వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు
౧౯౨. పద్యము
పిండములను జేసి పితరుల దలపోసి,
కాకులకును బెట్టు గాడ్డెలార,
పియ్యి దినెడు కాకి పితర యెట్లాగయా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
పితృదేవతల పేరుతో పిండప్రదానాలు చేసి కాకులకు ఆహారం పెడతారు. కాని ఆ కాకి తిన్న ఆహారం నిజంగా పితరులకు ఎలా చేరుతుందో ఆలోచించమని వేమన ప్రశ్నిస్తున్నాడు. తల్లిదండ్రులు జీవించగానే జీవ వస్తువులు ఇవ్వాలి.
౧౯౩. పద్యము
నల్ల బోడి తలలు, తెల్లని గొంగళ్లు,
నొడల బూడిద పూత, యొంటి రోత,
ఇట్టి వేషములును పొట్ట కోసమె సుమీ.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
కొంతమంది ప్రత్యేక వేషధారణలు, బూడిద పూతలు, బాహ్య చిహ్నాలతో ఆధ్యాత్మికులుగా కనిపిస్తారు. కాని వారి లక్ష్యం నిజమైన జ్ఞానం కాక, జీవనోపాధి లేదా స్వార్థ ప్రయోజనాలైతే ఆ వేషాలకు విలువ ఉండదు. కపట సన్యాసాన్ని వేమన విమర్శిస్తున్నాడు.
౧౯౪. పద్యము
కంబళములు గట్టి గంతలు గజ్జలు,
బోడి తలలు కావి బొరము చీర,లా
త్మ దేవ పూజలవి సేయ నేరవు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
కంబళాలు కప్పుకోవడం, కాషాయ వస్త్రాలు ధరించడం, తల గుండు చేయించుకోవడం వంటి బాహ్యాచారాలు మాత్రమే ఆత్మసాక్షాత్కారానికి దారితీయవు. ఆత్మదేవుని ఆరాధన అనేది అంతరంగంలో జరిగే సాధన. బాహ్య వేషాలకన్నా అంతరంగ శుద్ధి ముఖ్యమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.*కావి -కాషాయము, బొరము చీర - ముతక చీర
౧౯౫. పద్యము
మానసపు విరక్తి మసలకనాత్మలో,
బోడి తలల సొంపు పొల్పు మీర,కడుపు కొరకు దిరుగు కష్టంపు మతి తోడ విశ్వదాభిరామవినుర వేమ.
తాత్పర్యం
మనస్సులో నిజమైన వైరాగ్యం లేకపోతే, తల గుండు చేయించుకోవడం లేదా సన్యాసి వేషం ధరించడం వల్ల ప్రయోజనం లేదు. అలాంటి వారు ఆధ్యాత్మికత కోసం కాక, ప్రయోజనాల కోసం తిరుగుతారని వేమన విమర్శిస్తున్నాడు. నిజమైన విరక్తి మనస్సులో ఉండాలని ఈ పద్యం బోధిస్తుంది.
౧౯౬. పద్యము
పుస్తుకములు, జడలు, పులితోలు, బెత్తంబు,
కక్ష పాలలు, పదిలక్ష లైన,
మోత చేటుగాని మోక్షంబు లేదయా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
పుస్తకాలు మోసుకోవడం, జడలు పెంచుకోవడం, పులితోలు ధరించడం, చేతిలో దండం పట్టుకోవడం వంటి బాహ్య గుర్తులు మాత్రమే జ్ఞానానికి సూచికలు కావు. వాటి వల్ల శబ్దం, ఆడంబరం మాత్రమే కలుగుతుంది; నిజమైన జ్ఞానం అంతరంగంలో వికసించాలి.*కక్ష పాలలు -(సన్యాసి సంచి )(గీత నుదిటి, విభూది )
భావం
ఈ పద్యాలలో వేమన కపట భక్తి, బాహ్య ఆడంబరాలు, వేషధారణల ద్వారా ఆధ్యాత్మికతను ప్రదర్శించే వారిని విమర్శిస్తున్నాడు. ఆత్మజ్ఞానం, వైరాగ్యం, అంతరంగ పవిత్రత, సత్యనిష్ఠలే నిజమైన ఆధ్యాత్మిక జీవితానికి ఆధారమని స్పష్టంగా బోధిస్తున్నాడు.
