వేమన 78 -111)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

యోగి వేమన తన పద్యాల ద్వారా కులగౌరవం, సత్యనిష్ఠ, ఆత్మజ్ఞానం, కర్తవ్యపాలన వంటి మానవ విలువలను సులభమైన భాషలో బోధించాడు. ఈ పద్యాలు నేటికీ మన జీవితానికి మార్గదర్శకంగా నిలుస్తున్నాయి.

📖 ౧౧౧. కులజుడెవ్వడిందు? కులహీనుడెవ్వడు?

పచ్చ విల్తు చేత గ్రచ్చర జనుతెల్ల
తచ్చనాడ బడిరి ధరణిలోన,
కులజుడెవ్వడిందు? కులహీనుడెవ్వడు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

🧠 తాత్పర్యము

పచ్చని విల్లు ధరించిన మన్మథుని (కామదేవుని) ప్రభావానికి లోకంలోని మనుషులందరూ ఒక్కసారిగా మోహానికి లోనవుతారు. అలాంటప్పుడు ఈ విషయంలో గొప్పవాడు ఎవరు? హీనుడు ఎవరు?"

తాత్పర్యం

వేమన చెప్పదలచుకున్న భావం ఏమిటంటే, కామవాంఛ అనేది మానవ సహజ స్వభావం. రాజు అయినా, పేదవాడు అయినా, పండితుడు అయినా, సామాన్యుడు అయినా—మన్మథ ప్రభావానికి లోనయ్యే అవకాశం అందరికీ ఉంటుంది. అందువల్ల కేవలం ఈ బలహీనత ఆధారంగా ఎవరినీ గొప్పవాడని, ఎవరినీ హీనుడని తీర్పు చెప్పలేం.

నిజమైన గొప్పతనం కామాన్ని అనుసరించడంలో కాదు; దానిని వివేకంతో నియంత్రించడంలో ఉంది.

భావం:

కామం సర్వసాధారణమైన మానవ స్వభావం.

మోహం ముందు అందరూ సమానులే.

ఆత్మనిగ్రహం, వివేకం, ధర్మాచరణే మనిషిని నిజంగా గొప్పవాడిగా నిలబెడతాయి.

📖 ౧౧౨. కాగల పనులెల్ల గాకెట్టు బోవును

కాగల పనులెల్ల గాకెట్టు బోవును,
కాని పనులు కానె కావు భువిని,
మహిమ వేరె యుండ మనతోడనున్నదా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

🧠 తాత్పర్యము

జరగవలసిన పనులు సమయానుసారం జరుగుతాయి. జరగనివి ఎంత ప్రయత్నించినా సాధ్యం కావు. మనిషి కర్తవ్యాన్ని చేయాలి, ఫలితాన్ని కాలానికి వదిలేయాలి.

🌱 భావము: ప్రయత్నం మన చేతిలో ఉంటుంది; ఫలితం కాలానుగుణంగా లభిస్తుంది.

📖 ౧౧౩. సత్యమణగకుండ సాధించినటువంటి

శత్రువులను ద్రుంచి, శాంతంబు వహియించి,
కృత్యములను నడపు నిత్యునెరిగి,
సత్యమణగకుండ సాధించినటువంటి
పురుషుడౌను పుణ్యపరుడు వేమ.

🧠 తాత్పర్యము

కామ, క్రోధ, లోభాది అంతర్గత శత్రువులను జయించి, సత్యాన్ని విడువకుండా కర్తవ్యాన్ని నిర్వహించే వాడే నిజమైన పుణ్యాత్ముడు.

🌱 భావము: సత్యం, శాంతి, ఆత్మనిగ్రహం కలిగినవాడే మహాపురుషుడు.

📖 ౧౧౪. తనదు దేహమందు తనకున్న కుటుంబ

తనదు దేహమందు తనకున్న పరివార 
మందరి పిలిపించి హషన్ మెసెగ,
నెల్ల చావు తెలిసి యిందందునెరిగగియు
నడువ నేర్చునా తడరుదు వేమ.

🧠 తాత్పర్యము

మనస్సు, బుద్ధి, ఇంద్రియాల స్వభావాన్ని తెలుసుకొని వాటిని నియంత్రిస్తూ జీవించగలిగిన వాడే నిజమైన జ్ఞాని.

🌱 భావము: ఆత్మజ్ఞానం అంటే తనను తాను తెలుసుకొని సరిగా నడుచుకోవడం.

🌟 సమగ్ర భావం

• కులం కన్నా గుణం గొప్పది.
• ప్రయత్నం చేయాలి; ఫలితం సమయానుసారం లభిస్తుంది.
• సత్యం, శాంతి, ఆత్మనిగ్రహం పుణ్యానికి మార్గాలు.
• తనను తాను తెలుసుకోవడమే నిజమైన జ్ఞానం.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 79 (115)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

యోగి వేమన ఈ పద్యాలలో లోభం, అజ్ఞానం, మోహం, కుటుంబజీవితం, మరణసత్యం వంటి అంశాలపై విలువైన నీతి బోధలను అందించాడు.

📖 ౧౧౫. లోభుల గతి

మొదట నా సబెట్టి తుద “లేదు పొమ్మ” న,
పరమ లోభులైన పాపులకును;
వారి యుసురు దాకి వగ చెడి పోవరా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

🧠 తాత్పర్యము

మొదట సహాయం చేస్తానని చెప్పి, తరువాత “లేదు” అని పంపించే లోభులు ఇతరుల శాపాలకు గురవుతారు. స్వార్థం చివరికి అపకీర్తినే తెస్తుంది.

🌱 భావము: మాట నిలబెట్టుకోవడం గొప్ప గుణం; లోభం నాశనానికి దారి తీస్తుంది.

📖 ౧౧౬. అజ్ఞాని ప్రాభవం వ్యర్థం

బడుగు నెరుగలేని ప్రాభవంబది యేల?
ప్రోది యిడని బంధుభూతి యేల?
వ్యాధి దెలియలేని వైద్యుడు మరి యేల?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

🧠 తాత్పర్యము

పేదల కష్టాలు తెలియని అధికారానికి విలువ లేదు. సహాయం చేయని బంధుత్వం వ్యర్థం. రోగాన్ని గుర్తించలేని వైద్యుడు ఎలా పనికిరాడో, అలాగే జ్ఞానం లేని గొప్పతనం కూడా పనికిరాదు.

🌱 భావము: హోదా కన్నా సేవాభావమే గొప్పది.

📖 ౧౧౭. గృహస్థుని ధర్మం

తుంట వింటి వాని తూపుల ఘాతకు,
మింట మంట నడుమ మిడుక దరమె?
యింటి యాలు విడిచి ఎట్లు ఉండవచ్చురా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

🧠 తాత్పర్యము

ఆంగ్ల భావం: మన్మథుడు (కామదేవుడు) కలిగించే గాయాల బాధకు భూమి ఆకాశాల మధ్య ఎక్కడా ఉపశమనం లేదు. తన ఇంటి భార్యను విడిచిపెట్టిన మనిషి ఎలా సుఖంగా జీవించగలడు?*తుంట - ముక్క - చెరకు గడ -తుంటరి -మన్మధుడు 

తాత్పర్యం: కుటుంబ జీవితం, దాంపత్య విశ్వాసం మనిషి జీవితానికి ఆధారం. వాటిని వదిలి కామవాంఛల వెంట పరిగెత్తినవాడు శాంతిని పొందలేడు.

📖 ౧౧౮. మోహి స్వభావం

పాముకన్న లేదు పాపిష్ఠమగు జీవి,
యట్టి పాము చెప్పినట్లు వినును;
మోహి దెల్పనెవ్వరి వశమయా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

🧠 తాత్పర్యము

పాము కూడా కొన్ని సందర్భాలలో నియంత్రణకు లోబడుతుంది. కానీ మోహంలో మునిగిపోయిన మనిషి మంచి మాటలు వినడు. అతన్ని మార్చడం చాలా కష్టం.

🌱 భావము: మోహం మనిషిని వివేకహీనుడిని చేస్తుంది.

📖 ౧౧౯. మరణ సత్యం

ఎవ్వరెరుగకుండ నెప్పుడు పోవునో ?
పోవు జీవమట్ల బొంది విడిచి,
యంత మాత్రమునకున నపకీర్తి నెరుగక ,
విరగబడును నరుడు వెర్రి వేమ.

🧠 తాత్పర్యము

మరణం ఎప్పుడు వస్తుందో ఎవరికీ తెలియదు. ఈ తాత్కాలిక జీవితంలో కూడా అపకీర్తి కలిగించే పనులు చేయడం మూర్ఖత్వం. మంచి పేరు సంపాదించడం మనిషి కర్తవ్యం.

🌱 భావము: జీవితం తాత్కాలికం; మంచి పేరు శాశ్వతం.

🌟 సమగ్ర భావం

• లోభం మనిషిని పతనానికి నెడుతుంది.
• సేవ చేయని అధికారం వ్యర్థం.
• కుటుంబ బాధ్యతలను గౌరవించాలి.
• మోహం వివేకాన్ని నాశనం చేస్తుంది.
• మరణాన్ని గుర్తుంచుకొని సత్కీర్తితో జీవించాలి.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 80 (120)

📖 వేమన పద్యములు తాత్పర్యములు

🌿 పద్యము 120

తనువు విడిచి తాను తలిన్ పోయెడు  వేళ
తనదు భార్య సుతులు తగిన వార
లొక్కరైననేగరు (ఉ)సురు మాత్రమె కాని
తనదు మంచి తోడు తనకు వేమా।

🧠 తాత్పర్యము

మరణ సమయములో భార్య, పిల్లలు, బంధువులు కొంతదూరం వరకు మాత్రమే వెంట వస్తారు. కానీ జీవితంలో చేసిన పుణ్యకార్యాలు, సత్కర్మలే మనకు నిజమైన తోడుగా నిలుస్తాయి.

🌟 భావం: మనిషికి శాశ్వతంగా తోడు నిలిచేది మంచి పనులే.

🌿 పద్యము 121

పూర్వ వాసన గల పుణ్యాత్ముని కలిమి
ఊట చెలమ రీతి నూరు నెప్పు
డెందరికి నొసంగ నెప్పటియట్లుండు
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ।

🧠 తాత్పర్యము

పూర్వజన్మ సుకృతాలు కలిగిన పుణ్యాత్ముని సంపద ఊటనీటి వలె ఎల్లప్పుడూ అనేక మందికి ఉపయోగపడుతుంది.

🌟 భావం: సమాజహితానికి ఉపయోగపడే సంపదే నిజమైన సంపద.

🌿 పద్యము 122

ఆడి తప్పు వారల భిమాన హీనులు
గోడెరుగని వాడు కొద్ది కాడు
కూడి కీడు సేయ క్రూరుండు దలపోయు 
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ।

🧠 తాత్పర్యము

తన తప్పును అంగీకరించని వాడు, ఇతరుల మనోభావాలను అర్థం చేసుకోలేని వాడు అవకాశం వచ్చినప్పుడు ఇతరులకు హాని చేయగలడు.

🌟 భావం: తప్పును ఒప్పుకోవడం జ్ఞానానికి సంకేతం.

🌿 పద్యము 123

వాన రాకడ మరి ప్రాణంబు పోకడ
కానబడదు ఘనునకైన గాని
కాన బడిన మీద కలి యిట్లు నడుచునా
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ।

🧠 తాత్పర్యము

వర్షం ఎప్పుడు వస్తుందో, ప్రాణం ఎప్పుడు విడిచిపోతుందో ఎవరికీ తెలియదు. కాబట్టి ప్రతి క్షణాన్ని సత్కార్యాలకు వినియోగించాలి.

🌟 భావం: జీవితం అనిశ్చితం; ధర్మమే శాశ్వతం.

🌿 పద్యము 124

తగిన కులజుడైన తలయెత్తు ధనమైన
భాగ్య పురుషుడేల పట్టనెంచు
పరమ సాధ్వి చూడ పరులనంటదు సుమీ
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ।

🧠 తాత్పర్యము

ఎంత గొప్ప వంశంలో పుట్టినవాడైనా, ఎంత ధనవంతుడైనా, పరమ పతివ్రత అయిన స్త్రీ తన భర్త తప్ప ఇతర పురుషుని కోరదు.

🌟 భావం: శీలం, విశ్వాసం సంపదకన్నా గొప్పవి.

✨ సమగ్ర భావము

• సత్కర్మలే మరణానంతరం మనకు తోడు.
• పుణ్యాత్ముని సంపద సమాజహితానికి ఉపయోగపడాలి.
• తప్పును ఒప్పుకోవడం మహాగుణం.
• జీవితం అనిశ్చితం; ధర్మమార్గంలో నడవాలి.
• శీలం, విశ్వాసం జీవితానికి అలంకారాలు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన భావజాలం – పరిశోధన రూపరేఖ

1. వేమన కాలం (సుమారు 1652 CE)

• దక్షిణ భారతంలో నాయక రాజుల పాలన ప్రభావం.
• రాయలసీమ ప్రాంతంలో భూస్వామ్య వ్యవస్థ బలంగా ఉండేది.
• వ్యవసాయాధారిత ఆర్థిక వ్యవస్థ.
• కులవ్యవస్థ, మూఢాచారాలు, మతాధికారుల ప్రభావం.
• ప్రజలలో నిరక్షరాస్యత అధికం.

