C25.డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ వర్థంతి

డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ వర్థంతి

అంబేడ్కర్ వర్థంతి каждీ సంవత్సరం డిసెంబర్ 6న “మహాపరినిర్వాణ దినం”గా జరుపుకుంటారు. 1956లో ఈ రోజున డాక్టర్ బీ.ఆర్. అంబేడ్కర్ పరమపదించారు. ఈ రోజు ఆయన జీవితాన్ని, సమాజానికి చేసిన సేవలను స్మరించుకునే ప్రత్యేక సందర్భం.

డాక్టర్ అంబేడ్కర్ ప్రధాన సేవలు

1. భారత రాజ్యాంగ నిర్మాత

స్వతంత్ర భారత తొలి రాజ్యాంగ కమిటీ చైర్మన్‌గా వ్యవహరించారు.

ప్రతి పౌరునికి స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, న్యాయం లభించేలా రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించారు.

ముఖ్యంగా అణగారిన వర్గాల హక్కులను రక్షించేలా ప్రత్యేక నిబంధనలు చేర్చారు.

2. సామాజిక సమానత్వం కోసం పోరాటం

చిన్నతనంలోనే అన్యాయాలను అనుభవించినందువల్ల, జీవితమంతా అస్పృశ్యత నిర్మూలన, సమాజ సంస్కరణ కోసం కృషి చేశారు.

బహిష్కృత హితకారిణి సభ, మహాడ్ సత్యాగ్రహం, చవదార్ ట్యాంక్ ఉద్యమం వంటి అనేక ఉద్యమాలకు నాయకత్వం వహించారు.

3. విద్యకు గొప్ప ప్రాధాన్యం

“విద్య పొందండి, సంఘటితం అవండి, పోరాడండి” అనే ఆయన నినాదం కోట్లాది మందిని ప్రేరేపించింది.

వ్యక్తిని మార్చేది విద్య మాత్రమే అనే నమ్మకంతో జీవితాంతం చదువు, ఆలోచన, పరిశోధనలతో గడిపారు.

4. బౌద్ధ ధర్మం స్వీకరణ

సమానత్వం, కరుణ, నైతికతను గౌరవించే బౌద్ధ ధర్మం తన దారిదీపమని భావించి 1956లో లక్షలాది ప్రజలతో కలిసి బౌద్ధం స్వీకరించారు.

ఆయన ద్వారా భారతదేశంలో బౌద్ధ ధర్మం మళ్లీ వికాసం పొందింది.

అంబేడ్కర్ వర్థంతి ఎందుకు జరుపుకుంటారు?

ఆయన చేసిన మహత్తర సేవలను గుర్తించడానికి.

సమాజంలో సమానత్వం, న్యాయం, బాంధవ్యాన్ని పెంపొందించడానికి.

యువతకు ఆయన ఆలోచనలు, పోరాటం, దృక్పథం గురించి అవగాహన కలిగించడానికి.

వివక్ష రహిత భారతదేశం నిర్మాణానికి ప్రేరణ పొందడానికి.

ఈ రోజు చేసేవి

ఆయన విగ్రహాలకు నివాళులు అర్పించడం.

రాజ్యాంగ పాఠాలు చదవడం.

సామాజిక న్యాయం అంశాలపై చర్చలు, సదస్సులు.

పాఠశాలలు, కళాశాలల్లో అంబేడ్కర్ గురించిన ఉపన్యాసాలు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

C24.Masterpieces in the World

ఇక్కడ మీరు పేర్కొన్నవి ప్రపంచ ప్రసిద్ధ వ్యక్తులు, సినిమాలు, పాత్రలు మరియు కళాఖండాలు.

నేను వీటిని స్పష్టంగా, సులభంగా Masterpieces in the World గా కేటగిరీలవారీగా అందిస్తున్నాను:

🌍 WORLD MASTERPIECES — PEOPLE & CINEMA LIST

⭐ 1. World Famous Personalities

Michael Jackson

ప్రపంచ పాప్ సంగీతానికి రాజు (King of Pop)

హిట్ ఆల్బమ్స్: Thriller, Bad, Dangerous

Moonwalk dance ప్రజాదరణ పొందింది

ప్రపంచంలో అత్యధికంగా అమ్ముడైన ఆల్బమ్ — Thriller

Bruce Lee (మీ “Brucli” → Bruce Lee)

Martial arts legend

Jeet Kune Do స్థాపకుడు

ప్రసిద్ధ సినిమాలు: Enter the Dragon, The Big Boss

Amitabh Bachchan

భారతీయ సినిమా శాంస్కృతిక చిహ్నం

Big B, Angry Young Man

ప్రసిద్ధ సినిమాలు: Sholay, Deewar, Piku

Roger Moore

James Bond గా ప్రసిద్ధుడు

7 బాండ్ సినిమాల్లో నటించారు

The Spy Who Loved Me, Octopussy

🎬 2. Iconic Movies (World Masterpieces)

Ben-Hur (1959)

11 Oscars (Epic Masterpiece)

Charlton Heston నటన — లెజెండరీ

రోమన్ల కాలం నేపథ్యంలో ప్రతీకారం కథ

Karunamayudu (1978 – Telugu)

జీసస్ క్రీస్తు జీవితం ఆధారంగా

Telugu cinema లో ఒక కళాత్మక, భక్తి masterpiece

Alluri Sitarama Raju (1974 – Telugu)

స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు అల్లూరి సీతారామరాజు గారి జీవితం

నటుడు krishna ప్రత్యేక నటన

Patriotism masterpiece

🕵️‍♂️ 3. Sherlock Holmes Story

“The Man with the Twisted Lip” / “The Adventure of the Speckled Band” / “The Red-Headed League”

మీరు చెప్పిన “cenecorner / mechanas gold”

వీటి స్పెల్లింగ్ తప్పుగా ఉండవచ్చు. చాలా దగ్గరైనవి:

“The Man with the Golden Gun” (James Bond)

Roger Moore నటించిన బాండ్ చిత్రం

Scaramanga అనే ఛారిత్రక విలన్

ప్రేక్షకులకు ప్రత్యేకమైన Gun concept

Treasure / Gold Adventure Classics గా ఉండవచ్చు:

Mackenna’s Gold (1969)

Adventure gold hunt movie

Gregory Peck, Omar Sharif నటించారు

Western cinematic masterpiece

(“Mechanas gold” → Mackenna’s Gold)

🌟 COMPLETE LIST OF MASTERPIECES YOU MENTIONED

Category Masterpiece Name Type

Personality Michael Jackson Music

Personality Bruce Lee Martial Arts

Personality Amitabh Bachchan Cinema

Personality Roger Moore Cinema (James Bond)

Movie Mackenna’s Gold Hollywood Adventure

Movie Ben-Hur Historical Epic

Movie Karunamayudu Telugu Devotional

Movie Alluri Sitarama Raju Telugu Biopic

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

C23.బౌద్ధాన్ని ఆదరించిన ప్రముఖ రాజులు

బౌద్ధాన్ని ఆదరించిన ప్రముఖ రాజులు – సంవత్సరాలతో (Brief List)

(చరిత్రలో బౌద్ధ ధర్మాన్ని ప్రోత్సహించి, విస్తరింపజేసిన ముఖ్య రాజులు)

1. బింబిసారుడు (Bimbisara)

రాజ్యం: మగధా సామ్రాజ్యం – హర్యాంక వంశం

కాలం: 558–491 BCE

బుద్ధుని సమకాలికుడే. బౌద్ధానికి తొలి రాజకీయ ఆదరణ ఇచ్చినవారిలో ముఖ్యుడు.

🔶 బింబిసారుడు – Trigger Points

1️⃣ హర్యాంక వంశ స్థాపకుడు

ప్రాచీన మగధ రాజ్యానికి బలమైన పునాది వేసిన మొదటి మహారాజు.

2️⃣ రాజధాని – రాజగృహం (Rajagriha)

మగధను ఏకీకృతం చేసి, రాజగృహాన్ని రాజధానిగా నిర్మించాడు.

3️⃣ పరాక్రమం + దౌత్యం

యుద్ధం మాత్రమే కాదు, శాంతి ఒప్పందాలు (అలయెన్స్) ద్వారా కూడా రాజ్యం విస్తరించాడు.

4️⃣ బుద్ధుని సమకాలికుడు

బింబిసారుడు బుద్ధుడిని గౌరవించాడు; ధర్మాన్ని వినాడు. తరువాత అతని కుమారుడు అజాతశత్రువు పూర్తిగా బౌద్ధధర్మాన్ని ఆమోదించాడు.

5️⃣ విస్తరణ విధానం

అంగ, కోశల, లిచ్ఛవుల వంటి రాజ్యాలతో సంబంధాలు–

కొన్నింటిని యుద్ధం ద్వారా, ఇంకొన్నింటిని వివాహ కూటముల ద్వారా కలిపాడు.

6️⃣ పరిపాలనా దక్షత

పన్నులు, వ్యవస్థలు, రహదారి నిర్మాణం, అంతర్గత భద్రత—

మగధను మహాశక్తిగా తయారు చేసిన పునాది బింబిసారుడిదే.

7️⃣ మరణం – కుట్ర ద్వారా

తన కుమారుడైన అజాతశత్రువు చేతిలో బింబిసారుడు చంపబడ్డాడు అని చరిత్ర చెబుతుంది.

2. అజాతశత్రు (Ajatashatru)

రాజ్యం: మగధ

కాలం: 492–460 BCE

బుద్ధకాలానికే చెందిన మరో శక్తివంతుడు. మొదటి బౌద్ధ సంగీతి (First Buddhist Council) అతని కాలంలో జరిగింది.

3. అశోక చక్రవర్తి (Ashoka the Great)

రాజ్యం: మౌర్య సామ్రాజ్యం

కాలం: 268–232 BCE

బౌద్ధాన్ని ప్రపంచవ్యాప్తంగా వ్యాప్తి చేసిన మహారాజు.

ధర్మచక్రం, శాంతి, అహింస వంటి విలువలను నాటుకున్నాడు.

శ్రీలంక, నేపాల్, మయన్మార్, గ్రీకు ప్రాంతాలకు బౌద్ధ ధర్మదూతలను పంపాడు.

4. కనిష్కుడు (Kanishka)

రాజ్యం: కుశాణ వంశం

కాలం: 127–150 CE

మహాయాన బౌద్ధమతం అభివృద్ధి అతని కాలంలో వేగంగా జరిగింది.

4వ బౌద్ధ సంగీతి అతని కాలంలో జరిగింది.

5. హర్షవర్ధనుడు (Harsha / Harshavardhana)

రాజ్యం: పుష్యభూతి వంశం

కాలం: 606–647 CE

బౌద్ధానికి రెండవ స్వర్ణయుగాన్ని ఇచ్చిన రాజు.

ప్రపంచ పర్యాటకుడు యువాన్‌చ్వాంగ్ (Hiuen Tsang) అతని రాజ్యంలో కొన్నేళ్లు గడిపాడు.

సంక్షిప్తంగా – బౌద్ధాన్ని ఆదరించిన ప్రధాన రాజులు

1. బింబిసారుడు – 558–491 BCE

2. అజాతశత్రు – 492–460 BCE

3. అశోకుడు – 268–232 BCE

4. కనిష్కుడు – 127–150 CE

5. హర్షవర్ధనుడు – 606–647 CE

ఇక్కడ బౌద్ధములో ప్రముఖులు – వారి కాలం (Years) సులభంగా, స్పష్టంగా ఇస్తున్నాను:

బౌద్ధం ప్రముఖులు (Prominent Buddhist Personalities) – Years

1. గౌతమ బుద్ధుడు

563 – 483 BCE

బౌద్ధ ధర్మ స్థాపకుడు.

2. ఆనందుడు (Ānanda)

5వ శతాబ్దం BCE

బుద్ధుని సేవకుడు, ముఖ్య శ్రావకుడు.

3. ఉపాలి (Upāli)

5వ శతాబ్దం BCE

బౌద్ధ వినయ పిటక విధానకర్త.

4. మహాకశ్యప (Mahākāśyapa)

5వ శతాబ్దం BCE

తొలి బౌద్ధ సంఘాన్ని నడిపిన పెద్ద.

5. అశోక చక్రవర్తి

304 – 232 BCE

బౌద్ధ ధర్మాన్ని ప్రపంచానికి విస్తరించిన మహారాజు.

6. నాగార్జునుడు

150 – 250 CE

మధ్యమిక తత్వశాస్త్ర స్థాపకుడు (శూన్యవాదం).

7. వసుబంధుడు

4వ శతాబ్దం CE

యోగాచార (విజ్ఞానవాద) తత్వం అభివృద్ధి.

8. అసంగ (Asanga)

4వ శతాబ్దం CE

వసుబంధుడి సోదరుడు, మహాయాన సిద్ధాంతకర్త.

9. బోధిధర్మ (Bodhidharma)

5వ–6వ శతాబ్దం CE

చైనా జెన్ బౌద్ధం (చాన్) స్థాపకుడు.

10. దలై లామా (14th Dalai Lama – Tenzin Gyatso)

జననం: 1935 CE

ఆధునిక బౌద్ధం ప్రతినిధి, నోబెల్ శాంతి బహుమతి గ్రహీత.

సంక్షిప్త పట్టిక (Table)

ప్రముఖుడు సంవత్సరాలు

గౌతమ బుద్ధుడు 563–483 BCE

ఆనందుడు 5వ శతాబ్దం BCE

ఉపాలి 5వ శతాబ్దం BCE

మహాకశ్యప 5వ శతాబ్దం BCE

అశోకుడు 304–232 BCE

నాగార్జునుడు 150–250 CE

వసుబంధుడు 4వ శతాబ్దం CE

అసంగ 4వ శతాబ్దం CE

బోధిధర్మ 5–6వ శతాబ్దం CE

14వ దలైలామా 1935–ప్రస్తుతం

C22.చార్వాకులు – హేతువాదానికి

చార్వాకులు – హేతువాదానికి ముందడుగు వేసిన పురాతన భావవాదులు

ఆనాటి భారతీయ తాత్విక సంప్రదాయంలో చార్వాకులు (లొకాయతులు) ఒక ప్రత్యేక స్థానం కలిగి ఉన్నారు. వారు సమాజంలో గాఢంగా వేరూరిన మూఢనమ్మకాలు, శాస్త్రపరమైన అపార్థాలు, ఆచార వ్యవహారాల వెనుక దాగిన మాయాజాలాలను బహిర్గతం చేసినవారు. వారి తాత్విక దృక్పథం నేటి హేతువాదం, మానవతావాదం, విజ్ఞాన దృష్టికి మూలపునాది వంటిది.

వేదాలు—ప్రశ్నించరాదా? అని ప్రశ్నించినవారు చార్వాకులు

చార్వాకులు వేదాలను అప్రమాణ గ్రంథాలుగా భావించారు.

వేదం చెప్పిందంటే నిజమే అని అंधంగా నమ్మడం తప్పు అని వారు స్పష్టం చేశారు.

వేదాల్లో ఉన్న యజ్ఞ–యాగాది కర్మలు స్వర్గాన్ని ఇస్తాయని చెప్పడాన్ని వారు సూటిగా సవాల్ చేశారు.

వేదం చెప్పినట్లు:

> “స్వర్గకామో యజేత్” — స్వర్గం కావాలనుకున్నవారు యజ్ఞం చేయాలి.

యజ్ఞంలో పశుబలి, హింస జరుగుతుంది.

యజ్ఞంలో చంపబడిన పశువుకు స్వర్గం లభిస్తుంది అని వేదం చెప్పితే—

అందుకే చార్వాకులు కఠినమైన ప్రశ్న వేశారు:

> “యజ్ఞంలో పశువుకు స్వర్గం దొరకితే, యజ్ఞం చేసేవారు తమ తండ్రిని, సోదరుడిని ఆహుతి చేస్తే స్వర్గం పొందరా?”

ఈ ఒక్క ప్రశ్నతోనే యజ్ఞాల వెనుక ఉన్న మాయా తర్కం, పశుబలి హింస, వేద ఆధిపత్యపు అసలైన రూపం బయటపడుతుంది.

పురోహితశ్రేణి—జనాలను మోసగించే పద్ధతులపై విమర్శ

చార్వాకులు పురోహిత వర్గం నిర్మించిన:

శ్రద్ధ కర్మలు

పితృయజ్ఞాలు

పిండప్రదానం

మరణించిన వారి పేరిట చేసే అన్నదానం

ఇవన్నీ మానవ మూర్ఖత్వానికి నిదర్శనమని భావించారు.

వారి ప్రసిద్ధ ఉపమానం:

> “మన తండ్రో, తల్లో దూర గ్రామానికి వెళితే ఇక్కడ మనం భోజనం చేస్తే వారికెందుకు అందుతుంది?”

