వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు
పద్యము 157
లంక బోవు నాడు లంకాధిపతి రాజ్యము
అంత కీశసేనలా శ్రమించె,
చేటు కాలమైన చెరప నల్పుడు జాలు.
తాత్పర్యం
రావణుడు ఎంతటి బలవంతుడైనా, అతని దుష్కాలం వచ్చినప్పుడు వానరసేన చేతిలో ఓడిపోయాడు. కాలం ప్రతికూలంగా మారితే గొప్పవారైనా కష్టాలను తప్పించుకోలేరు.
పద్యము 158
రామవిభుడు పుట్టి రఘుకులంబు లరించె,
కురువిభుండు పుట్టి కులము జెరిచె,
ఎవరి మంచి చెడ్డలెంచి చూచిన తేట.
తాత్పర్యం
శ్రీరాముడు రఘువంశానికి కీర్తి తెచ్చాడు. దుర్యోధనుడు కురు వంశాన్ని నాశనం చేశాడు. ఒక వ్యక్తి మంచి లేదా చెడు స్వభావం మొత్తం కుటుంబం, వంశం, సమాజంపై ప్రభావం చూపుతుందని వేమన సూచిస్తున్నాడు.
పద్యము 159
పురహరునకు నేత పురువు తానేసిన,
స్థిరము గల్గు జ్ఞాన జీవమయ్యె,
నేతకేమి వచ్చె నిజభక్తి హేతువు.
తాత్పర్యం
శివుడు దాగి ఉన్నప్పుడు ఆయనను కప్పిపుచ్చేందుకు తన గూడును అల్లిన సాలెపురుగు, తన భక్తి కారణంగా ఉన్నతమైన జన్మను పొందింది. అయితే దాని గూడు అల్లడం స్వతహాగా విలువైన పనేమీ కాదు. ఏ పనైనా భక్తి, విశ్వాసంతో చేయబడితే అది భగవంతునికి ఆమోదయోగ్యమవుతుంది.
భావం
పని గొప్పదా, చిన్నదా అనేది ముఖ్యం కాదు. దానిని చేసే హృదయంలోని భక్తి, విశ్వాసం, నిష్కపటతే దానికి విలువను ఇస్తాయి. భక్తితో చేసిన అల్పమైన సేవ కూడా దైవానుగ్రహాన్ని పొందుతుంది.*నేత పురువు -పురుగు -సాలె పురుగు.
పద్యము 160
శుద్ధదృష్టి దెలసి శుక్రునంతటి వాడు,
పట్టలేక మనసు పారవిడిచి,
కన్ను బోయి పిదప కాకి చందంబయ్యె.
తాత్పర్యం
శుక్రాచార్యుడు వంటి జ్ఞాని కూడా మనస్సును అదుపులో ఉంచలేక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నాడు. జ్ఞానం ఉన్నా మనోనిగ్రహం లేకపోతే కష్టాలు తప్పవని ఈ పద్యం బోధిస్తుంది.
పద్యము 161
పంచాక్షరి బీజంబుల
నంచితముగ నెరుగు నా,తడఖిలజ్ఞుండై,
వంచనమెరుగక కువలయ
సంచారము సేయునతడు శంభుడు వేమా.
తాత్పర్యం
పంచాక్షరి మంత్రం యొక్క నిజమైన తత్త్వాన్ని గ్రహించినవాడు సర్వజ్ఞుడవుతాడు. అతనికి అవమానం కలగదు. ఈ భూమిపై జీవిస్తూ ఉండగానే దైవస్వరూపుడై వెలుగొందుతాడు.
భావం
ఇక్కడ "ఐదు అక్షరాల పేరు" అంటే ప్రసిద్ధ "నమః శివాయ" (పంచాక్షరి మంత్రం). ఈ పద్యం బాహ్యంగా మంత్రాన్ని జపించడం గురించి మాత్రమే కాదు; దాని అంతరార్థాన్ని గ్రహించి, భక్తి, జ్ఞానం, ఆచరణతో జీవించినవాడు దైవగుణాలను పొందుతాడని సూచిస్తుంది. అలాంటి వ్యక్తి జ్ఞానవంతుడై, గౌరవప్రదమైన జీవితాన్ని గడుపుతూ, జీవన్ముక్తునిలా దైవస్వరూపాన్ని పొందుతాడు.
భావం
ఈ పద్యాలలో వేమన కాలప్రభావం, వ్యక్తి స్వభావం, నిజమైన భక్తి, మనోనిగ్రహం, ఆత్మజ్ఞానం వంటి అంశాలను చర్చించాడు. మంచి గుణాలు వంశానికి కీర్తి తెస్తాయి. చెడు గుణాలు పతనానికి కారణమవుతాయి. భక్తి, వివేకం, ఆత్మపరిశీలన ద్వారానే మానవుడు ఉన్నత స్థితికి చేరగలడని వేమన సందేశం.