2. సామాజిక–ఆర్థిక పరిస్థితి

• భూస్వామ్య (Feudal) వ్యవస్థ.
• రాచరిక పాలన.
• ధనిక–పేద మధ్య తీవ్రమైన అసమానత.
• రైతులు, కూలీలపై దోపిడీ.
• అధికార, ధనం, కులం ఆధారంగా గౌరవం.

3. విద్యా స్థితి

• ప్రబంధ సాహిత్యానంతర కాలం.
• సంస్కృత ఆధిపత్యం.
• విద్య కొద్దిమంది వర్గాలకే పరిమితం.
• సామాన్యులకు తత్వబోధ చేసే సులభ తెలుగు అవసరం.
• వేమన ఆ అవసరాన్ని తీర్చాడు.

4. వేమన వ్యక్తిత్వం

• సంపన్న కుటుంబంలో జననం (అప్పర్ మిడిల్ వర్గ నేపథ్యం అన్న అభిప్రాయం).
• భోగజీవితం అనుభవించిన తరువాత వైరాగ్యం.
• లోకానుభవం ద్వారా తత్వవేత్తగా మారడం.
• సమాజంతో మమేకమై జీవించడం.
• కాలాన్ని దాటి ఆలోచించగలిగిన భావవిప్లవకారుడు.

5. ఆత్మప్రబోధం

వేమన బోధలో ప్రధాన అంశం:

• మనిషి తనను తాను తెలుసుకోవాలి.
• గురువు మార్గదర్శకుడు మాత్రమే.
• మోక్షానికి మార్గం అంతర్ముఖత.

6. వేమన తత్వం

• ఆత్మజ్ఞానం.
• స్వీయ పరిశీలన.
• నైతిక జీవితం.
• సమానత్వం.
• అనుభవమే నిజమైన గురువు.

7. వేమన మత భావన

• మతాల కంటే మానవత్వం గొప్పది.
• ఆచారాల కంటే ఆచరణ ముఖ్యము.
• నిజమైన భక్తి అంటే మనస్సు పవిత్రత.
• దేవుడు మనిషిలోనే ఉన్నాడని భావన.

8. వేమన – స్త్రీలపై భావనలు

• సమతుల్య అధ్యయనం అవసరం.
• కొన్ని పద్యాలు స్త్రీలపై విమర్శాత్మకంగా ఉన్నాయి.
• కొన్ని కామమోహాన్ని విమర్శిస్తాయి.
• కొన్ని కుటుంబ విలువలను గౌరవిస్తాయి.
• వ్యక్తిగత నైతికతపై దృష్టి.

9. వేమన ఆర్థిక భావాలు

• ధనంపై అహంకారం వద్దు.
• శ్రమకు గౌరవం.
• దానం నిజాయితీతో ఉండాలి.
• దోపిడీ సంపద వ్యర్థం.

10. వేమన రాచరిక భావాలు

• చెడ్డ రాజును తీవ్రంగా విమర్శించాడు.
• అవినీతి అధికారులను ఖండించాడు.
• ప్రజల శ్రేయస్సే పాలన లక్ష్యం కావాలి.

11. మానవ సంబంధాలు

• స్నేహం.
• దాంపత్యం.
• గురు–శిష్య సంబంధం.
• తల్లిదండ్రుల గౌరవం.
• నిజాయితీ.

12. బ్రహ్మ – సృష్టికర్త

• పరబ్రహ్మ నిరాకార స్వరూపం.
• దేవుని కంటే ఆత్మజ్ఞానం గొప్పది.
• భక్తి అంతర్ముఖ సాధన.

13. వేమన విమర్శలు

• కులవ్యవస్థ.
• మూఢనమ్మకాలు.
• నకిలీ సన్యాసులు.
• కపటభక్తులు.
• ధనగర్వం.
• అజ్ఞానం.

14. వ్యక్తిత్వ వికాసం

• కోప నియంత్రణ.
• ఇంద్రియనిగ్రహం.
• సత్యం.
• వినయం.
• ఆత్మవిశ్వాసం.
• జ్ఞానాన్వేషణ.

15. మానవీయత

• ప్రతి మనిషి సమానుడు.
• ప్రేమ.
• దయ.
• కరుణ.
• సేవాభావం.

16. మూఢనమ్మకాల ఖండన

• శకునాలు.
• బాహ్య పూజలు.
• కపట దీక్షలు.
• జాతి గర్వం.

17. ఆచారాల వెనుక లోపాలు

• ఆచారం వెనుక అర్థం లేకపోతే ప్రయోజనం లేదు.
• రూపం కాదు, భావం ముఖ్యం.

18. నిజమైన భక్తి

• హృదయ శుద్ధి.
• సత్య జీవనం.
• సేవ.
• కరుణ.

19. ఆత్మ దర్శనం

• "తన్ను తాను తెలుసుకోవడం" వేమన తత్వానికి కేంద్రబిందువు.
• ఆత్మజ్ఞానమే విముక్తి.

20. వేమన సమాజ దృష్టి

• సమానత్వ సమాజం.
• కులరహిత సమాజం.
• న్యాయం.
• శ్రమకు గౌరవం.
• మానవతా విలువలు.

వేమన భావజాలానికి సమాన భావధారలు

బౌద్ధం

• ఆత్మపరిశీలన.
• మూఢనమ్మకాల వ్యతిరేకత.
• కరుణ.
• సమానత్వం.
• కోరికల నియంత్రణ.

క్రైస్తవం

• ప్రేమ.
• క్షమ.
• సేవ.
• పేదల పట్ల దయ.
• అంతరంగ పవిత్రత.

ఇతర సమీప భావధారలు

• బసవేశ్వరుడు – కులవ్యతిరేకత, శ్రమ గౌరవం.
• కబీర్ – మతసామరస్యం, కపటాచారాల విమర్శ.
• గురు నానక్ – మానవ సమానత్వం.
• మహాత్మా జ్యోతిరావు ఫూలే – విద్య, సమానత్వం.
• డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేద్కర్ – కులవ్యవస్థ నిర్మూలన, సామాజిక న్యాయం.

పరిశోధన కేంద్ర సిద్ధాంతం

"వేమన కేవలం కవి కాదు; సామాజిక విమర్శకుడు, మానవతావాది, తత్వవేత్త, భావవిప్లవకారుడు. ఆయన పద్యాలు వ్యక్తి ఆత్మప్రబోధం నుండి సమాజ సంస్కరణ వరకు విస్తరించిన సమగ్ర మానవతా దర్శనాన్ని ప్రతిపాదిస్తాయి."

ఈ అంశాల ఆధారంగా పుస్తక స్థాయి పరిశోధనను 15–20 అధ్యాయాలుగా విస్తరించవచ్చు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన భావజాలం – Research

వేమన కాలం – 1652 CE

• సమాజ ఆర్ధిక స్థితి – భూస్వామ్యము, రాచరికము
• Education Status – ప్రభంధ సాహిత్యానంతర కాలం
• తత్వాల కాలం
• ఇతర మతాల ప్రభావం తక్కువ
• ప్రాంతం – రాయలసీమ
• ఆత్మప్రబోధం
• అప్పర్ మిడిల్ Class
• జీవితం – భోగాల లాలసము, కడు పేదరికము
• ఆలోచనపరుడు – తత్త్వకుడు

సమాజంతో మమేకమైనాడు, కాలపరిధిని దాటి ఆలోచించ గలిగాడు. క్రొత్త మార్గాన్ని సమాజానికి చూపగలిగాడు. అదే భావ విప్లవం. బుద్ధుని మనోదండన.

భావన వస్తుంది – భావ పరంపర మారుతుంది – సమాజం వస్తువు.

వేమన భావజాల అంశాలు

• వేమన – స్త్రీలు
• వేమన ఆర్ధిక భావాలు
• వేమన రాచరిక భావాలు
• వేమన తత్త్వం
• వేమన మతం
• వేమన మానవ సంబంధాలు
• వేమన బ్రహ్మ, సృష్టికర్త
• వేమన విమర్శలు
• వేమన వ్యక్తిత్వ వికాసం
• వేమన మానవీయత
• వేమన మూఢ నమ్మకాల ఖండన
• వేమన ఆచారాల వెనుక లోపాలు
• వేమన నిజమైన భక్తి
• వేమన ఆత్మ దర్శనము
• వేమన సమాజము

సమ భావజాలాలు నెన్నదగినవి

• బౌద్ధం
• క్రైస్తవం

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 81 (125)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

125. పరుల దత్తమి ట్లు పాలన జేసిన...

పద్యము:
పరుల దత్తమి ట్లు పాలన జేసిన,
నిల స్వదత్తమునకుని నుమడించు;
నవని పరుల దత్తమపహరించిన,
స్వదత్తంబు నిష్ఫలంబు; ధరణి వేమ.

తాత్పర్యము:
ఇతరులు దానం చేసిన ఆస్తిని కాపాడినవాడు తన దానానికి కూడా ఫలితాన్ని పొందుతాడు. కానీ ఇతరుల దానాన్ని అపహరించినవాడి స్వంత దానం కూడా నిష్ఫలమవుతుంది.

126. తనదు దానమవని తన కూతురి సమంబు...

పద్యము:
తనదు దానమవని తన కూతురి సమంబు,
తండ్రి దానమేల్ల తనకు తోడు;
అన్యులిచ్చు దానమది తల్లి వంటిది.

తాత్పర్యము:
తాను చేసిన దానం తన కూతురి వంటిది. తండ్రి చేసిన దానం కొంతవరకు సహాయపడుతుంది. కానీ ఇతరులు చేసిన దానం తల్లి ప్రేమవలె గొప్పది.

127. గతము చేసినట్టి కర్మబంధములన్ని...

పద్యము:
గతము చేసినట్టి కర్మబంధములన్ని,
పరిసిపోవు సత్యగురుని వలన;
కుమ్మరికొక యేడు గుదియకు నొకనాడు.

తాత్పర్యము:
"పూర్వజన్మలలో చేసిన కర్మల వల్ల మనకు ఏర్పడిన బంధాలన్నింటినీ సత్యాన్ని బోధించే సద్గురువు తొలగించగలడు. అందుకే ఒక సామెత ఉంది: 'కుమ్మరికి ఒక సంవత్సరం పట్టే పనిని, గద ఒక రోజులోనే పగులగొడుతుంది.'"

తాత్పర్యం:

మన గత కర్మల ఫలితంగా అజ్ఞానం, మోహం, బంధనాలు ఏర్పడతాయి.

సత్యజ్ఞానాన్ని ప్రసాదించే సద్గురువు ఉపదేశం ఆ అజ్ఞానాన్ని వేగంగా తొలగించే శక్తి కలిగి ఉంటుంది.

"కుమ్మరికి సంవత్సరం – గదకు ఒక రోజు" అనే సామెత భావం ఏమిటంటే, ఎంతో కాలం శ్రమించి తయారైన దానిని ఒక బలమైన దెబ్బ క్షణంలో మార్చివేయగలదు. అలాగే, నిజమైన జ్ఞానం అజ్ఞాన బంధాలను ఒక్కసారిగా ఛేదించగలదు.

భావం:

"సద్గురువు బోధించిన సత్యజ్ఞానం అనేక జన్మల కర్మబంధాలను కరిగించే మహాశక్తి. అజ్ఞానాన్ని తొలగించే జ్ఞానమే నిజమైన విముక్తికి మార్గం."

128. జాతులందు మిగుల జాతి యేదెక్కువో...

పద్యము:
జాతులందు మిగుల జాతి యేదెక్కువో?
యెరుక లేక తిరుగ నేమి ఫలమో?
యెరుక గలుగు వాడే హెచ్చైన కులజుండు.

తాత్పర్యము:
ఏ జాతి గొప్పదో అని వెతకడం వ్యర్థం. నిజమైన గొప్పతనం జ్ఞానంలో ఉంటుంది. జ్ఞానం కలిగినవాడే ఉన్నత కులానికి చెందినవాడిగా భావించాలి.

భావము

ఈ పద్యాలలో వేమన దానం యొక్క మహిమను, గురువు ప్రాముఖ్యతను, మరియు జ్ఞానమే నిజమైన కులమని బోధించాడు. ఇతరుల సంపదను కాపాడాలి, సత్యగురువును ఆశ్రయించాలి, జాతి కంటే జ్ఞానం గొప్పదని గ్రహించాలి.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 82 (129)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౧౨౯. కూటికి వగ లేక కూర్చున్న వారికి

పద్యము:
కూటికి వగ లేక కూర్చున్న వారికి,
నాడు దాని మీది యాస గలదే?
అన్న మదము చేత అన్ని మదంబులౌ.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
ఆకలితో బాధపడుతున్నవారికి భోజనం లభిస్తే ఎంతో ఆనందం కలుగుతుంది. కానీ సంపద, ఆహారం ఎక్కువైనప్పుడు గర్వం పెరుగుతుంది. అన్నం వల్ల కలిగే మదమే ఇతర మదాలకు కారణమవుతుందని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.

