వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు, భావములు
పద్యము – 147
కండకావరమున కానడు మరణంబు,
తన మదమున గనడు తత్వమిట్లు,
భోగవాంఛ చేత పుణ్యంబు గానడు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!
తాత్పర్యం
శరీర బలం, యౌవనం, సంపదల గర్వంలో మునిగిపోయినవాడు మరణం అనివార్యమనే సత్యాన్ని గ్రహించలేడు. భోగాలపై మక్కువ వలన పుణ్యకార్యాలను చేయలేడు.
భావం
అహంకారం, భోగాసక్తి మనిషిని సత్యానికి దూరం చేస్తాయి. వినయం, ధర్మాచరణ జీవనాన్ని సార్థకం చేస్తాయి.
వినయం, ఆత్మపరిశీలన, బాధ్యతాయుత జీవనం మంచి సంబంధాలను నిర్మిస్తాయి. అహంకారాన్ని విడిచిన వ్యక్తి జట్టులో విశ్వాసాన్ని పెంపొందిస్తాడు.
పద్యము – 148
తెలుపు మాపు జేసి దిట్టతనంబున,
తెలుపు భస్మముగను తేటపరచు,
విధముకన్న పరుసవేదియు లేదురా!
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!
తాత్పర్యం
పాదరసాన్ని చంపి, బాగా కాల్చి, శుద్ధి చేసినచో, పరుసవేది (స్పర్శవేది)ని కనుగొనుటకు దానికంటే ఉత్తమమైన మార్గం మరొకటి లేదు.
తాత్పర్యం:
ఇది రసవాద శాస్త్రానికి సంబంధించిన ఉపమానం. ఎలా పాదరసం అనేక సంస్కారాల ద్వారా శుద్ధి చేయబడితేనే పరుసవేది సిద్ధమవుతుందో, అలాగే మనిషి కూడా కష్టాలు, తపస్సు, ఆత్మశుద్ధి ద్వారా పరిపూర్ణ జ్ఞానాన్ని, ఆత్మసాక్షాత్కారాన్ని పొందగలడు.
భావం
జ్ఞానం జీవితాన్ని ప్రకాశవంతం చేస్తుంది. విద్య కంటే గొప్ప సంపద మరొకటి లేదు.
పద్యము – 149
దుండగీనికొకడు కొండీడు చెలికాడు,
బండరాజునకును బడుచు మంత్రి,
కొండముచ్చునకును కోతియు విందౌను.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!
తాత్పర్యం
చాడీలు చెప్పువాడు దుర్మార్గునికి తోడువాడు. మూర్ఖుడైన యువకుడే మొండిరాజుకు తగిన మంత్రి. కొండముచ్చు కు కోతియే సరైన తోడుగా ఉంటుంది.
తాత్పర్యం:
స్వభావాలు ఒకే విధంగా ఉన్నవారే పరస్పరం కలిసిపోతారు. దుర్మార్గుడు చాడీకోరులను ఆశ్రయిస్తాడు; మొండి పాలకుడు వివేకులకంటే అజ్ఞానులను ఇష్టపడతాడు. మనిషి సాంగత్యం అతని స్వభావాన్నే ప్రతిబింబిస్తుంది.
పద్యము – 150
పుట్టు దుఃఖమునను, పొరలు దుఃఖమునను,
గిట్టు దుఃఖమునను, క్రింద జనును,
మనుజ దుఃఖము వలె మరి లేదు దుఃఖంబు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!
తాత్పర్యం
పుట్టుక నుండి మరణం వరకు మనిషి అనేక కష్టాలను ఎదుర్కొంటాడు. దుఃఖం మానవ జీవితంలో సహజం.
భావం
కష్టాలను ధైర్యంగా ఎదుర్కొని జీవితంలో ముందుకు సాగాలి.
సహనం, భావోద్వేగ నియంత్రణ, కష్టాలను తట్టుకునే శక్తి వ్యక్తిత్వ వికాసానికి అత్యవసరం.
పద్యము – 151
పెట్టినంత ఫలము పెక్కండ్రకుపహతి,
జేయకున్న దాను జెరుపకున్న,
పెండ్లి సేయునట్టి పెద్ద ఫలంబురా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!
తాత్పర్యం
మంచి కార్యాలకు చేసిన సహాయం, శ్రమ, ధనం ఎప్పటికైనా ఫలితాన్ని ఇస్తాయి.*కుపహతి - ఉపహతి =హాని
భావం
దానం, సేవ, సహకారం సమాజ శ్రేయస్సుకు దోహదపడతాయి.
సేవాభావం, సహకారం, సామాజిక బాధ్యత మానవ సంబంధాలను బలోపేతం చేస్తాయి. సమాజానికి ఉపయోగపడే వ్యక్తులు ఆదర్శ నాయకులుగా నిలుస్తారు.