అదేవిధంగా మరణించినవారికి ఇస్తున్న ‘పిండం, అన్నం’ వారు ఎలా పొందగలరు?

ఇది పురోహిత వర్గం జీవనార్థం కోసం నిర్మించిన వంచన అని వారు ధైర్యంగా చెప్పారు.

ఆత్మ, దేవుడు, స్వర్గం—ఇవన్నీ మనిషి భయాల కల్పనలే

చార్వాకుల తత్వం ప్రకారం:

దేవుడు లేడు

ఆత్మ లేదు

పాపం–పుణ్యం అనే వ్యవస్థ లేదు

స్వర్గం–నరకం అనే లోకాలు కూడా లేవు

ఇవి అన్నీ మానవుల భయాలు, అజ్ఞానం, పురోహితుల మనోవంచన వల్ల వచ్చిన కల్పనలు అని వారు పేర్కొన్నారు.

మనిషి కొరకు మనిషే—అదే చార్వాకుల సందేశం

చార్వాకులు ఒక విషయం బలంగా నమ్మారు:

> మనిషి జీవితం ఇదొక్కటే — దీనినే సార్థకం చేసుకోవాలి.

ఆనాటి సమాజాన్ని పట్టిపీడించిన అజ్ఞానాన్ని చెరిపివేయడానికి వారు చేసిన ప్రయత్నం అపారమైనది.

అందుకే చార్వాకులు భారతీయ తత్వంలో ప్రథమ హేతువాదులు, మానవతా వాదులు, విజ్ఞానదృష్టి కలిగినవారు.

ముగింపు

నేటి సమాజంలో కూడా మనం మూఢనమ్మకాల బారిన పడుతున్నాము. అజ్ఞానం, భయం, మతవర్గాల అంధానుసరణ చాలా చోట్ల కనిపిస్తోంది.

ఈ తరుణంలో చార్వాకుల ధైర్యమైన స్వరాన్ని గుర్తు చేసుకోవడం సముచితం.

మనిషి ఆలోచిస్తేనే సమాజం ముందడుగు వేస్తుంది.

ప్రశ్నించడం ఒక తప్పు కాదు—

ప్రశ్నించకపోవడమే నిజమైన తప్పు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

C21.ఆర్యులు Alps పర్వతాల పశ్చిమ ప్రాంతంలోని యూరేషియన్ స్టెప్పెస్ నుండి వచ్చారు.

Aryans – Detailed Brief History

1. Origin (మూల స్థలం)

ఆర్యుల నిజమైన మూలం గురించి చరిత్రకారులకు పూర్తి ఏకాభిప్రాయం లేదు.

అయితే చాలా మంది పరిశోధకుల అభిప్రాయం ప్రకారం:

ఆర్యులు యూరేషియన్ స్టెప్పెస్ (Eurasian Steppes) అనే విస్తారమైన గడ్డి మైదానాల ప్రాంతంలో నివసించేవారు.

ఈ ప్రాంతం Alps (అల్ప్స్) పర్వతాల పశ్చిమం, Caspian Sea, Black Sea మధ్య విస్తరించి ఉంటుంది.

ఇది నేటి దేశాల్లో

ఉక్రెయిన్

దక్షిణ రష్యా

కజకస్తాన్

వంటివి.

ఇదే ప్రాంతాన్ని చరిత్రలో Indo-European Homeland అంటారు.

2. Why They Migrated? (ఎందుకు వలస వెళ్లారు?)

ఆర్యులు కొన్ని కారణాల వల్ల తమ మూల ప్రాంతం నుండి బయటకు వలస వెళ్లారు:

1. చల్లటి వాతావరణ మార్పులు

2. ఆహారం–మేత కోసం జంతు సంపద అవసరం

3. தமிழు తెగల మధ్య యుద్ధాలు

4. కొత్త భూములు మరియు నదీ పరివాహక ప్రాంతాల కోసం ప్రయాణం

3. Migration Routes (వలస మార్గాలు)

ఆర్యులు ప్రధానంగా రెండు దిశల్లో ప్రయాణించారు:

A. యూరప్ వైపు

జర్మనీ

ఫ్రాన్స్

ఇటలీ

గ్రీకు ప్రాంతాలు

ఇవన్నీ Indo-European భాషల పుట్టుకకు కావలసిన మూలాలు.

B. ఆసియా వైపు (భారతదేశం వైపు)

వారు Caspian Sea దక్షిణం

Iran Plateau

Hindu Kush పర్వతాలు దాటి

సింధు నది (Indus) పరివాహక ప్రాంతం లోకి వచ్చారు.

4. Entry into India (భారతదేశ ప్రవేశం – 1500 BCE)

సుమారు 1500 BCE సమయంలో ఆర్యులు ఉత్తర–పడమర ఇండియా లోకి ప్రవేశించారు.

మొదట వారు పంజాబ్ ప్రాంతంలో స్థిరపడ్డారు.

తరువాత గంగా–యమునా మైదానాల వైపు విస్తరించారు.

ఈ కాలాన్ని వేద కాలం (Vedic Period) అంటారు.

5. Aryan Society & Culture (సామాజిక–సాంస్కృతిక లక్షణాలు)

Language

వారు సంస్కృతం అనే భాష మాట్లాడేవారు.

ఇది ప్రపంచ ప్రసిద్ధ Indo-European language family కు చెందినది.

Religion

సహజ దేవతలను పూజించే

ఇంద్రుడు

అగ్ని

వారుుణుడు

సూర్యుడు

వంటివారు.

Lifestyle

గుర్రపు రథాలు

యుద్ధ నైపుణ్యం

పశు సంపద (గోవులు) ముఖ్యమైనవి

తెగలుగా (tribes) జీవనం

కుటుంబం మరియు వంశం ప్రధానమైనవి

6. Their Contribution (వారిచే అభివృద్ధి)

ఆర్యులు భారతదేశంలో

వేదాలు

యజ్ఞ పద్ధతులు

సంప్రదాయ భాషలు

సామాజిక నిర్మాణాలు (వర్ణవ్యవస్థ)

వంటి అవశేషాలను విడిచారు.

7. Final Summary (చివరి సారాంశం)

ఆర్యులు Alps పర్వతాల పశ్చిమ ప్రాంతంలోని యూరేషియన్ స్టెప్పెస్ నుండి వచ్చారు.

వాతావరణ మరియు జీవన మార్పుల కారణంగా వారు ప్రమాదకరమైన దీర్ఘ వలసలు ప్రారంభించారు.

వారు ఇరాన్ → హిందూకుష్ → సింధు లోయ మార్గంగా భారతదేశానికి చేరుకున్నారు.

వారి రాకతో భారతీయ వేద సంస్కృతి రూపుదిద్దుకుంది.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

C20.వేదాలు – బ్రాహ్మణాలు

వేదాలు – బ్రాహ్మణాలు  (Brahmanas)

వేదాల తర్వాతి భాగాన్ని బ్రాహ్మణాలు అంటారు.

ఇవి వేద మంత్రాల అర్థం, యజ్ఞ పద్ధతి, పూజా విధానాలు వివరించే గ్రంథాలు.

1. వేదాల నిర్మాణం

ప్రతి వేదం నాలుగు భాగాలు కలిగి ఉంటుంది:

వేదాలు – సంహితలు (Samhitas)

సంహితలు అనేవి వేదాల ప్రధాన భాగం.

ఇవి మంత్రాలు, సూక్తాలు, ప్రార్థనలు, స్తోత్రాలు కలిగిన ప్రాథమిక గ్రంథాలు.

వేదాలలో ఉన్న మొదటి భాగమే సంహితలు.

1. వేదాల నిర్మాణం (4 Parts of Vedas)

ప్రతి వేదం సాధారణంగా 4 భాగాలుగా ఉంటుంది:

1. సంహితలు – మంత్రాలు

2. బ్రాహ్మణాలు – యజ్ఞ పద్ధతులు

3. ఆరణ్యకాలు – ధ్యానం, తపస్సు

4. ఉపనిషత్తులు – తత్వశాస్త్రం

ఇవన్నింటిలో అత్యంత పూర్వం మరియు ముఖ్యమైనది సంహితలు.

2. నాలుగు వేదాలు మరియు వాటి సంహితలు

1. ఋగ్వేద సంహితా (Rigveda Samhita)

మొత్తం 1,028 సూక్తాలు

ప్రధానంగా దేవతల స్తోత్రాలు

అగ్ని, ఇంద్ర, వాయు, వరుణ వంటి దేవతలను స్తుతించే మంత్రాలు

ప్రపంచంలోని అత్యంత ప్రాచీన గ్రంథం

విషయం: భక్తి, ఋతువు, ప్రకృతి, యజ్ఞం, దేవతలు

2. యజుర్వేద సంహితా (Yajurveda Samhita)

రెండు భాగాలు:

శుక్ల యజుర్వేద సంహితా

కృష్ణ యజుర్వేద సంహితా

విషయం:

యజ్ఞాలలో ఉచ్చరించే మంత్రాలు

హోమ పద్ధతులు

అగ్నికార్యాలు ఎలా చేయాలో వివరాలు

👉 ఇది యజ్ఞ శాస్త్ర గ్రంథం.

3. సామవేద సంహితా (Samaveda Samhita)

సంగీత వేదం

పాడే మంత్రాలు

స్వరాలు, రాగాలు

ఎక్కువగా ఋగ్వేద మంత్రాలనే స్వర రూపంలో ఇక్కడ ఉపయోగిస్తారు

👉 భారతీయ సంగీతానికి పునాది ఇదే.

4. అథర్వవేద సంహితా (Atharvaveda Samhita)

గృహ యజ్ఞాలు

ఆరోగ్యం, శాంతి మంత్రాలు

దైనందిన జీవనానికి సంబంధించిన ప్రార్థనలు

విద్య, రాజ్యం, వైద్యానికి సంబంధించిన మంత్రాలు

👉 ఇది “శాంతి వేదం” అని కూడా పిలుస్తారు.

3. సంహితల లక్షణాలు

మంత్రాల సమాహారం

దేవతా స్తోత్రాలు

యజ్ఞంలో ఉపయోగించే ప్రార్థనలు

ప్రపంచం, ప్రకృతి, జీవితం గురించి ప్రాచీన జ్ఞానం

4. విద్యార్థులకు సులభమైన ఉదాహరణ

ఒక వేదాన్ని ఒక పెద్ద వంటపుస్తకం అనుకుంటే:

సంహితలు = వంటకాలు (recipes)

ప్రధాన భాగం ఇదే.

సారాంశం (Conclusion)

సంహితలు వేదాల హృదయం.

ఇవి వేల సంవత్సరాల నాటి మంత్రాలు, జ్ఞానం, ప్రార్థనల సమాహారం.

ప్రతి వేదానికి ప్రత్యేకమైన సంహిత ఉంటుంది.

2. బ్రాహ్మణాలు – యజ్ఞాలు ఎలా చేయాలి

3. ఆరణ్యకాలు – అడవిలో చేసే ధ్యాన పద్ధతులు

ఇదిగో వేదాలు – ఆరణ్యకాలు గురించి చాలా చిన్న, సింపుల్ BRIEF మీ స్కూల్ ప్రాజెక్ట్‌కు సరిపోయేలా:

ఆరణ్యకాలు (Aranyakas) వేదాల మూడవ భాగం.

"అరణ్యం" అంటే అడవి.

అడవుల్లో గురువులు శిష్యులకు బోధించిన ధ్యాన, తపస్సు సంబంధిత వేద జ్ఞానాన్ని ఆరణ్యకాలు అంటారు.

ఇవి యజ్ఞాల బాహ్య పద్ధతులకంటే, వాటి అంతరార్థం, ధ్యానం, ఆత్మజ్ఞానం గురించి చెప్పే గ్రంథాలు.

ప్రతి వేదానికి ప్రత్యేకమైన ఆరణ్యకాలు ఉన్నాయి—

ఉదా: ఐతరేయ ఆరణ్యకం (ఋగ్వేదం), తైత్తిరీయ ఆరణ్యకం (యజుర్వేదం).

సంహితలు మరియు బ్రాహ్మణాల తర్వాత, ఆరణ్యకాలు ధ్యానం మరియు తత్వశాస్త్రానికి సేతగా పనిచేస్తాయి.

4. ఉపనిషత్తులు – తాత్విక జ్ఞానం

ఇందులో రెండవ భాగం బ్రాహ్మణాలు.

2. బ్రాహ్మణాలు అంటే ఏమిటి?

వేద మంత్రాలను ఎలా ఉపయోగించాలి అని చెప్పే గ్రంథాలు

ముఖ్యంగా యజ్ఞాలు, హోమాలు, పూజా విధులను వివరించేవి

యాజులు (పూజారులు) పాటించాల్సిన నియమాలు ఇందులో ఉంటాయి

👉 ఉపయోగం:

యజ్ఞం చేసే సమయంలో ఏ మంత్రం ఎప్పుడు ఉచ్చరించాలి

ఏ పదార్థం అగ్నికి అర్పించాలి

ఏమి ఫలితం వస్తుంది

ఇవి అన్నీ బ్రాహ్మణాలు చెబుతాయి.

3. ప్రతి వేదానికి ఉన్న బ్రాహ్మణాలు

1. ఋగ్వేదం

ఐతరేయ బ్రాహ్మణం

కౌషీతకీ బ్రాహ్మణం

2. యజుర్వేదం

శతపథ బ్రాహ్మణం (అత్యంత ప్రసిద్ధ)

తైత్తిరీయ బ్రాహ్మణం

3. సామవేదం

పంచవింశ బ్రాహ్మణం

జైమినీయ బ్రాహ్మణం

4. అథర్వవేదం

గోపథ బ్రాహ్మణం

4. బ్రాహ్మణాల లక్షణాలు

మంత్రాల ప్రాయోగిక అర్థం

యజ్ఞాలలో చేసే క్రతువులు

దేవతల కథలు

ధర్మ నియమాలు

అగ్నిహోత్ర, అశ్వమేథ, రాజసూయ వంటి యజ్ఞాల వివరణ

5. విద్యార్థులకు సింపుల్ ఉదాహరణ

ఉదాహరణకు మీరు “అగ్ని హోత్రం” అనే యజ్ఞం చేస్తారనుకోండి:

మంత్రం – సంహితలో ఉంటుంది

యజ్ఞం ఎలా చేయాలి – బ్రాహ్మణంలో ఉంటుంది

అంటే ఒకటి జ్ఞానం, రెండోది పద్ధతి.

సారాంశం (Conclusion)

వేదాలలోని మంత్రాలను సమాజంలో, యజ్ఞాల్లో ఎలా ఉపయోగించాలో వివరించే గ్రంథాలే బ్రాహ్మణాలు.

వీటి సహాయంతో వేదాలు ప్రాయోగికంగా ఉపయోగపడతాయి.

C19.ఇక్కడ భారతదేశం యొక్క పురాతన భాషలు

🟦 భారతదేశం పురాతన భాషలు – వివరంగా

భారతదేశంలో భాషల చరిత్ర ఎంతో పురాతనమైనది. వేదాల కాలం నుండి బౌద్ధ కాలం వరకు అనేక భాషలు అభివృద్ధి చెందాయి. ఇవి ప్రధానంగా రెండు విభాగాలు:

1. ఆర్య భాషలు (Indo-Aryan)

2. ద్రావిడ భాషలు (Dravidian)

ఇప్పుడు ప్రధాన పురాతన భాషలను ఒక్కోటి వివరంగా చూద్దాం.

1. సంస్కృతం (Sanskrit)

కాలం: వేద కాలం (సుమారు క్రీస్తుపూర్వం 1500 నుండి)

ప్రకృతి: ఆర్య భాష.

లక్షణాలు:

అత్యంత సిస్టమాటిక్, వ్యాకరణం పాణిని రాసిన “అష్టాధ్యాయి” ఆధారంగా.

వేదాలు, ఉపనిషత్తులు, రామాయణం, మహాభారతం వంటి గ్రంథాల భాష.

ప్రాముఖ్యం:

భారతీయ తత్వశాస్త్రం, వేదాంతం, యోగ, ఆయుర్వేదానికి మూల భాష.

2. పాలి (Pali)

కాలం: క్రీస్తుపూర్వం 5వ శతాబ్దం నుండి.

ప్రకృతి: ప్రజలు మాట్లాడే ప్రాకృత భాష.

లక్షణాలు:

బుద్ధుడు ఉపయోగించిన భాష.

థేరవాడ బౌద్ధ గ్రంథాలు (త్రిపిటకాలు) ఈ భాషలో రాయబడ్డాయి.

ప్రాముఖ్యం:

శ్రీలంక, మయన్మార్, థాయ్‌లాండ్ వంటి దేశాల్లో ఇప్పటికీ ధర్మభాష.

3. మగధీ (Magadhi Prakrit)

కాలం: క్రీస్తుపూర్వం 6వ శతాబ్దం నుండి.