౧౩౦. అన్ని జాడలు దిగి ఆనందకాముడై

పద్యము:
అన్ని జాడలుడిగి ఆనందకాముడై,
నిన్ను నమ్మ జాలు నిష్ఠతోడ,
నిన్ను నమ్మ ముక్తి నిక్కంబు నీయాన.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
మనసులోని అన్ని కోరికలు, అహంకారాలు విడిచిపెట్టి భగవంతునిపై సంపూర్ణ విశ్వాసంతో నిలిచినవారికి నిజమైన శాంతి లభిస్తుంది. దృఢమైన భక్తి, నమ్మకమే ముక్తికి మార్గమని వేమన చెబుతున్నాడు.

౧౩౧. ఒడ్డు పొడుగు గలిగి

పద్యము:
ఒడ్డు పొడుగు గలిగి గడ్డంబు పొడుగైన,
దానగుణము లేక దాత యగునె?
ఎనుము గొప్పదైన యేనుగు బోలునా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
శరీరం పెద్దగా ఉండటం వల్ల గొప్పతనం రాదు. దాతృత్వం, మంచితనం వంటి గుణాలు ఉండాలి. ఎంత పెద్ద ఎనుమైనా యేనుగుతో సమానం కాదనే ఉపమానంతో గుణమే గొప్పదని వేమన చెప్పాడు.

౧౩౨. సతుల జూచి నరుడు

పద్యము:
సతుల జూచి నరుడు సౌఖ్యంబు గోరును,
గతుల గానలేడు కర్మమందు,
గతులు సతుల వలన గానంగ లేరయా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
మనిషి సతీసహచర్యం వల్ల సుఖం కోరుతాడు. అయితే జీవితంలో కలిగే మంచి చెడు ఫలితాలు తన కర్మల వల్లే వస్తాయి. వాటికి భార్య లేదా ఇతరులను కారణంగా చూపకూడదని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

౧౩౩. ఆలి మాటలు విని

పద్యము:
ఆలి మాటలు విని యన్నదమ్ముల రోసి,
వేరు బడెడు వాడు వెర్రివాడు,
కుక్క తోక బట్టి గోదావరి దునా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
ఇతరుల మాటలు నమ్మి అన్నదమ్ములతో విభేదించి విడిపోవడం మూర్ఖత్వం. అటువంటి వ్యక్తి కుక్క తోక పట్టుకుని గోదావరి దాటాలని ప్రయత్నించే వాడితో సమానం. కుటుంబ ఐక్యతను కాపాడుకోవాలని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన అహంకారం, భక్తి, దాతృత్వం, కర్మసిద్ధాంతం, కుటుంబ ఐక్యత వంటి విలువలను బోధించాడు. శరీరాకారం కాదు, గుణమే గొప్పది. భగవంతునిపై నమ్మకం ముక్తికి మార్గం. ఇతరుల మాటలకు లోనై బంధువులతో విభేదించకుండా సత్సంబంధాలను కాపాడుకోవాలని సందేశం ఇచ్చాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 83 (134)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౧౩౪. స్త్రీలు గల్గు చోట

పద్యము:
స్త్రీలు గల్గు చోట చెల్లాటములు గల్గు,
స్త్రీలు లేని చోటు చిన్నబోవు,
స్త్రీలచేత నరులు చికుచున్నారయా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
స్త్రీలు ఉన్న చోట జీవకళ, ఆనందం, కుటుంబ సౌఖ్యం ఉంటాయి. స్త్రీలు లేని గృహం లేదా సమాజం వెలితిగా కనిపిస్తుంది. కుటుంబ వ్యవస్థకు, మానవ జీవితానికి స్త్రీలు ప్రధాన ఆధారమని వేమన తెలియజేస్తున్నాడు.

౧౩౫. మాల మాల గాడు

పద్యము:
మాల మాల గాడు మహిమీదనే ప్రొద్దు,
మాట తిరుగు వాడు మాలగాక,
వాని మాల యన్న వాడె పెను మాల.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
జన్మ వల్ల ఎవరూ హీనులు కారు. ఇచ్చిన మాట నిలబెట్టుకోని వాడే నిజమైన హీనుడు. అలాంటి వానిని కులం పేరుతో అవమానించే వ్యక్తి మరింత హీనుడు అని వేమన సామాజిక సమానత్వాన్ని బోధిస్తున్నాడు.

౧౩౬. చిప్పలోను బడ్డ చినుకు

పద్యము:
చిప్పలోను బడ్డ చినుకు ముత్యంబాయె,
నీళ్ల బడ్డ చినుకు నీళ్ల గలిసె,
ప్రాప్తము గల చోట ఫలమేల తప్పునొ ?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
ముత్యపు చిప్పలో పడిన వానచినుకు ముత్యమవుతుంది. అదే నీటిలో పడితే నీటిలో కలిసిపోతుంది. సరైన అవకాశం, అనుకూల పరిస్థితులు ఉంటే గొప్ప ఫలితాలు సాధ్యమవుతాయని వేమన చెబుతున్నాడు.

౧౩౭. కులము గలుగు వారు

పద్యము:
కులము గలుగు వారు గోత్రంబు గలవారు,
విద్యచేత విర్రవీగు వారు,
పసిడి గల్గు వాని బానిసె కొడుకులు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
ఉన్నత కులం, గొప్ప గోత్రం, అధిక విద్య ఉన్నా ధనవంతుని ముందు తలవంచే పరిస్థితి సమాజంలో కనిపిస్తుంది. ధనం ఆధారంగా ఏర్పడే అసమానతలను వేమన విమర్శిస్తున్నాడు.

౧౩౮. కాని వాని తోటి

పద్యము:
కాని వాని తోటి కలసి వర్తించెనా,
హాని వచ్చునెంత వాని కైన,
తాటి క్రింద పాలు తాగిన చందమౌ.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
చెడ్డవారితో స్నేహం చేస్తే ఎంత మంచివాడైనా చెడ్డపేరు వస్తుంది. తాటి చెట్టు కింద పాలు తాగితే చూసేవారికి అది కల్లు తాగినట్లే కనిపిస్తుంది. అలాగే దుష్టసాంగత్యం మన ప్రతిష్ఠను దెబ్బతీస్తుంది.

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన స్త్రీల ప్రాముఖ్యత, సమానత్వం, మాట నిలబెట్టుకోవడం, అవకాశాల విలువ, ధన ప్రభావం, సత్సంగతి యొక్క అవసరాన్ని వివరించాడు. జన్మ కాదు, గుణమే గొప్పదని; మంచి పరిసరాలు మనిషిని ఉన్నత స్థితికి తీసుకెళ్తాయని; చెడ్డ సాంగత్యం నాశనానికి దారి తీస్తుందని బోధించాడు.

వేమన 84 (139)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౧౩౯. కరగ కరగ బుట్టు కనకంబునకు వన్నె

పద్యము:
కరగ కరగ బుట్టు కనకంబునకు వన్నె,
పెనగ పెనగ బుట్టు ప్రేమ సతికి,
ముదియ ముదియ బుట్టు మోహంబు లోభంబు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
బంగారాన్ని ఎంత మెరుగుపెడితే అంత కాంతి పెరుగుతుంది. దాంపత్యంలో ప్రేమ పెరిగే కొద్దీ అనుబంధం బలపడుతుంది. కానీ వయస్సు పెరిగినా కొందరిలో మోహం, లోభం తగ్గక మరింత పెరుగుతాయి. మంచి గుణాలు పెంచుకోవాలని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

౧౪౦. ఎరుక లేని దొరలను

పద్యము:
ఎరుక లేని దొరలనెన్నాళ్లు గొలిచిన,
బ్రతుకు లేదు వట్టి భ్రాంతి గాని,
గొడ్డుటావు పాలు గోరితే చేపునా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
జ్ఞానం, వివేకం లేని నాయకులను ఎంతకాలం సేవించినా ప్రయోజనం ఉండదు. గొడ్డుటావు (పాలు ఇవ్వని ఆవు) వద్ద పాలు ఆశించినట్లే అది వ్యర్థప్రయత్నం. సరైన వ్యక్తిని ఆశ్రయించడం అవసరమని వేమన చెబుతున్నాడు.

౧౪౧. గొడ్డుటావు బితుకకుండ

పద్యము:
గొడ్డుటావు బితుక కుండ గొంపోయిన,
పండ్లునూడ దన్ను పాలు లేవు,
లోభి వానినడుగ లాభంబు లేదయా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
పాలు ఇవ్వని ఆవును ఎంత మేపినా పాలు రావు. అలాగే లోభి వద్ద సహాయం లేదా దానం ఆశించడం వృథా. స్వభావం మారని వ్యక్తుల నుంచి మంచి ఫలితం ఆశించకూడదని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.

౧౪౨. కులము లేని వాడు

పద్యము:
కులము లేని వాడు కలిమిచే వెలయును,
కలిమి లేని వాని కులము దిగును,
కులముకన్న మిగుల కలిమి ప్రధానంబు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
సంపద ఉన్నవాడు తక్కువ కులానికి చెందినవాడైనా గౌరవం పొందుతాడు. సంపద లేని వాడి ఉన్నత కులం కూడా గౌరవం కోల్పోతుంది. సమాజంలో కులం కంటే ధనానికి ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇస్తున్న పరిస్థితిని వేమన విమర్శిస్తున్నాడు.

౧౪౩. నెయ్యి లేని కూడు

పద్యము:
నెయ్యి లేని కూడు నీయాన కసువది ,
కూర లేని తిండి కుక్క తిండి,
ప్రియము లేని కూడు పిండపు కూడు రా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
నెయ్యి లేని భోజనం రుచిలేనట్లే, కూరలేని తిండి అసంపూర్ణమైనట్లే, ప్రేమాభిమానాలు లేని విందు కూడా నిర్జీవంగా ఉంటుంది. భోజనంలో పదార్థాలకన్నా ప్రేమతో పెట్టడం గొప్పదని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన ప్రేమ, లోభం, వివేకం, దాతృత్వం, సంపద ప్రభావం, ప్రేమతో కూడిన ఆతిథ్యం వంటి అంశాలను వివరించాడు. మంచి గుణాలు పెంచుకోవాలి; లోభుల వద్ద ఆశలు పెట్టుకోకూడదు; జ్ఞానం లేని నాయకులను అనుసరించడం వ్యర్థం; ప్రేమలేని జీవితం, ప్రేమలేని ఆతిథ్యం విలువలేనివని చక్కగా బోధించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 85 (144)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౧౪౪. నోటి పుప్పికెల్ల నొప్పి లేకుండగా

పద్యము:
నోటి పుప్పికెల్ల నొప్పి లేకుండగా,
నాకు పోక సున్న మౌషధంబు ,
పెట్టకుండెనేని పెను రోత వేసురా!
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
తినగలిగే శక్తి, ఆరోగ్యం ఉన్నప్పుడే మంచి భోజనం చేయాలి. అవసరమైన సమయంలో చేయని ఉపకారం తరువాత చేసినా ప్రయోజనం ఉండదు. సమయానికి చేసిన సహాయమే విలువైనదని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

౧౪౫. అన్నమదము వలన

పద్యము:
అన్నమదము వలన అతివలు నరులట్టు 
రేపు రేగి మదనుడేచెనందు,
రన్నము డుగు వెనుక నతడెందు బోయెరా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:

అతిగా ఆహారం తిని శరీరం వేడెక్కినప్పుడు, స్త్రీలు–పురుషులు 'మన్మథుడు (కామదేవుడు) మమ్మల్ని వేధిస్తున్నాడు' అని అంటారు. కానీ తినడానికి అన్నమే లేక ఆకలితో అలమటిస్తున్నప్పుడు, ఆ కామదేవుని శక్తి ఏమైపోతుంది?"

తాత్పర్యం:

వేమన చెప్పదలచింది ఏమిటంటే—

కామవాంఛ చాలాసార్లు శారీరక సౌఖ్యం, అధిక ఆహారం, భోగజీవితం వల్ల పెరుగుతుంది.

ఆకలి, దారిద్ర్యం, కష్టాలు ఉన్నప్పుడు కామవాంఛ సహజంగానే తగ్గిపోతుంది.

కాబట్టి మనిషి తన కోరికలను దైవం లేదా విధిపై నెట్టివేయకుండా, వాటి వెనుక ఉన్న శారీరక, మానసిక కారణాలను గ్రహించాలి.

భావం:

"ఆకలి ముందు కామం నిలవదు; భోగం పెరిగిన చోటే కోరికలు ఎక్కువగా చెలరేగుతాయి. అందువల్ల ఇంద్రియాలను అదుపులో ఉంచుకొని మితాహారంతో జీవించడం జ్ఞానుల లక్షణం."

౧౪౬. ఎర్రనాడుదాని నెపార జూచిన

పద్యము:
ఎర్రనాడుదాని నెపార జూచిన,
వేకి బుట్టి చాల వెర్రి బట్టు,
పల్లు తెరచి నగిన బట్టు పెన్భుతంబు 
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
"అందమైన స్త్రీని మోహంతో చూస్తే మన హృదయం ఉద్రేకంతో జ్వలిస్తుంది; మనస్సు మత్తులో పడుతుంది. ఆమె చిరునవ్వుతో ముత్యాలవంటి పళ్లను చూపితే, మహా పిశాచమే మనల్ని పట్టుకున్నట్టుగా కామమోహం పూర్తిగా ఆవరిస్తుంది."

