వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు
135. ధైర్యవంతుని దాతృత్వం
ధైర్యయుతునకితర ధనమైన నదురేమి?
దానమిచ్చునవుడే తనకు దక్కె
నెలమి మించు పనికినెవరేమి సేయుదు?
రడుగు దప్ప తప్పు పిడుగు వేమ.
తాత్పర్యం
దృఢసంకల్పం గలవాడు, ఆస్తి మరొకరిదని ఎందుకు సంకోచించాలి? దానిని దానం చేస్తే అది తనదే అయిపోతుంది కదా! అతనికి ఏమవుతుంది? పిడుగు పడినా అతని పాదాల వద్దే హానిలేకుండా పడిపోతుంది!
భావం
ఇది నిజంగా ఇతరుల ఆస్తిని దానం చేయమని చెప్పడం కాదు. ఇతరుల సొమ్ముతో దాతృత్వం ప్రదర్శించే కపట స్వభావాన్ని వ్యంగ్యంగా విమర్శించే సూక్తి. తనది కాని దానాన్ని దానం చేసి పేరు సంపాదించాలనుకునేవారిని ఎద్దేవా చేస్తూ, అలాంటి వారికి శిక్ష పడదన్నట్లుగా సమాజంలోని అన్యాయాన్ని కూడా సూచిస్తుంది.
౧౩౬. ధన సంపాదన కంటే ధన వినియోగం గొప్పది
ద్రోహబుద్ధినైన దొంగరికెమునైన,
సటలనైన సాహసముననైన,
సంపదాధికు చేత సాధించి ధనమును,
బడుగుకిచ్చి బాగుపడును వేమ.
తాత్పర్యం
దుష్ట మార్గాల ద్వారా అయినా, దొంగతనం ద్వారా అయినా, మోసం ద్వారా అయినా, లేదా అవివేకపూరిత కార్యాల ద్వారా అయినా సంపాదించిన ధనం ఎవరికైనా లభించి ఉండవచ్చు. అయినప్పటికీ, ఆ ధనంలో ఎక్కువ భాగాన్ని పేదలకు దానంగా ఇస్తే, అతడు కొంతవరకు శ్రేయస్సును పొందగలడు.
భావం
ఈ సూక్తి అన్యాయంగా సంపాదించమని ప్రోత్సహించడం కాదు. అక్రమంగా సంపాదించిన ధనం పాపఫలాన్నే ఇస్తుంది. అయితే, అలాంటి వ్యక్తి తన తప్పును గ్రహించి, ఆ ధనాన్ని పేదల సంక్షేమానికి వినియోగించి దాతృత్వం చూపితే, అతనిలో పశ్చాత్తాపం, సత్సంకల్పం వ్యక్తమవుతాయని సూచిస్తుంది. అయినప్పటికీ, ధర్మబద్ధంగా సంపాదించిన ధనమే నిజమైన శ్రేయస్సుకు మూలం అని ఈ సూక్తి అంతర్లీనంగా బోధిస్తుంది.
౧౩౭. గురుకృప లేక పరమార్థం తెలియదు
నరుడటు పరమాత్మ గురుని జేరినపుడ,
హస్తమందు మోక్ష మపుడె చూపు;
విరివి సంపదలను విర్రవీగిన జీవి,
పరమెరుగక యముని పాలు వేమ.
తాత్పర్యం
గురువు మార్గదర్శనం పొందినవారికి పరమాత్మ తత్వం స్పష్టమవుతుంది. సంపద, అధికారం, అహంకారంతో విర్రవీగే వ్యక్తి జీవిత సత్యాన్ని గ్రహించలేడు. ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం లేకపోతే సంపద కూడా మనిషిని రక్షించలేదని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.
౧౩౮. అనిత్యమైన సంసార బంధాలు
బిడ్డలను, సతులను, పేరైన చుట్టాల,
సంపదల, తనువుల జాల నమ్మి,
సంతపిల్లుచుండు క్షణభంగురములన్ని,
తెలియలేరదేమి దెల్ప వేమ.
తాత్పర్యం
పిల్లలు, భార్య, బంధువులు, సంపద, శరీరం — ఇవన్నీ అనిత్యమైనవే. వాటినే శాశ్వతమని భావించి మమకారంతో జీవించడం అవివేకం. జీవితంలోని ప్రతి వస్తువు మార్పుకు లోబడి ఉంటుందని గ్రహించినవాడే నిజమైన జ్ఞాని.
భావం
ఈ పద్యాలలో వేమన ధైర్యం, దాతృత్వం, సంపద యొక్క సద్వినియోగం, గురుభక్తి, ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం, మరియు సంసార బంధాల అనిత్యత గురించి బోధించాడు. ధనం కంటే ధర్మం గొప్పది; సంపద కంటే జ్ఞానం శ్రేష్ఠం; బంధాల కంటే ఆత్మసత్యం నిత్యమని తెలియజేశాడు.
