దేవనీ మోరీ శాసనం – బుద్ధుని అస్థి అవశేషాల సాక్ష్యం
చాలా కాలం క్రితం, గుజరాత్ ప్రాంతంలో ఒక చిన్న కొండ ప్రాంతం ఉంది. ఆ ప్రాంతం పేరు దేవనీ మోరీ. బయటకు చూస్తే అది సాధారణ నేలలా కనిపించినా, లోపల ఒక గొప్ప చరిత్ర దాగి ఉంది.
తవ్వకాలలో వెలుగులోకి వచ్చిన నిజం
తవ్వకాలు ప్రారంభమైనప్పుడు ఒక చిన్న కలశం బయటపడింది. అది బంగారం కాదు, వెండి కాదు. కానీ దాని విలువ అపారమైనది.
ఆ కలశంలో గౌతమ బుద్ధుని అస్థి అవశేషాలు లభించాయి.
శాసనంలోని బ్రాహ్మీ లిపి
𑀪𑀕𑀯𑀢𑀲 𑀲𑀓𑀺𑀬𑀫𑀼𑀦𑀺𑀲 𑀲𑀭𑀻𑀭𑀸 𑀧𑀺𑀢𑀺𑀝𑀺𑀧𑀺𑀢𑀸 𑀤𑀺𑀯𑀦𑀺𑀓𑀸𑀬 𑀪𑀺𑀓𑀺𑀲𑀸
ఈ అక్షరాలు పశ్చిమ బ్రాహ్మీ (ధమ్మలిపి)లో రాయబడ్డాయి.
పదాల అర్థాలు
- భగవతస – గౌరవనీయుడు
- సక్యమునిస – శాక్యముని బుద్ధుడు
- సరిరా – శరీర అవశేషాలు
- పితిఠపితా – ప్రతిష్ఠించబడినవి
- దివనికాయ – దేవనీ ప్రాంత సంఘం
- భిక్ఖుసా – భిక్షువు ద్వారా
శాసనం చెప్పే సందేశం
ఈ శాసనం ప్రకారం:
భగవాన్ శాక్యముని బుద్ధుని అస్థి అవశేషాలను దేవనీ ప్రాంతానికి చెందిన ఒక భిక్షువు ప్రతిష్ఠించాడు.
చారిత్రక ప్రాముఖ్యత
- ఈ పని ఒక రాజు చేయలేదు
- ఒక సాధారణ భిక్షువు చేశాడు
- సంఘం ఆధారంగా బౌద్ధం వ్యాప్తి చెందింది
- బుద్ధుడిని దేవుడిగా కాకుండా మనిషిగా చూపింది
నిజం – కథ కాదు
ఇది పురాణం కాదు. ఇది చరిత్ర. రాయిపై చెక్కిన సాక్ష్యం. నేలలో దాగి ఉన్న నిజం.
బుద్ధుడు చరిత్రలో ఉన్నాడని చెప్పే మౌనమైన కానీ బలమైన స్వరం.
ముగింపు
దేవనీ మోరీలో లభించిన చిన్న కలశం ఒక గొప్ప సత్యాన్ని చెబుతోంది. బుద్ధ ధమ్మం పశ్చిమ భారతదేశంలో కూడా జీవించింది. సంఘం ఆధారంగా ప్రజల మధ్య కొనసాగింది.
ఇదే ధమ్మలిపి కథ... ఇదే శాసనాల చరిత్ర.
