వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు
౧౬౨. పద్యము tatvika
శూద్రులందు బుట్టి, శూద్రుల దూషించి,
ద్విజులమనెడు పేరు నిజముఁజేసి,
మనసు నిల్పకున్న మరి శూద్రుడధముండు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
తాను శూద్ర కుటుంబంలో పుట్టి, అదే వర్గానికి చెందిన వారిని తక్కువగా చూసి, తాను బ్రాహ్మణుడినని చెప్పుకోవడం వల్ల ఎవరూ ఉన్నతులు కాలేరు. మనస్సును నియంత్రించుకోలేని వాడు నిజమైన అజ్ఞాని. జన్మకన్నా గుణమే గొప్పదని వేమన బోధిస్తున్నాడు.
౧౬౩. పద్యము tatvika
నొసలు బత్తుడయ్యె, నోరు తోడేలయ్యె,
మనసు భూతము వలె మలయగాను,
"శివుని గనియెన"న్న సిగ్గెట్లుగాదుకో!
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
నుదుటిపై బొట్లు పెట్టుకొని, నోటితో భక్తి మాటలు మాట్లాడినా, మనస్సు చెడు ఆలోచనలతో నిండి ఉంటే శివుడిని దర్శించానని చెప్పడం సిగ్గుచేటు. నిజమైన భక్తి అంతరంగ శుద్ధిలోనే ఉందని వేమన చెబుతున్నాడు.
౧౬౪. పద్యము tatvika
మాదిగె చేయివులను మనసులో బెట్టుక,
మాదిగెలను దెగడు మాదిగెపుడు,
మంచి గుణము లేక మరి ద్విజుడెట్లగు!
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
మనసులో కులభేద భావనలను పెట్టుకొని, ఇతరులను తక్కువగా చూసే వ్యక్తి ఎంత ఉన్నత కులంలో పుట్టినా ప్రయోజనం లేదు. మంచి గుణాలు లేకుంటే ద్విజుడు (బ్రాహ్మణుడు) అని చెప్పుకోవడం వ్యర్థం. గుణమే మనిషి గొప్పతనానికి ప్రమాణమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.
౧౬౫. పద్యము tatvika
కల్లలాడు కంటె కష్టంబు మరి లేదు,
కష్టమెపుడు మోలి గలిగి యుండు,
ద్విజుడననుట చూడ దిమ్మరితనమది.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
అబద్ధాలు చెప్పే వ్యక్తికన్నా దురదృష్టవంతుడు మరొకడు లేడు. అబద్ధం ఎప్పుడూ బాధలు, కష్టాలు తెస్తుంది. అలాంటి వ్యక్తి తాను ద్విజుడినని చెప్పుకోవడం మూర్ఖత్వమే. సత్యం లేకుండా గొప్పతనం లేదని వేమన తెలియజేస్తున్నాడు.
౧౬౬. పద్యము tatvika
విప్రవరులమనుచు, వేదంబు జదువుచు,
ప్రాకృతులను జూచి పరిహసించు,
ధరణి సురలకన్న దాసరి మతమెచ్చు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
తాము బ్రాహ్మణులమని చెప్పుకుంటూ, వేదాలు చదువుతూ, సామాన్య ప్రజలను హేళన చేసే వారికంటే, వినయంతో భక్తి మార్గంలో నడిచే దాసరి ఎంతో శ్రేష్ఠుడు. జ్ఞానానికి వినయం తోడైతేనే విలువ ఉంటుందని వేమన చెబుతున్నాడు.*ధరణి సురల - ద్విజులు
భావం
ఈ పద్యాలలో వేమన కులగర్వాన్ని, అహంకారాన్ని, అబద్ధాన్ని, కపట భక్తిని తీవ్రంగా ఖండిస్తున్నాడు. జన్మ, కులం, వేషధారణల వల్ల కాదు; మంచి గుణాలు, సత్యనిష్ఠ, వినయం, అంతరంగ శుద్ధి వల్లనే మనిషి గొప్పవాడవుతాడని స్పష్టంగా బోధిస్తున్నాడు.
