వేమన 15 (56-59)

📖 వేమన భావజాలం



56.తాత్విక నారయన నవచ్చు, నమశివ యనవచ్చు;
మేలువారి నమ్మి మెచ్చవచ్చు;
కొంగు కాసు విడిచి గొబ్బున నీరాదు। వి!

🧠 తాత్పర్యము

"‘నరా!’ (అర్జునా!) అని గానీ, ‘నమశ్శివాయ!’ అని గానీ బిగ్గరగా పలుకుతూ భక్తిని ప్రదర్శించవచ్చు. దాన్ని చూసినవారు ‘బాగుంది! అద్భుతం!’ అని మెచ్చుకోవచ్చు. కానీ దానం చేయాల్సిన సందర్భంలో మాత్రం తన జేబు విప్పి ఒక్క పైసా ఇవ్వడానికి కూడా అతడు ముందుకు రాడు."

తాత్పర్యం:

ఈ సూక్తి మాటల్లో భక్తి, చేతల్లో పిసినారితనం ఉన్న వ్యక్తిని విమర్శిస్తుంది. భక్తి, గొప్ప మాటలు, ప్రశంసలు మాత్రమే కాదు; వాటికి తగినట్లుగా దయ, దానం, సేవ, ఔదార్యం కూడా ఉండాలి. ఆచరణలేని భక్తి కేవలం ప్రదర్శన మాత్రమే.

భావం:

నిజమైన భక్తి దేవుని నామస్మరణలోనే కాదు, దయ, దానం, పరులకు సహాయం చేయడం వంటి సత్కార్యాలలో వ్యక్తమవుతుంది. మాటల కంటే చేతలే మనిషి విలువను తెలియజేస్తాయి.

57.తాత్విక        మేడి పండు జూడ మేలిమై యుండును;
పొట్ట విచ్చి చూడ పురుగులుండు;
బెరుకు వాని మదిని బింకేమి లాగురా।వి!

🧠 తాత్పర్యము

మేడి పండు బయటకు బాగానే కనిపించినా లోపల పురుగులు ఉండవచ్చు. అలాగే కొందరు మనుషులు బయటకు మంచివారిలా కనిపించినా అంతరంగంలో కపటం, దురాశ ఉండవచ్చని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.

58.తాత్విక      ఉసుగు లేని తిత్తి యిసుమంత వూదిన;
పంచలోహములును భస్మమౌను;
పెద్దలు సురుమంటే పెను మంటలెగయవా?వి!

🧠 తాత్పర్యము

చిన్న చిచ్చు కూడా పెద్ద అగ్నికి కారణమవుతుంది. అలాగే చిన్న తప్పులు, చిన్న కోపాలు కూడా పెద్ద నష్టాలకు దారి తీస్తాయని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు. జాగ్రత్త, సహనం, వివేకం అవసరమని ఈ పద్యం బోధిస్తుంది.

59.మందు దిన బోటు మానును;
మందు దినగ జేయ పొలతి మహిలో వలసు;
మందు దిన కుదురు రోగము;
మందు దినం గలదు పుష్టి మహిలో వేమా।X

🧠 తాత్పర్యము

సరైన మందు సరైన సమయంలో తీసుకుంటే రోగం తగ్గుతుంది. అలాగే జీవనంలో సరైన మార్గం, నియమం, ఆచరణ ఉంటే ఆరోగ్యం మరియు శ్రేయస్సు కలుగుతాయని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

🌸 భావసారం

వేమన పద్యాలు మానవ స్వభావం, లోభం, కపటం, ఆరోగ్యం, ఆత్మజ్ఞానం వంటి విషయాలను సరళమైన భాషలో లోతుగా బోధిస్తాయి.

SEO Keywords: Vemana Padyalu, Telugu Moral Poems, Telugu Philosophy, Human Values, Vemana Telugu Literature, Telugu Bhakti Poetry

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 16 (59-62)

📖 వేమన భావజాలం



59. సామజిక 

తలను పాగ పైని తగు పచ్చడము బొజ్జ
చెవుల పోగులరసి జేరునర్థి ;
శుద్ధ పశువులౌట బుద్ధిలోనెరుగక।వి!

🧠 తాత్పర్యము

బాహ్య అలంకారాలు, ఆడంబరాలు ఉన్నంత మాత్రాన మనిషి గొప్పవాడు కాడు. లోపల జ్ఞానం, వివేకం, మంచితనం లేకపోతే ఆ అలంకారాలన్నీ వ్యర్థమని వేమన చెబుతున్నాడు.

