ఇద్దరి ఘర్షణలు: బ్రాహ్మణులు – శ్రమణులు
ప్రాచీన భారతీయ తాత్విక చరిత్రలో బ్రాహ్మణ సంప్రదాయం మరియు శ్రమణ సంప్రదాయం మధ్య తీవ్రమైన ఆలోచనా – సామాజిక ఘర్షణ జరిగింది. ఈ ఘర్షణ భౌతిక యుద్ధం కాదు – ఇది భావజాలాల పోరాటం.
ఘర్షణకు ప్రధాన కారణాలు
1) వేదాల అధికారం
- బ్రాహ్మణులు: వేదాలు అపౌరుషేయాలు, శాశ్వత సత్యం
- శ్రమణులు: వేదాలకు పరమాధికారం లేదు; అనుభవమే ప్రమాణం
ఇది మౌలిక తాత్విక ఘర్షణ
2) యజ్ఞాలు – కర్మకాండ
- బ్రాహ్మణులు: యజ్ఞాల ద్వారానే మోక్షం
- శ్రమణులు: యజ్ఞాలు వ్యర్థం, హింసాత్మకం
బుద్ధుడు జంతుబలి యజ్ఞాలను తీవ్రంగా ఖండించాడు.
3) వర్ణవ్యవస్థ
- బ్రాహ్మణులు: జన్మ ఆధారిత వర్ణ ధర్మం
- శ్రమణులు: జన్మ కాదు – కర్మ, ఆచరణే గొప్పదనం
“న జన్మనా బ్రాహ్మణో” – బౌద్ధ భావన
4) దేవుడు – ఆత్మ భావన
- బ్రాహ్మణులు: ఆత్మ, బ్రహ్మ, ఈశ్వర విశ్వాసం
- బౌద్ధం: అనాత్మవాదం
- జైనం: జీవాత్మ భావన (కానీ సృష్టికర్త దేవుడు కాదు)
5) భాష & ప్రజల చేరువ
- బ్రాహ్మణులు: సంస్కృతం – పండితుల భాష
- శ్రమణులు: ప్రాకృత, పాళీ – ప్రజల భాష
ఇది సామాజిక ఆధిపత్యంపై జరిగిన ఘర్షణ.
ఘర్షణల ఫలితాలు
- బౌద్ధం, జైనం విస్తరణ
- కర్మకాండలకు వ్యతిరేక ఉద్యమాలు
- బ్రాహ్మణ సంప్రదాయంలో సంస్కరణలు (ఉపనిషత్తులు, భక్తి మార్గం)
- భారతీయ తత్వంలో వాద–ప్రతివాద సంస్కృతి వికాసం
చారిత్రక సత్యం
ఈ ఘర్షణ యుద్ధం కాదు – ఆలోచనల పోరాటం.
అదే భారతీయ తత్వానికి ప్రాణం.
CONCEPT: Development of Human Relations and Human Resources