ప్రకృతి: ప్రాకృత భాష.

లక్షణాలు:

మగధ రాజ్యంలో మాట్లాడిన భాష.

ఆధికంగా బౌద్ధులు, జైనులు ఈ భాషను ఉపయోగించారు.

ఆశోకుడి శాసనాలు చాలావరకు మగధీ ఆధారిత ప్రాకృతంలో ఉన్నాయి.

ప్రాముఖ్యం:

ఆధునిక భాషలైన బెంగాలీ, ఒరియా, అస్సామీ భాషలకు మూలం.

4. ప్రాకృతం (Prakrit)

కాలం: క్రీస్తుపూర్వం 3వ శతాబ్దం – క్రీస్తుశకం 6వ శతాబ్దం.

ప్రకృతి: సంస్కృతం నుండి వచ్చిన, ప్రజా భాషల సమూహం.

లక్షణాలు:

కఠినమైన సంస్కృత పదాలు సులభంగా మార్చుకుని మాట్లాడే భాష.

మహారాష్ట్ర, రాజస్థాన్, బీహార్ వంటి ప్రాంతాలలో వివిధ రకాల ప్రాకృతాలు.

రకాలు:

శౌరసేనీ

మగధీ

మహారాష్ట్రీ

అర్ధమాగధీ

ప్రాముఖ్యం:

జైన గ్రంథాలలో విస్తృతంగా ఉపయోగించారు.

అనేక ఆధునిక ఇండో-ఆర్య భాషలకు పునాది.

5. అర్ధమాగధీ (Ardhamagadhi)

ప్రకృతి: మగధీ ప్రాకృతం యొక్క ఒక రూపం.

లక్షణాలు:

జైన ధర్మ గురువులు ఉపయోగించిన భాష.

జైన అగమాలు ఈ భాషలో ఉన్నాయి.

ప్రాముఖ్యం:

జైన ధర్మ ప్రచారం ఈ భాష ద్వారా జరిగింది.

6. తమిళం (Tamil)

కాలం: కనీసం క్రీస్తుపూర్వం 5వ శతాబ్దం నుండి.

ప్రకృతి: ద్రావిడ భాష.

లక్షణాలు:

ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రాచీన & ఇంకా మాట్లాడే భాషలలో ఒకటి.

సంఘ సాహిత్యం, తిరుక్కురళ్ వంటి గ్రంథాలు ఈ భాషలో రాయబడ్డాయి.

ప్రాముఖ్యం:

భారతీయ ద్రావిడ సంస్కృతి, సాహిత్యం, సంగీతానికి ప్రాముఖ్య భాష.

7. బ్రాహ్మీ లిపి (Brahmi Script)

(భాష కాదు, కాని భారతదేశంలోని పురాతన లిపి)

కాలం: క్రీస్తుపూర్వం 3వ శతాబ్దం.

లక్షణాలు:

ఆశోక శాసనాలు ఈ లిపిలో రాయబడ్డాయి.

అన్ని ఆధునిక భారతీయ లిపుల (తెలుగు, హిందీ, కన్నడ, బెంగాలీ మొదలైనవి) కి మూల లిపి.

✔️ సారాంశం

భారతదేశం ప్రధాన పురాతన భాషలు:

సంస్కృతం, పాలి, మగధీ, ప్రాకృతం, అర్ధమాగధీ, తమిళం

అలాగే బ్రాహ్మీ అన్ని భారతీయ లిపులకి మూలం.

C18.బుద్ధుడి కాలంలో కులవ్యవస్థ

1. Society in Buddha’s time

బుద్ధుడి కాలంలో సమాజం

In ancient India, society was divided into four castes:

భారతదేశంలో సమాజం నాలుగు కులాలుగా విభజించబడింది:

1. Brahmins – priests, scholars

బ్రాహ్మణులు – పూజారి, పండితులు

2. Kshatriyas – kings, warriors

క్షత్రియులు – రాజులు, యోధులు

3. Vaishyas – merchants, farmers

వైశ్యులు – వ్యాపారులు, రైతులు

4. Shudras – servants, labourers

శూద్రులు – సేవకులు, కూలీలు

Untouchables (చండాలులు) కూడా ఉండేవారు, అత్యంత తక్కువగానే చూడబడేవారు.

2. Buddha’s view on caste

కులవ్యవస్థపై బుద్ధుడి అభిప్రాయం

Buddha strongly opposed caste discrimination.

బుద్ధుడు కులవివక్షను తీవ్రంగా వ్యతిరేకించాడు.

✔ “A person becomes noble by actions, not by birth.”

✔ “మనిషి జన్మతో కాదు – గుణాల వల్ల గొప్పవాడవుతాడు.”

He accepted people from all castes into the Sangha.

అన్ని కులాల వారినీ సంగంలోకి తీసుకున్నాడు.

Examples:

Sunita (సునీత) – a low-caste sweeper who became a monk

Upali (ఉపాలి) – a barber who became a senior monk

3. Buddhism removed caste inside the Sangha

బౌద్ధ సంగంలో కులం ఉండేది కాదు

Equal respect to all

అందరికీ సమాన గౌరవం

Same rules, same food, same dress

అదే నియమాలు, అదే భోజనం, అదే వస్త్రం

No higher or lower

ఎవ్వరూ ఉన్నతులు – తక్కువలు కాదు

This was revolutionary equality at that time.

ఆ కాలంలో ఇది విప్లవాత్మక సమానత్వం.

4. Conclusion

సారాంశం

Caste existed in Buddha’s time.

But Buddha rejected caste and created an equal society.

బుద్ధుడి కాలంలో కులవ్యవస్థ బలంగా ఉండేది.

కానీ బుద్ధుడు కులాన్ని తిరస్కరించి సమ సమాజాన్ని ఏర్పరిచాడు.

01BA.చారిత్రిక గతిని నిర్దేశించిన తాత్వికులు

                  చారిత్రిక గతిని నిర్దేశించిన తాత్వికులు 

      1 సమాజం వసుదైకకుటుంబం నమూన. తాత్వికులు సమాజం తో మమేకమై వారి కాలచక్రపరిధిని దాటి ఆలోచించారు .  సమాజానికి నూతనమార్గాన్ని నిర్దేశించారు .

-Chinta Ramamohan

2."There are no facts, only interpretations."- Friedrich Nietzsche (1844-1900)

3.అజ్ఞానపు టంధయుగంలొ ఆకలిలొ,ఆవేశంలో తెలియని ఏ తీవ్రశక్తులో నడిపిస్తే నడిచి మనుష్యులు అంతా తమప్రయోజకత్వం తామేభువికధినాధులమని స్థాపించిన సామ్రాజ్యాలునిర్మించిన క్రుత్రిమ చట్టాలు ఇతరేతర శక్తులు లేస్తే పడిపోయెను పెకమేడలై పరస్పరం సంఘర్షించినశక్తులతో చరిత్ర పుట్టెను.

4.నేను సైతం ప్రపంచానికి సమిధనొక్కటి ఆహుతిచ్చాను

నేను సైతం విశ్వ వ్రుష్టికి అశృఉవొక్కటి ధారవోసాను

నేను సైతం భువన ఘోషకు వెర్రి గొంతుక విచ్చి మొసానూ -శ్రీ శ్రీ 

1.బుద్డుడు - (563 - 483 BCE) :

(గతి తార్కిక భౌతిక వాదం)

ప్రతీత్య సమోత్పదం 

2.సోక్రటీస్ (469 - 399 BCE)  నిన్నునీవు తెలుసుకో

(method of arriving at truth )

3.స్పొర్టకస్ - (71 BCE) తిరుగుబాటు 

 ( the first revolutionist in the history )

4.జీసస్ - మానవసంబంధాలు 

 ( human relations )

5.వేమన - (1650  రాయలసీమ ) భావవిప్లవం 

6.కారల్ మార్క్స్ - (1818 - 1883 ) కమ్యూనిజం 

(చారిత్రిక గతి తార్కిక భౌతిక వాదం)

7.ఫ్రౌయిడ్ - (1856 - 1939) మనోవిశ్లేషణ (psychoanalysis)

8.లెనిన్ - కమ్యూనిజం (1872 - 1924) పెట్టుబడిదారి విధానం యొక్క అంత్యదశ సామ్రాజ్యవాదం

(the last refuge of capitalisum is imperialisom )

9.స్టాలిన్ - కమ్యూనిజం (1879 -1953) రాజ్యరహిత సమాజం 

(The Legacy of Statelessness)

10.మావొ - (1893 - 1976) *కమ్యూనిజం

( సాంస్కృతిక విప్లవం )

 (cultural revolution)

తాత్వికుల భావాలు,భావజాలాలు వారిని మనమధ్య సజీవంగా ఉంచుతాయి.

చారిత్రక గతిని నిర్దేశించిన తాత్వికులు 

 1.బుద్ధుడు - (563 - 483 BC)

ప్రతిత్యసముత్పాద/పటిచ్చసముప్పద

కార్యకారణత్వం 

ఒక దాని కారణంగా మరొకటి జరగడం

(గతి తార్కిక భౌతిక వాదం) 

2.సోక్రటీస్ (469 - 399 BCE) 

నిన్నునీవు తెలుసుకో 

 (method of arriving at truth )

ఎరుక తో జీవితం సాగాలని తన జీవితాన్నే ఫణంగా పెట్టి చరిత్ర గతిని నిర్దేశించిన తాత్వికుడు 

3.స్పోర్టకస్ - (71 BC) తిరుగుబాటు 

అతను ఓడిపోయాడు చనిపొయాడు క్రీస్తు కి పూర్వమే పుట్టాడు గిట్టాడు . కానీ అతని పేరు చెప్తే దోపిడీదారులందరికీ బెదురు. ఎందుకా ? వారు శ్రామికవర్గాల జనాన్ని పందులకంటే హీనంగా చూస్తారు . కానీ ఆజనాలు ఉగ్రనరసింహులుగా మారి విజృంభించగలరన్న సత్యాన్ని చరిత్రలో మొదటిసారిగా చెప్పినవాడు స్పోర్టకస్.(రాచకొండ విశ్వనాధశాస్త్రి)

4.జీసస్ - మానవసంబంధాలు 

మాటలకు, ప్రభోదాలకు,నీతి సూక్తులకు చరిత్ర గతినే మార్చేంత బలం ఉంటుందా? తప్పక ఉంటుంది. అన్నది యేసుప్రభువు జీవితాన్నిబట్టి తెలుస్తుంది. ఒకరోజున శిష్యులంతా తగవులాడుకొంటున్నారు.తమలోఎవరు గొప్ప? అన్నది తేల్చుకోవాలన్న వాళ్ళ ప్రయాస .వాళ్ళని ప్రభువు తనవద్దకు పిలిచి మీలోగొప్పవాడుగా,నాయకుడుగా ఉండగోరువారు ముందు మంచి పరిచారకుడుగా ఉండాలి.నేనుకూడా ఈ లోకానికి పరిచారంచేయించుకోడానికి రాలేదు,పరిచర్య చేయడానికే వచ్చానని ప్రభోదిచాడు.

5.వేమన - (1650 రాయలసీమ )

(సామ్య వాద ) భావవిప్లవం 

తనకాలపు సామాజికనైనా చైతన్య దృష్టితో కవిత్వం చెప్పిన తొలి తెలుగు కవి వేమన్న. అదే దృష్టితో రచన చేస్తున్న ఈనాటి కవులు తమకన్నా పూర్వుల సంప్రదాయాన్ని తెలుసుకోవడం ఆరోగ్యకరమే గాక అవసరమని కూడా కోరుకుంటున్నాం. వెనకటి మంచిని జీర్ణించుకొని కొత్త పరిస్థితులను గుర్తించి ముందు చూపుతో రచనలు చేయటం ఈనాటి రచయితల కర్తవ్యం.

తన కాలాన్ని మించి కొన్ని విషయాల్లో ముందుకు చూడగలిగిన కవిగా వేమన్నను మనం గౌరవించాలి. 

విగ్రహారాధనను వ్యతిరేకించాడు. శైవ వైష్ణవ మతాలవారి ఆర్భాటాలను, వారి దురాచారాలను, మోసాలను బట్టబయలు చేశాడు. చిలుక పలుకుల చదువులను విమర్శించాడు. కాకులకు పిండాలు పెట్టటం వంటి మూర్ఖాచారాలను తీవ్రంగా ఖండించాడు. శ్రమశక్తిలోనే సర్వమూ ఉన్నది అనేంత నిశిత పరిశీలన చెయ్యగలిగిన వేమన్న మామూలు కవి, తనకాలపు ఛత్రంలో ఇమడని గొప్ప కవి.

వేమన్న రచనా మార్గంలో మూడు అంశాలు గుర్తించవచ్చు.

 1.ప్రజలభాషలో ప్రచారంగా ఉన్న పదాలను, మాండలికాలను ప్రయోగించి ప్రజలకు సన్నిహితమైన రచన చెయ్యటం. 2.చెప్పదలచుకున్న భావాన్ని తగిన విస్తీర్ణంలోనే క్లుప్తంగా చెప్పటం. 3.ఊహలోనుంచికాక జీవితం నుంచి ఉపమానాలను ఏరుకోవటం. కవితా దృక్పథం విషయంలో మాత్రమే కాక రచనా విధానంలో కూడా వేమన్న ఆదర్శం నుంచి ఈనాటి కవులు నేర్చుకోవలసింది చాలా ఉందని దృఢంగా భావిస్తున్నాం.- చేకూరి రామారావు 

6.కారల్ మార్క్స్ - (1818 - 1883) 

కమ్యూనిజం (చారిత్రిక గతి తార్కిక భౌతిక వాదం)

"తత్వవేత్తలు ప్రపంచాన్ని పరిపరి విధాల నిర్వచించారు. కావలసింది దాన్ని మార్చడం " .సోషలిస్టు విప్లవం తీసుకురాగలిగింది కార్మికవర్గం మాత్రమే.నడచిన చరిత్ర యావత్తు వర్గ పోరాటాల చరిత్రే.మానవాళిని దోపిడీనుండి విముక్తి చేసే కర్తవ్యానికి శ్రామికవర్గాన్ని సమాయత్తం చేయాలి ! పీడనను , ఆకలిమంటలను , యుధ్దాన్ని నిర్మూలించాలి .శతాబ్దాల క్రమంలో "పెట్టుబడి" ఎలాగుపడిందీ,పెంపొందిందీ కారల్ మార్క్స్వవర్ణించాడు. "నఖశిఖ పర్యంతం,దాని ప్రతి అణువు రుధిరంతో తడిసి " పుట్టిందన్నాడు .( దాస్ క్యాపిటల్ ) వ్యక్తిగత ఆస్తి ప్రసక్తిలేని సమాజంలో మాత్రమే దారిద్ర నిర్మూలన సాధ్యమని ఎంగెల్స్ సూత్రీకరించాడు.ఈనాటి పెట్టుబడిదారులు సమకూర్చుకున్న సంపదలు - బానిసలు యజమానులు లేదా ఫ్యూడల్ ప్రభువులు అర్ధబానిసల శ్రమను దోచుకొని గడించినదానికన్నా భిన్నమేంకాదు . ఈ రకరకాల దోపిడీల మధ్య వ్యత్యాసం తిఫలమివ్వకుండా శ్రమను కొల్లగొట్టే విధానంలో తేడా మాత్రమే .ఈనాటి బూర్జువా సమాజం లోగడ వున్న వాటికన్నా మెరుగైందేమీకాదు .అపార జనసందోహాన్ని అత్యల్పసంఖ్యాకులు దోచుకునేందుకు అవకాశమిస్తున్న మహా భీకర వ్యవస్థ ఇది.

7.ఫ్రౌయిడ్ - (1856 - 1939) మనోవిశ్లేషణ )

వ్యక్తుల ఆలోచనలు మరియు ఆచరణలపై మానసిక క్షోభ, సంఘర్షణలు, మరియు అసంతృప్తి ప్రభావం చూపుతాయని సూచించాడు.

స్వేచ్ఛ లో బాధ్యత ఉంటుంది

ఫ్రాయిడ్ ను చదవడమంటే మనల్ని మనం చదవడమే,ఫ్రాయిడ్ ను తెలుసుకోవడమంటే మన గురించి మనం తెలుసు కోవడమే.మన అంతరంగ సంఘర్షణ..ఫ్రాయిడ్,

ద్వందభావాల పెనుగులాట..ఫ్రాయిడ్

అస్పష్టాస్పష్ట కలల డికోడ్..ఫ్రాయిడ్,

అర్ధం కాని మన మనస్సు..ఫ్రాయిడ్ 

పురాణాల్లోంచి గాలించి సిగ్మండ్ అనే చక్రవర్తి పేరు పెట్టుకుందట వాళ్ళమ్మ.