60.:సామజిక      స్త్రీల సుఖము జూచి చిత్తంబు: నిలుకడ
*సేయని మనుజుండు చెడు నిజంబు;
*యేటి గట్టు మానుకెప్పుడు చలనంబు?

🧠 తాత్పర్యము

స్త్రీలోలత్వానికి బానిసై, తన మనస్సును స్థిరంగా ఉంచుకోలేని వాడు తప్పకుండా నాశనమవుతాడు. నది ఒడ్డున పెరిగిన చెట్టు ఎప్పుడూ కూలిపోతుందేమో అన్నట్లుగా అస్థిరంగా ఉండినట్లే, అలాంటి వ్యక్తి జీవితం కూడా స్థిరత్వాన్ని కోల్పోతుంది.

తాత్పర్యం:

ఈ సూక్తి యొక్క ప్రధాన భావం స్త్రీలను తక్కువ చేయడం కాదు; అతిగా కామవాంఛలకు బానిస కావడం వల్ల మనిషి వివేకం, ఆత్మనిగ్రహం, స్థిరచిత్తం కోల్పోతాడనే హెచ్చరిక. ఇంద్రియాసక్తి మనస్సును చంచలంగా చేసి, ధర్మం, కర్తవ్యం, లక్ష్యాల నుండి దూరం చేస్తుంది.

భావం:

మనిషి జీవితానికి ఆత్మనిగ్రహం, వివేకం, స్థిరమైన మనస్సు అత్యంత అవసరం. ఇంద్రియ సుఖాలకు బానిస కాకుండా, సమతుల్యమైన జీవనం గడిపినవాడే నిజమైన విజయాన్ని పొందగలడు.

గమనిక: ఇది ప్రాచీన నైతిక సాహిత్యంలో కనిపించే భావవ్యక్తీకరణ. ఆధునిక దృష్టిలో ఈ బోధనను ఏదైనా ఒక లింగాన్ని లక్ష్యంగా చేసుకున్న వ్యాఖ్యగా కాకుండా, అదుపులేని ఇంద్రియాసక్తిపై హెచ్చరికగా అర్థం చేసుకోవడం సముచితం.

61.సామజిక కూలినాలి జేసి, గుల్లాపు పని జేసి;
తెచ్చి పెట్ట యాలు మెచ్చ నేర్చు;
లేమి జిక్కు విభుని వేమారు తిట్టును।

🧠 తాత్పర్యము

కష్టపడి సంపాదించినదాన్ని విలువ లేకుండా ఖర్చు చేయడం మంచిది కాదు. లేమి మనిషిని అవమానాలకు గురిచేస్తుందని, కష్టార్జిత సంపదను జాగ్రత్తగా వినియోగించాలని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.

 

62.ఇంద్రియ పరవశుడధముం;
డింద్రియ పరవశుడు భక్తియడ మధ్యముడౌ;
నింద్రియ జయుడు త్తముడు;
జి తేంద్రీయ సమ్మధుడు విన మహేశుడు వేమా।X

🧠 తాత్పర్యము

ఇంద్రియాలకు బానిసైనవాడు అధముడు. ఇంద్రియాలను నియంత్రించేందుకు ప్రయత్నించే వాడు మధ్యముడు. పూర్తిగా ఇంద్రియ జయాన్ని సాధించినవాడే ఉత్తముడు అని వేమన చెబుతున్నాడు. ఆత్మనిగ్రహమే నిజమైన మహత్తు అని ఈ పద్యం బోధిస్తుంది.

🌸 భావసారం

వేమన పద్యాలు బాహ్య ఆడంబరాల కంటే అంతరంగ శుద్ధి, ఇంద్రియ నియంత్రణ, కష్టార్జిత విలువ, ఆత్మజ్ఞానం ఎంత ముఖ్యమో ప్రజలకు సరళమైన భాషలో తెలియజేస్తాయి.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 17 (61-64)

📖 వేమన భావజాలం


63.తన గుణము తనకునుండగ
నెనయంగా నొరుని గుణము నెంచును మదిలో;
తన గుణము తాను దెలియక,
వనరి యొరుని ననెడు వాడు భ్రష్టుడు వేమా।X

🧠 తాత్పర్యము

తనలోని గుణదోషాలను తెలుసుకోకుండా ఇతరుల గుణాలను మాత్రమే చర్చించే వాడు నిజమైన జ్ఞాని కాడు. ముందుగా తనను తాను పరిశీలించుకోవాలని వేమన బోధిస్తున్నాడు।