తాత్పర్యం:

ఈ వాక్యం స్త్రీని తప్పుపట్టడం కాదు; అనియంత్రిత కామమోహం మనిషి మనస్సును ఎలా ఆక్రమిస్తుందో వివరిస్తోంది.

బాహ్య సౌందర్యానికి అతిగా ఆకర్షితుడైతే వివేకం తగ్గుతుంది.

నియంత్రణలేని కోరిక మనిషిని మోహం, మత్తు, అవివేకం వైపు నడిపిస్తుంది.

"మహా పిశాచం" అనే ఉపమానం కామవాంఛ యొక్క బలమైన ప్రభావాన్ని సూచిస్తుంది.

భావం:

"సౌందర్యం సహజం; కానీ దానిపై అదుపులేని మోహం మనస్సును బానిసగా మారుస్తుంది. వివేకం, ఆత్మనిగ్రహమే నిజమైన రక్షణ."

౧౪౭. హీనజాతి వానినిలు జేరనిచ్చేనా

పద్యము:
హీనజాతి వానిని లు జేరనిచ్చేనా,
హాని వచ్చునెంత వాని కైన,
ఈగ కడుపుజొచ్చి ఇట్టట్టు జేయదా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
ఈ పద్యంలో "హీనజాతి" అనే పదాన్ని జన్మ ఆధారంగా కాకుండా చెడు స్వభావం గల వ్యక్తిగా అర్థం చేసుకోవాలి. దుష్టులను దగ్గర చేర్చుకుంటే వారు హాని కలిగిస్తారు. ఈగ ఆహారంలో పడితే దానిని చెడగొట్టినట్లే చెడ్డవారి సాంగత్యం నష్టానికి దారి తీస్తుంది.

౧౪౮. అల్పుడైన వానికి అధికారము

పద్యము:
అల్పుడైన వానికి అధికార మబ్బెనా ,
దొడ్డు కొంచెమనక తూల బలుకు 
చెప్పు గొరుకు కుక్క చెరుకు చవే మెగ్గు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
అర్హతలేని వ్యక్తికి అధికారం ఇస్తే అతడు దాని విలువను అర్థం చేసుకోలేడు. చెప్పు కొరికే కుక్కకు చెరుకు తీపి తెలియనట్లే, అల్పబుద్ధి గలవాడు గొప్ప బాధ్యతను సద్వినియోగం చేయలేడు.

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన సమయోచిత సహాయం, ఆహార ప్రభావం, రూపమోహం, దుష్టసాంగత్యం, అధికారానికి అర్హత వంటి విషయాలను చర్చించాడు. అవసరమైన సమయంలో చేసిన సహాయమే విలువైనది. బాహ్య రూపానికి మోసపోకూడదు. చెడ్డవారి సాంగత్యాన్ని దూరంగా ఉంచాలి. అర్హత ఉన్నవారికే బాధ్యతలు అప్పగించాలి.

వేమన 86 (149)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౧౪౯. ఎట్టి స్త్రీల గనిన

పద్యము:
ఎట్టి స్త్రీల గనిన నింతంత యనరాదు,
కాలవహ్ని లక్కగరగినట్లు,
యిట్టి గాఢ మోహమెంతైన జేయురా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
రూప సౌందర్యాన్ని చూసి అతిగా మోహపడకూడదు. అగ్నిలో లోహం కరిగినట్లు, అదుపులేని మోహం మనిషి వివేకాన్ని కరిగిస్తుంది. అందుకే ఇంద్రియనిగ్రహం అవసరమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

౧౫౦. శాంత కుంకయైన

పద్యము:
కాంత  కుంక యైన కాని కులం చైన,
బాయలేక విటుడు భ్రమసి యుండు 
మరగి గుడ్డి కుక్క మాంసంబు గన్నట్లు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
కామమోహంలో మునిగిపోయినవాడు మంచి–చెడులను గ్రహించలేడు. గుడ్డి కుక్క మాంసం వాసన చూసి వెంబడించినట్లు, మోహానికి బానిసైన వ్యక్తి వివేకం కోల్పోతాడని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.

౧౫౧. పప్పు లేని కూడు

పద్యము:
పప్పు లేని కూడు పరులకసహ్యమౌ,
నప్పు లేని వాడె యధిక బలుడు,
ముప్పు లేని వాడు మొదల సుజ్ఞానుడు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
పప్పు లేని భోజనం రుచించనట్లే, అప్పులేని జీవితం ఎంతో శ్రేష్ఠమైనది. అప్పుల భారంలేని వ్యక్తి నిజమైన బలవంతుడు. కష్టాలు రాకుండా ముందుగానే జాగ్రత్తపడే వాడే సుజ్ఞాని అని వేమన చెబుతున్నాడు.

౧౫౨. పేదరిమంత దోషం

పద్యము:
పేదరిమంత దోషం                                                          బేదో యీ జగతిలో,నీశ్వరుడెరుగున్,                             పేదను పొడగనువాడున్ ,                                            కాదని శవమనుచు జూచు గదరా వేమా.

తాత్పర్యము:
ఈ లోకంలో పేదరికం ఎంతటి బాధనిస్తుందో భగవంతుడికే తెలుసు. ధనం లేని మనిషిని కొందరు జీవించి ఉన్నవాడిగా కాక, శవంలా నిర్లక్ష్యం చేస్తారు. సమాజంలోని ఈ అన్యాయాన్ని వేమన తీవ్రంగా విమర్శిస్తున్నాడు.

౧౫౩. ధార్మికునకు గాని

పద్యము:
ధార్మికునకు గాని ధర్మంబు గనరాదు,
కష్ట జీవి కెట్లు గానబడును,
నీరు జొరక లోతు నిజముగా తెలియదు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యము:
ధర్మాన్ని నిజంగా ఆచరించే వ్యక్తికే ధర్మం యొక్క విలువ తెలుస్తుంది. నీటిలో దిగక లోతు తెలియనట్లే, అనుభవం లేకుండా ఏ విషయాన్నీ పూర్తిగా అర్థం చేసుకోలేం. ఆచరణ ద్వారానే జ్ఞానం సంపూర్ణమవుతుందని వేమన చెప్పాడు.

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన మోహం, కామం, అప్పుల బాధ, పేదరికం, ధర్మం యొక్క నిజమైన అర్థం వంటి అంశాలను వివరించాడు. మోహం వివేకాన్ని నాశనం చేస్తుంది. అప్పులేని జీవితం గొప్ప సంపద. పేదలను తక్కువగా చూడకూడదు. ధర్మం పుస్తకాలలో కాదు, ఆచరణలో తెలుస్తుందని వేమన బోధించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 87 (154)

వేమన పద్యములు  తాత్పర్యములు 

📜 పద్యం 154

మొగము జూచినపుడె మోహంబు ఘనమౌను,
ధనము జూచినపుడె తగులు మనసు,
కూలినప్పుడరయ కుసులెల్ల విరుగును.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

📖 తాత్పర్యం

అందమైన ముఖాన్ని చూసినప్పుడు మోహం కలుగుతుంది. ధనాన్ని చూసినప్పుడు మనసు దాని వైపు ఆకర్షితమవుతుంది. కానీ అందం, సంపద శాశ్వతమైనవి కావు. పువ్వు రాలిపోతే రేకులు చెదిరిపోయినట్లే, వీటి మీద ఆధారపడిన మోహం కూడా నశిస్తుంది.

🌿 భావం

బాహ్య సౌందర్యం, ధనం తాత్కాలికమైనవి. శాశ్వతమైనది సద్గుణం మాత్రమే.

📜 పద్యం 155

ఎన్ని మతములైన, ఏ మంత్రమైనను,
సత్యమింత లేక జాడ విడడు ,
సత్యముగలిగున్న జగతిలో ద్విజుడయ్యె.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

📖 తాత్పర్యం

ఎన్ని మతాలు, ఎన్ని మంత్రాలు ఉన్నా సత్యం లేకపోతే వాటికి విలువ లేదు. సత్యాన్ని ఆచరించే వాడే నిజమైన గొప్పవాడు.

🌿 భావం

సత్యమే మానవుని గొప్పతనానికి మూలం.

📜 పద్యం 156

పరుల మోసపుచ్చి ధర ధనమార్జించి,
కడుపు నించుకొనుట కాని పద్ధు,
ఋణము నేయు మనుజుడెక్కువకెక్కునా!
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

📖 తాత్పర్యం

ఇతరులను మోసం చేసి సంపాదించిన ధనంతో జీవించడం ధర్మం కాదు. అటువంటి సంపాదన చివరికి నష్టాన్నే కలిగిస్తుంది.

🌿 భావం

నిజాయితీ లేని సంపాదన నిలకడగా ఉండదు.

📜 పద్యం 157

స్థిరము కాని క్షుద్ర- పర- కూటముల జేసి,
హెచ్చు తగ్గు నొంది హీన మతులు,
గాడ్డె పిల్లలగుచు గ్రక్కున జెడుదురు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

📖 తాత్పర్యం

చిన్న చిన్న స్వార్థ ప్రయోజనాల కోసం గుంపులు కట్టి, ఒకరితో ఒకరు కలహించే వారు చివరకు నష్టపోతారు.

🌿 భావం

స్వార్థం, విభేదాలు సమాజాన్ని బలహీనపరుస్తాయి.

📜 పద్యం 158

ధర్మమన్న వినరు తము నమ్మి భూనరుల్,
యముని వారు వచ్చి యడలు నించి,
చొచ్చి కొట్ట తమరు చొర బార గల రొకో ?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

📖 తాత్పర్యం

ధర్మబోధలను వినకుండా తమ ఇష్టప్రకారమే జీవించే వారు, మరణ సమయం వచ్చినప్పుడు తప్పించుకోలేరు.

🌿 భావం

ధర్మం, సత్యం, నీతి మార్గంలో నడవడమే జీవితానికి రక్షణ.

---

 సమగ్ర భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన ధనం, అందం శాశ్వతం కాదని, సత్యమే పరమ విలువ అని, మోసంతో సంపాదించిన ధనం నిలవదని, స్వార్థ గుంపులు వినాశనానికి దారితీస్తాయని, ధర్మాన్ని విస్మరించినవారు చివరికి పశ్చాత్తాపపడతారని బోధిస్తున్నాడు.

వేమన 88 (159)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

పద్యము 159

పాలనీ డిగింట గ్రోలుచునుండెనా,
మనుజులెల్ల గూడి మద్యమండ్రు,
నిలువదగని చోట నిలువ నిందలు వచ్చు.వి!

తాత్పర్యం:

"మద్యశాలలో నీవు పాలు తాగుతున్నప్పటికీ, చూసేవారు దానిని మద్యమని అనుకుంటారు. అలాగే, ఉండకూడని చోట ఉండే వ్యక్తి, తాను తప్పు చేయకపోయినా అపనిందకు గురవుతాడు."*నీడిగింట -మధ్యశాల 

భావం:

మనిషి తన ప్రవర్తనతో పాటు తన పరిసరాలను కూడా జాగ్రత్తగా ఎంచుకోవాలి. చెడ్డవారి సాంగత్యంలో లేదా అనుచితమైన ప్రదేశంలో కనిపిస్తే, నిజంగా తప్పు చేయకపోయినా ప్రజలు అనుమానిస్తారు. మంచి పేరు సంపాదించుకోవడానికి మంచి ప్రవర్తనతో పాటు మంచి వాతావరణం కూడా అవసరం.

నీతి:

ఉండవలసిన చోటే ఉండాలి.

చెడు సాంగత్యాన్ని దూరంగా ఉంచాలి.

మన ప్రతిష్ఠను కాపాడుకోవడానికి ప్రవర్తనతో పాటు పరిసరాల ఎంపిక కూడా ముఖ్యమే.

పద్యము 160

దానమడుగు వాడు ధరలోన నధముండు,
దానమడుగడేని దైవసముడు,
దానమీని వాడు ధన్యుండు కాడయా.వి!

తాత్పర్యం

ఎప్పుడూ ఇతరులను అడుగుతూ జీవించే వాడు అధముడు. ఎవరినీ అడగకుండా స్వశక్తితో జీవించేవాడు దైవసమానుడు. అయితే అవసరంలో ఉన్నవారికి దానం చేసే వాడు అత్యంత ధన్యుడు.

పద్యము 161

తనకు ప్రాప్తి లేక దాతలివ్వరటంచు,
దోషబుద్ధిచేత దూరుటెల్ల,
ముక్కు వంక చూచి ముకురంబు దూరుట.వి!

తాత్పర్యం

తన అదృష్టం లేక దానం దక్కకపోయినా, దాతలను నిందించడం తప్పు. అద్దంలో కనిపించే ముక్కు వంకరను చూసి అద్దాన్నే తప్పుపట్టినట్లే అది.