భౌతికార్ధంలో అతడు చక్రవర్తి కాక పోయినా మనస్సు అనే మరో ప్రపంచాన్ని పాలించాడు.అన్వేషించాడు దాని లోతులు కనుక్కుని శిఖరం ఎత్తుకు

ఎదిగాడు. ఆస్ట్రియాకు చెందిన ఈసైక్రియాటిస్ట్ సైకో ఎనాలసిస్ అనే కొత్తదారి పరచి స్టడీస్ ఆఫ్ హిస్టిరియా

ది ఇంటర్ప్రిటేషన్ ఆఫ్ డ్రీమ్స్ 

ది ఇగో అండ్ ది ఇడ్  

త్రి ఎస్సేస్ ఆన్ది థియరీ ఆఫ్ సెక్సువాలిటి బియాండ్ ద ప్లెజర్ 

ప్రిన్సిపుల్ లాంటి పుస్తకాలను వెలువరించాడు

ప్రపంచాన్ని తీవ్రంగా ప్రభావితం చేసిన

వ్యక్తుల్లో ఒకడిగా చరిత్రకెక్కాడు

8.లెనిన్ - కమ్యూనిజం (1872 - 1924) పెట్టుబడిదారి విధానం యొక్క అంత్యదశ సామ్రాజ్యవాదం

లెనిన్ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధుడైన వ్లాదిమిర్ ఇల్యీచ్ ఉల్యొనోవ్ (ఆంగ్లం: Vladimir Ilyich Ulyanov, Lenin, Влади́мир Ильи́ч Улья́нов, vlʌˈdʲimʲɪr ɪˈlʲitɕ uˈlʲanəf, Ленин) 

(ఏప్రిల్ 22, 1870 – జనవరి 21, 1924), రష్యా విప్లవ నాయకుడు, కమ్యూనిస్ట్ రాజకీయ వేత్త. ఇతడు 1917లో జరిగిన అక్టోబర్ విప్లవం ప్రధాన నాయకుడు. రష్యన్ సోవియట్ సోషలిస్ట్ రిపబ్లిక్ లేదా 'బోల్షెవిస్ట్ రష్యా' దేశానికి మొదటి అధినేత. 1922వరకు ఆ పదవిలో కొనసాగాడు. కార్ల్ మార్క్స్ ప్రతిపాదించిన మార్క్సిజమ్‌కు ఇతడు కూర్చిన మార్పులతో కలిపి ఆ సిద్ధాంతాన్ని లెనినిజమ్ లేదా మార్క్స్సిజమ్-లెనినిజమ్ అని అంటారు.

9.స్టాలిన్ - కమ్యూనిజం (1879-1953) 

రాజ్యరహిత సమాజం

Stalin's Legacy of Statelessness)

Joseph Stalin

10.మావొ - (1893 - 1976) *కమ్యూనిజం

( సాంస్కృతిక విప్లవం )

చరిత్రను మలిచిన తాత్వికులు

1. బుద్ధుడు (Buddha – 563–483 BCE)

సారాంశం (Essence): ప్రతిత్యసముత్పాదం – కారణం ఉంటే ఫలితం వస్తుంది; అన్ని విషయాలు పరస్పరాధీనంగా ఉంటాయి.

మార్గం (Way): ధ్యానం, విచారణ ద్వారా స్వీయ అన్వేషణ చేసి, సత్యాన్ని గ్రహించాడు.

ఎరుక (Awareness): దుఃఖానికి మూలం అజ్ఞానం మరియు తృష్ణ.

2. సోక్రటీస్ (Socrates – 469–399 BCE)

సారాంశం (Essence): “నిన్ను నీవు తెలుసుకో.”

మార్గం (Way): ప్రశ్నలతో సత్యాన్వేషణ (Socratic Method).

ఎరుక (Awareness): జీవితం అంటే నిరంతరం నేర్చుకోవడం.

3. స్పార్టకస్ (Spartacus – ~71 BCE)

సారాంశం (Essence): అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా తిరుగుబాటు.

మార్గం (Way): దాసులను ఏకతాటిపైకి తెచ్చి, స్వేచ్ఛ కోసం పోరాడాడు.

ఎరుక (Awareness): సాధారణ ప్రజలు కూడా శక్తివంతులవుతారని చూపించాడు.

4. యేసు క్రీస్తు (Jesus Christ – ~4 BCE–30 CE)

సారాంశం (Essence): ప్రేమ, క్షమ, సేవ – ఇవే జీవితం యొక్క సారాం.

మార్గం (Way): ఉపమానాల ద్వారా బోధించి, తానే మాదిరిగా జీవించాడు.

ఎరుక (Awareness): సేవే daiవం – ఇతరులకు సేవ చేయడమే ఆధ్యాత్మికత.

లూకా 23:34

“తండ్రీ, వీరిని క్షమించుము; వీరు ఏం చేయుచున్నారో విరెరుగరు.”

5. వేమన (Vemana – ~1650, రాయలసీమ)

సారాంశం (Essence): bhava viplavam సామాజిక చైతన్యం, సమానత్వం, మూఢనమ్మకాలపై విమర్శ.

మార్గం (Way): సులభమైన భాషలో పద్యాల ద్వారా ప్రజలకు బోధించాడు.

ఎరుక (Awareness): శ్రమలోనే సత్యం ఉంది; ఆర్భాటం, కపటత్వం శూన్యం.

6. సిగ్మండ్ ఫ్రాయిడ్ (Sigmund Freud – 1856–1939)

సారాంశం (Essence): SEX LEADSLIFE ,మనిషి ప్రవర్తనలో అవచేతన ప్రభావం.

మార్గం (Way): స్వప్న విశ్లేషణ, మానసిక చికిత్స (Psychoanalysis).

ఎరుక (Awareness): ఇడ్–ఇగో–సూపర్ ఇగో మధ్య సమతుల్యతే వ్యక్తిత్వం.

7. కార్ల్ మార్క్స్ (Karl Marx – 1818–1883)

సారాంశం (Essence): శ్రమిక వర్గ పోరాటమే చరిత్ర 

మార్గం (Way): కాపిటలిజంపై విమర్శించి, సమానత్వ సమాజాన్ని ప్రతిపాదించాడు.

ఎరుక (Awareness): “ప్రపంచ కార్మికులారా, ఏకమవ్వండి!”

8. వ్లాదిమిర్ లెనిన్ (Vladimir Lenin – 1870–1924)

సారాంశం (Essence): మార్క్సిజాన్ని ఆచరణలో పెట్టిన విప్లవనాయకుడు.

మార్గం (Way): 1917 రష్యా విప్లవానికి నాయకత్వం వహించాడు.

ఎరుక (Awareness): కార్మిక–రైతుల ఏకత్వమే విప్లవానికి బలం.

9. జోసెఫ్ స్టాలిన్ (Joseph Stalin – 1878–1953)

సారాంశం (Essence): ఒక దేశంలో సోషలిజం – క్రమశిక్షణ, పారిశ్రామికీకరణ.

మార్గం (Way): Five-Year Plans, వ్యవసాయ సమీకరణ.

ఎరుక (Awareness): USSRను శక్తివంతమైన శక్తిగా మలిచాడు.

10. మావో జెడాంగ్ (Mao Zedong – 1893–1976)

సారాంశం (Essence): రైతులే విప్లవానికి ఆధారం.

మార్గం (Way): Long March, ప్రజా యుద్ధం.

ఎరుక (Awareness): “రాజకీయ శక్తి తుపాకీ నోటి నుండి పుడుతుంది.”

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

01BC.చారిత్రక గతిని నిర్దేశించిన తాత్వికులు బుద్ధుడు Ambedkar

 “The Buddha and His Dhamma” 

పుస్తకం Part 1 – Chapter 1: సిద్ధార్థుని జననం యొక్క తెలుగు సారాంశం:భాగం 1: సిద్ధార్థుని జననం (Chapter 1: Birth of Siddhartha)బోధిసత్త్వుడు గౌతముడు శాక్య వంశానికి చెందిన రాజ కుమారుడు. ఆయన తండ్రి శుద్ధోదనుడు కపిలవస్తు అనే రాజధానిలో శాక్య రాజుగా పాలించేవాడు. శుద్ధోదనుడు ఒక ధర్మాత్ముడిగా, ప్రజల సంక్షేమాన్ని కోరే ఓ మంచి పాలకుడిగా గుర్తించబడతాడు.శుద్ధోదనుడికి మహామాయా దేవి అనే రాణి ఉన్నది. ఆమెకు గర్భం వచ్చింది. గర్భధారణ సమయంలో ఆమె భర్త శుద్ధోదనుని ఇంటికి వెళ్లాలనే కోరిక కలిగింది. అలా ఆమె లుంబిని అనే ఉద్యానవనంలో విశ్రాంతి తీసుకుంటుండగా బోధిసత్త్వుడు జన్మించాడు.జననానికి సంబంధించిన కొన్ని విశిష్టతలు:సిద్ధార్థుడు మానవునిగా పుట్టాడు గాని, మహాపురుష లక్షణాలతో ఉన్నాడని బౌద్ధ గ్రంథాలు చెబుతాయి.పుట్టిన వెంటనే ఏడు అడుగులు వేసినాడని, “ఇహేష మే అంతిమ జన్మ(ఇది నా చివరి జన్మ) అన్నాడని పురాణాలు చెబుతాయి.అతని జన్మ సమయంలో ప్రకృతిలో అనేక శుభ సంకేతాలు కనిపించాయి.అనంతరం కుమారుని జననంతో శుద్ధోదనుడు ఆనందించగా, రాజ్యంలో సంతోష వాతావరణం ఏర్పడింది.ఆ బాలుడికి “సిద్ధార్థ” అని పేరు పెట్టబడింది. ఆ పేరు అర్థం “సాధించినవాడు” లేదా “సిద్ధుడు”.కొన్ని జ్యోతిష్కులు బాలుడి భవిష్యత్తును గూర్చి భవిష్యవాణి చేశారు – అతడు either మహానుభావుడైన చక్రవర్తి లేదా తపస్విగా మారి బుద్ధుడు అవుతాడని.ఇది Chapter 1 యొక్క ప్రధానాంశం. 

ఇక్కడ “The Buddha and His Dhamma” 

పుస్తకంలోని Part 1 – Chapter 2: సిద్ధార్థుని బాల్యం (Early Life of Siddhartha) యొక్క తెలుగు సారాంశం ఉంది:భాగం 1 – అధ్యాయం 2: సిద్ధార్థుని బాల్యంసిద్ధార్థుడు తన బాల్యాన్ని రాజకుమారునిగా గడిపాడు. శుద్ధోదనుడు అతని భవిష్యత్తును దృష్టిలో పెట్టుకొని అతనిని రాజుగా తయారు చేయాలని ఆశించాడు. అందుకే రాజకుమారునికి లైపు లోకంలోని బాధలు, తపనలు, వృద్ధాప్యం, మరణం వంటివి కనిపించకుండా చాలా జాగ్రత్తలు తీసుకున్నాడు.రాజకుమారునిగా సిద్ధార్థుడి జీవితం:ఆయన్ని మూడు శృంగారభవనాల్లో ఉంచారు – వసంత, గ్రీష్మ, శిశిర ఋతువుల కోసం ప్రత్యేక మేళానాలతో.రాజకుమారుని ప్రతి కోరికను తీర్చే విధంగా చుట్టూ సుఖాల వాతావరణం కల్పించారు.అతని చుట్టూ అందం, ఆనందం, సంగీతం, నాట్యం మరియు రాజసభ కళలు మాత్రమే ఉండేలా చూసారు.పాఠశాల విద్య:సిద్ధార్థుడు అన్ని విద్యలలో ఎంతో ప్రతిభ కనబరిచాడు. ముఖ్యంగా ధనుర్విద్య, రాజకీర్తి, నైతికతలో నిపుణుడయ్యాడు.బాల్యంలోనే అతని లోతైన ఆలోచనా శక్తి, దయా భావం, నిస్వార్థ జీవన పద్ధతి కనిపించేవి.కలలు – అంతఃచింతన:రాజసభలో పెరిగినప్పటికీ, సిద్ధార్థుడు లోపలి ప్రశ్నలు వెంబడించేవాడు — జీవితం ఎలాంటిది? మానవుని బాధలకు మూలం ఏమిటి?ఇది “The Buddha and His Dhamma” 

పుస్తకం నుండి Part 1 – Chapter 3: సిద్ధార్థుని వనవాసం (Siddhartha’s Renunciation) యొక్క తెలుగు సారాంశం:భాగం 1 – అధ్యాయం 3: సిద్ధార్థుని వనవాసం (సంయాసం)బాల్యానంతరం రాజవంశస్థుడిగా అన్ని సుఖాలు అనుభవించినప్పటికీ, సిద్ధార్థుని మనస్సు లోతుగా చింతించేది జీవితం యొక్క వాస్తవాన్ని. అతని జీవితంలో మూడు ముఖ్య సంఘటనలు అతనికి కొత్త దారిని చూపించాయి — ఇవే మూడు దృష్టాంతాలు:1. వృద్ధుడు – శరీర శక్తిలేని వృద్ధుడిని చూసి వృద్ధాప్యం గురించి ఆలోచించాడు.2. రోగి – బాధతో ఉన్న వ్యక్తిని చూసి, మనిషి దుఃఖం, వ్యాధి గురించి తెలుసుకున్నాడు.3. శవయాత్ర – మరణాన్ని చూసి జీవితం తాత్కాలికమని గ్రహించాడు.అలాగే, నాల్గవ దృష్టాంతంగా ఓ సంయాసిని చూశాడు — అతడు ప్రశాంతంగా ఉండటం అతనికి స్పూర్తిని కలిగించింది.సిద్ధార్థుని నిర్ణయం:ఈ సంఘటనలన్నిటి తర్వాత సిద్ధార్థుడు జీవిత మర్మం తెలుసుకోవాలని, సత్యాన్ని అన్వేషించాలని సంకల్పించుకున్నాడు.తన భార్య యశోధర మరియు కుమారుడు రాహూల్ ఉన్నప్పటికీ, వారికి ఎటువంటి అన్యాయం చేయకుండా, రాత్రివేళ స్నేహితుడు చన్నా సహాయంతో రాజభవనం విడిచి వనవాసం ఎంచుకున్నాడు.తన రాజకుశలాన్ని, వస్త్రధారణను త్యాగం చేసి, భిక్షాటన జీవితం ప్రారంభించాడు.ఆధ్యాత్మిక పథంలో ప్రవేశం:సిద్ధార్థుడు ఈ సమయంలో ఎన్నో గురువులను కలుసుకున్నాడు — వారి ధ్యాన పద్ధతులు, శాస్త్ర జ్ఞానాన్ని అధ్యయనం చేశాడు.కానీ ఏ విధానమూ అతనికి సంతృప్తి కలిగించలేదు. కేవలం శరీర శోషణ ద్వారా జ్ఞానం రాదు అని స్పష్టంగా గ్రహించాడు.ఈ అధ్యాయం సిద్ధార్థుడి జీవితం లో కొత్త మలుపు – విరక్తి నుండి ఆత్మోన్నతి దిశగా మొదలైన ప్రయాణంను వివరిస్తుంది.తర్వాతి అధ్యాయం Chapter 4: బోధి సాధన – Enlightenmentఇది “The Buddha and His Dhamma” పుస్తకం నుండి Part 1 – Chapter 4: బోధి సాధన (Enlightenment) యొక్క తెలుగు సారాంశం:భాగం 1 – అధ్యాయం 4: బోధి సాధన (సిద్ధార్థుని జ్ఞానోదయం)ఆధ్యాత్మిక శోధన:వనవాసం తరువాత సిద్ధార్థుడు ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో గాఢంగా తపస్సు చేశాడు.ఆయన మొదట గురువులైన ఆలార కలామా మరియు ఉద్దక రామపుట్ట ల వద్ద తపస్సు మరియు ధ్యానం నేర్చుకున్నాడు. కానీ వారు చూపిన మార్గం కూడా తృప్తిని ఇవ్వలేదు.కఠిన తపస్సు:తరువాత ఆయన శరీరాన్ని బలహీనపరచే అత్యంత కఠిన తపస్సు చేశాడు — రోజుకు ఒక్క ముద్ద తినడం, శరీరాన్ని శోషించుకోవడం వంటి సాధన.ఇది కూడా నిజమైన జ్ఞానాన్ని అందించలేదని గ్రహించి, ఆయన అతి తపస్సు వదిలి మధ్యమ మార్గం (Middle Path) అనే మార్గాన్ని ఎంచుకున్నాడు.సుజాత పాయసం ఘట్టం:అతి తపస్సు మానిన సిద్ధార్థుడికి గ్రామస్తురాలు సుజాత పాయసం ఇచ్చింది — ఇది ఆయన శరీర శక్తిని పునరుద్ధరించింది.దీనికి తరువాత ఆయన బోధి వృక్షం (బోధి చెట్టు) క్రింద ధ్యానానికి కూర్చొన్నాడు.బోధి సిద్ధి:ఆయన పలు దశల్లో ధ్యానం చేశాడు – మాయల స్వరూపాన్ని, శాశ్వతత్వం లేనితనాన్ని, చుట్టూ తిరుగుతున్న జన్మ మరణ చక్రాన్ని వివరంగా పరిశీలించాడు.చివరికి తృప్తి, జ్ఞానం మరియు సమ్యక్ దృష్టి లభించి, ఆయన బుద్ధుడు (జ్ఞానోదయాన్ని పొందినవాడు) అయ్యాడు.ఈ అధ్యాయం బుద్ధుడిగా సిద్ధార్థుడి మార్పును మరియు అన్వేషణలో అసలైన మార్గాన్ని కనుగొనడం వివరంగా తెలియజేస్తుంది.తరువాత అధ్యాయం Chapter 5: ధర్మప్రచారం ప్రారంభం (The Beginning of the Dhamma)ఇది “The Buddha and His Dhamma” 