64.ప్రేరణ.          వెర్రివాని కైన వేషధారికినైన,
*రోగికైన పరమయోగికైన,
స్త్రీలను జూచినపుడు చిత్తంబు రంజిల్లు।

🧠 తాత్పర్యము

మనస్సు చంచల స్వభావమైందని వేమన సూచిస్తున్నాడు. యోగి అయినా, సాధారణ మనిషైనా, ఇంద్రియాలను జయించడం కష్టం అని ఈ పద్యం ద్వారా తెలియజేస్తున్నాడు।

65.తాత్విక    తావసించు చోట తగన ల్జడాయెనా!
సౌఖ్యము గల భూమి జరుగ వలయు;
కొలకులింకెనేని కొంగలం దుండునా?

🧠 తాత్పర్యము

మనిషి నివసించే స్థలం కూడా అతని జీవన విధానంపై ప్రభావం చూపుతుంది. సౌఖ్యం, శాంతి, మంచి వాతావరణం ఉన్న చోట జీవనం సార్థకమవుతుందని వేమన చెబుతున్నాడు।

66.తాత్విక    భూమిలోన పుణ్య పురుషులు లేకున్న,
జగములేల నిల్చు పొగులు గాక;
నంత తరుచు దొరకరాడనాడను గాని।

🧠 తాత్పర్యము

లోకంలో పుణ్యాత్ములు, మంచివారు ఉన్నందువల్లే ప్రపంచం నిలిచి ఉంది. అలాంటి మహనీయులు తరచుగా దొరకరని వేమన భావం।

🌸 భావసారం

వేమన పద్యాలు మనిషి తనను తాను తెలుసుకోవడం, మనస్సును నియంత్రించడం, మంచి వాతావరణంలో జీవించడం, పుణ్యాత్ముల విలువను గుర్తించడం వంటి జీవన సత్యాలను బోధిస్తాయి।

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 18 (67 -70)

📖 వేమన భావజాలం


67.తాత్విక              చిత్త శుద్ధి గల్గి చేసిన పుణ్యంబు,
కొంచెమైననదియు కొదువ గాదు;
విత్తనంబు మర్రి వృక్షంబునకు నెంత।

67.🧠 తాత్పర్యము

మనసు పవిత్రంగా చేసి చేసిన చిన్న పుణ్యకార్యమైనా గొప్ప ఫలితాన్నిస్తుంది. చిన్న విత్తనం పెద్ద మర్రి చెట్టుగా పెరిగినట్లే, చిన్న మంచి పనికీ అపారమైన విలువ ఉంటుందని వేమన చెబుతున్నాడు।వి!

68.తాత్విక         చెడ్డ వాని మిగుల జెరుచును దైవంబు;
అడ్డపడడు వానికాపదైన;
చెడిన చేనుఁజూచి యొడయడు మెచ్చునా?వి!

🧠 తాత్పర్యము

చెడువారిని దైవం కూడా రక్షించదు. పాడైన పంటను రైతు ఎలా మెచ్చుకోడో, అలాగే చెడు పనులు చేసే మనిషిని సమాజం గౌరవించదని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు।

69.తాత్విక  యెక్కుడైన యాశలి నుమడియుండగా;
తిక్క బట్టి నరుడు తిరుగుచుండు;
కుక్కవంటి యాశ కూర్చుండనివ్వదు।వి!

🧠 తాత్పర్యము

ఆశ మనిషిని ఎప్పుడూ ప్రశాంతంగా ఉండనివ్వదు. కుక్క ఎల్లప్పుడూ తిరుగుతూ ఉండినట్లే, అధిక ఆశలు మనిషిని అస్థిరతలోకి నెట్టేస్తాయని వేమన చెబుతున్నాడు।

70.తాత్విక     అరయ తరుచు కల్లలాడెడు
వారిండ్ల వెడలకేల లక్ష్మి విశ్రమించు!
ఓటి కుండ నీరు పోసిన చందాన।వి!