పద్యము 162

పెక్కు జనుల జంపి, పేదల వధియించి,
డొక్క కొరకు నూళ్లు దొంగిలించి,
ఎక్కడికిని బోవనెరిగి యముడు జంపు.వి!

తాత్పర్యం

ధనవంతులను మోసం చేసి, పేదలను బాధించి, స్వార్థం కోసం దొంగతనాలు చేసినవాడు ఎక్కడికి పారిపోయినా తన పాపఫలితాల నుండి తప్పించుకోలేడు. యమధర్మరాజు అతనికి తగిన శిక్ష విధిస్తాడు.

పద్యము 163

తండ్రికన్న సుగుణి తనయుడు గల్గెనా,
పిన్న పెద్దతనములెన్న దగదు,
వాసుదేవు విడిచి వసుదేవునెంతురా?వి!

తాత్పర్యం

కొడుకు తండ్రికంటే గొప్ప గుణవంతుడు కావచ్చు. వయస్సు ఆధారంగా మాత్రమే గొప్పతనాన్ని నిర్ణయించకూడదు. శ్రీకృష్ణుని మహిమను చూసి ఆయన తండ్రి వసుదేవుని మాత్రమే గొప్పవాడని ఎవరూ అనరు.

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన స్వాభిమానం, దానగుణం, కృతజ్ఞత, ధర్మబద్ధ జీవనం, మంచి సంతానం గొప్పతనం మరియు సత్సంగతి యొక్క ప్రాముఖ్యతను వివరించాడు. మనిషి తన ప్రవర్తన, గుణాలు మరియు కర్మల ద్వారానే గౌరవాన్ని పొందుతాడని బోధించాడు

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 89 (164)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

పద్యము 164

కన్న పుత్రునాస, కనకంబు మీదాస,
స్త్రీల మీదియాస, చిత్తమెడలి,
భ్రమలు విడువకున్న బ్రహ్మంబు గానరొ 

తాత్పర్యం

సంతానం మీద, ధనం మీద, స్త్రీల మీద అధిక మమకారం కలిగి, మనస్సులోని మోహాలను విడువకపోతే పరమసత్యమైన బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని పొందలేడు.

పద్యము 165

చెట్టు చేమ గొట్టి, చుట్టు గోడల బెట్టి,
యిట్టునట్టు పెద్ద యిల్లు గట్టి,
మిట్టిపడును నరుడు మీది చేటెరుగక.

తాత్పర్యం

చెట్లను నరికి, పెద్ద భవనాలు నిర్మించి, సంపదను కూడబెట్టినా చివరకు మనిషి మరణించి మట్టిలో కలిసిపోతాడు. శాశ్వతం కాని వాటి కోసం గర్వించడం వ్యర్థం.

పద్యము 166

వచ్చేదిని, పోయ్యేదిని,                                    చచ్చేదిని గనగ , లేక సహజములనుచున్                  విచ్చల విడిగా తిరుగుట,                                  చిచ్చున బడినట్టి మిడుత చెలువము వేమా 

తాత్పర్యం

పుట్టడం, జీవించడం, మరణించడం సహజమని తెలుసుకున్నప్పటికీ, జీవిత లక్ష్యాన్ని మరచి విచ్చలవిడిగా జీవించడం అగ్నిలో పడిన మిడత వలె నాశనానికి దారితీస్తుంది.

పద్యము 167

ఒక్క తోలు దెచ్చి యొరపు బొమ్మను జేసి,
యాడు నట్లు జేసి యట్టె వేసె,
తన్ను దిప్పువాని దానేల కానడో?

తాత్పర్యం

తోలుతో చేసిన బొమ్మను మరొకరు కదిలిస్తేనే అది ఆడుతుంది. అలాగే ఈ శరీరం కూడా దైవశక్తి ఆధారంగానే పనిచేస్తుంది. మనిషి తన అసలు ఆధారాన్ని గుర్తించాలి.

పద్యము 168

పర బలంబు జూచి ప్రాణరక్షణమున,
కురికి పారి పోవు పిరికి నరుడు,
యముడు కుపితుడైన నడ్డమెవ్వండయా?

తాత్పర్యం

బలవంతుడని భావించి ప్రమాదాలనుండి తప్పించుకోవచ్చని అనుకోవడం వ్యర్థం. యమధర్మరాజు సమయం వచ్చినప్పుడు ఎవ్వరూ మరణాన్ని తప్పించుకోలేరు.

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన మోహం, ధనాసక్తి, అహంకారం, శరీర నశ్వరత్వం మరియు దైవాధీనత గురించి బోధించాడు. మనిషి భౌతిక మమకారాలను తగ్గించి, ధర్మం మరియు ఆత్మజ్ఞానం వైపు ప్రయాణించాలని సూచించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 90* (170)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

పద్యము 170

తల్లి దండ్రి చావ, తనయుడు తానేడ్చు,
మగడు చావ నాలు వగచుచుండు,
కార్యవశమే కాని కలుగదు మోహంబు.

తాత్పర్యం

తల్లిదండ్రులు మరణిస్తే కుమారుడు ఏడుస్తాడు. భర్త మరణిస్తే భార్య దుఃఖిస్తుంది. అయితే ఈ ప్రేమలు, మోహాలు అన్నీ స్వార్థ ప్రయోజనాలు, కుటుంబ బాధ్యతలు, సంబంధాల అవసరాల వల్ల ఏర్పడేవేనని వేమన సూచిస్తున్నాడు. లోకంలో కనిపించే అనుబంధాలలో చాలావరకు కార్యసంబంధితమైనవే.

పద్యము 171

మనసులోని ముక్తి మరియొక్క చోటను
వెదుక బోవు వాడు వెర్రివాడు,
గొర్రె జంక బెట్టి గొల్ల వెదుకు రీతి.

తాత్పర్యం

ముక్తి మన అంతరంగంలోనే ఉంది. దానిని బయట ఎక్కడో వెదికే వాడు మూర్ఖుడు. గొర్రెల కాపరి తన గొర్రెను తన సంకలో పెట్టి, ఎక్కడో వెదికినట్లుగా మనిషి తనలో ఉన్న ఆత్మజ్ఞానాన్ని గుర్తించకుండా బయట వెదుకుతుంటాడు.

పద్యము 172

ఆశకన్న దుఃఖమతిశయంబుగ లేదు,
చూపు నిలుపకున్న సుఖము లేదు,
మనసు నిలుపకున్న మరి ముక్తి లేదయా.

తాత్పర్యం

అతి ఆశ కంటే పెద్ద దుఃఖానికి కారణం మరొకటి లేదు. కళ్లులేని ముఖం ఎలా అసంపూర్ణమో, స్థిరమైన మనస్సు లేకుండా ముక్తి కూడా లభించదు. కోరికలను తగ్గించి, మనస్సును నియంత్రించినప్పుడే ఆధ్యాత్మిక పురోగతి సాధ్యమవుతుంది.

పద్యము 173

తత్వహీనులుండ్రు తరుచుగా భువిలోన,
తత్వమెరుగు వారు తరుచు లేరు,
కలిగి రేని వారు కన్పింప రారయా.

తాత్పర్యం

లోకంలో తత్వజ్ఞానం లేని వారు ఎక్కువగా ఉంటారు. నిజమైన జ్ఞానం కలిగిన వారు చాలా అరుదుగా కనిపిస్తారు. తమకు లేని జ్ఞానాన్ని ఇతరులకు ఎలా బోధించగలరు? అందువల్ల నిజమైన జ్ఞానులను గుర్తించి వారి మార్గాన్ని అనుసరించాలి.

పద్యము 174

తాను నింద్రియముల దనర జయించిన,
తత్వమరసి చూడ దానయగును,
రాజయోగి యిట్లు దేజరిల్లుచునుండు.

తాత్పర్యం

తన ఇంద్రియాలను జయించి, తత్వస్వరూపాన్ని అనుభవించి గ్రహించినవాడే నిజమైన రాజయోగి. అతడు బాహ్య ప్రలోభాలకు లొంగకుండా, ఆత్మజ్ఞాన ప్రకాశంలో జీవిస్తాడు.

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన మానవ సంబంధాల స్వరూపం, ముక్తి మార్గం, ఆశ వల్ల కలిగే దుఃఖం, తత్వజ్ఞానం యొక్క ప్రాముఖ్యత, ఇంద్రియనిగ్రహం ద్వారా పొందే ఆత్మజ్ఞానాన్ని వివరించాడు. నిజమైన విముక్తి బయట కాదు; మన అంతరంగంలోనే ఉందని స్పష్టంగా ఉపదేశించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

1వేమన పద్యాలు

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

1. ఉప్పు కప్పురంబు

ఉప్పు కప్పురంబు నొక్క పోలిక నుండు
చూడ చూడ రుచుల జాడ వేరు
పురుషులందు పుణ్యపురుషులు వేరయా
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మనుషులందరూ బయటకు ఒకేలా కనిపించినా, వారి గుణగణాలు, నడవడి, విలువలు భిన్నంగా ఉంటాయి. సజ్జనులు తమ సద్గుణాల వల్ల ప్రత్యేకంగా గుర్తింపును పొందుతారు.

భావం

రూపాన్ని కాకుండా గుణాన్ని గౌరవించాలి. నిజమైన గొప్పదనం మంచి స్వభావంలోనే ఉంటుంది.

---

SEO Keywords:
వేమన పద్యములు, వేమన పద్యాలు, వేమన తాత్పర్యములు, Vemana Padyalu, Telugu Moral Poems, Telugu Literature, Vemana Quotes, తెలుగు సాహిత్యం

వేమన 91* (175)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

పద్యము 175

స్త్రీల మాయచేత జిక్కి తాకొన్నాళ్లు,
తగులు గోరునట్లు దగిలిపోవు,
తనిసి పొలిసి తాను దైవంబు జెడు.

తాత్పర్యం

స్త్రీమోహమనే భ్రమలో కొంతకాలం చిక్కుకున్న మనిషి, వారితో ఏకమవాలని తహతహలాడి మరింత బంధనంలో పడిపోతాడు. కాలక్రమేణా వృద్ధుడై మరణిస్తాడు; చివరికి దైవ నియమానుసారం ఈ లోకంలో నశించిపోతాడు.

తాత్పర్యం: వేమన ఇక్కడ కామమోహం, ఇంద్రియాసక్తి మనిషిని బంధించి జీవిత పరమార్థాన్ని మరచిపోయేలా చేస్తాయని హెచ్చరిస్తున్నాడు. శాశ్వత సత్యాన్ని తెలుసుకోకుండా మోహంలో గడిపిన జీవితం చివరకు వృద్ధాప్యం, మరణంతో ముగుస్తుందని సూచిస్తున్నాడు.

పద్యము 176

చెప్పులోని రాయి, చెవిలోని జోరీగ,
కంటిలోని నలుసు, కాలి ముల్లు,
ఇంటిలోని పోరు నింతింత కాదయా!

తాత్పర్యం

చెప్పులో రాయి, చెవిలో జోరిగ, కంటిలో నలుసు, కాలిలో ముల్లు ఎంత బాధ కలిగిస్తాయో, ఇంట్లో కలహాలు కూడా అంతకంటే ఎక్కువ మనశ్శాంతిని హరిస్తాయి. కుటుంబంలో సామరస్యం లేకుంటే జీవితం కష్టమవుతుందని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.

పద్యము 177

వారకాంతలెల్ల వలచి యేతెంతురా?
పొందుజేసి ధనము పుచ్చుకొరకు ,
మారకమ్మ జొచ్చి మరి యిల్లు వెళ్లునా?

తాత్పర్యం

ధనం కోసం మాత్రమే ప్రేమ చూపించే వారి అనురాగం నిజమైనది కాదు. లాభం ఉన్నంతవరకు మాత్రమే దగ్గరగా ఉంటారు. స్వార్థ ప్రయోజనం తీరిన తరువాత వెళ్లిపోతారు. అందువల్ల నిజమైన ప్రేమను, స్వార్థ సంబంధాలను గుర్తించగల వివేకం అవసరం.

పద్యము 178

గృహము) గురము గూడు చేసి, గుణము వత్తిగ చేసి,
సరవి కర్మ సమితి జమురు చేసి,
మూలనొక్క జ్యోతి ముట్టించి చూడరా!

తాత్పర్యం

మన శరీరాన్నే ఆలయంగా భావించి, సద్గుణాలను వత్తిగా, మనస్సును దీపపాత్రగా చేసుకొని, అంతరంగంలోని జ్ఞానజ్యోతిని వెలిగించాలి. అప్పుడు ఆత్మసత్యం దర్శనమిస్తుంది. ఇది యోగమార్గానికి సంకేతంగా చెప్పబడిన పద్యం.

పద్యము 179

ఎన్ని ఎన్ని పూజలెన్ని చేసిననేమి?
భక్తి లేని పూజ ఫలము లేదు,
భక్తిగల్గు పూజ బహుళ కారణమురా!

