ఇది క్రీపూ 600 నుండి క్రీశ 600 వరకు బౌద్ధ చరిత్ర యొక్క ముఖ్యమైన దశల సమగ్ర సమీక్ష (తెలుగులో):
బౌద్ధ చరిత్ర: క్రీ.పూ. 600 – క్రీ.శ. 600
క్రీ.పూ. 600 – 400: బుద్ధుడి జీవితం మరియు బోధన
క్రీ.పూ. 563 (సుమారు) – సిద్ధార్థ గౌతముడు జననం (ప్రస్తుత నేపాల్లోని లుంబినిలో).
క్రీ.పూ. 528 – బోధి వృక్షం కింద బోధి (జ్ఞానోదయం) పొందాడు (బోధ్ గయలో).
ధర్మచక్ర ప్రవర్తన సూత్రం – తొలి బోధన సారనాథ్లో.
సంఘం స్థాపన – భిక్షు సంఘం ఏర్పాటైంది.
క్రీ.పూ. 483 – మహాపరినిర్వాణం – బుద్ధుడు కుశీనగరంలో పరమశాంతిని పొందాడు.
క్రీ.పూ. 400 – 250: ప్రాథమిక బౌద్ధ సంఘాలు, అభివృద్ధి
మొదటి బౌద్ధ సమ్మేళనం – రాజగృహలో మహాకశ్యపుని నేతృత్వంలో.
రెండవ బౌద్ధ సమ్మేళనం – వేశాళీలో; నియమాలపై విభేదాలు (థెరవాద – మహాసంఘిక వేర్పాటు).
అశోకుడు (క్రీ.పూ. 268 – 232) – కలింగ యుద్ధం తరువాత బౌద్ధుడయ్యాడు.
బౌద్ధమతాన్ని భారతదేశం, శ్రీలంక, మధ్యాసియా తదితర ప్రాంతాలకు వ్యాప్తి చేశాడు.
మూడవ బౌద్ధ సమ్మేళనం – పాటలీపుత్రలో, మోగళిపుత్త తిస్స సంస్థాపితుడు.
క్రీ.పూ. 250 – క్రీ.శ. 100: విస్తరణ, పాఠశాలల వృద్ధి
బౌద్ధం శ్రీలంక, మయన్మార్, థాయ్లాండ్ మరియు మధ్యాసియా వరకు విస్తరించింది.
18 కంటే ఎక్కువ బౌద్ధ పాఠశాలలు ఏర్పడ్డాయి (థెరవాద, మహాసంఘిక, సర్వాస్తివాద మొదలైనవి).
మొదటి బౌద్ధ గ్రంథాలు పాళి మరియు సంస్కృత భాషలలో రాయబడ్డాయి.
మహాయాన బౌద్ధం ప్రారంభం (క్రీ.పూ. 1వ శతాబ్దం) – బోధిసత్వ మార్గాన్ని ప్రధానంగా ఉంచిన సిద్ధాంతం.
క్రీ.శ. 100 – 600: మహాయాన అభివృద్ధి, ప్రపంచవ్యాప్త వ్యాప్తి
కుషాణ రాజులు – ముఖ్యంగా కనిష్కుడు (క్రీ.శ. 2వ శతాబ్దం) బౌద్ధాన్ని అతి పెద్దగా ప్రోత్సహించాడు.
నాల్గవ బౌద్ధ సమ్మేళనం – కశ్మీర్లో కుందలవనంలో.
బౌద్ధమతం:
సిల్క్ రోడ్ ద్వారా చైనాకి చేరింది.
చైనాలో సూత్రాల అనువాదం మొదలైంది.
బోధిధర్ముడు (క్రీ.శ. 5వ శతాబ్దం) చైనాకు వెళ్లాడు (జెన్ బౌద్ధానికి మూలం).
మహాయాన తత్వశాస్త్రం:
నాగార్జునుడు – మాధ్యమిక పాఠశాల స్థాపకుడు.
అసంగ, వసుబంధు – యోగాచార పాఠశాల స్థాపకులు.
గుప్త రాజవంశం కాలంలో (క్రీ.శ. 4వ–6వ శతాబ్దం) హిందూ పునరుత్థానం కారణంగా భారతదేశంలో బౌద్ధానికి గణనీయమైన క్షీణత ప్రారంభమైంది.