🧠 తాత్పర్యము

ఎప్పుడూ అబద్ధాలు చెప్పే వారి ఇంట్లో సంపద నిలవదు. పగిలిన కుండలో నీరు నిలవనట్లే, అసత్యం ఉన్న చోట లక్ష్మి నిలవదని వేమన సూచిస్తున్నాడు।

🌸 భావసారం

వేమన పద్యాలు చిత్తశుద్ధి, సత్యం, మంచి ఆచరణ, ఆశ నియంత్రణ వంటి జీవన విలువలను ప్రజలకు సులభమైన ఉపమానాల ద్వారా బోధిస్తాయి।

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 19 (71-74)

📖 వేమన భావజాలం



71.ప్రేరణ      గుణవతి యగు యువతి గురము చక్కగ నుండు,
చీకటి ఇంట దివ్వె చెలగు రీతి;
దేవి యున్న యిల్లు దేవార్చన గృహంబు।

🧠 తాత్పర్యము

గుణవతి అయిన యువతి ఉన్న ఇల్లు దీపం వెలిగినట్లుగా ప్రకాశిస్తుంది. మంచి గుణాలు ఉన్న స్త్రీ గృహానికి శోభను, పవిత్రతను ఇస్తుందని వేమన చెబుతున్నాడు।

72.ప్రేరణ          ఇంటి యాలు విడిచి యిల జారకాంతల వెంట తిరుగు వాడు వెర్రివాడు;
పంట చేను విడిచి పరిగె యేరినట్లు।

🧠 తాత్పర్యము

తన ఇంటి బాధ్యతలను వదిలి పరస్త్రీల వెంట తిరిగేవాడు తన జీవితం నాశనం చేసుకుంటాడు. ఇది పంటను వదిలి ఇతర పొలాల్లోకి వెళ్లినట్లుగా వేమన ఉపమానంతో చెప్పాడు।

73.సామజిక రాజవరుల కెప్పుడు రణరంగముల చింత;
పరమమునుల కెప్పుడు పరము చింత;
అల్పనరుల కెప్పుడు అతి వెలపై చింత।

🧠 తాత్పర్యము

ప్రతి మనిషి తన స్థితి ప్రకారం భిన్నమైన ఆలోచనల్లో మునిగిపోతాడు. రాజులు యుద్ధాల గురించి, మునులు ఆధ్యాత్మికత గురించి, సాధారణ జనులు స్త్రీలపైన ఆలోచనలోమునిగి పోతారని  వేమన సూచిస్తున్నాడు।

74.ప్రేరణ            తల్లి దండ్రి మీద దయ లేని పుత్రుండు పుట్టనేల?
వాడు గిట్టనేల?
పుట్టలోన చెదలు పుట్టదా గిట్టదా?

🧠 తాత్పర్యము

తల్లి తండ్రులపై దయలేని సంతానం వ్యర్థమే. చెదలు పుట్టలో పుట్టి పెరిగినట్లే, అటువంటి సంతానం కూడా సమాజానికి హానికరమని వేమన చెబుతున్నాడు।

🌸 భావసారం

వేమన పద్యాలు కుటుంబ ధర్మం, నైతిక విలువలు, బాధ్యత, స్థితిగతులు మరియు మానవ సంబంధాలపై లోతైన బోధనను అందిస్తాయి।

వేమన 20 (75-78)

📖 వేమన భావజాలం



72.ముందరి పోటులు మాన్పను
మందెందైనాను గలదు మహిలోపలనే;
నిందల మాటలు మాన్పెడు
మందెందైనాను గలదె? మహిలో వేమా।X

🧠 తాత్పర్యము

శరీర గాయాలకు మందు దొరుకుతుంది. కానీ మనుషుల నిందలు, కఠినమైన మాటల వల్ల కలిగే మనసు గాయాలకు మందు లేదని వేమన బాధతో చెబుతున్నాడు।

73.తాత్విక తత్వమెరుగు వాడు దైవంబునెరుగును;
సర్వసారములను జంపజేయు;
కదళి మ్రింగువాడు గరళంబు మ్రింగునా?

🧠 తాత్పర్యము

తత్వజ్ఞానం తెలిసినవాడు నిజమైన దైవాన్ని గ్రహిస్తాడు. సత్యాన్ని తెలుసుకున్నవాడు అసత్యాన్ని అంగీకరించడు. అరటిపండు తినేవాడు విషాన్ని తినలేనట్లే జ్ఞాని చెడును స్వీకరించడని వేమన భావం।

74.తాత్విక          నీళ్ల మీద బుగ్గ నిలచిన యప్పుడు;
తళ్లు వేగ వచ్చి తాకు గాక;
విడెడు కుండకింత విభ్రాంతి పడుదురు!

🧠 తాత్పర్యము

నీటిమీద ఏర్పడే బుడగ ఎంత తాత్కాలికమో, మనిషి జీవితం కూడా అంతే నశ్వరమని వేమన సూచిస్తున్నాడు. అయినా మనుషులు చిన్న విషయాలకే ఎక్కువ ఆందోళన చెందుతారని విమర్శిస్తున్నాడు।

75.తాత్విక హేమకార విద్య నెరిగిన వారెల్ల
వెతలబడని యట్లు విద్యచేత;
తత్వమెరుగు వెనుక తనకు చింతేలరా?

🧠 తాత్పర్యము

బంగారం తయారు చేసే విద్య తెలిసినవాడు దారిద్ర్యాన్ని భయపడనట్లే, తత్వజ్ఞానం తెలిసినవాడు జీవితంలో చింతలకు లోనుకాడు. నిజజ్ఞానం మనసుకు ప్రశాంతతనిస్తుంది।

🌸 భావసారం

వేమన పద్యాలు తత్వజ్ఞానం, సత్యబోధ, మనసు గాయాలు, జీవిత నశ్వరత వంటి అంశాలను సరళమైన ఉపమానాలతో ప్రజలకు అర్థమయ్యేలా వివరిస్తాయి।

వేమన 21(79-82)

📖 వేమన భావజాలం

76.relegious           జీవభావమెరుగ జెడదెన్నటికి మతి;దైవమును నెరుంగ దనరు బుద్ధి;తేజము దయమంద దిమిరంబు నిలువదు।

🧠 తాత్పర్యము

జీవితం యొక్క అసలు స్వరూపాన్ని తెలుసుకున్నవాడు మోహంలో పడడు. దైవజ్ఞానం కలిగినవాడిలో జ్ఞానప్రకాశం వెలుగుతుంది. వెలుగు వచ్చిన చోట చీకటి నిలవనట్లే, జ్ఞానం వచ్చిన చోట అజ్ఞానం ఉండదని వేమన బోధిస్తున్నాడు।

77.తాత్విక          ఆశ చేత మనుజులాయువు గల నాళ్లు
తిరుగుచుందురు భ్రమ ద్రిప్పలేక;
మురికి భాండమందు ముసరు నీగల భంగి 

🧠 తాత్పర్యము

అధిక ఆశలు మనిషిని జీవితాంతం మోహంలోనే ఉంచుతాయి. మురికిపాత్ర చుట్టూ ఈగలు తిరిగినట్లే, ఆశలతో మనిషి భ్రమలో తిరుగుతూనే ఉంటాడని వేమన ఉపమానంతో వివరిస్తున్నాడు।

78.తాత్విక   పరసమి నుము సోకి బంగారమైనట్లు;
కప్పురంబు జ్యోతి గలసినట్లు;
పుష్పమందు తావి పొసగినట్లగు ముక్తి।

🧠 తాత్పర్యము

ఇనుము పరసవేదితో బంగారమయ్యినట్లుగా, కర్పూరం జ్యోతిలో లీనమైనట్లుగా, పుష్పంలో సువాసన కలిసినట్లుగా — జీవాత్మ పరమాత్మలో లీనమవడమే ముక్తి అని వేమన తెలియజేస్తున్నాడు।

79.తాత్విక       కుండ పగిలెనేని కొత్తది కొనవచ్చు;
భూతలంబునందు పొందుగాను;
కూలబడిన నరుడు కుదురుట మరుదయా!

🧠 తాత్పర్యము

పగిలిన కుండకు బదులుగా కొత్త కుండ తీసుకోవచ్చునట్లే, మరణించిన జీవాత్మ మరొక శరీరాన్ని పొందుతుందని వేమన పునర్జన్మ తత్వాన్ని సూచిస్తున్నాడు।

🌸 భావసారం

వేమన పద్యాలు జీవన సత్యం, మోహం, ముక్తి, దైవజ్ఞానం మరియు పునర్జన్మ వంటి తాత్విక భావాలను సాధారణ ప్రజలకు అర్థమయ్యే ఉపమానాలతో అందిస్తాయి।

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 22 (84-86)

📖 వేమన భావజాలం 

పద్యాలు 


84.relegious జపము బాహ్య పూజ జాల జేసి పిదప
కపటము విడలేక కష్టనరులు;
ముక్తి నొందలేక మునిగిరి తమమున।

🧠 తాత్పర్యము

జపాలు, పూజలు చేసినా కపట స్వభావాన్ని విడిచిపెట్టని వారు నిజమైన ముక్తిని పొందలేరు. బాహ్యాచారాలకంటే అంతరంగ శుద్ధి ముఖ్యమని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు।

85.relegious ఊర్ధ్వలోకమందును చితక్రమంబున
రూపమేమి లేక రూఢితోన;
పరమయోగి చూచు పరమాత్ముడి తడని।

🧠 తాత్పర్యము

పరమాత్మకు నిర్దిష్టమైన రూపం ఉండదు. లోకంలో కనిపించే రూపాలన్నిటికీ అతీతమైన ఆ తత్వాన్ని పరమయోగి మాత్రమే అనుభవించగలడని వేమన చెబుతున్నాడు।

సత్యమమరి యుండ జ్ఞానమమరి యుండు;
జ్ఞానమమరి యుండ సత్యముండు;
జ్ఞాన సత్యములును సమమైన ద్విజుండగు।

🧠 తాత్పర్యము

సత్యం ఉన్న చోట జ్ఞానం ఉంటుంది; జ్ఞానం ఉన్న చోట సత్యం ఉంటుంది. ఈ రెండింటినీ సమంగా గ్రహించినవాడే నిజమైన జ్ఞాని అని వేమన భావం।

86.తాత్విక దానమెసగు కన్న దేనంబు (ధ్యానం) మరి హెచ్చు;
దేనమొసగు కన్న తెలివి హెచ్చు;
తెలివి కన్న నాస దెగవేసినది హెచ్చు।

🧠 తాత్పర్యము

దానం మంచిది. ధ్యానం దానికంటే గొప్పది. జ్ఞానం ధ్యానంకంటే మిన్న. కానీ ఆశలను జయించడం వీటన్నింటికంటే శ్రేష్ఠమని వేమన ఉపదేశిస్తున్నాడు.

ఆశలేని మనసుకే నిజమైన శాంతి లభిస్తుంది।

🌸 భావసారం

వేమన పద్యాలు కపట రహిత జీవనం, సత్యజ్ఞానం, ఆత్మసాధన మరియు ఆశ నియంత్రణ ద్వారా నిజమైన ముక్తి సాధ్యమని బోధిస్తాయి।

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 23 (87-90)

వేమన భావజాలం



87.సామజిక                    దొంగ మాటలా డ , దొరుకునా మోక్షంబు ?
చేతఁగాని కూత చెల్లదె పుడు ?
గురువు పద్దు గాదు , గుణహీన మది గాక .

తాత్పర్యం 

అబద్ధాలు, కపటమాటలు మాట్లాడే వానికి మోక్షం దొరకదు. చేతకాని కోడి కూసినా దానికి విలువ ఉండనట్లే, గుణం లేని వాడు గురువు అయినా ప్రయోజనం లేదు. జ్ఞానం కంటే గుణం ముఖ్యమని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.

88.relegious                  గాలి లేని దీప కళిక చందంబున 
అలలు సుళ్ళు లేని జలధి రీతి ;
నిశ్చలాత్మ యెన్న నిర్వికారంబున
నుండెనేని , ముక్తి యండ్రు వేమ .

తాత్పర్యం 

గాలి లేని చోట దీపజ్యోతి స్థిరంగా ఉండినట్లుగా, అలలు లేని సముద్రం ప్రశాంతంగా ఉన్నట్లుగా, మనస్సు చంచలత లేకుండా నిశ్చలంగా ఉంటే అదే ముక్తి స్థితి. ఆత్మలో వికారం లేకపోవడం నిజమైన విముక్తి అని వేమన చెప్పాడు.

89.తాత్విక                        మంట లోహములను , మాను చీలలయందు
బటము గోడలందు , బరగ నిసుక ;బెట్ట నంటునట్లు , బెనగు దేహము జీవి .

తాత్పర్యం

అగ్ని ఇనుములో దాగి ఉండినట్లుగా, చెక్కలో, గోడలో, రాయిలో తత్వం దాగి ఉన్నట్లే జీవాత్మ ఈ దేహంలో నిక్షిప్తమై ఉంటుంది. దేహం నశ్వరమైనదైనా, జీవస్వరూపం అంతర్భాగంగా ఉందని వేమన భావం.

90.ప్రేరణ                  కలుషమెల్ల దెలియ , దల వంపులకు మూల ;
మరయ తత్వమెల్ల నా త్మ బుట్టు ;
తెలిపినందుకు మరి ధీరుండు గావలే !

తాత్పర్యం 

మనసులోని కలుషిత భావాలే అన్ని వక్రతలకు కారణం. అసలు తత్వజ్ఞానం ఆత్మలోనే ఉద్భవిస్తుంది. ఈ సత్యాన్ని గ్రహించి నిలబడే వాడే ధీరుడు, జ్ఞాని. వేమన ఇక్కడ ఆత్మపరిశీలన, అంతర్ముఖత, స్వచ్ఛమైన మనస్సు ప్రాముఖ్యతను తెలియజేస్తున్నాడు.


