దూరం.
Methods Used
ఉపయోగించే పద్ధతులు
- Radiometric dating of surrounding rocks
- ఎముకల చుట్టూ ఉన్న రాళ్ల రేడియోమెట్రిక్ డేటింగ్
- Potassium–Argon (K–Ar) dating
- పొటాషియం–ఆర్గాన్ డేటింగ్
- Uranium–Lead dating
- యురేనియం–లీడ్ డేటింగ్
- Stratigraphy (study of rock layers)
- స్తరాల అధ్యయనం (రాళ్ల పొరలు)
| Isotope | Half-life | Use |
|---|---|---|
| Carbon-14 | 5,730 years | Recent organic remains |
| Potassium-40 | 1.25 billion years | Dinosaur-age rocks |
| Uranium-238 | 4.5 billion years | Ancient rocks |
Dinosaur Time Periods
డైనోసార్ల కాలాలు
- Triassic – 230 million years ago
- ట్రయాసిక్ – సుమారు 23 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం
- Jurassic – 201 to 145 million years ago
- జురాసిక్ – 20 నుండి 14.5 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం
- Cretaceous – 145 to 66 million years ago
- క్రిటేషియస్ – 14.5 నుండి 6.6 కోట్ల సంవత్సరాల క్రితం
Moderate Conclusion
మితమైన నిర్ధారణ
Carbon dating and dinosaur dating are complementary, not contradictory. They work on different time scales and materials.
కార్బన్ డేటింగ్ మరియు డైనోసార్ డేటింగ్ పరస్పర విరుద్ధాలు కావు. వేర్వేరు కాల పరిమాణాలకు, వేర్వేరు ఆధారాలకు ఇవి ఉపయోగపడతాయి.
Scientific understanding grows through evidence, reasoning, and continuous questioning.
శాస్త్రీయ అవగాహన ఆధారాలు, తర్కం, మరియు నిరంతర ప్రశ్నల ద్వారా ముందుకు సాగుతుంది.
CONCEPT ( development of human relations and human resources )C03.వేదన : అట్ఠసత సుత్తం – మనోవిజ్ఞాన బోధ
వేదన : అట్ఠసత సుత్తం – మనోవిజ్ఞాన బోధ
మన జీవితం మొత్తం అనుభూతుల మీదే ఆధారపడి ఉంటుంది. సంతోషం, బాధ, అసహనం, నిర్లిప్తత — ఇవన్నీ మనకు ప్రతిరోజూ ఎదురయ్యేవే.
ఈ అనుభూతులను బుద్ధుడు “వేదనలు” అని పిలిచాడు. వేదన అంటే బాధ మాత్రమే కాదు. మనకు కలిగే ప్రతి అనుభూతి ఒక వేదనే.
బుద్ధుడు అట్ఠసత సుత్తంలో వేదనలను చాలా స్పష్టంగా వివరించాడు. ఇది మతబోధ కాదు. మనిషి మనసు ఎలా పనిచేస్తుందో చెప్పే మనోవిజ్ఞాన బోధ.
1. రెండు వేదనలు
బుద్ధుడు ముందుగా వేదనలు రెండు రకాలని చెప్పాడు.
- శరీరానికి సంబంధించిన వేదనలు
- మనసుకు సంబంధించిన వేదనలు
శరీరంలో నొప్పి రావచ్చు. మనసులో బాధ కలగవచ్చు. ఇవి రెండూ వేర్వేరు అయినా రెండూ వేదనలే.
2. మూడు వేదనలు
- సుఖంగా అనిపించే వేదన
- బాధగా అనిపించే వేదన
- సుఖం కాదు, బాధ కాదు అనిపించే నిర్లిప్త స్థితి
మన అనుభూతులన్నీ ఈ మూడు వర్గాల్లోకే వస్తాయి.
3. ఐదు వేదనలు
- శరీరానికి సుఖంగా అనిపించేది
- శరీరానికి బాధగా అనిపించేది
- మనసుకు సంతోషంగా అనిపించేది
- మనసుకు అసంతృప్తిగా అనిపించేది
- సమతతో ఉండే ఉపేక్ష స్థితి
ఇక్కడ శరీరం, మనసు రెండింటినీ వేరు చేసి అర్థం చేయించాడు.
4. ఆరు వేదనలు
- కన్నుతో చూసినప్పుడు కలిగే అనుభూతి
- చెవితో విన్నప్పుడు కలిగే అనుభూతి
- ముక్కుతో వాసన ద్వారా కలిగే అనుభూతి
- నాలుకతో రుచి ద్వారా కలిగే అనుభూతి
- శరీర స్పర్శ ద్వారా కలిగే అనుభూతి
- మనసులో ఆలోచన వల్ల కలిగే అనుభూతి
ప్రపంచంతో మనం కలిసే ప్రతి సందర్భంలో ఏదో ఒక వేదన పుడుతుంది.
5. పద్దెనిమిది వేదనలు
ఆరు ఇంద్రియాలు × మూడు భావస్థితులు:
- సుఖ భావం
- బాధ భావం
- ఉపేక్ష భావం
మొత్తం పద్దెనిమిది రకాల వేదనలు అవుతాయి.
6. ముప్పై ఆరు వేదనలు
బుద్ధుడు జీవన విధానాన్ని ఆధారంగా తీసుకుంటాడు:
- ఇంద్రియాసక్తితో జీవించే గృహస్థ జీవితం
- త్యాగంతో, అవగాహనతో జీవించే నైష్క్రమ్య జీవితం
ఈ రెండింటిలో సుఖం, బాధ, ఉపేక్ష కలిపి ముప్పై ఆరు వేదనలు.
అదే అనుభూతి ఆసక్తితో అనుభవిస్తే బాధగా మారుతుంది. అవగాహనతో చూస్తే మనల్ని కట్టిపడేయదు.
7. నూట ఎనిమిది వేదనలు
ఈ ముప్పై ఆరు వేదనలు
- గత కాలం
- వర్తమాన కాలం
- భవిష్యత్ కాలం
ఇలా మొత్తం నూట ఎనిమిది వేదనలు అవుతాయి.
అందుకే బౌద్ధ సంప్రదాయంలో నూట ఎనిమిది మణుల మాల ఉంటుంది. అది పూజ కోసం కాదు. మన అనుభూతులను గమనిస్తూ ఆసక్తి లేకుండా విడిచిపెట్టే సాధనకు గుర్తు.
బుద్ధుడు ఎప్పుడూ బాధ రాకుండా చేయండి అని చెప్పలేదు. బాధకు కారణం వేదన కాదని చెప్పాడు. వేదనకు మనం అంటిపెట్టుకునే తృష్ణే అసలు కారణమని వివరించాడు.
వేదన వస్తుంది. కానీ దానికి బానిస కావాలా లేదా దాన్ని అర్థం చేసుకుని విడిచిపెట్టాలా అది మన ఎంపిక.
ఇదే అట్ఠసత సుత్తం సారాంశం. మతం కాదు. ఆచారం కాదు. మన జీవితాన్ని స్పష్టంగా చూసే మార్గం.
— Doctor Vilas Kharat
Java
తెలుసుకుందాం Cuneiform
Cuneiform | క్యూనిఫామ్
What is Cuneiform? | క్యూనిఫామ్ అంటే ఏమిటి?
English:
Cuneiform is one of the earliest known writing systems in human history.
It was developed by the Sumerians in ancient Mesopotamia (modern-day Iraq)
around c. 3400–3000 BCE.
తెలుగు:
క్యూనిఫామ్ అనేది మానవ చరిత్రలో తెలిసిన అతి ప్రాచీన లిపులలో ఒకటి.
ఇది సుమేరియన్లు ప్రాచీన మెసపొటేమియాలో (నేటి ఇరాక్)
క్రీ.పూ. 3400–3000 కాలంలో అభివృద్ధి చేశారు.
Name Meaning | పేరుకు అర్థం
English:
The word cuneiform comes from Latin:
- cuneus = wedge
- forma = shape
It literally means wedge-shaped writing.
తెలుగు:
క్యూనిఫామ్ అనే పదం లాటిన్ భాష నుండి వచ్చింది:
- క్యూనియస్ = ముల్లు / వెజ్ ఆకారం
- ఫోర్మా = ఆకృతి
అంటే వెజ్ ఆకారపు లిపి అని అర్థం.
How Cuneiform Worked | క్యూనిఫామ్ ఎలా పనిచేసింది?
- Material: Clay tablets | మట్టి పలకలు
- Tool: Reed stylus | రీడ్ కలం
- Technique: Pressing wedge marks | వెజ్ ఆకార ముద్రలు
- Preservation: Sun-dried or baked | ఎండలో ఎండబెట్టడం లేదా కాల్చడం
Languages Written | వాడిన భాషలు
English: Cuneiform was a writing system used for many languages.
తెలుగు: క్యూనిఫామ్ ఒకే భాష కాదు – అనేక భాషలకు ఉపయోగించిన లిపి.
- Sumerian – సుమేరియన్
- Akkadian – అక్కాడియన్
- Hittite – హిట్టైట్
- Elamite – ఎలమైట్
- Urartian – ఉరార్టియన్
What Was Written? | ఏమి రాశారు?
- Economic records | ఆర్థిక లెక్కలు
- Legal codes (Code of Hammurabi) | న్యాయ నియమాలు
- Royal inscriptions | రాజశాసనాలు
- Letters | లేఖలు
- Literature (Epic of Gilgamesh) | సాహిత్యం
Why Cuneiform Matters | ప్రాముఖ్యత
English:
Cuneiform marks the transition from prehistory to recorded history.
తెలుగు:
క్యూనిఫామ్ మానవుడు చరిత్రను లిఖితంగా నమోదు చేయడం ప్రారంభించిన మలుపు.
Timeline | కాలక్రమం
| Period | కాలం | Event | సంఘటన |
|---|---|
| c. 3400–3000 BCE | Invention in Sumer | సుమేరియాలో ఆవిర్భావం |
| c. 2100 BCE | Akkadian & Babylonian peak | అక్కాడియన్, బబిలోనియన్ ఉత్కర్ష |
| 2nd millennium BCE | Used by Hittites | హిట్టైట్లు వాడకం |
| 1st century CE | Gradual decline | క్రమంగా అంతరించటం |
Fun Fact | ఆసక్తికర విషయం
English: Deciphered in the 19th century by Henry Rawlinson.
తెలుగు: 19వ శతాబ్దంలో హెన్రీ రాలిన్సన్ దీన్ని చదవగలిగాడు.
CONCEPT: Development of human relations and human resources
ఆలోచన: మానవ సంబంధాలు మరియు మానవ వనరుల అభివృద్ధి