తాత్పర్యం

ఎన్ని పూజలు చేసినా, ఎన్ని ఆచారాలు పాటించినా, మనసులో నిజమైన భక్తి లేకపోతే వాటికి ఫలితం ఉండదు. భక్తితో చేసిన చిన్న పూజకే గొప్ప ఫలితం లభిస్తుంది. దైవారాధనలో బాహ్యక్రియల కంటే అంతరంగ శుద్ధి ముఖ్యమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన మోహం వల్ల కలిగే బంధనం, కుటుంబ కలహాల దుష్పరిణామాలు, స్వార్థ సంబంధాల స్వభావం, అంతర్ముఖ సాధన ప్రాముఖ్యత, భక్తి యొక్క నిజమైన విలువను అద్భుతంగా వివరించాడు. నిజమైన జ్ఞానం, భక్తి, సద్గుణాల ద్వారానే ఆధ్యాత్మిక పురోగతి సాధ్యమని ఉపదేశించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 92* (180)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

పద్యము 180

శివుగుడిని దీపమిడినను,
శివు మందిరమేల్ల వెలుగ జేయుట యగు దా?
శివయోగి జ్ఞానదీపము భువనంబుల వెలుగ జేయు.పొలువుగా వేమా 

తాత్పర్యం

దేవాలయంలో వెలిగించే దీపం ఆ ఆలయాన్ని మాత్రమే ప్రకాశింపజేస్తుంది. కానీ శివయోగి వెలిగించిన జ్ఞానదీపం ప్రపంచాన్నంతటినీ వెలిగిస్తుంది. భౌతిక దీపం కంటే జ్ఞానదీపమే గొప్పదని వేమన తెలియజేస్తున్నాడు.

పద్యము 181

ఆపగాలి నెంట నడువుల వెంటను,
కొండరాళ్ల వెంట గొడవనేల?
నుల్లమందే శివుడటుండుట దెలియరు.

తాత్పర్యం

నదీతీరాలు, అడవులు, కొండలు తిరుగుతూ దేవుని కోసం వెదకడం ఎందుకు? పరమశివుడు మన హృదయంలోనే ఉన్నాడనే సత్యాన్ని చాలామంది గ్రహించరు. దైవసాక్షాత్కారం బాహ్యప్రదేశాలలో కాదు, అంతరంగంలో లభిస్తుంది.

పద్యము 182

లలిత శివతత్వ పథమున గలసిన
శివయోగి యేల గలసును జనులన్ ?
జలబిందువు ముత్యాయమై కలుసునె తొల్లింటి నీట గనరా వేమా !

తాత్పర్యం

శివతత్వ మార్గంలో నడిచి ఆత్మజ్ఞానాన్ని పొందిన శివయోగి సామాన్య జనులకు సులభంగా అర్థం కాడు. స్వాతి నక్షత్ర సమయంలో పడిన నీటి బిందువు ముత్యమై మారినట్లు, సాధన ద్వారా యోగి మహోన్నత స్థితిని పొందుతాడు.

పద్యము 183

గాడిద యేమెరుంగు గంధంబు వాసన?
కుక్క యేమెరుంగు గొప్ప కొద్ది?
యల్పుడేమెరుంగు హరుని గొల్చు విరక్తి?

తాత్పర్యం

గాడిదకు గంధపు సువాసన విలువ తెలియదు. అలాగే అజ్ఞానులకు ఆధ్యాత్మికత, వైరాగ్యం, భక్తి యొక్క గొప్పతనం అర్థం కాదు. ఉన్నతమైన విషయాలను గ్రహించడానికి అంతర్గత పరిపక్వత అవసరం.

పద్యము 184

మూడు వేళలందు ముదముతో శివుని
ఆత్మపూజ సేయువాడు పుణ్యమూర్తి,
పూజ లేక మోక్షభోగంబు దొరుకునా?

తాత్పర్యం

ప్రతిరోజూ భక్తితో, ఆనందంతో పరమాత్మను ధ్యానిస్తూ ఆత్మపూజ చేసే వాడే నిజమైన పుణ్యాత్ముడు. ఆధ్యాత్మిక సాధన లేకుండా మోక్షం లభించదు. నిరంతర భక్తి, ధ్యానం, ఆత్మచింతన ముక్తికి మార్గాలని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన జ్ఞానదీపం యొక్క మహిమను, దేవుడు మన హృదయంలోనే ఉన్నాడనే ఆత్మతత్వాన్ని, శివయోగి యొక్క ఉన్నత స్థితిని, వైరాగ్య విలువను మరియు నిరంతర ఆత్మపూజ యొక్క ప్రాముఖ్యతను సులభమైన ఉపమానాలతో వివరించాడు. బాహ్య ఆచారాల కంటే అంతరంగ జ్ఞానం, భక్తి, ధ్యానం గొప్పవని స్పష్టం చేశాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 93* (185)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

పద్యము 185

రుద్రరూపము దాల్చి రుద్రుని నిందించి,
భ్రష్టు త్రోవ దిరుగు భ్రష్ట జనులు,
రంకుకు దిరిగేటి రమణుల వలెనుండ్రు.

తాత్పర్యం

బాహ్యంగా శివభక్తుల వేషం ధరించి, అంతరంగంలో దైవభక్తి లేకుండా ప్రవర్తించే వారు కపటులు. వారు ధర్మమార్గాన్ని విడిచి, భ్రష్టమైన జీవితం గడుపుతారు. అలాంటి వారి ప్రవర్తన నిజాయితీ లేని (దుష్ప్రవర్తన)  వారి ప్రవర్తనతో సమానమని వేమన విమర్శిస్తున్నాడు.

పద్యము 186

యొడలు బడల జేసి యోగులమనువారు,
మనసు కల్మషంబు మాన్పలేరు,
పుట్ట మీద గొట్ట భుజగంబు చచ్చునా?

తాత్పర్యం

యొడలు -శరీరము బడల -అలసిపోవనట్లు 

శరీరాన్ని కష్టపెట్టి తపస్సులు చేసినంత మాత్రాన యోగి కాలేరు. మనస్సులోని అహంకారం, అసూయ, దుర్గుణాలు తొలగాలి. పాముపుట్టపై కొట్టినంత మాత్రాన పాము చనిపోదు; అలాగే బాహ్య సాధనలతో మాత్రమే అంతరంగ శుద్ధి కలగదు.

పద్యము 187

మాలవాని జూచి యేల నిందింపంగ?
పాటిలేని మాట పలుకుటొకటే,
వానిలోన బలుకు వాని కులమేది?

తాత్పర్యం

పాటి - చెల్లు, బలుకు -వెలుగు (ఆత్మ)

ఒక మనిషిని అతని కులం చూసి తక్కువ చేయడం తప్పు. మనిషి విలువ అతని గుణాలలో ఉంటుంది, జన్మలో కాదు. ప్రతి మనిషిలోనూ ఒకే ఆత్మ ఉన్నప్పుడు కులభేదాలకు స్థానం లేదని వేమన సమానత్వ సందేశాన్ని ఇస్తున్నాడు.

పద్యము 188

కుక్క యేకతంబు, కొక్కెర ధ్యానంబు,
గాడ్డె రాగమెన్న గప్ప మునుగు,
ఆత్మనెరుగు భావమదియేల చేయరో ?

తాత్పర్యం

ఏకతంబు - ఒంటరితనము , కొక్కెర - కొంగ 

తాత్పర్యం:

కుక్క ఒంటరిగా తిరుగుతుంది కాబట్టి అది యోగి కాదు.

కొంగ నీటిలో నిలబడి ఉంటుంది కాబట్టి అది ధ్యానం కాదు.

గాడిద అరుస్తుంది కాబట్టి అది మంత్రజపం చేస్తున్నట్లు కాదు.

కప్ప ఎప్పుడూ నీటిలో ఉంటుంది కాబట్టి అది పవిత్రస్నానం చేసినట్లు కాదు.

అలాగే, బాహ్య ఆచారాలు, వేషధారణలు, కర్మకాండలు మాత్రమే ఆధ్యాత్మికతకు సూచికలు కావు. మన హృదయాన్ని, మన స్వభావాన్ని, మన అంతరంగ సత్యాన్ని తెలుసుకోవడమే నిజమైన జ్ఞానం.

భావం:

ఆత్మపరిశీలన లేకుండా చేసే బాహ్య ఆచారాలు వ్యర్థం. నిజమైన సాధన మనసును తెలుసుకోవడంలోనే ఉంది.

వేమన భావానికి దగ్గరైన సందేశం:

మనస్సును ఏకాగ్రం చేసి ఒకే ధ్యేయంపై నిలిపి ధ్యానం చేయాలి. బాహ్య ఆడంబరాలలో మునిగిపోకుండా, ఆత్మజ్ఞానాన్ని పొందే ప్రయత్నం చేయాలి. ఆత్మసాక్షాత్కారమే మానవ జీవితపు పరమ లక్ష్యమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

పద్యము 189

సకల శాస్త్రములను జదివియు వ్రాసియు,
తెలియగలరు; చావు తెలియలేరు,
చావు తెలియలేని చదువుల వేలరా!

తాత్పర్యం

చదువులు +అవేలరా 

ఎన్ని శాస్త్రాలు చదివినా, ఎంత విద్య సంపాదించినా, జననమరణాల సత్యాన్ని గ్రహించకపోతే ఆ విద్య అసంపూర్ణమే. మరణం అనివార్యమని తెలుసుకొని జీవిత సారాన్ని గ్రహించడమే నిజమైన జ్ఞానం అని వేమన చెబుతున్నాడు.

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన కపటభక్తిని ఖండించాడు. మనస్సు శుద్ధి లేకుండా యోగం లేదని, కులవివక్ష అనవసరమని, ఆత్మజ్ఞానమే జీవిత పరమార్థమని, మరణసత్యాన్ని గ్రహించని విద్య పూర్తికాదని బోధించాడు. గుణం, జ్ఞానం, సమానత్వం, ఆత్మసాక్షాత్కారం వేమన సందేశాల సారాంశంగా నిలుస్తాయి.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 94* (190)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

పద్యము 190

కొండరాళ్లు దెచ్చి కోరిక గట్టిన,
గుళ్లలోన తిరిగి కుళ్లనేల?
పాయరాని శివుడు ప్రాణియై యుండంగ.

తాత్పర్యం

కొండల నుండి రాళ్లు తెచ్చి దేవాలయాలు కట్టి, వాటి చుట్టూ తిరిగినా ప్రయోజనం ఏమిటి? పరమశివుడు ప్రతి ప్రాణిలోనూ ఉన్నాడనే సత్యాన్ని గుర్తించాలి. దేవుణ్ణి కేవలం రాతి విగ్రహాలలో కాకుండా సర్వజీవులలో చూడగలగడం నిజమైన భక్తి.

పద్యము 191

కులము వలన గొంత,
బలము వలన గొంత,
కలిమి వలన గొంత గర్వమునను,
రంకు చదువు చదివి రంకున బడుదురు.

తాత్పర్యం

కులం, బలం, సంపద వంటి వాటి వల్ల గర్వపడే వారు చివరకు అవమానానికి గురవుతారు. నిజమైన విలువ వినయం, జ్ఞానం, సద్గుణాలలోనే ఉంటుంది. అహంకారం మనిషిని పతనానికి దారి తీస్తుంది.

పద్యము 192

విశ్వమును నడిపెడు విశ్వేశ్వరుండుండు ,
బ్రహ్మలకును నేలపాటి దా?
వనములోని కోతి వసుమతి నడుపునా?

తాత్పర్యం

బ్రహ్మలకు  ఏల పాటి దా 

ఈ జగత్తును నడిపేది పరమేశ్వరుడు. సృష్టిలోని ప్రతి కార్యం దైవ సంకల్పానుసారమే జరుగుతుంది. అడవిలోని కోతి భూమిని పాలించలేనట్లే, దైవశక్తి లేకుండా సృష్టి నిర్వహణ సాధ్యం కాదు.

పద్యము 193

చదువువానికన్న చాకలితా మేలు,
గురము వేల్పుకన్న కుక్క మేలు,
సర్వసురలకన్న సర్వేశ్వరుడు మేలు.

తాత్పర్యం

గురము- గృహము,వేల్పు -దేవత =ఇంటి ఇల్లాలు, సురలు ఇంద్రాది దేవతలు 

కేవలం చదువుకన్నా ఆచరణ ముఖ్యము. బాహ్య ఆడంబరాలకన్నా అంతరంగ పవిత్రత గొప్పది. అలాగే దేవతలందరికన్నా పరమేశ్వరుడే పరమతత్వమని వేమన తెలియజేస్తున్నాడు.

పద్యము 194

బూది పూతలెన్న,భుజముల పొంకాలు,
వ్రాలు లింగములును వరుస మతము,
లిక్కడ దగుగాక, నక్కడ దగదెట్లు?