వేమన పద్యాలు మనిషి అంతర్ముఖ జీవనాన్ని, మానవ గుణాలను, మోక్ష తత్వాన్ని మరియు ఆత్మజ్ఞానాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 24(91-95)

వేమన భావజాలం


91 ప్రేరణ                        అనగ ననఁగ గాగమ తిశయిల్లుచు నుండు
తినగ తినగ వేము తీపినుండు ;
సాధనమున బనులు సమకూరు ధరలోన .

తాత్పర్యం 

మాట్లాడుతూ ఉంటే ప్రేమాభిమానాలు పెరుగుతాయి. అలాగే వేప చేదుగా ఉన్నా అలవాటైతే తీపిగా అనిపిస్తుంది. సాధన చేస్తూ ఉంటే పనులు సాఫల్యమవుతాయని వేమన తెలియజేస్తున్నాడు.

92.తాత్విక                స్థూలము కను గుడ్డు , సూక్ష్మంబు కన్పాప ,
కంటి పాపనుండు కారణంబు ;
కారణమున బ్రహ్మ కళ నెరుంగ వలెను .

తాత్పర్యం 

బాహ్యంగా కనిపించేది స్థూలం మాత్రమే. దాని వెనుక సూక్ష్మమైన కారణం ఉంటుంది. కంటిపాపలో చూపు దాగి ఉన్నట్లే జగత్తు వెనుక బ్రహ్మతత్వం దాగి ఉందని వేమన చెబుతున్నాడు.

93.సామజిక                      తేనె తెరల జాడ తేనెటీగ యెరుంగు
సుమరసంబు జాడ భ్రమరమె రుంగు ;
పరమ యోగి జాడ భక్తుండె రుంగును .

తాత్పర్యం 

తేనెటీగకు మాత్రమే తేనె అసలు రుచి తెలుస్తుంది. పువ్వు సారాన్ని భ్రమరమే తెలుసుకుంటుంది. అలాగే పరమయోగి మహిమను నిజమైన భక్తుడే గ్రహించగలడని వేమన తెలిపాడు.

94.తాత్విక                    అడవి దిరుఁగ లేదు , యాకసమున లేదు ,
యవని దీర్ఘ యాత్రలందు లేదు 
యొడలు శుద్ధిఁజేసి , యొడయని జూడరా !

తాత్పర్యం 

దేవుడు అడవుల్లోనూ, ఆకాశంలోనూ, దీర్ఘయాత్రల్లోనూ లేడు. మన హృదయాన్ని శుద్ధి చేసుకుంటే అంతరాత్మలోనే పరమాత్మ దర్శనమిస్తాడని వేమన ఉపదేశిస్తున్నాడు.

95.తాత్విక              కప్పురంపు మనసుఁ గాంక్షించు యోగికి
జ్ఞాన దీప శిఖయుఁ దా నటించు ;
కాన వచ్చునా త్మ క్రమమాణమై నిచ్చ .

తాత్పర్యం 

కర్పూరంలా నిర్మలమైన హృదయాన్ని కోరుకునే భక్తుడు, తానే జ్ఞానదీపపు జ్వాలవలె ప్రకాశిస్తాడు. ఆత్మ క్రమంగా ఆధ్యాత్మిక ప్రగతి సాధిస్తూ, చివరికి తాను కోరుకున్న పరమ లక్ష్యాన్ని చేరుకుంటాడు.

శుద్ధమైన మనస్సు కలిగిన యోగికి జ్ఞానదీపం ప్రకాశిస్తుంది. ఆత్మసాధన ద్వారా నిజమైన జ్ఞానం లభిస్తుందని వేమన భావం.


వేమన పద్యాలు సాధన, యోగం, భక్తి, ఆత్మజ్ఞానం మరియు మానవ అంతర్ముఖ జీవన రహస్యాలను సులభమైన భాషలో వివరిస్తాయి.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 25 ( 96-99)

వేమన భావజాలం


96.నీవా’డిన నేనా డుదు ;
నీవుండిన ` నేను నుందు , నిర్విణ్నుడనై ;
నీవు దలంచిన దలపుదు .
నీవు నగిన నేను నగుదు నిజముగ వేమా .X

తాత్పర్యం 

భక్తుడు పరమాత్మతో ఏకమైపోయిన స్థితిని వేమన ఈ పద్యంలో వ్యక్తం చేస్తున్నాడు. దేవుడు ఏం ఆలోచిస్తాడో అదే తన ఆలోచనగా, దేవుని ఆనందమే తన ఆనందంగా భావించే ఆత్మసమర్పణ స్థితి ఇది.

97.relegious                 నీరు కారమా’యె , కారంబు నీరాయె ;
కారమైన నీరు కారమాయె :
కారమందు నీరు కడు రమ్యమై యుండు .

తాత్పర్యం 

నీరు, ఉప్పు కలిసిపోయినప్పుడు వాటిని వేరు చేయలేనట్లుగా జీవాత్మ పరమాత్మలో లీనమవుతుంది. భక్తి మరియు జ్ఞానసాధన ద్వారా ఆత్మ పరబ్రహ్మతో ఏకత్వాన్ని పొందుతుందని వేమన భావం.

98.relegious              శివుని యనుభవంబు సృష్టిలోపల లేశ ,
సంశయంబు చెడదు సాధకులకు ;
చెలగు దివ్వె లేక చీకటి వాయునా ?

తాత్పర్యం 

శివతత్వాన్ని అనుభవించినవారికి సందేహాలు తొలగిపోతాయి. వెలుగు ఉన్నచోట చీకటి ఉండనట్లే, జ్ఞానం వచ్చినచోట అజ్ఞానం తొలగిపోతుందని వేమన ఉపదేశిస్తున్నాడు.

99.relegious   ఇంద్రియముల చేతనె గ్గొందుచుండెడు వెర్రి
మనుజు డే ల వెదకు శివుని ?
ఇంద్రియముల రోసి యీశుని జూడుడీ .

తాత్పర్యం 

ఇంద్రియాసక్తులకు బానిసైన మనిషి నిజమైన దైవాన్ని గ్రహించలేడు. ఇంద్రియ నియంత్రణ ద్వారా మాత్రమే పరమాత్మను దర్శించగలమని వేమన స్పష్టంగా చెబుతున్నాడు.


వేమన పద్యాలు భక్తి, జ్ఞానం, ఆత్మసాక్షాత్కారం మరియు ఇంద్రియనిగ్రహం ద్వారా మానవుడి ఆధ్యాత్మిక వికాసాన్ని వివరిస్తాయి.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 26 (100-103)

వేమన భావజాలం


100.తాత్విక                   కడుపు నిండ సుధనుగ్రమము తో ద్రావిన 
పాల మీదనేల పారు మనసు ?
తత్వ మేరుగ వెనుక తత్వంబు లేటికో !

తాత్పర్యం

అమృతం వంటి జ్ఞానం పొందినవాడు చిన్నచిన్న విషయాలపై మనసు పెట్టకూడదు. నిజమైన తత్వజ్ఞానం పొందిన తరువాత ఇతర వ్యర్థ విషయాలకు విలువ ఉండదని వేమన భావం.

101.తాత్విక    ఉత్తమోత్తముండు తత్వజ్ఞుడిల మీద :                        మహిమ ఁజూపు వాడు మధ్యముండు ;                  వేష ధారి , యుదర పోషకుడ ధముండు .

తాత్పర్యం

నిజమైన తత్వజ్ఞాని అత్యున్నతుడు. అతని మహిమను గుర్తించి గౌరవించేవాడు మధ్యముడు. కేవలం వేషధారణతో జీవనం సాగించే వాడు అధముడు అని వేమన తీవ్రంగా విమర్శిస్తున్నాడు.

102.తాత్విక      హృదయమందు నున్న యీశుని దెలియక ,
శిలలకె ల్ల మ్రొక్కు జీవులార !
శిలలనే మి యుండు జీవులందే కాక ?

తాత్పర్యం

 హృదయంలో ఉన్న దేవుణ్ణి గ్రహించకుండా రాళ్లకు నమస్కరించడం ఎందుకు అని వేమన ప్రశ్నిస్తున్నాడు. ప్రతి జీవిలోనూ దైవత్వం ఉందని ఆయన మానవతా దృష్టితో చెబుతున్నాడు.

103.ప్రేరణ                          గంగి గోవు పాలు గంటెడై నను జాలు ;
ఖరము పాలు కడివె డైననే మి 
భక్తి ఁగలుకు కూడు పట్టెడైనను జాలు .

తాత్పర్యం 

మంచి గోవు పాలు కొద్దిగా ఉన్నా చాలు, గాడిద పాలు ఎక్కువగా ఉన్నా ప్రయోజనం లేదు. అలాగే భక్తితో ఇచ్చిన చిన్న కానుక కూడా విలువైనదే అని వేమన చెప్పాడు..

CONCEPT ( development of human relations and human resources )