వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు
239. తోలు కడుపులోన...సామాజిక
తోలు కడుపులోన దొడ్డవాడుండంగా,
రాతి గుళ్లలోన రాశి బోయ,
రాళ్లు దేవులైన రాసులు మింగవా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
నీవు గౌరవించవలసిన దేవుడు నీ స్వంత శరీరంలోనే ఉన్నప్పుడు, రాతితో నిర్మించిన దేవాలయాలలో ఎందుకు కానుకలను పోగు చేస్తావు? రాతితో చేసిన దేవుళ్లు ఆ కానుకల గుట్టలను ఎలా తినగలరు?
భావం
దేవుడు మన హృదయంలో ఉన్నాడు; నిజమైన భక్తి అంతరంగ శుద్ధిలో ఉంది.
240. రాతి బసువని...తాత్విక
రాతి బసువని గని రంగుగా మొక్కుచు,
గునుక బసువని గని గ్రుద్దుచుండ్రు;
బసువ భక్తులెల్ల పాపులు తలపోయ.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
రాతితో చేసిన నంది విగ్రహాన్ని పూజిస్తూ, జీవించి ఉన్న ఎద్దును నిర్లక్ష్యం చేయడం కపట భక్తి. జీవుల పట్ల దయ లేకుండా చేసే పూజలకు విలువ లేదని వేమన బోధిస్తున్నాడు.
భావం
జీవసేవే నిజమైన దైవసేవ.
241. మన్ను మెత్తి కరిగి...సామాజిక
మన్ను మెత్తి కరిగి మరి రూపు గావించి,
గుంట నిండ బూడ్చి గురుతు నిల్పి,
మనుజులెల్ల గూడి మరి దేవుడందురు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
మట్టితో లేదా రాతితో మనుషులే విగ్రహాలను తయారు చేసి వాటినే దేవుడిగా భావించడం సరైన ఆధ్యాత్మిక దృష్టి కాదని వేమన ప్రశ్నిస్తున్నాడు. దేవుని అనుభూతి మనసులో కలగాలి.
మైనంతో చేసిన అచ్చుపై మట్టిని పూసి, దానిని కాల్చి కరిగించి ఒక నిర్దిష్టమైన ఆకారాన్ని తయారు చేస్తారు. ఆ అచ్చులోని ఖాళీని కరిగించిన లోహంతో నింపి, ఆ విగ్రహాన్ని ఒక గుర్తుగా ప్రతిష్ఠిస్తారు. తరువాత ప్రజలు అక్కడ చేరి, దానిని దేవుడని పిలుస్తారు!
భావం
దైవం రూపంలో కాదు; దైవానుభూతిలో ఉంది.
242. మంచి శకునములని...తాత్విక
మంచి శకునములని యెంచి పెండిలి యాడ,
వారలోకరు లేరు వసుధలోన;
జనుల కర్మములను శకునముల్ నిల్పునా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
శకునాలు చూసి పనులు ప్రారంభించినా, మనిషి జీవితాన్ని నిర్ణయించేది అతని కర్మ మాత్రమే. శుభాశుభ శకునాలపై ఆధారపడకుండా సత్కార్యాలు చేయాలని వేమన బోధిస్తున్నాడు.
భావం
శకునాలు కాదు; మన కర్మలే మన భవిష్యత్తును నిర్ణయిస్తాయి.
243. గూబ యెక్కినట్టి...తాత్విక
గూబ యెక్కినట్టి గురము పాడుగ బెట్టి,
వెళ్లిపోదురంత వెర్రివారు;
గూబ యేమి చేసె? గుర మేమి చేసును?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
ఒక గుడ్లగూబ ఇంటిపై వాలిందని ఆ ఇంటిని నిర్జనంగా వదిలివేస్తారు. పిచ్చివారిలా భయపడి పారిపోతారు. గుడ్లగూబ చేసిన అపకారం ఏమిటి? ఆ ఇంటి తప్పేమిటి?
భావం
మూఢనమ్మకాలను విడిచి వివేకంతో నిర్ణయాలు తీసుకోవాలి.
CONCEPT ( development of human relations and human resources )