తాత్పర్యం

శరీరానికి విభూతి పూసుకోవడం, మెడలో లింగాలు ధరించడం, బాహ్య మతచిహ్నాలు కలిగి ఉండడం మాత్రమే ఆధ్యాత్మికతకు ప్రమాణం కాదు. ఈ లోకంలో ఉపయోగపడు గాక బాహ్యచిహ్నాలు పరలోకంలో ఎలా ఉపయోగపడతాయి? మనస్సు శుద్ధి, భక్తి, సద్గుణాలే ముఖ్యమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన దేవుడు సర్వజీవులలో ఉన్నాడనే విశ్వమానవ సందేశాన్ని ప్రకటించాడు. కులగర్వం, ధనగర్వం, బాహ్య ఆడంబరాలు, మతచిహ్నాలపై ఆధారపడే కపటభక్తిని విమర్శించాడు. నిజమైన భక్తి అనేది అంతరంగ శుద్ధి, వినయం, సద్గుణాలు మరియు సర్వజీవులలో దైవాన్ని దర్శించడంలో ఉందని బోధించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 95* (194)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

పద్యము 194

అడుగదగు వారినడిగిన 
నిడిన యెడన్ కొసర కొసరనీ లేననగా
గడుసుపడి యాసచేతా నడిగిన దుర్మార్గ వృత్తులుగురా వేమా ॥

తాత్పర్యం

అవసరంలో ఉన్నవారు సహాయం కోరినప్పుడు, చేతనైనంత వరకు సహాయం చేయాలి. అయితే పదేపదే అడుగుతూ, లోభంతో ఇతరులను ఇబ్బంది పెట్టేవారి ప్రవర్తన దుర్మార్గమైనదని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.

భావం

అవసరానికి అడగడం మంచిది; అత్యాశతో అడగడం మంచిది కాదు.

---

పద్యము 195

అదనెరిగిన మగువ యనువెర్గు చనువెరుగ్గు 
ముదముతోడ మగని మోహమెరుగు
విభుని శ్రేష్ఠగుణము వేశ్య తానెగ్గునా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ ॥

తాత్పర్యం

భార్య తన భర్త మనసును, ప్రేమను, అనురాగాన్ని బాగా అర్థం చేసుకుంటుంది. కానీ స్వార్థ ప్రయోజనాల కోసం మాత్రమే సంబంధాలు కలిగించే వ్యక్తులు వెలయాలు నిజమైన గుణాలను గుర్తించలేదు .

భావం

నిజమైన ప్రేమలోనే వ్యక్తిత్వం తెలుస్తుంది; స్వార్థ సంబంధాలలో కాదు.

---

పద్యము 196

ఆకటికి దొలంగు నాచార విధులెల్ల
చీకటికి దొలంగు చిత్తశుద్ధి
వేకటికి దొలంగు వెనకటి బిగువెల్ల
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ ॥

తాత్పర్యం

ఆకలి వచ్చినవాడు ధర్మాధర్మాలను కూడా మరచిపోతాడు; అజ్ఞానాంధకారంలో మనసు యొక్క పవిత్రత కనుమరుగవుతుంది; గర్భధారణతో శరీరపు పూర్వపు లావణ్యం మారిపోతుంది."

తాత్పర్యం:

తీవ్రమైన ఆకలి మనిషిని నైతిక విలువలను కూడా మరచిపోయే స్థితికి తీసుకెళ్లగలదు.

అజ్ఞానం మనస్సు యొక్క నిర్మలత్వాన్ని కప్పివేస్తుంది.

గర్భధారణ స్త్రీ శరీరంలో సహజమైన మార్పులను కలిగిస్తుంది; పూర్వపు శరీరాకృతి మారడం ప్రకృతి ధర్మం.

భావం: ఈ సూక్తి మనిషి జీవితంలో శారీరక, మానసిక, సహజ పరిస్థితులు ప్రవర్తనను మరియు రూపాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయో తెలియజేస్తుంది. అలాగే ఆకలి, అజ్ఞానం వంటి పరిస్థితులను అధిగమించడానికి జ్ఞానం, కరుణ, మరియు సంయమనం అవసరమని సూచిస్తుంది.

పద్యము 197

త్రాసును , పడిసే లంజయు 

భాసుర గతినొక్క రూపు పరికింపంగా ; 

వీసంబ ' ధికంబై'న ను , 

 వాసరమున నొక్క వంక వాలుర వేమా

తాత్పర్యం భావం 

భాసుర-వెలుగొందు, వీసంబు -కొంచెము వాసరము -ఆసరము 

"త్రాసు ఎక్కువ బరువు ఉన్న పళ్లెం వైపు వంగుతుంది; అలాగే వేశ్య ఎక్కువ డబ్బు ఇచ్చే వ్యక్తి వైపు మొగ్గు చూపుతుంది."

ఈ భావమే వేమన పద్యంలో "వాసరముననే వంక వాలుర" అనే పాదానికి దగ్గరగా ఉంటుంది.

---

సారాంశం

ఈ మూడు పద్యాలలో వేమన లోభం, స్వార్థం, వ్యామెహం వల్ల కలిగే దుష్పరిణామాలను వివరించాడు. మితాశ, సద్భావం, చిత్తశుద్ధి, నిజాయితీ జీవనానికి మూలాధారాలని బోధించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 96* (198 -202)

వేమన పద్యములు  తాత్పర్యములు

---

పద్యము 198

నిరుపేదల రక్షించె 

సరసుడు నెరదాత,గాక సంపన్నుల దా 

భరియించు వాడు దాతయే?

మెర మెచ్చుల దాత యతడు మేదిని, వేమా.

తాత్పర్యం

నిరుపేదలను ఆదుకొని వారి కష్టాలను తొలగించేవాడే నిజమైన దాత. ఇప్పటికే సంపన్నులైన వారికి సహాయం చేయడం గొప్ప దానం కాదు. అవసరంలో ఉన్నవారికి చేయు సహాయమే సార్థకమైన దాతృత్వం.

---

పద్యము 199

తన్ను జూచి యొరులు మెచ్చ వలెనని,
సొమ్ములెల్లమి బెట్టు నెమ్మె మీర;
నొరుల కొరకు దాన యుబ్బుచు నుండును,
తన్ను దెలియలేడు, ధరణి వేమ.

తాత్పర్యం

తనను ఇతరులు ప్రశంసించాలని కోరుకొని దానం చేసే వ్యక్తి నిజమైన దాత కాదు. కీర్తి కోసం, పేరు కోసం చేసే దానంలో స్వార్థం ఉంటుంది. నిజమైన దానం ప్రతిఫలం ఆశించకుండా చేయబడాలి.

---

పద్యము 200

ధనము లేక యున్న ధైర్యంబు నిలువదు;
ధైర్యమొదవదేని ధనము లేదు;
ధనము ధైర్యము రయ దగు భూమి పతులకు,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ధనం లేకుంటే ధైర్యం నిలవడం కష్టం. అదే విధంగా ధైర్యం లేకపోతే ధనం సంపాదించడం కూడా కష్టం. రాజులకు, నాయకులకు ధనం మరియు ధైర్యం రెండూ పరస్పర సహాయకాలు.

---

పద్యము 201

ఇచ్చి పుచ్చుకొన్న హితమై మునుములు,
తగ్గు లేక నగ్లు తామర వలె;
కాచి పూచి పండి కడు రమ్యమై యుండు,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

పరస్పర సహకారం, ఇచ్చిపుచ్చుకోవడం ద్వారా స్నేహం మరియు అనుబంధం మరింత బలపడతాయి. తామర మొగ్గగా మొదలై పుష్పించి అందంగా వికసించినట్లే, పరస్పర సహకారంతో సంబంధాలు సుందరంగా అభివృద్ధి చెందుతాయి.

---

పద్యము 202

సతికి పతికి నైన సంపద సంపదే?
పుత్ర సంపదలును భువిని మేలు;
సరిగ ముదిసి బ్రతుకు సంపద సంపద,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

భార్య, భర్త, పిల్లలు మాత్రమే నిజమైన సంపద కాదు. ఆరోగ్యంగా, గౌరవంగా, సంతృప్తిగా జీవించడం గొప్ప సంపద. జీవితం సార్థకంగా గడవడమే అసలైన ఐశ్వర్యం.

---

భావం

• పేదలను ఆదుకోవడం నిజమైన దాతృత్వం.
• కీర్తి కోసం చేసిన దానం గొప్పది కాదు.
• ధనం, ధైర్యం రెండూ జీవన విజయానికి అవసరం.
• పరస్పర సహకారం బంధాలను బలపరుస్తుంది.
• సంతోషకరమైన, సార్థకమైన జీవనమే నిజమైన సంపద.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 97 *(203-207) part II

వేమన పద్యములు  – తాత్పర్యములు | ఆత్మజ్ఞానం, గుణప్రాధాన్యం, కరుణ

వేమన పద్యములు (1–5) తాత్పర్యములు. ఇంద్రియనిగ్రహం, ఆత్మజ్ఞానం, దైవతత్వం, గుణప్రాధాన్యం, కరుణ మరియు మానవ విలువలపై వేమన బోధనలు.

పద్యము – 203

కడక నింద్రియముల గట్టి వేయగ లేక,
చావు వచ్చునపుడు సన్యసించు;
నాత్మజితము లేక నందునా మోక్షము?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

జీవితమంతా ఇంద్రియాలను అదుపులో పెట్టుకోకుండా, చివరి సమయంలో మాత్రమే సన్యాసం స్వీకరించినా ప్రయోజనం లేదు. మనస్సును, ఇంద్రియాలను జయించినప్పుడే మోక్షం సాధ్యమవుతుంది.

---

పద్యము – 204

అధిక సూక్ష్మమైన ఆనందమెరుగక,
మతియు లేక చదివి మగ్నుడయ్యే;
నతి రహస్యమెల్ల నాజనుడెరుగునా ?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

చదువు మాత్రమే సరిపోదు. లోతైన సత్యాలను గ్రహించే వివేకం లేకుంటే, ఎంత చదివినా పరమార్థ జ్ఞానం లభించదు.

---

పద్యము – 205

కడకనఖిలమునకు నడి నాళమందున్న
వేగుచుక్క వంటి వెలుగు;దిక్కు 
 వెలుగు కన్న దిక్కు వేరెవ్వరున్నారు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఈ విశ్వమంతా వ్యాపించి ఉన్న దైవజ్యోతి సర్వసృష్టికి మూలం. ఆ పరమాత్మ కాంతికి మించిన శక్తి మరొకటి లేదు.

---

పద్యము – 206

రామనామ పఠనచే మహి వాల్మీకి
పరగ బోయయయ్యు బాపడయ్యె;
కులము ఘనము గాదు, గుణము ఘనంబురా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

వాల్మీకి మొదట దొంగ అయినప్పటికీ, రామనామ స్మరణతో మహర్షిగా మారాడు. గొప్పది కులం కాదు; మంచి గుణాలే మనిషిని మహోన్నతుడిగా నిలబెడతాయి.

---

పద్యము – 207

కలిమి గల్గనేమి కరుణ లేకుండెనా,
కలిమి యేల నిలుచు కర్ములకును?
తేనె గూర్చి ఈగ తెరువున బోవదా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

సంపద ఉన్నా దయ లేకుంటే ఆ సంపద నిలవదు. సంపదకు కరుణ, దానం, సద్గుణాలు తోడైతేనే అది సమాజానికి మేలు చేస్తుంది.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన ఇంద్రియనిగ్రహం, ఆత్మజ్ఞానం, దైవతత్వం, గుణప్రాధాన్యం మరియు కరుణ యొక్క ప్రాముఖ్యతను వివరించాడు. కులం, సంపద, చదువు కంటే సద్గుణాలు మరియు ఆత్మవికాసమే మానవుని నిజమైన మహిమ అని బోధించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *98 (208)

వేమన పద్యములు  – తాత్పర్యములు | సంపద, మోహం, జ్ఞానం, లోభం

వేమన పద్యములు (6–10) తాత్పర్యములు. సంపద యొక్క నశ్వరత్వం, దాంపత్య మోహం, మూర్ఖత్వం, కామం, కవిత్వం మరియు లోభం గురించి వేమన బోధనలు.

పద్యము – 208

చన్ను గవ రీతి సంపద కొన్నాళ్లకు,
వ్రేగు జూపి గొబ్బున వ్రాలు;
వెన్నెల చీకటి సరి యగు నన్నా,
శివలింగ మాయలన్నియు వేమా.

తాత్పర్యం

సంపద, ఐశ్వర్యం శాశ్వతమైనవి కావు. కొంతకాలం వెలుగొందినా తరువాత క్షీణిస్తాయి. వెన్నెల తరువాత చీకటి వచ్చినట్లే, ప్రపంచంలోని భోగాలు మరియు మాయలు నశ్వరమైనవే.

---

పద్యము – 209

ఆలు పతి సౌఖ్యములకిల నాలయంబై,న దాని యాలన వచ్చున్;
ఆలాగున గాకుండిన కాలుని పెను దూత,
కదియగ వేమా.

తాత్పర్యం

భార్యాభర్తల అనుబంధం, కుటుంబ సుఖాలు జీవితంలో ముఖ్యమైనవే. కానీ వాటిలో పూర్తిగా మునిగిపోయి జీవన పరమార్థాన్ని మరచిపోవద్దు. మరణం ఎప్పుడు వస్తుందో ఎవరికీ తెలియదు.

---

పద్యము – 210

తుమ్మ చెట్ట ముండ్లు తోడనే పుట్టును,
నిత్తులోన నుండివెడలినట్లు;
మూర్ఖునకును బుద్ధి ముందుగా బుట్టునో ?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

తుమ్మచెట్టుకు ముళ్లు సహజంగా ఉన్నట్లే, మూర్ఖునికి అవివేకం సహజంగా ఉంటుంది. జ్ఞానం లేకుండా పుట్టినవాడికి బుద్ధి స్వయంగా రాదు; విద్య, అనుభవం అవసరం.