పుస్తకం నుండి Part 1 – Chapter 5: ధర్మప్రచారం ప్రారంభం (The Beginning of the Dhamma) యొక్క తెలుగు సారాంశం:భాగం 1 – అధ్యాయం 5: ధర్మప్రచారం ప్రారంభంబుద్ధుడు జ్ఞానోదయం పొందిన తర్వాత, తన అనుభవాన్ని ఇతరులతో పంచుకోవాలా లేదా అనేది ఆయన ముందున్న పెద్ద ప్రశ్న.ప్రచారం పై ఆలోచన:మొదట బుద్ధుడు ధర్మాన్ని బోధించడానికి ఆసక్తి చూపలేదు. ఎందుకంటే:ఇది సూక్ష్మమైన తత్త్వం — అందరికీ అర్థం కాదు.మానవులు కోపం, మోహం, అజ్ఞానంతో నిండిపోయి ఉంటారు.కానీ బ్రహ్మ దేవుడు (Brahma Sahampati) ప్రత్యక్షమై, బుద్ధుని ప్రార్థించాడు:“ప్రభు! కొన్ని సత్పురుషులు ఉన్నారు – వారు ఆ ధర్మాన్ని అర్థం చేసుకోగలుగుతారు. మీ ధర్మం ప్రచారం చేయండి.”ప్రథమ బోధన (ధర్మచక్ర ప్రవర్తన):బుద్ధుడు ధర్మం బోధించడానికి ఇషిపటన (సారనాథ్) వద్దకు వెళ్లాడు.అక్కడ అయన ప్రాథమిక శిష్యులు అయిన పంచవర్గీయులను బోధించాడు.బుద్ధుడు చెప్పిన మొదటి బోధన:మధ్యమ మార్గం (Neither extreme indulgence nor extreme austerity)చతురార్య సత్యాలు (Four Noble Truths)అష్టాంగిక మార్గం (Eightfold Path)పంచవర్గీయుల మార్గదర్శనం:ఈ బోధన వినగానే ఆ ఐదుగురు సిద్ధార్థుని గురువుగా స్వీకరించారు.మొదటిగా ధర్మాన్ని అంగీకరించిన వారు అంజ్ఞ కొండన్న.అటు తరువాత వారు భిక్షువులుగా (సంఘంగా) మారారు.ఈ అధ్యాయం బుద్ధుడు తన ధర్మాన్ని మొదటిసారిగా ప్రపంచానికి వెల్లడించిన ఘట్టాన్ని వివరంగా తెలియజేస్తుంది — ఇది బౌద్ధ మతపు బీజరూపం అని చెప్పవచ్చు.తర్వాత అధ్యాయం 

Chapter 6: ధమ్మసంఘ ఏర్పడటం (Formation of the Sangha)భాగం 1: బుద్ధుడు – అధ్యాయము 6: మొదటి ఉపదేశంఈ అధ్యాయంలో, డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ బుద్ధుని మొదటి ఉపదేశం యొక్క ప్రాముఖ్యతను వివరించారు. ఇది బుద్ధుడు తన ఆధ్యాత్మిక సాధనలో పరిపూర్ణతను పొందిన తర్వాత సార్నాథ్ (వారణాసి దగ్గర) లోని ఏక దశలో ఉన్న ఐదు శిష్యులకు ఇచ్చిన ఉపదేశం.అధ్యాయంలోని ముఖ్యాంశాలు:

I. మొదటి ఉపదేశం ఇచ్చిన స్థలం:బుద్ధుడు జ్ఞానోదయాన్ని సాధించిన తర్వాత, జీవితంలోని దు:ఖం మరియు దాని స్వభావాన్ని అర్థం చేసుకున్నాడు. తన మొదటి ఉపదేశాన్ని బుద్ధుడు తన అన్వేషణలో భాగస్వామ్యులు అయిన ఐదు తపస్వులకు ఇచ్చాడు.ఈ ఉపదేశం ఇచ్చిన స్థలం సార్నాథ్ లోని జంతు వనములో జరిగింది, ఇది బౌద్ధ మత చరిత్రలో ఎంతో ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది.

II. మధ్య మార్గం (Madhyama Pratipad):బుద్ధుడు తన ఉపదేశంలో మధ్య మార్గం ను వెల్లడించాడు, ఇది విముక్తి సాధించడానికి కావలసిన మార్గం. ఆయన స్వయంగా, స్వధర్మం మరియు స్వ-వైద్యము అనే రెండు పరిమితులను అంగీకరించి, మానవుడు మితమైన మార్గాన్ని అనుసరించడం ఎంతో అవసరం అని తెలిపాడు.మధ్య మార్గం అంటే అధికత మరియు తక్కువతను మాన్యం చేసి, జ్ఞానం మరియు మెదడును ఆమోదించాలి.

III. నాలుగు ధర్మ సిద్ధాంతాలు (Chattari Ariya Saccani):బుద్ధుడు తన మొదటి ఉపదేశంలో నాలుగు ధర్మ సిద్ధాంతాలు ను ప్రవేశపెట్టాడు, ఇవి బౌద్ధ ధర్మం యొక్క ములసిద్ధాంతాలు.

1. ధర్మం యొక్క ధర్మం (Dukkha): జీవితంలో బాధ, పీడలు, మరియు మరణం వంటి బాధాకరమైన అనుభవాలు ఉంటాయి.

2. బాధ యొక్క కారణం (Samudaya): ఆత్మకోరికలు మరియు అనుసరణలతో, మానవులు బాధను సృష్టిస్తారు.

3. బాధ పరిష్కారం (Nirodha): బాధకు పరిష్కారం సాధించబడుతుంది.

4. పరిష్కారం మార్గం (Magga): ఆరేళ్ళ మార్గం ద్వారా సాధనను పొందడం.

IV. ఆరేళ్ళ మార్గం (Ariya Atthangika Magga):బుద్ధుడు, ఆరేళ్ళ మార్గం అనే మార్గాన్ని తెలిపాడు, ఇది ధర్మం, ఆచారాలు మరియు మానసిక సాధన ద్వారా సమాధానాన్ని చేరవలసిన మార్గం.ఆరేళ్ళ మార్గం యొక్క ఎంట్రీలు:

1. సరైన అవగాహన (Samma Ditthi)

2. సరైన ఆలోచన (Samma Sankappa)

3. సరైన మాట (Samma Vaca)

4. సరైన చర్య (Samma Kammanta)

5. సరైన జీవన విధానం (Samma Ajiva)

6. సరైన కృషి (Samma Vayama)

7. సరైన జ్ఞానం (Samma Sati)

8. సరైన ధ్యానం (Samma Samadhi)

V. మొదటి ఉపదేశం యొక్క ప్రాముఖ్యత:ఈ ఉపదేశం బౌద్ధ మతం యొక్క బునియాది క్రమాన్ని స్థాపించింది. ఇది బుద్ధుని బౌద్ధ మతాన్ని ప్రపంచంలో ప్రచారం చేయడంలో తొలి కఠినమైన మెట్టు.ఈ ఉపదేశం వ్యక్తిగత బాధకు పరిష్కారం సాధించడం, పరిగణన, జ్ఞానం, మరియు మానసిక నియంత్రణ ద్వారా విముక్తిని అందిస్తుంది.ఈ అధ్యాయం బుద్ధుని బౌద్ధ మతం యొక్క ప్రాథమిక సాధన మార్గాన్ని సూచిస్తుంది, ఇది జీవనోపకారం మరియు సాధనలో ప్రతి వ్యక్తికి సాధ్యం మరియు ప్రామాణిక మార్గం అవుతుంది.

01BB.చారిత్రక గతిని నిర్దేశించిన తాత్వికులు బుద్ధుడు

చారిత్రిక గతిని నిర్దేశించిన తాత్వికులు

1.బుద్దుడు - (563 - 483 BCE)

     గతి తార్కిక భౌతికవాదం 

సమాజం వసుదైకకుటుంబం నమూన. తాత్వికులు సమాజంతో మమేకమై వారి కాలచక్రపరిధిని దాటి ఆలోచించారు . సమాజానికి నూతనమార్గాన్ని నిర్దేశించారు 

అజ్ఞానపు టంధయుగంలొ ఆకలిలొ,ఆవేశంలో తెలియని ఏ తీవ్రశక్తులో నడిపిస్తే నడిచి మనుష్యులు అంతా తమప్రయోజకత్వం తామేభువికధినాధులమని స్థాపించిన సామ్రాజ్యాలునిర్మించిన క్రుత్రిమ చట్టాలు ఇతరత్రా శక్తులు లేస్తేనే పెకమేడలై పరస్పరం సంఘర్షించిన శక్తులతో చరిత్ర పుట్టింది. 

నేను సైతం ప్రపంచానgniకి సమిధనొక్కటి ఆహుతిచ్చాను

నేను సైతం విశ్వ వృష్టికి అశృవువొక్కటి ధారవోసాను

నేను సైతం భువన ఘోషకు వెర్రి గొంతుక viచ్చి మొసానూ) -శ్రీ శ్రీ 

తాత్వికుల భావాలు, భావజాలాలు కాల పరంపరలో మన మధ్య సజీవంగా ఉంటాయి. 

బుద్ధుడు (563 - 483 BCE)  

ప్రతిత్యసముత్పాద,

పటిచ్చసముప్పద

(కార్యకారణత్వం )

(ఒక దాని కారణంగా మరొకటి జరగడం)

తనకాలపు పరిస్తుతుల మానసిక సంఘర్షణ లోనుంచి స్వీయ సాక్షాత్కారం,స్వీయ ప్రభోదాన్ని పొందాడు. ప్రపంచానికి ఒక నూతన మార్గాన్ని నిర్దేశించాడు.

తన ముందు తరం యొక్క భావాలు భావజాలాల నుండి నూతన భావజాలాన్ని ప్రపంచానికి 

అందించి తరువాత తరాల తాత్వికులకు,తత్త్వవేత్తలకు మార్గం సుగమం చేయడమే కాకుండా తన ముందు, తర్వాత తరాల వారికీ వారధి గా నిలిచాడు.

బుద్ధుడి జీవిత కథ | Life of the Buddha

1. జననం మరియు శాక్య వంశం | Birth and Shakya Lineage

బుద్ధుడు (గౌతమ బుద్ధుడు) ఇ.సా.పూ. 563 లో లుంబినిలో జన్మించాడు. ఆయన తండ్రి శుద్ధోదనుడు శాక్యుల రాజు. తల్లి మాయాదేవి, జననానికి కొన్ని రోజులకు ముందు మరణించింది.

2. బాల్యం మరియు రాజభవనం | Childhood and Palace Life

బాల్యంలో బుద్ధుడు రాజభవనంలోనే జీవించాడు. బయటి ప్రపంచం యొక్క బాధలు, వేదనలు తెలియకుండా ఉంచబడ్డాడు.

3. నాలుగు దృశ్యాలు | Four Sights

ఒక రోజు బయటికి వెళ్ళి బుద్ధుడు నాలుగు దృశ్యాలను చూశాడు: వృద్ధుడు, అనారోగ్యంతో బాధపడే వ్యక్తి, మృతదేహం, తపస్వి. ఇవి జీవిత నిస్సారతను తెలియజేశాయి.

4. రాజభవనాన్ని విడిచిపెట్టు | Great Renunciation

29వ ఏట తన భార్య యశోదర మరియు కుమారుడు రాహులను వదిలి బుద్ధుడు రాజభవనాన్ని విడిచాడు.

5. తపస్సు మరియు ధ్యానం | Austerity and Meditation

ఆరేళ్లు తపస్సు చేసిన తర్వాత మాధ్యమ మార్గాన్ని అనుసరించవలసిన అవసరం బుద్ధుడు గ్రహించాడు.

6. బోధి సాధన | Enlightenment

బోధ్ గయలో బోధి వృక్షం కింద ధ్యానం చేసి 35వ ఏట బుద్ధుడయ్యాడు.

7. తొలి బోధన | First Sermon

సార్నాథ్ వద్ద తన తొలి బోధన ఇచ్చాడు — ధర్మచక్ర ప్రవర్తనం.

8. జీవితాంతం మరియు పరినిర్వాణం | Final Days and Parinirvana

80 ఏళ్ల వయస్సులో బుద్ధుడు కుశీనగరంలో పరినిర్వాణాన్ని పొందాడు.

9. ధర్మ పరంపర | Legacy of Teachings

బుద్ధుడు బోధించిన ధర్మం ప్రపంచమంతటా వ్యాపించింది. బుద్ధం, ధమ్మం, సంఘం అనే త్రిరత్నాలు బౌద్ధమతానికి కేంద్ర బిందువులయ్యాయి.

బౌద్ధం తాత్విక చింతన –  

Buddhist Philosophical Thought

1. బుద్ధుని ముఖ్య సిద్ధాంతాలు – Key Doctrines of the Buddha

అనిత్యత: అన్నీ మారిపోతాయి. (Impermanence: All things will change.)

అనాత్మ: శాశ్వత ఆత్మ లేదు. 

(No permanent soul/self)

ప్రతిత్యసముత్పాదం: ప్రతి కార్యానికి కారణం. (Dependent Origination: Every effect has a cause.)

2. త్రిరత్నాలు – Three Jewels

బుద్ధం శరణం గచ్చామి: బుద్ధుని ఆశ్రయం. 

(I take refuge in the Buddha)

ధమ్మం శరణం గచ్చామి: ధర్మాన్ని ఆశ్రయం. (I take refuge in the Dhamma – teachings.)

సంఘం శరణం గచ్చామి: బిక్షు సంఘాన్ని ఆశ్రయం. (I take refuge in the Sangha – monastic community.)

3. నాలుగు సత్యాలు 

Four Noble Truths

దుఃఖం: జీవితం బాధలతో నిండిపోతుంది. (Suffering exists in life.)

కారణం: మన కోరికలే బాధలకు మూలం. (Desire is the cause of suffering.)

పరిష్కారం: కోరికలు లేకుండా చేస్తే బాధ ఉండదు. 

(Elimination of desire leads to end of suffering.)

మార్గం: అష్టాంగ మార్గం ద్వారా విముక్తి. (Freedom is attained through the Eightfold Path.)

4. పంచశీల సూత్రాలు – Five Precepts

హింస చేయకూడదు. (Do not harm living beings.)

దొంగతనం చేయకూడదు. (Do not steal.)

అవాంఛిత లైంగిక ప్రవర్తన వదలాలి. (Avoid sexual misconduct.)

అబద్ధం చెప్పకూడదు. (Do not lie.)

మత్తు పదార్థాలు వాడకూడదు. (Avoid intoxicants.)

5. అష్టాంగ మార్గం – Eightfold Path

సమ్యక్ దృష్టి: సత్యం అవగాహన 

(Right View – Understanding truth)

సమ్యక్ సంకల్పం: సరైన సంకల్పం 

(Right Intention – Commitment to ethics and self-improvement)

సమ్యక్ వాక్కు: నిజమైన మాటలు 

(Right Speech – Avoiding lies and harm)

సమ్యక్ కర్మ: సద్గుణ చర్య 

(Right Action – Ethical conduct)

సమ్యక్ ఆజీవిక: ధర్మబద్ధ జీవనం 

(Right Livelihood – Honest living)

సమ్యక్ వ్యాయామం: మానసిక నియంత్రణ (Right Effort – Cultivating positive states)

సమ్యక్ స్మృతి: జాగ్రత్తగా జీవనం 

(Right Mindfulness – Awareness)

సమ్యక్ సమాధి: ధ్యాన ఏకాగ్రత 

(Right Concentration – Meditative focus)

6. దశ పారమితలు – Ten Perfections

దాన: దాతృత్వం (Generosity)

శీల: నైతికత (Morality)

ఖాంతి: సహనం (Patience)

వీర్యం: శ్రమ (Energy/Effort)

ధ్యానం: ధ్యాన అభ్యాసం (Meditation)

ప్రజ్ఞా: జ్ఞానం (Wisdom)

ఉపేక్షా: సమభావం (Equanimity)

సత్యం: సత్యవాదిత (Truthfulness)

ఆదిత్థాన: సంకల్ప బలం (Resolution)

మైత్రీ-కరుణ: ప్రేమ, దయ (Loving-kindness & Compassion)

అష్టాంగ మార్గం (Eightfold Path) ను బౌద్ధ గ్రంథాలు మూడు భాగాలుగా (3 భాగాలు) విభజిస్తాయి.

1. శీల (Sīla – నీతి / ఆచరణ)

సమ్మా వాచ (సరియైన మాట)

సమ్మా కమ్మంత (సరియైన క్రియ / ఆచరణ)

సమ్మా ఆజీవం (సరియైన జీవనోపాధి)

👉 ఇది నైతిక జీవనం, సమాజానికి హాని కలిగించని ప్రవర్తన.

2. సమాధి (Samādhi – ఏకాగ్రత / ధ్యానం)

సమ్మా వ్యాయామం (సరియైన ప్రయత్నం)

సమ్మా సతి (సరియైన స్మృతి / జాగ్రత్త)

సమ్మా సమాధి (సరియైన ధ్యానం / ఏకాగ్రత)

👉 ఇది మనస్సును నియంత్రించడం, ధ్యానం ద్వారా స్థిరత పొందడం.

3. ప్రజ్ఞ (Paññā – జ్ఞానం / బోధి)

సమ్మా దిట్ఠి (సరియైన దృష్టి)

సమ్మా సంకప్ప (సరియైన సంకల్పం)

👉 ఇది నిజమైన జ్ఞానం, దుఃఖం కారణాన్ని గ్రహించడం, విముక్తి మార్గాన్ని అర్థం చేసుకోవడం.

📌 కాబట్టి అష్టాంగ మార్గం ని మూడు శ్రేణులుగా ఇలా గుర్తుంచుకోవచ్చు:

శీల – సమాధి – ప్రజ్ఞ ✨

సమ్మా సతి (సరియైన స్మృతి / Right Mindfulness) అష్టాంగ మార్గంలోని సమాధి భాగం లోని ఒక ముఖ్యమైన సాధన.

అర్థం:

“స్మృతి” అంటే జాగ్రత్తగా గుర్తుంచుకోవడం, అవగాహనలో ఉండటం.

గతంలో మునిగిపోకుండా, భవిష్యత్తు ఆలోచనల్లో మునిగిపోకుండా, ప్రస్తుత క్షణంలో పూర్తి జాగ్రత్తగా ఉండటం.

**

బౌద్ధంలో సమ్మా సతి అంటే:

చతురసతి పఠ్ఠాన (Four Foundations of Mindfulness) మీద జాగ్రత్తగా అవగాహన కలిగించడం.

1. కాయానుపశ్యన – శరీరంపై స్మృతి

శ్వాసపై జాగ్రత్తగా దృష్టి పెట్టడం (ఆనాపాన సతి).

శరీర కదలికలు, నడక, కూర్చోవడం, తినడం మొదలైన వాటిని అవగాహనతో గమనించడం.

2. వేదనానుపశ్యన – అనుభూతులపై స్మృతి

సుఖం, దుఃఖం, తటస్థ భావనలను అవి వచ్చిన క్షణంలోనే గమనించడం.

3. చిత్తానుపశ్యన – మనస్సుపై స్మృతి

కోపం, లోభం, భయం, శాంతి వంటి మనోభావాలను అవి ఉన్నట్లుగానే గుర్తించడం.

4. ధమ్మానుపశ్యన – ధర్మంపై స్మృతి

ధర్మబోధనలను, నిజస్వరూపాన్ని అవగాహన చేయడం.

ఉపయోగం:

మనస్సు చెదరిపోకుండా, మాయలో పడకుండా ప్రస్తుతంలో నిలిపే శక్తి.

క్రమంగా శాంతి, ఏకాగ్రత, జ్ఞానం పెంపొందిస్తుంది.

నిర్వాణానికి దారితీసే బలమైన పునాది.

“సమ్మా సతి” అంటే మనం ఏమి చేస్తున్నామో, ఏమి ఆలోచిస్తున్నామో, ఏమి అనుభవిస్తున్నామో అవగాహనతో గమనించడం – అదే జాగ్రత్త జీవనం. 

భావన (మానవ సంబంధాలు మరియు మానవ వనరుల అభివృద్ధి)

01BD.చారిత్రక గతిని నిర్దేశించిన తాత్వికులు బుద్ధుడు బౌద్ధధర్మం కాలపరమైన

బౌద్ధధర్మం కాలపరమైన

బౌద్ధం ప్రారంభ కాలంబౌద్ధమతం స్థాపకుడు గౌతమ బుద్ధుడు. ఆయన సుమారు క్రీ.పూ. 563 నుండి క్రీ.పూ. 483 మధ్యకాలంలో జీవించాడని విశ్వసించబడుతుంది. అయితే ఆధునిక పరిశోధనల ప్రకారం ఈ తేదీలు క్రీ.పూ. 448 – క్రీ.పూ. 368 గా ఉండవచ్చునని కొంతమంది చరిత్రకారులు సూచిస్తున్నారు.బుద్ధుని బోధన కాలంబుద్ధుడు తన బోధన జీవితాన్ని సుమారు 45 సంవత్సరాలు కొనసాగించాడు. ఈ బోధనలు ప్రధానంగా బిహార్, ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రాంతాల్లో జరిగినవే.బౌద్ధ ధర్మ విస్తరణబౌద్ధం భారతదేశం నుండి ఇతర దేశాలకు విస్తరించడానికి ప్రధాన కారణం మౌర్య చక్రవర్తి అశోకుడు (క్రీ.పూ. 268 – క్రీ.పూ. 232). ఆయన బుద్ధమతాన్ని అంగీకరించి దాన్ని శ్రీలంక, నేపాల్, మధ్యాసియా, ఆఫ్ఘనిస్తాన్, చైనా తదితర దేశాలకు పంపించాడు.ప్రామాణిక వనరులు (Reliable Sources)1. బ్రిటానికా: Buddhism – Britannica2. వికీపీడియా (తెలుగు): బౌద్ధ మతం3. ఆసియా సొసైటీ: Origins of Buddhism – Asia Society4. హిస్టరీ డాట్ కాం: Buddhism – History.com

01BFడాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ బౌద్ధ రచనలు

 డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ గారు బౌద్ధమతంపై చేసిన ముఖ్య రచనలు మరియు వాటి తెలుగు అనువాదాల వివరాలు ఉన్నాయి:

1. బుద్ధుడు మరియు ఆయన ధర్మము

(తొలిగా ఇంగ్లీషులో: The Buddha and His Dhamma)

తెలుగు అనువాదం అందుబాటులో ఉంది.

ఈ గ్రంథం బుద్ధుని జీవిత చరిత్ర, ధర్మబోధలు మరియు సామాజిక విప్లవ దృక్పథంతో రాశారు.

అంబేద్కర్ గా😙😙రు బౌద్ధ ధర్మాన్ని తత్వబద్ధంగా, రీత్యర్థంగా, సామాజిక న్యాయం పరంగా వివరించారు.

ఇది ఆయన చివరి రచన మరియు 1957లో మరణానంతరం ప్రచురించబడింది.

2. బుద్ధుడు లేదా కార్ల్ మార్క్స్

(Buddha or Karl Marx)

బుద్ధుని తత్వాన్ని మార్క్సిస్టు సిద్ధాంతాలతో పోల్చి, బౌద్ధ ధర్మం శాంతియుత మార్గమని, మార్క్సిజం హింసాపూరిత మార్గమని వివరించారు.

ఈ రచనలో అంబేద్కర్ గారు బౌద్ధం సామాజిక సమానత్వాన్ని శాంతియుత మార్గంలో సాధించగలదని వివరణ ఇచ్చారు.

తెలుగు అనువాదం లభ్యం.

3. మతాంతరణ అవసరత

(Need for Religious Conversion)

“నేను హిందువు గా జన్మించాను, కాని హిందువు గా మరణించను” అన్న ప్రసిద్ధ నినాదానికి మూలం.

బౌద్ధ ధర్మ స్వీకరణ ఎందుకు అవసరమో, అది దళితుల విముక్తికి మార్గమని వివరించిన ప్రసంగాలు ఇందులో ఉన్నాయి.

4. భారతదేశంలో విప్లవం మరియు ప్రతివిప్లవం

(Revolution and Counter-Revolution in Ancient India)

ఈ గ్రంథంలో బౌద్ధ మతం సామాజిక విప్లవాన్ని ఎలా రేకెత్తించిందో, దానికి వ్యతిరేకంగా బ్రాహ్మణసనాతన ధర్మం ఎలా ప్రతిస్పందించిందో విశ్లేషించారు.

తెలుగులో భాగాలుగా లభ్యం.

పుస్తకాలను పొందడానికి వనరులు (Sources):

1. ఆంధ్రప్రదేశ్ / తెలంగాణ బౌద్ధ సంఘాలు – స్థానిక బౌద్ధ కేంద్రాలు లేదా మెడిటేషన్ సెంటర్లు

2. డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్ ఫౌండేషన్ – http://ambedkarfoundation.nic.in

3. నవాయన పబ్లిషింగ్ – Ambedkarite రచనల కోసం ప్రసిద్ధి పొందిన ప్రచురణ సంస్థ

4. Archive.org, Internet PDF Libraries – ఉచితంగా డౌన్లోడ్ చేసుకునే వెబ్‌సైట్లు

5. Amazon / Flipkart – తెలుగు అనువాద పుస్తకాలు కొనుగోలు చేసేందుకు

www:ambedkar.org

డా. బి.ఆర్. అంబేద్కర్ రాసిన “The Buddha and His Dhamma” గ్రంథం మొత్తం 8 భాగాలు (Parts), వాటిలోని 22 అధ్యాయాలు (Chapters) కలిగి ఉంటుంది. ఇది బౌద్ధ ధర్మంపై విపులంగా, లోతుగా విశ్లేషించిన ఒక ప్రముఖ గ్రంథం.

పుస్తకం భాగాల విభజన ఇలా ఉంటుంది:

1. Part I: Siddharth Gautama — How a Bodhisattva became the Buddha

2. Part II: Religion and Dhamma

3. Part III: What the Buddha Taught

4. Part IV: The Sangh

5. Part V: The Buddha and His Contemporaries

6. Part VI: The Wanderer’s Conversion

7. Part VII: Conversion of Women

8. Part VIII: The Buddha and the Future of His Religion

ఈ ప్రతి భాగంలో అనేక ఉపఅధ్యాయాలు ఉంటాయి, దాదాపుగా 150 పేజీలకు పైగా విషయవివరణ ఉంటుంది.

01BE.చారిత్రక గతిని నిర్దేశించిన తాత్వికులు బుద్ధుడు.బుద్ధుని బోధనలు

బుద్ధుని బోధనలు

బుద్ధుని బోధనలుబౌద్ధం ఎందుకు?బౌద్ధ ధర్మం ఉత్తమ మానవ జీవనానికి మార్గదర్శకమైంది. ఇది మన జీవిత లక్ష్య సాధనకూ, జీవిత పరమార్థాన్ని తెలుసుకునేందుకు కూడా ఉపకరిస్తుంది. శాంతిమయమైన, సత్యవంతమైన, దయా-కరుణలతో కూడిన జీవనాన్ని గడపడానికి బౌద్ధ తత్వశాస్త్రం బలమైన ఆధారంగా నిలుస్తుంది.బౌద్ధ తాత్విక మూలాలు

1. త్రిరత్నాలు (Three Jewels)బుద్ధం శరణం గచ్చామి – బుద్ధుని ఆశ్రయించటంధమ్మం శరణం గచ్చామి – ధర్మాన్ని ఆశ్రయించటంసంగం శరణం గచ్చామి – సంఘాన్ని ఆశ్రయించటం

2. ఆర్య సత్యాలు (Four Noble Truths)దుఃఖం ఉంది – జీవితం లో బాధలు సహజందుఃఖానికి కారణం తృష్ణ – కోరికల వల్లే దుఃఖంతృష్ణకు మూలం అవిద్య – అజ్ఞానం వల్ల తృష్ణ కలుగుతుందిఅవిద్యను తొలగించేది అష్టాంగ మార్గం

3. పంచశీల సూత్రాలు (Five Precepts)హింస చేయకూడదు – ప్రాణులను హానిచేయరాదుదొంగతనం చేయకూడదులైంగిక అశుద్ధత లేకుండా ఉండాలిఅబద్ధం చెప్పకూడదుమత్తు పదార్థాలు తీసుకోరాదు

4. అష్టాంగ మార్గం (Eightfold Path)సమ్యక్ దృష్టి – సత్యాన్ని గ్రహించడంసమ్యక్ సంకల్పం – మంచి సంకల్పాలు కలిగి ఉండటంసమ్యక్ వాక్కు – సత్యవాదనంసమ్యక్ కర్మ – ధర్మబద్ధ ప్రవర్తనసమ్యక్ ఆజీవిక – ధర్మబద్ధ జీవనోపాధిసమ్యక్ వ్యాయామం – కోరికల నియంత్రణసమ్యక్ స్మృతి – జాగ్రత్తగా జీవించటంసమ్యక్ సమాధి – ధ్యాన ఏకాగ్రత

5. దశ పారమితలు (Ten Perfections)దానం – దాతృత్వంశీలం – నైతికతఖాంతి – సహనంవీర్యం – శ్రమధ్యానం – ఏకాగ్రతప్రజ్ఞా – జ్ఞానంఉపేక్ష – సమభావంసత్యం – నిజాయితీఆదిత్థానం – సంకల్ప బలముమైత్రీ, కరుణ – ప్రేమ, దయఈ తత్వాలు మానవ జీవిత పరమార్థాన్ని గ్రహించేందుకు, శాంతియుత జీవితం గడపేందుకు మార్గంగా నిలుస్తాయి.

6. మధ్యమ మార్గం(Middle Way):అనుభవాల మధ్య సమతుల్యతను పాటించడం — ఇది భోగవిలాసం మరియు కఠినత మధ్య సమమార్గం.

7. త్రి లక్షణాలు(Three Marks of Existence):అనిత్యత (Anicca): అన్ని వస్తువులు మార్పునకు లోబడి ఉంటాయి.దుఃఖం (Dukkha): జీవితం అసంతృప్తితో నిండి ఉంది.అనాత్మ (Anatta): శాశ్వతమైన వ్యక్తిగత ఆత్మ లేదు.

01BG.చారిత్రక గతిని నిర్దేశించిన తాత్వికులు బుద్ధుడు Development of buddhism

Development of buddhism

Here are the sources in Telugu regarding the history and development of Buddhism:

1. పాలి కేనన్ (Tipitaka):పాలి కేనన్ అనేది బౌద్ధ ధర్మం యొక్క ప్రాథమిక గ్రంథ సంపుటి. ఇది బుద్ధుని ఉపదేశాలు మరియు మొదటి బౌద్ధ సంఘాల సమావేశాల వివరాలను కలిగి ఉంటుంది.

2. మహావంశ:మహావంశ అనేది శ్రీలంక యొక్క చరిత్రను వివరిస్తున్న గ్రంథం, ఇందులో బౌద్ధధర్మం పెరిగిన విధానం, ముఖ్యమైన సంఘాల సమావేశాలు మరియు ఆషోక మహారాజు ఆధ్వర్యంలో జరిగిన 3వ బౌద్ధ సమ్మేళనము గురించి వివరాలు ఉన్నాయి.

3. దీపవంశ:దీపవంశ కూడా ఒక ప్రాచీన చరిత్ర గ్రంథం, ఇందులో శ్రీలంకలో బౌద్ధ ధర్మం ఆరంభమైన కాలం గురించి వివరాలు ఇవ్వబడ్డాయి.

4. పండితుల పరిశోధన:రిచర్డ్ గాంబ్రిచ్: బౌద్ధ ధర్మంపై విశాలమైన పరిశోధన చేసిన ప్రముఖ పండితుడు. ఆయన “What the Buddha Taught” అనే గ్రంథంలో బుద్ధుని జీవితాన్ని మరియు బౌద్ధ ధర్మాన్ని విశదీకరించారు.వల్పోలా రహుల: శ్రీలంక బౌద్ధ మంత్రిగా, రహుల గారు “What the Buddha Taught” అనే గ్రంథంలో బౌద్ధ ధర్మాన్ని విస్తృతంగా వివరించారు.భిక్షు బోధి: పాలి కేనన్ పర్యవేక్షణలో ప్రముఖ పరిశోధకులు, ఆయన అనేక గ్రంథాలను అనువదించారు మరియు థెరావాద బౌద్ధం చరిత్రపై పరిశోధనలు చేశారు.జాన్ ఎస్. స్ట్రాంగ్: ఆయన బౌద్ధం యొక్క ఆఫ్రికా మరియు ఆసియా వ్యాప్తి పై పరిశోధనలు చేసారు.

5. తిబెటన్ బౌద్ధ కేనన్:తిబెటన్ బౌద్ధ కేనన్ మహాయాన మరియు వజ్రయాన బౌద్ధం అభివృద్ధి పై ముఖ్యమైన గ్రంథాలు అందిస్తుంది.

6. బౌద్ధ సమ్మేళనాల చరిత్ర:“A History of Buddhism in India” (బౌద్ధం భారతదేశంలో) – A.K. నారాయణ్.“The Buddhist Councils and Their Impact” (బౌద్ధ సమ్మేళనాలు మరియు వాటి ప్రభావం) – S.R. గోయల్.ఈ గ్రంథాలు, పండితుల పరిశోధనల ద్వారా బౌద్ధ ధర్మం మరియు బుద్ధుని జీవితాన్ని, బౌద్ధ సమ్మేళనాలు మరియు ఆషోక మహారాజు పరిపాలనలో బౌద్ధం వ్యాప్తి గురించి వివరంగా తెలియచేస్తాయి.

01BH చారిత్రక గతిని నిర్దేశించిన తాత్వికులు బుద్ధుడుక్రీపూ 600 నుండి క్రీశ 600 వరకు బౌద్ధ చరిత్ర యొక్క ముఖ్యమైన దశల సమగ్ర సమీక్ష

ఇది క్రీపూ 600 నుండి క్రీశ 600 వరకు బౌద్ధ చరిత్ర యొక్క ముఖ్యమైన దశల సమగ్ర సమీక్ష (తెలుగులో):

బౌద్ధ చరిత్ర: క్రీ.పూ. 600 – క్రీ.శ. 600

క్రీ.పూ. 600 – 400: బుద్ధుడి జీవితం మరియు బోధన

క్రీ.పూ. 563 (సుమారు) – సిద్ధార్థ గౌతముడు జననం (ప్రస్తుత నేపాల్‌లోని లుం‌బినిలో).

క్రీ.పూ. 528 – బోధి వృక్షం కింద బోధి (జ్ఞానోదయం) పొందాడు (బోధ్ గయలో).

ధర్మచక్ర ప్రవర్తన సూత్రం – తొలి బోధన సారనాథ్‌లో.

సంఘం స్థాపన – భిక్షు సంఘం ఏర్పాటైంది.

క్రీ.పూ. 483 – మహాపరినిర్వాణం – బుద్ధుడు కుశీనగరంలో పరమశాంతిని పొందాడు.


క్రీ.పూ. 400 – 250: ప్రాథమిక బౌద్ధ సంఘాలు, అభివృద్ధి

మొదటి బౌద్ధ సమ్మేళనం – రాజగృహలో మహాకశ్యపుని నేతృత్వంలో.

రెండవ బౌద్ధ సమ్మేళనం – వేశాళీలో; నియమాలపై విభేదాలు (థెరవాద – మహాసంఘిక వేర్పాటు).

అశోకుడు (క్రీ.పూ. 268 – 232) – కలింగ యుద్ధం తరువాత బౌద్ధుడయ్యాడు.

బౌద్ధమతాన్ని భారతదేశం, శ్రీలంక, మధ్యాసియా తదితర ప్రాంతాలకు వ్యాప్తి చేశాడు.

మూడవ బౌద్ధ సమ్మేళనం – పాటలీపుత్రలో, మోగళిపుత్త తిస్స సంస్థాపితుడు.


క్రీ.పూ. 250 – క్రీ.శ. 100: విస్తరణ, పాఠశాలల వృద్ధి

బౌద్ధం శ్రీలంక, మయన్మార్, థాయ్‌లాండ్ మరియు మధ్యాసియా వరకు విస్తరించింది.

18 కంటే ఎక్కువ బౌద్ధ పాఠశాలలు ఏర్పడ్డాయి (థెరవాద, మహాసంఘిక, సర్వాస్తివాద మొదలైనవి).

మొదటి బౌద్ధ గ్రంథాలు పాళి మరియు సంస్కృత భాషలలో రాయబడ్డాయి.

మహాయాన బౌద్ధం ప్రారంభం (క్రీ.పూ. 1వ శతాబ్దం) – బోధిసత్వ మార్గాన్ని ప్రధానంగా ఉంచిన సిద్ధాంతం.

క్రీ.శ. 100 – 600: మహాయాన అభివృద్ధి, ప్రపంచవ్యాప్త వ్యాప్తి

కుషాణ రాజులు – ముఖ్యంగా కనిష్కుడు (క్రీ.శ. 2వ శతాబ్దం) బౌద్ధాన్ని అతి పెద్దగా ప్రోత్సహించాడు.

నాల్గవ బౌద్ధ సమ్మేళనం – కశ్మీర్‌లో కుందలవనంలో.

బౌద్ధమతం:

సిల్క్ రోడ్ ద్వారా చైనాకి చేరింది.

చైనాలో సూత్రాల అనువాదం మొదలైంది.

బోధిధర్ముడు (క్రీ.శ. 5వ శతాబ్దం) చైనాకు వెళ్లాడు (జెన్ బౌద్ధానికి మూలం).

మహాయాన తత్వశాస్త్రం:

నాగార్జునుడు – మాధ్యమిక పాఠశాల స్థాపకుడు.

అసంగ, వసుబంధు – యోగాచార పాఠశాల స్థాపకులు.

గుప్త రాజవంశం కాలంలో (క్రీ.శ. 4వ–6వ శతాబ్దం) హిందూ పునరుత్థానం కారణంగా భారతదేశంలో బౌద్ధానికి గణనీయమైన క్షీణత ప్రారంభమైంది.

01BI.చారిత్రక గతిని నిర్దేశించిన తాత్వికులు బుద్ధుడు ప్రముఖ గ్రంథాలు

ప్రముఖ గ్రంథాలు

ఇక్కడ బౌద్ధ ధర్మానికి సంబంధించి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రాచీనంగా గుర్తించబడిన ప్రముఖ గ్రంథాలు మరియు వాటి తెలుగు వివరణలు ఇవ్వబడుతున్నాయి:

1. త్రిపిటకాలు (Tripiṭaka / Tipiṭaka)

భాషలు: పాళి, సంస్కృతం

భాగాలు:

వినయ పిటకం – సన్యాసుల నియమాలు

సుత్త పిటకం – బుద్ధుని ఉపదేశాలు

అభిధమ్మ పిటకం – తాత్విక మరియు మానసిక విశ్లేషణ


లిపి: మొదట వచన రూపంలో, తరువాత 1వ శతాబ్దం BCEలో శ్రీలంకలో రాయబడింది

తెలుగు అనువాదం: భాగాలుగా లభ్యం (ఉదా: తెలంగాణ రాష్ట్ర బౌద్ధ సంఘాలు ప్రచురణలు)

2. ధమ్మపదము (Dhammapada)

భాష: పాళి

వివరణ: బుద్ధుని సూక్తులు – ధర్మ, నీతి, మోక్ష మార్గం పై

తెలుగు లో: అనేక అనువాదాలు లభ్యం – టి.ఎల్.వాసువగురి, బుద్ధవిజ్ఞాన సమితి వారు చేసినవి ప్రసిద్ధం

3. జాతక కథలు (Jātaka Tales)

భాష: పాళి

వివరణ: బుద్ధుని పూర్వ జన్మల కథలు – నీతి మరియు ధర్మోపదేశాలతో

తెలుగు లో: బౌద్ధ జాతక కథలు పేరుతో అనేక గ్రంథాలు లభ్యం

4. బుద్ధచరితము – ఆశ్వఘోషుడు

భాష: సంస్కృతం (కావ్య శైలి)

రచయిత: మహాకవి ఆశ్వఘోషుడు (1వ శతాబ్దం CE)

వివరణ: గౌత3మ బుద్ధుని జీవిత చరిత్రను కావ్య రూపంలో తెలిపిన గ్రంధం

తెలుగు అనువాదం: పుస్తకాలుగా లభ్యం (ఉదా: ఆంధ్ర బౌద్ధుల ప్రచురణలు)

5. లలితవిస్తర సూత్రం (Lalitavistara Sutra)

భాష: సంస్కృతం

వివరణ: బుద్ధుని జీవితాన్ని కవితాత్మకంగా వివరించే మహాయాన గ్రంథం

ప్రచారం: టిబెట్, చైనా, నెపాల్ మొదలైన దేశాల్లో

6. మిలింద పఞ్హా (Milinda Pañhā)

భాష: పాళి

వివరణ: గ్రీకు రాజు మెనాండర్ మరియు నాగసేన మధ్యం తాత్విక సంభాషణ

విషయాలు: పునర్జన్మ, నిర్వాణం, ఆత్మ లేకపోవడంపై చర్చ

తెలుగులో పొందుపరచిన పుస్తకాలు – సిఫార్సు చేసినవి:

1. “బుద్ధుని జీవిత గాధ” – రచన: డా. బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ (తెలుగు అనువాదం లభ్యం)

2. “బౌద్ధ ధర్మమునకు ముందుభాగము” – రామమూర్తి గారు రచించిన పుస్తకం

3. “ధమ్మపదము” – తెలుగు పద్యాలుగా

4. తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ బౌద్ధ సంఘాల ప్రచురణలు

01BJ.చారిత్రక గతిని నిర్దేశించిన తాత్వికులు బుద్ధుడు బౌద్ధ ధర్మంలో మండలులు కాలక్రమం

బౌద్ధ బౌద్ధ ధర్మంలో మండలులు కాలక్రమం

ధర్మంలో మండలులు అనేవి, బౌద్ధ సంస్కృతి, ఆచారాలు మరియు పద్ధతులను సమీక్షించే ముఖ్యమైన సమావేశాలు. ఈ మండలులు వివిధ కాలాలలో నిర్వహించబడ్డాయి, మరియు ఈ సమావేశాలు బౌద్ధ ధర్మాన్ని ప్రామాణికంగా నిర్ణయించడానికి మరియు అభివృద్ధి చేసేందుకు ఉపయోగపడినవి.

బౌద్ధ మండలుల పూర్తి క్రోనాలజీ:

1. 1వ మండలి (Council of Rajgir)

సంవత్సరం: క్రీ.పూ. 483

స్థలం: రాజగృహ (Rajgir)

సభ్యులు: 500 అర్హమైన ఆరియా అరహంతులు (Arahants)

ప్రధాన ఉద్దేశ్యం: బుద్ధుని బోధనలు (ధర్మం) సేకరించడం మరియు రికార్డు చేయడం. ఇది వినయ పitaka మరియు సూత్ర పitaka లను సేకరించి, బౌద్ధ ధర్మ శాస్త్రాలుగా రూపాంతరం చేయడం.

2. 2వ మండలి (Council of Vaisali)

సంవత్సరం: క్రీ.పూ. 383

స్థలం: వైశాలి (Vaisali)

సభ్యులు: 700 శ్రావకులు (Followers)

ప్రధాన ఉద్దేశ్యం: వాదనల్లో వచ్చిన వివాదాలను పరిష్కరించడం. అదేవిధంగా, సూత్ర పitakaపై మరికొన్ని విశ్లేషణలు మరియు సమీక్షలు.

3. 3వ మండలి (Council of Pataliputra)

సంవత్సరం: క్రీ.పూ. 250

స్థలం: పాటలిపుత్రం (Pataliputra)

సభ్యులు: అశోక రాజు ఆధ్వర్యంలో 1000+ సభ్యులు

ప్రధాన ఉద్దేశ్యం: ధర్మ శుద్ధికి సంబంధించిన వివిధ విభేదాలను పరిష్కరించడం, బౌద్ధ గ్రంథాలను ఒక స్థిరమైన శాస్త్రబద్ధ విధంగా వ్రాయడం.

4. 4వ మండలి (Council of Kashmir)

సంవత్సరం: క్రీ.శ. 1వ శతాబ్దం

స్థలం: కాశ్మీర్

సభ్యులు: మునుపటి సూత్రాలపై మరిన్ని వివరణలు.

ప్రధాన ఉద్దేశ్యం: బౌద్ధ ధర్మానికి సంబంధించి మరిన్ని వ్యాఖ్యానాలు చేయడం.

5. 5వ మండలి (Council of Burma)

సంవత్సరం: 1871

స్థలం: మయన్మార్ (Burma)

సభ్యులు: 2500+ బౌద్ధ పురోహితులు

ప్రధాన ఉద్దేశ్యం: బుద్ధ ధర్మాన్ని శుద్ధీకరించడం, మరిన్ని త్రిపిటకలను రికార్డు చేయడం.

6. 6వ మండలి (World Buddhist Congress)

సంవత్సరం: 1954–56

స్థలం: యాంగాన్, మయన్మార్

సభ్యులు: ప్రపంచవ్యాప్తంగా నుండి బౌద్ధుల అధికారం

ప్రధాన ఉద్దేశ్యం: బౌద్ధ ధర్మాన్ని ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రేరేపించడం, ముఖ్యంగా థెరవాడ బౌద్ధాన్ని ఉద్ధరించడం.

ఈ మండలులు బౌద్ధ ధర్మానికి సంబంధించిన ప్రాముఖ్యతను మరియు శుద్ధతను నిర్ధారించాయి. ప్రతి మండలి తమ సమయానికి సరిపోయే సాంకేతికత మరియు ప్రామాణికతతో అంగీకారాలను సాధించింది.

01BK.చారిత్రక గతిని నిర్దేశించిన తాత్వికులు బుద్ధుడు బౌద్ధ ధర్మంలో పా రమితలు (Pāramitā)

ధర్మంలో పారమితలు (Pāramitā)

అనేవి ఆధ్యాత్మిక పరిపక్వతను సాధించడానికి బోధిసత్వులు అభ్యసించే సద్గుణాలు.  

ఇవి మోక్ష సాధనలో కీలకమైన మార్గదర్శకాలు.మాహాయాన బౌద్ధంలో ఆరు పారమితలు:

1. దానం (Dāna Pāramitā) – ఉపకారం, దాతృత్వం.

2. శీలం (Śīla Pāramitā) – నైతికత, సద్ఆచారం.

3. క్షాంతి (Kṣānti Pāramitā) – ధైర్యం, సహనశీలత.

4. వీర్యం (Vīrya Pāramitā) – ప్రయత్నం, శ్రమ.

5. ధ్యానం (Dhyāna Pāramitā) – ధ్యానం, ఏకాగ్రత.

6. ప్రజ్ఞా (Prajñā Pāramitā) – జ్ఞానం, వివేకం.ఈ ఆరు పారమితలు బోధిసత్వ మార్గంలో ముఖ్యమైనవి.

థెరవాద బౌద్ధంలో పది పారమితలు:

1. దానం (Dāna) – దాతృత్వం.

2. శీలం (Sīla) – నైతికత.

3. నెక్కమ్మ (Nekkhamma) – త్యాగం.

4. పఞ్ఞా (Paññā) – జ్ఞానం.

5. విరియ (Viriya) – శ్రమ.

6. ఖంతి (Khanti) – సహనం.

7. సచ్చ (Sacca) – సత్యం.

8. అధిత్ఠాన (Adhiṭṭhāna) – దృఢ సంకల్పం.

9. మెత్తా (Mettā) – ప్రేమ.

10. ఉపెక్క్ఖా (Upekkhā) – సమత.

ఈ పది పారమితలు థెరవాద బౌద్ధ సంప్రదాయంలో బోధిసత్వులు అభ్యసించే సద్గుణాలు.ఈ పారమితలు మన జీవితంలో దుఃఖాన్ని తగ్గించి, శాంతి మరియు మోక్షాన్ని సాధించడానికి మార్గదర్శకంగా ఉంటాయి.

01BL.చారిత్రక గతిని నిర్దేశించిన తాత్వికులు బుద్ధుడు.తక్షశిల

 తక్షశిల 5th century BCE.

Takshasila – The Ancient Seat of Learning

తక్షశిల – ప్రాచీన విద్యానగరి

Takshasila was a renowned ancient university city located in present-day Pakistan, near Rawalpindi.
తక్షశిల అనేది ప్రస్తుత పాకిస్తాన్‌లోని రావల్పిండి సమీపంలో ఉన్న ఒక ప్రసిద్ధ ప్రాచీన విశ్వవిద్యాలయ నగరం.

It flourished as a center of education and culture from around the 5th century BCE.
ఇది క్రీస్తుపూర్వం 5వ శతాబ్దం నుండి విద్యా మరియు సంస్కృతి కేంద్రంగా వికసించింది.

Fields of Study

విద్యా శాఖలు

Subjects taught included:
ఇక్కడ బోధించబడిన విషయాలు:

Vedas and Vedangas – వేదాలు మరియు వేదాంగాలు

Grammar (Panini’s Ashtadhyayi) – వ్యాకరణం (పాణినీ రాసిన అష్టాధ్యాయి)

Medicine and Surgery – వైద్యం మరియు శస్త్రచికిత్స

Politics and Economics (Kautilya’s Arthashastra) – రాజకీయాలు మరియు అర్థశాస్త్రం (కౌటిల్యుని అర్థశాస్త్రం)

Logic, Astronomy, Philosophy – తర్కం, ఖగోళ శాస్త్రం, తాత్వికత

Famous Teachers and Students

ప్రముఖ గురువులు మరియు శిష్యులు

Panini – Father of Sanskrit Grammar
పాణినీ – సంస్కృత వ్యాకరణ పితామహుడు

Chanakya (Kautilya) – Minister and thinker behind the Maurya Empire
చాణక్యుడు (కౌటిల్యుడు) – మౌర్య సామ్రాజ్య శిల్పి, ఆలోచనాత్మకుడు

Jivaka – Renowned ancient physician
జీవకుడు – ప్రసిద్ధ వైద్య శాస్త్రవేత్త

Cultural and Historical Importance

సాంస్కృతిక మరియు చారిత్రక ప్రాముఖ్యత

Takshasila played a major role in the spread of Buddhism.
తక్షశిల బౌద్ధ ధర్మ ప్రచారంలో ప్రధాన పాత్ర పోషించింది.

It was a melting pot of Indian, Persian, and Greco-Bactrian cultures.
ఇది భారతీయ, పర్షియన్ మరియు గ్రేకో-బాక్ట్రియన్ సంస్కృతుల సమ్మేళన స్థలమైంది.

Decline

పతనం

The city was destroyed by the Huns in the 5th century CE, ending its glory.
ఈ నగరం క్రీస్తు 5వ శతాబ్దంలో హుణుల దాడుల వల్ల ధ్వంసమై, ప్రసిద్ధిని కోల్పోయింది.

01BM.చారిత్రక గతిని నిర్దేశించిన తాత్వికులు బుద్ధుడు నలందా

నలందా:CE 427(154)

నాలందా — భారతదేశం. గర్వించదగ్గ ప్రాచీన విశ్వవిద్యాలయాలలో ఒకటి. ఇది బౌద్ధ విద్యా కేంద్రంగా మాత్రమే కాక, సార్వత్రిక విజ్ఞాన కేంద్రంగా కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది.నలందా విశ్వవిద్యాలయం ముఖ్యాంశాలు:స్థాపన: 5వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో (సుమారు 427 CE) కుమారగుప్తుడు (గుప్త సామ్రాజ్యం) కాలంలో స్థాపించబడినట్లు భావించబడుతుంది.స్థానం: ఇప్పటి బీహార్ రాష్ట్రంలోని నలందా జిల్లాలో ఉంది.బౌద్ధమతానికి కేంద్రం: మాహాయాన బౌద్ధమత బోధనకు ప్రముఖ కేంద్రంగా ఉన్న ఈ విశ్వవిద్యాలయంలో హీనయాన, వేదాంత, వైదిక విద్య, ఖగోళశాస్త్రం, వైద్యం వంటి అనేక విద్యల బోధన ఉండేది.ప్రఖ్యాత ఆచార్యులు: నాగార్జున, ధర్మపాల, శీలభద్ర, వసుబంధు వంటి గొప్ప బౌద్ధ పండితులు ఇక్కడ బోధన అందించారు.విద్యార్థులు: చైనా, టిబెట్, కొరియా, శ్రీలంక తదితర దేశాల నుంచి విద్యార్థులు వచ్చేవారు. హ్యూయెన్ సంగ్ (Xuanzang) అనే చైనీ బౌద్ధ యాత్రికుడు ఇక్కడే విద్యనభ్యసించాడు.గ్రంథాలయం: మూడు పెద్ద భవనాలలో ఉండే ప్రపంచప్రసిద్ధ గ్రంథాలయం — ధర్మగంజ. ఇందులో లక్షలాది పుస్తకాలు, హస్తప్రతులు ఉండేవి.

పతనం:12వ శతాబ్దంలో మహమ్మద్ బిన్ బఖ్తియార్ ఖల్జీ అనే ఆక్రమణదారుడు నాలందా విశ్వవిద్యాలయాన్ని ధ్వంసం చేశాడు. గ్రంథాలయాలను అగ్నికి ఆహుతి చేశాడు. అంటారు, ఆ గ్రంథాలయాల నుండి వచ్చే పొగ మూడు నెలలపాటు కనిపించిందని.ఆధునిక నలందా:2006లో భారత ప్రభుత్వం నలందా యూనివర్సిటీని పునర్ స్థాపించాలనే ప్రతిపాదన చేసింది. 2010లో దీనికి నూతన రూపం వచ్చి, ప్రస్తుతం నవీన నలందా విశ్వవిద్యాలయం కొనసాగుతోంది.

“ఆర్యభట్ట” అనే పేరు మనకు ఎక్కువగా గణితశాస్త్రం, ఖగోళశాస్త్రం సంబంధంలో వినిపిస్తుంది. 

ఇప్పుడు ఈ విషయాన్ని దశలవారీగా వివరంగా చూద్దాం 👇

1. ఆర్యభట్ట — గణిత, ఖగోళ శాస్త్రవేత్త (476 – సుమారు 550 CE)

ఇతడు ఎక్కువగా ప్రసిద్ధి పొందిన గణితజ్ఞుడు మరియు ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞుడు.

ఇతను “ఆర్యభటీయం” అనే ప్రఖ్యాత గ్రంథాన్ని రచించాడు.

సూర్యుడు, చంద్రుడు కదలికలు, గ్రహణాలు, పి (π) విలువ, శూన్యం (0) భావన మొదలైన విషయాలను మొదట సూత్ర రూపంలో వివరించాడు.

ఇతని జన్మ పాటలీపుత్రం (నేటి పట్నా) ప్రాంతంలోనిదని చెబుతారు.

ఇతడు బిక్షువుగా బౌద్ధ విద్యాసంస్థల్లో విద్యనభ్యసించిన గణితశాస్త్రజ్ఞుడు అనే ఆధారాలు ఉన్నాయి.

2. ఆర్యభట్ట లేదా ఆర్యభద్ర బిక్షువు – బౌద్ధ పరంపరలో

బౌద్ధ సాహిత్యంలో, “ఆర్యభద్ర, ఆర్యభట్ట, లేదా ఆర్యభట్ట మహాతేర” అనే పేర్లు కొన్ని గ్రంథాల్లో కనిపిస్తాయి.

(a) చీన (చైనా) మరియు తిబెత్తు స్రోత్రాల ఆధారంగా:

బౌద్ధ మఠ విద్యాపద్ధతుల్లో “ఆర్యభద్ర” అనే థేరుడు మహాయాన సూత్రాల అనువాదకుడిగా ప్రస్తావించబడ్డాడు.

ఆయన నాలందా మహావిహారంలో బోధించాడని చరిత్ర సూచిస్తుంది.

తిబెత్తు సాహిత్యంలో ఆయనను “Ārya-bhadra” లేదా “Ārya-bhata” అనే రూపంలో పేర్కొంటారు.

అందువల్ల బౌద్ధ వృత్తాంతంలో “ఆర్యభట్ట” అనే పేరు థేరవాద బిక్షువు లేదా మహాయాన పండితుడు రూపంలో కూడా దర్శనమిస్తుంది.

3. నాలందా విశ్వవిద్యాలయంతో సంబంధం

నాలందా విశ్వవిద్యాలయం బౌద్ధ విద్యకు కేంద్రబిందువుగా ఉండేది.

ఆ కాలంలో బౌద్ధ మఠ విద్యాలయాలలో గణితశాస్త్రం, ఖగోళశాస్త్రం, వైద్యశాస్త్రం కూడా బోధించబడేవి.

కాబట్టి, ఆర్యభట్ట అనే పేరు గల పండితుడు లేదా బిక్షువు నాలందా బౌద్ధ విద్యా వాతావరణంలో ఎదిగినట్టు స్పష్టమైన సాంస్కృతిక ఆధారం ఉంది.

4. బౌద్ధ ప్రభావం ఆర్యభట్ట శాస్త్రాలపై

ఆర్యభట్ట గ్రంథాలలో కూడా కొన్ని బౌద్ధ తాత్విక సంకేతాలు కనిపిస్తాయి —

అనిత్యత (impermanence) భావన ఆధారంగా కాలచక్ర గణన.

మధ్యమ మార్గం లాంటి సమతా సూత్రం గణిత సమీకరణాల్లో ప్రతిబింబం.

కాలచక్ర గ్రంథాలు (బౌద్ధ తంత్ర సూత్రాలు) తరువాతి కాలంలో ఆర్యభట్ట సిద్ధాంతాల ప్రభావాన్ని తీసుకున్నాయి.

 సారంగా చెప్పాలంటే:

 ఆర్యభట్ట గణితశాస్త్రజ్ఞుడు మాత్రమే కాకుండా, బౌద్ధ విద్యా సంస్కృతిలో పెరిగిన ఆచార్యుడు.

బౌద్ధ సాంప్రదాయ గ్రంథాల్లో కూడా “ఆర్యభద్ర” లేదా “ఆర్యభట్ట థేర” అనే రూపంలో ఆయన పేరు కనిపిస్తుంది.

కాబట్టి ఆయనను “బౌద్ధ బిక్షువు ఆర్యభట్ట” అని పిలవడం చారిత్రకంగా సార్థకం.

“ఆర్యభట్ట గణిత సిద్ధాంతాల్లో బౌద్ధ తత్త్వాల ప్రభావం ఎలా కనిపిస్తుంది?”

ఇది అర్థం చేసుకోవాలంటే మనం ముందుగా బౌద్ధ తత్వం ప్రధాన సూత్రాలను గుర్తించి, వాటి ప్రతిబింబాన్ని ఆర్యభట్ట సిద్ధాంతాల్లో ఎలా ప్రతిఫలించిందో దశలవారీగా చూద్దాం 👇

1️⃣ బౌద్ధ తత్వం యొక్క ప్రధాన సూత్రాలు

బౌద్ధ దర్శనంలో నాలుగు ముఖ్యమైన తాత్విక సూత్రాలు ఉన్నాయి —

వీటిలోనే ఆర్యభట్ట ఆలోచనల ప్రతిధ్వని మనం గమనించగలం:

1. అనిత్యత (Anicca) — అన్ని వస్తువులు నిరంతర మార్పులోనే ఉంటాయి.

2. పటిక్క సముప్పాదం (Paṭicca-samuppāda) — ప్రతి విషయం కారణ–ఫల సంబంధంతోనే ఉత్పన్నమవుతుంది.

3. మధ్యమ మార్గం (Majjhima Paṭipadā) — అతి ఎక్కువ లేదా అతి తక్కువ కాకుండా సమతా మార్గం.

4. శూన్యత (Śūnyatā) — అన్ని విషయాలు స్వతంత్ర సత్వంగా ఉండవు; పరస్పర ఆధారితముగా ఉన్నాయి.

ఇప్పుడు ఇవి ఆర్యభట్ట గణిత సిద్ధాంతాల్లో ఎలా ప్రతిఫలించాయో చూద్దాం 👇

2️⃣ “అనిత్యత” భావన — ఖగోళ చక్రాల రూపంలో

బుద్ధుడు అన్నట్లు “ప్రపంచం ఎప్పటికీ స్థిరంగా ఉండదు”.

ఆర్యభట్ట కూడా తన ఆర్యభటీయం గ్రంథంలో భూమి, గ్రహాలు, నక్షత్రాల కదలికను నిత్య పరిణామ చక్రంగా చూపించాడు:

 “భూమి స్వయంగా తిరుగుతుంది; నక్షత్రాలు కదులుతున్నట్టు కనిపిస్తాయి, కానీ నిజంగా అవి స్థిరం.”

ఇది బౌద్ధ “అనిత్యత” సిద్ధాంతానికి గణిత రూపం —

ప్రపంచం స్థిరం కాదు, ఎల్లప్పుడూ మార్పులో ఉంది.

3️⃣ “పటిక్క సముప్పాదం” — కారణ ఫల సిద్ధాంతం మరియు గణిత సూత్రాలు

బౌద్ధంలో చెప్పినట్లుగా,

 “ఏదైనా ఒక దానికీ కారణం లేకుండా ఉత్పన్నం కాదు.”

ఆర్యభట్ట కూడా ఇదే తత్వాన్ని తన గణిత పద్ధతిలో చూపాడు:

ప్రతి ఫలానికి ఒక కారణ సూత్రం (formula) ఉండాలి.

Sin, cos, π, సంఖ్యా నిబంధనలు అన్నీ కారణం–ఫల గమనంలో నడుస్తాయి.

ఉదాహరణకు: గ్రహణం అనేది దేవతా శక్తుల వల్ల కాదు, చంద్రుడు భూమి నీడలోకి వచ్చిన ఫలితంగా అని చెప్పాడు.

ఇది స్పష్టంగా బౌద్ధ causal reasoning (కారణత) తత్వానికి దగ్గరగా ఉంటుంది.

4️⃣ “మధ్యమ మార్గం” — గణిత సమతా భావం

బౌద్ధములో బుద్ధుడు చెప్పాడు:

 “మధ్యమ మార్గమే సత్యానికి దారి.”

ఆర్యభట్ట గణితంలో కూడా మధ్యస్థ విలువలు, సమతుల్య సూత్రాలు ప్రధానంగా ఉంటాయి.

ఆయన వృత్త పరిధి (π) ను “3.1416” సమీప విలువగా పేర్కొన్నాడు — అతి తక్కువ కాదు, అతి ఎక్కువ కాదు.

గణనల్లో “సమతా” (equilibrium) భావనతో పని చేశాడు.

ఇది “మధ్యమ మార్గం” తత్వానికి గణిత రూపం.

5️⃣ “శూన్యత (Śūnyatā)” — ‘శూన్యం (Zero)’ భావనగా పరిణామం

ఇది అత్యంత ముఖ్యమైన బౌద్ధ తత్త్వ ప్రభావం.

బౌద్ధ తత్వంలో “శూన్యత” అంటే “స్వతంత్ర సత్వం లేకపోవడం”, అంటే అన్ని విషయాలు పరస్పర సంబంధితమైనవని భావం.

ఆర్యభట్ట గణితంలో “శూన్యం (0)” అనే ఆలోచనను ప్రథమంగా ఉపయోగించాడు.

శూన్యం అనేది “ఏమీ లేదు” అనే కాకుండా, “సంబంధం లేని స్థానం” అనే తత్త్వార్థం.

ఇది బౌద్ధ శూన్యత భావనకు గణిత రూపం —

 “Nothingness as potential space.”

6️⃣ ఆర్యభట్ట సమయ చక్రం (Time cycles) — కాలచక్ర బౌద్ధ భావన

బౌద్ధ కాలచక్ర తంత్రంలో “సంసారం నిరంతర చక్రం” అని చెబుతారు.

ఆర్యభట్ట కూడా కాలాన్ని ఒక నిరంతర చక్రంగా వర్ణించాడు:

“యుగ చక్రాలు, గ్రహ చక్రాలు ఎప్పటికీ తిరుగుతూనే ఉంటాయి.”

 ఇది బౌద్ధ “సంసార చక్రం” సిద్ధాంతాన్ని శాస్త్రీయ రూపంలో వ్యక్తం చేసింది.

7️⃣ సారాంశ పట్టిక

బౌద్ధ తత్త్వం ఆర్యభట్ట సిద్ధాంతంలో ప్రతిబింబం

అనిత్యత భూమి తిరుగుదల, గ్రహ చలనం, నిరంతర మార్పు

పటిక్క సముప్పాదం కారణ-ఫల ఆధారిత గణిత సూత్రాలు

మధ్యమ మార్గం సమతా విలువలు, సమతుల్య సమీకరణాలు

శూన్యత ‘శూన్యం’ భావన, స్థాన గణన పద్ధతి

సంసార చక్రం కాల చక్రాలు, యుగ చక్రాలు, గణిత సమతుల్యం

8️⃣ ముగింపులో

 ఆర్యభట్ట గణితశాస్త్రం కేవలం సంఖ్యల సమాహారం కాదు;

అది బౌద్ధ తత్త్వాల శాస్త్రీయ రూపాంతరం.

ఆయన విశ్వాన్ని “నిత్య కదిలే, కారణ–ఫల చక్రంలో ఉన్న, శూన్యమయ సమతా వ్యవస్థ”గా చూశాడు.

అందుకే ఆయనను కొంతమంది పండితులు ఇలా వర్ణిస్తారు 👇

 “Āryabhata — The Buddhist Scientist of Ancient India.”