మౌఖిక సాహిత్యం (మౌఖిక సంప్రదాయం)
మౌఖికం అంటే 👉 నోటిమాట ద్వారా పరంపరగా ప్రసారం అయిన సాహిత్యం. రాయడం కంటే ముందే, వినడం–చెప్పడం ద్వారానే తరతరాలకు చేరింది.
మౌఖిక సాహిత్య ప్రధాన మూలాలు
1️⃣ వేద శ్రుతి సంప్రదాయం (అత్యంత ప్రాచీనము)
- వేదాలు పూర్తిగా మౌఖికంగా సంరక్షించబడ్డాయి
- గురు → శిష్య పరంపర
- అక్షరము, స్వరం, మంత్రం – అన్నీ ఖచ్చితంగా నిలుపబడ్డాయి
పఠన విధానాలు (Oral Techniques):
- పదపాఠం
- క్రమపాఠం
- జటాపాఠం
- ఘనపాఠం
👉 ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఖచ్చితమైన మౌఖిక సంప్రదాయం
2️⃣ ఇతిహాసాలు (మౌఖిక రూపంలో ప్రసారం)
- రామాయణం
- మహాభారతం
మొదట కథకులు, సూక్తులు, హరికథల ద్వారా ప్రచారం తరువాతే లిఖిత రూపం
3️⃣ పురాణాలు
- విష్ణు పురాణాలు
- శివ పురాణాలు
- దేవి పురాణాలు
ఆలయాలు, సభలు, కథావాచకుల ద్వారా ప్రసారం సామాన్య ప్రజలకు తాత్విక భావనలు చేరవేయడం
4️⃣ జానపద సాహిత్యం (Folk Oral Literature)
- పాటలు
- కథలు
- పొడుపు కథలు
- సామెతలు
- లాలిపాటలు
👉 గ్రామీణ సమాజపు జీవన దర్పణం
5️⃣ బౌద్ధ – జైన మౌఖిక సంప్రదాయం
- బుద్ధుడి ఉపదేశాలు మొదట మౌఖికమే
- త్రిపిటకాలు శతాబ్దాల తరువాత లిఖితం
- జాతక కథలు ప్రజల్లో నోటిమాటగా వ్యాప్తి
మౌఖిక సాహిత్య లక్షణాలు
- స్మృతి శక్తి ఆధారం
- పునరుక్తి (Repetition)
- ఛందస్సు, తాళం
- సామూహిక భాగస్వామ్యం
- మార్పులకు లోనవడం
మౌఖికం → లిఖితం (పరిణామం)
సమాజం సంక్లిష్టమైన కొద్దీ లిఖిత సాహిత్యం అవసరమైంది. కానీ మూల భావాలు మౌఖిక సంప్రదాయానివే.
తాత్విక దృష్టి
శ్రుతి = మౌఖికం
స్మృతి = లిఖితం
👉 భారతీయ సాహిత్యానికి పునాది వినడం
CONCEPT : Development of Human Relations and Human Resources