---

పద్యము – 211

కామి గాని వాడు కవి గాడు రవి గాడు,
కామి గాని మోక్షకామి గాడు;
కామియైన వాడు కవియగు రవియగు,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఇక్కడ "కామం" అనగా కోరిక లేదా తపన. జీవితంలో ఉన్నత లక్ష్యాన్ని చేరుకోవాలంటే బలమైన ఆకాంక్ష అవసరం. ఆ తపన సృజనాత్మకతకు, సాధనకు ప్రేరణగా నిలుస్తుంది.

---

పద్యము – 212

కుక్క గోవు గాదు, కుందేలు పులి గాదు,
దోమ గజము కాదు, దొడ్డదైన;
లోభి దాత గాడు లోకంబు లోపల,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

వస్తువుల స్వభావం మారనట్లే, లోభి మనిషి దాతగా మారడం చాలా కష్టం. అత్యాశ మనిషిని దానం, దయ వంటి సద్గుణాల నుండి దూరం చేస్తుంది.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన సంపద నశ్వరత్వం, కుటుంబ మోహం, జ్ఞాన అవసరం, కోరిక యొక్క శక్తి మరియు లోభం యొక్క దుష్పరిణామాలను వివరించాడు. మానవుడు వివేకంతో జీవించి, సద్గుణాలను పెంపొందించుకోవాలని బోధించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *99 (213-214)

వేమన పద్యములు  తాత్పర్యములు

213వ పద్యం

కూడు గుడిచి లెస్స కూర్చున్న వాడైన,
నాడు దానిగన్న నట్టె తగులు,
నన్న రసమ యొడలికతి మదంబగు సుమీ,

తాత్పర్యం

ఎంత పేదవాడైనా, సాధారణ జీవితం గడిపే వాడైనా, సంపద లేదా సుఖం లభించినప్పుడు వాటిపట్ల మమకారం పెరుగుతుంది. భోగాలు, రుచులు, శారీరక సుఖాలు మనిషిలో గర్వాన్ని కలిగిస్తాయి. అందువల్ల సంపద వచ్చినా వినయాన్ని విడువకూడదని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.

214వ పద్యం

దేవపూజ సేయ దివ్యభోగము గల్గు,
తత్వమెరిగెనేని దైవసముడె,
ఏమి లేని నరునకే గతి లేదురా, 

తాత్పర్యం

దేవుని పూజించడం ద్వారా భౌతిక సుఖాలు లభించవచ్చు. కానీ పరమతత్వాన్ని గ్రహించినవాడు దైవసమాన స్థితిని పొందుతాడు. జ్ఞానం, భక్తి, సద్గుణాలు లేని మనిషికి నిజమైన గమ్యం ఉండదని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

భావం

• సంపద, భోగాలు వచ్చినప్పుడు గర్వానికి లోనుకాకూడదు.
• ఆచారపూర్వక పూజలకన్నా తత్వజ్ఞానం గొప్పది.
• భక్తి, జ్ఞానం, వినయం కలిగిన జీవితం మాత్రమే ఉన్నత స్థితికి చేర్చుతుంది.
• అంతరంగ శుద్ధి లేకుండా బాహ్య ఆచారాలు ఫలించవు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *100 3వ భాగం (1-3)

వేమన పద్యములు 

మూడవ ఆశ్వాసము 

మూడవ ఆశ్వాసము ప్రారంభంలో వేమన తన బోధనల ఉద్దేశ్యాన్ని, బ్రహ్మతత్వాన్ని, మనస్సు నియంత్రణ యొక్క ప్రాముఖ్యతను వివరిస్తున్నాడు.

1వ పద్యం

కలియుగముననున్న కాపు కులానకు
వేమన తన కీర్తి విక్రయించె;
నున్న ధర్మమెల్ల నుర్విలో నరులకు
కోరు బెట్టె పరముగోరి, వేమా!

తాత్పర్యం

వేమన తన పద్యాలను కేవలం ఒక వర్గం కోసం కాకుండా సమస్త మానవాళి శ్రేయస్సు కోసం రచించాడు. లోకంలో ఉన్న ధర్మసూత్రాలను ప్రజలకు తెలియజేసి, వారిని పరమార్థ మార్గంలో నడిపించాలనే సంకల్పాన్ని వ్యక్తం చేస్తున్నాడు.

2వ పద్యం

చెవినిని ల్లు గట్టి చెప్పెను వేమన,
బట్టబయలునందు బ్రహ్మమనుచు;
బుద్ధి గలిగి యందు బొంది సుఖించుడీ.

తాత్పర్యం

వేమన తన ఉపదేశాలను శ్రద్ధగా వినమని కోరుతున్నాడు. పరబ్రహ్మం ఎక్కడో దూరంలో కాకుండా సర్వవ్యాప్తమై ఉందని, దానిని జ్ఞానంతో గ్రహించినవారు నిజమైన ఆనందాన్ని పొందుతారని బోధిస్తున్నాడు.

3వ పద్యం

పొంకముగను మనసు పోనీక సర్వేశు
వంక నిల్పువాడు వంశవరుడు;
వంక నిల్పకున్న వచ్చునా పదవులు?

తాత్పర్యం

మనస్సు చంచలంగా తిరగకుండా దానిని భగవంతునిపై కేంద్రీకరించగలిగిన వాడే నిజమైన గొప్పవాడు. మనస్సు నియంత్రణ లేకుండా ఆధ్యాత్మిక పురోగతి గానీ, ఉన్నత స్థితి గానీ లభించదని వేమన చెబుతున్నాడు.

భావం

• ధర్మజ్ఞానం అందరికీ చెందింది.
• పరబ్రహ్మ తత్వాన్ని తెలుసుకోవడం మానవ జీవిత పరమార్థం.
• మనస్సును నియంత్రించడం ఆధ్యాత్మిక సాధనలో ప్రధానమైనది.
• శ్రద్ధ, జ్ఞానం, ఏకాగ్రత ద్వారా నిజమైన ఆనందం లభిస్తుంది.
  
  
  

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన * 101 (5-7)

వేమన పద్యములు (4–5) – తాత్పర్యములు

4.వ పద్యం

ఉండి యుండి జ్ఞాని యుగములు చని పోవ,
ప్రాణహాని లేదు ప్రళయమునను;
ప్రాణహాని యైన పరమాత్ము గలసునో?

తాత్పర్యం

జ్ఞాని శరీరపరంగా మరణించినా అతని ఆత్మ నశించదు. భయానికి అతీతమైన స్థితిలో జీవించినవాడు మరణాన్ని కూడా అధిగమిస్తాడు. శరీరం నశించినా పరమాత్మలో ఐక్యమవడం వల్ల నిజమైన నష్టం ఉండదు.

5.వ పద్యం

గురువు తానయినను హరుని దా జూపును,
బ్రహ్మలోకమతడు పార జూపు;
శిష్యున రసి పట్టి చీకటి బాపురా?

తాత్పర్యం

నిజమైన గురువు శిష్యునికి భగవంతుని మార్గాన్ని చూపుతాడు. అజ్ఞానాంధకారంలో ఉన్న శిష్యుడిని జ్ఞానమార్గంలో నడిపించి ఉన్నత స్థితికి చేర్చడం గురువు ధర్మం. గురువు లేకుంటే శిష్యుడు చీకటి బావిలో పడినట్టే అవుతాడు.

6.వ పద్యం

ధనమే మూలము జగతికి,
ధనమే మూలంబు సకల ధర్మంబులకు;
గొనమే మూలము సిరులకు,
మనమే మూలంబు ముక్తి మహిమకు, వేమా!

తాత్పర్యం

లోకవ్యవహారాలలో ధనానికి ప్రాధాన్యం ఉంది. కానీ సంపద నిలవాలంటే గుణం అవసరం. అలాగే ముక్తి పొందడానికి మనస్సే ప్రధాన కారణం. మనస్సును శుద్ధి చేసుకొని సద్గుణాలతో జీవించినవారే ఆధ్యాత్మికంగా ఉన్నత స్థితిని పొందుతారు.

7.వ పద్యం

కడగి గాలిలేని గగనంబు భంగిని,
బలుతరగలు లేని జలధి మాడికి 
నిర్వికారమునను నిశ్చలత్వమున తా 
నుండెనేని ముక్తి యొనరు, వేమా!

తాత్పర్యం

గాలి లేని ఆకాశం ఎంత ప్రశాంతంగా ఉంటుందో, అలలు లేని సముద్రం ఎంత నిశ్చలంగా ఉంటుందో, అలాగే మనస్సు నిర్వికారంగా నిలిస్తే ముక్తి లభిస్తుంది. చంచలతను విడిచి ప్రశాంతతను సాధించడం ఆత్మజ్ఞానానికి మార్గం.

భావం

• జ్ఞానికి మరణభయం ఉండదు.
• సద్గురువు అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగిస్తాడు.
• గుణం సంపదకు, శుద్ధమైన మనస్సు ముక్తికి మూలం.
• నిశ్చలమైన మనస్సే ఆత్మజ్ఞానానికి ద్వారం.
• నిర్వికార స్థితి ముక్తి సాధనలో అత్యున్నతమైనది.

---

వేమన *102 (8-12)

వేమన పద్యములు  తాత్పర్యములు

8.వ పద్యం

నీళ్లు బోసి కడిగి, నిత్యంబు శోధించి,
కూడు బెట్టి, మీద కోక గట్టి,
ఏమి పాట్లు పడుదురీ దేహమునకిల?

తాత్పర్యం

మనుషులు శరీరాన్ని ప్రతిరోజూ కడిగి, అలంకరించి, ఆహారం పెట్టి ఎంతో శ్రద్ధగా పోషిస్తారు. కానీ ఈ దేహం శాశ్వతమైనది కాదు. దేహ సంరక్షణతో పాటు ఆత్మ వికాసంపై కూడా దృష్టి పెట్టాలని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

9.వ పద్యం

గద్దె , గణము, నిద్ర- కలలు,కోరికెలును, ముదమొసంగు శకునములును జెలగు,
ప్రశ్నలు పదివేలు పరికించి చూడంగ,
నవును కాకపోవునవని వేమ.

తాత్పర్యం

గ్రహాలు, శకునాలు, కలలు, జ్యోతిష్య ప్రశ్నలు వంటి విషయాలను మనుషులు ఎక్కువగా నమ్ముతారు. అయితే వాటన్నింటికంటే మనిషి ప్రవర్తన, కర్మ, వివేకమే ముఖ్యమని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

10.వ పద్యం

లేడు లేడనినను లేడు, లేనేలేడు

లేడు లేడనినను లేడు, లేనేలేడు

కాడు; కాడు కాడటన్న కానె కాడు;

తోడు తోడనినను, తోడనే తోడౌను.

తాత్పర్యం

పరమాత్మను మాటలతో నిరాకరించినా ఆయన ఉనికి నశించదు. ఆయనను అంగీకరించినా, నిరాకరించినా సత్యం యథాతథంగా ఉంటుంది. పరమాత్మ ఎల్లప్పుడూ జీవునికి తోడుగా ఉంటాడని ఈ పద్యం తెలియజేస్తుంది.

11.వ పద్యం

శివుని మీద మనసు స్థిరముగానుంచిన,
నౌను మోక్ష మరయ నౌనదౌను;
శివుని మీద మనసు చీమంత తప్పిన,
కాదు, కాదు, ముక్తి కాదు, వేమా!

తాత్పర్యం

భగవంతునిపై సంపూర్ణ ఏకాగ్రతతో మనస్సు నిలిస్తే సాధారణమైనదీ పవిత్రమవుతుంది. కానీ భక్తిలో చిత్తచాంచల్యం ఉంటే ముక్తి లభించదు. ఆధ్యాత్మిక సాధనలో ఏకాగ్రత అత్యంత ముఖ్యమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

12వ పద్యం

తల్లికెదురు కొనుట, తండ్రికెదురు కొనుట,
అన్నకెదురు కొనుట, అరయ మూడు,
పాతకములనెరిగి వర్తింపగా వలె.

తాత్పర్యం

తల్లి, తండ్రి, అన్న వంటి పెద్దలను అవమానించడం ఘోరమైన తప్పు. వారికి గౌరవం ఇవ్వడం, విధేయతతో ప్రవర్తించడం కుటుంబ ధర్మం. పెద్దల పట్ల గౌరవభావం కలిగి ఉండాలని వేమన ఉపదేశిస్తున్నాడు.

భావం

• దేహ సంరక్షణతో పాటు ఆత్మ సంరక్షణ కూడా అవసరం.
• శకునాలు, కలలకన్నా సత్కర్మలు ముఖ్యమైనవి.
• పరమాత్మ ఉనికి సత్యస్వరూపం.
• ఏకాగ్ర భక్తి ముక్తికి మార్గం.
• తల్లిదండ్రులు, పెద్దలను గౌరవించడం మానవ ధర్మం.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )