వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు
౧౬౭. పద్యము tatvika
వేష మొనర గట్టి వెలయ శూద్రత్వంబు
తనకు లేదనుకొను ధరణి ద్విజుడు,
అరిది గిట్టు వేళనడగు ద్విజత్వంబు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
బాహ్య వేషధారణలు ధరించి, తనలోని అజ్ఞానాన్ని దాచిపెట్టి, తాను గొప్ప ద్విజుడినని భావించే వ్యక్తి నిజమైన ఉన్నతుడు కాదు. కష్టకాలం వచ్చినప్పుడు అతని అసలు స్వభావం బయటపడుతుంది. గుణమే మనిషి గొప్పతనానికి ప్రమాణమని వేమన సూచిస్తున్నాడు.
౧౬౮. పద్యము tatvika
సోమయాజిననుచు సొంపుతో వేషంబు,
గట్టి మాంస మెల్ల గాల్చి తినును,
ద్విజుడ నేననగనధికమేమి తనవల్ల.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
తాను యజ్ఞాలు చేసే వాడినని చెప్పుకుంటూ, ధార్మిక వేషధారణలో కనిపించినా, ఆచరణలో నియమాలు పాటించకపోతే అతని ద్విజత్వానికి విలువ ఉండదు. మాటలకన్నా ప్రవర్తనే గొప్పదని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.
౧౬౯. పద్యము tatvika
అంతరాత్మ గనకనల్పబుద్ధుల తోడ,
మెలగెడు ద్విజులెల్ల మేదినందు,
యముని నరకము లకునరుగంగ నిది సాక్షి.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
తమ అంతరాత్మను మరచి, చెడు ఆలోచనలతో జీవిస్తూ, అల్పబుద్ధి గలవారితో కలిసే వారు ఎంత ఉన్నతులమని చెప్పుకున్నా, తమ కర్మఫలితాలను అనుభవించక తప్పదు. మనస్సు పవిత్రతే నిజమైన గొప్పతనమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.
౧౭౦. పద్యము tatvika
కల్లటికెకు భూతి గట్టిగా పెట్టిన
నందులోని కంపులడగనట్లు,
మెడను త్రాడు వ్రేసి మెరుపుతో ద్విజుడౌనె?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
చెడు స్వభావం ఉన్న వ్యక్తి నుదుటిపై విభూతి పెట్టుకున్నంత మాత్రాన అతని లోపాలు పోవు. అలాగే మెడలో యజ్ఞోపవీతం ధరించినంత మాత్రాన ఎవ్వరూ నిజమైన ద్విజులు కాలేరు. అంతరంగ శుద్ధి లేకుండా బాహ్య చిహ్నాలు ప్రయోజనం ఇవ్వవని వేమన చెబుతున్నాడు.
౧౭౧. పద్యము tatvika
బిందు రక్తములను బెరసిన దేహంబు,
చందమెరుగక ద్విజశబ్దమిడుక,
నడచినను విడుచునొ నరకంబు మృత్యువు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
అందరి శరీరమూ ఒకే విధమైన రక్తం, బీజం కలయికతో ఏర్పడుతుంది. ఈ సత్యాన్ని గ్రహించకుండా తాను ద్విజుడినని గొప్పలు చెప్పుకోవడం వ్యర్థం. జన్మ ఆధారంగా అహంకరించే వారు చివరికి కర్మఫలితాల నుండి తప్పించుకోలేరు. సమానత్వ భావనను వేమన ఈ పద్యంలో బలంగా ప్రతిపాదించాడు.
భావం
ఈ పద్యాలలో వేమన బాహ్య వేషధారణలు, కులగర్వం, ఆడంబర భక్తి, జన్మ ఆధారిత గొప్పతన భావనలను తీవ్రంగా విమర్శిస్తున్నాడు. మంచి గుణాలు, ఆచరణ, వినయం, అంతరంగ పవిత్రత ఉన్నవారే నిజమైన ఉన్నతులు. మనిషి విలువ అతని జన్మలో కాదు, గుణంలోనే ఉందని వేమన స్పష్టంగా బోధిస్తున్నాడు.
