వేమన *126(120-124)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

సామాజిక

120. పెట్టువారలెవరు?

పెట్టువారలెవరు? పెట్టకుందురెవరు?
పెట్టి పెట్టనట్టి దిట్టలెవరు?
పట్టు దప్పకుండ భావించి చూడరా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఈ లోకంలో ఇచ్చేవారు ఎవరు? ఇవ్వనివారు ఎవరు? ఇచ్చి కూడా తాను ఇచ్చినట్లు భావించనివారు ఎంతమంది? అహంకారం లేకుండా దానధర్మాలు చేయడం అత్యున్నత గుణమని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

---

121. పుట్టువారలెవరు?సామాజిక

పుట్టువారలెవరు? పుట్టకుందురెవరు?
పుట్టి పుట్టనట్టి పురుషులెవరు?
పుట్టి పుట్టనియటు బోధించి చూడరా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

జన్మించినవారందరూ శరీరపరంగా పుట్టినవారే. కానీ ఆత్మజ్ఞానం పొందినవారు పునర్జన్మ బంధనాలకు అతీతులు. జీవిత సత్యాన్ని గ్రహించినవాడే నిజమైన మానవుడని వేమన తెలియజేస్తున్నాడు.

---

122. కట్టువారలెవరు?సామాజిక

కట్టువారలెవరు? కట్టని వారేరి?
కట్టి కట్టులేని కర్ములెవరు?
గట్టిపరచి లెస్స కనుకల్గి చూడరా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మనిషి చేసే ప్రతి కర్మ ఒక బంధనాన్ని సృష్టిస్తుంది. అయితే ఫలాపేక్ష లేకుండా కర్తవ్యాన్ని నిర్వహించే వాడు కర్మబంధాలకు అతీతుడవుతాడు. జీవిత రహస్యాన్ని లోతుగా పరిశీలించమని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

---

123. పద్య పంచక మహిమ

ఇట్టి పద్య పంచకైష్య ముఁ దెలసిన,
పెట్టి, పుట్టి, కట్టి, పృధివి బ్రతికి ,
చచ్చి శుద్ధుడగుచు, సర్వజ్ఞుడై,నిల్చు
నెల్ల మహిమ నీకు జెల్లు వేమ.X

తాత్పర్యం

ఈ ఐదు పద్యాల అంతరార్థాన్ని గ్రహించినవాడు దానం, జననం, కర్మ, జీవితం, మరణం వంటి జీవన రహస్యాలను అర్థం చేసుకొని ఆత్మశుద్ధిని పొందుతాడు. అటువంటి వాడు జ్ఞానవంతుడై ఉన్నత స్థితికి చేరుకుంటాడని వేమన చెబుతున్నాడు.

---

124. అరిషడ్వర్గాల ప్రభావం

ముక్కు కోపములును, మోహ లోభంబులు, 
నక్క జంపు క్రూరమధిక మయ్యె      కక్కసంబు సేత కాలుని చేతను,            మొక్క బోదురు తుది మొనసి వేమ.X

తాత్పర్యం

 కామ,క్రోధం, మోహం, లోభం, మదం, మాత్సర్యం అనే అరిషడ్వర్గాలు మనిషిని పతనానికి నెడతాయి. వీటితో పాటు ద్వేషభావం పెరిగితే చివరకు కాలగర్భంలో నశించక తప్పదు. మనస్సును శుద్ధి చేసుకోవాలని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.*అక్కజం =-ఆశ్చర్యం, కుక్కసం -కర్కసం 

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన దానం, జన్మ, కర్మ, ఆత్మజ్ఞానం, అరిషడ్వర్గాల గురించి లోతైన తాత్విక సందేశాన్ని అందించాడు. అహంకారం లేకుండా జీవించడం, కర్మబంధాలను అధిగమించడం, మనస్సును శుద్ధి చేసుకోవడం ద్వారానే మనిషి నిజమైన జ్ఞానాన్ని పొందగలడని బోధించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *127(125-129)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

125. చిత్తము గల యోగి సామాజిక

చిత్తము గల యోగి శివుని వలెనె యుండు,
మిథ్య యోగి యుండు మిడత వలెను,
నిత్యుడైన యోగి నీవలెనుండురా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మనస్సును జయించిన నిజమైన యోగి శివుని వంటి ప్రశాంతత, పవిత్రత కలిగి ఉంటాడు. కపట యోగి మాత్రం మిడతలాగా చంచలంగా, ప్రయోజనం లేని జీవితం గడుపుతాడు. నిజమైన యోగం అంతరంగ శుద్ధిలోనే ఉందని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

126. సంపదతో గర్వించరాదు

ఉన్న సరికి మనుజుడు ఉపకారిగా లేక,
కన్నుగనక నెల్ల గర్వములను,
దీనులైన వారి దిగువాయిగా జూచి,
పరము గనక నూతబడును వేమ.X

తాత్పర్యం

సంపద, స్థానం, శక్తి ఉన్నప్పుడు ఇతరులకు సహాయం చేయకుండా గర్వంతో ప్రవర్తించడం మంచిది కాదు. పేదలను తక్కువగా చూసేవాడు చివరకు పరమార్థాన్ని గ్రహించలేడు. వినయం మరియు దయే మనిషిని ఉన్నతుడిని చేస్తాయి.

---

127. రోగికి రోగి బాధ తెలుసు సామాజిక

రోగియైన వాడు రోగినె రుంగును,
రోగి న రసి చూచి రూఢిగాను,
రోగి కి డిన వాని రాగి బంగారౌను.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

బాధ అనుభవించినవారికే ఇతరుల బాధ విలువ తెలుస్తుంది. రోగి బాధను అర్థం చేసుకుని ఆదరించే వ్యక్తి రాగి బంగారంగా మారినట్లే గొప్పవాడవుతాడు. సానుభూతి మరియు పరస్పర సహకారం మానవత్వానికి గుర్తులు.

---

128. శక్తి తెలియక పోరాడుట సామాజిక

ఎదుటి తన బలంబునెంచుకో నేరక,
దీకొని చలమున నెదిర్చెనేని,
యెలుగు పంజు సేవకేర్పడు చందమో.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఎదుటివారి బలం, పరిస్థితి తెలుసుకోకుండా తొందరపడి విరోధం చేయడం ప్రమాదకరం. అది ఎలుగుబంటి పంజు (దివిటి )సేవ చిక్కుకున్నట్లే నష్టాన్ని కలిగిస్తుంది. వివేకంతో వ్యవహరించాలనే సందేశాన్ని వేమన ఇస్తున్నాడు.

---

129. మూఢుని విమర్శ సామాజిక

ఒగు బాగెరుగని యొట్టి మూఢ జనంబు,
లిల సుధీజనముల నెంచుటెల్ల,
మృగపు తొడ  కుక్కు మొరగిన సామ్యమో.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మంచి చెడు తెలియని మూఢులు జ్ఞానులను విమర్శించడం వ్యర్థం. అది అడవి మృగం వెనుక కుక్క మొరిగినట్లే అర్థరహితం. జ్ఞానం లేనివారి విమర్శలు జ్ఞానుల విలువను తగ్గించలేవని వేమన చెప్పుతున్నాడు.*తొడ -దగ్గర 

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన నిజమైన యోగి లక్షణాలు, వినయ ప్రాముఖ్యత, సానుభూతి విలువ, వివేకంతో వ్యవహరించాల్సిన అవసరం, జ్ఞానులను విమర్శించే మూఢత్వం గురించి బోధించాడు. అంతరంగ శుద్ధి, దయ, వివేకం, వినయం కలిగినవారే ఉత్తమ మానవులని స్పష్టం చేశాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన * 128(130-134)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

౧౩౦. సజ్జనుని గుణం – దుర్జనుని స్వభావం సామాజిక 

నేరని జనులకును నేర్పు నేరములెల్ల,
చక్కజేతుర రయ సాధుజనము,
లొప్పు దుర్జనములు తప్పుగ నెంతురు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

సజ్జనులు అజ్ఞానుల లోపాలను సరిదిద్దేందుకు ప్రయత్నిస్తారు. దుర్జనులు మాత్రం మంచిని కూడా తప్పుగా చూపిస్తారు. ఇతరులను అభివృద్ధి చేయడం సజ్జనుని లక్షణమైతే, లోపాలు వెతకడం దుర్జనుని స్వభావం.

---

౧౩౧. దిక్కులేని దరిద్రుని స్థితి సామాజిక 

దిక్కులేని రోగి దీనత బాపిన,
పురుషుడిహమునందు పూజ్యుడగును;
పరమునందు వాని భాగ్యమేమనవచ్చు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

కష్టాలను అనుభవించి వినయంతో జీవించినవాడు ఈ లోకంలో గౌరవాన్ని పొందుతాడు. అటువంటి వ్యక్తి పరలోకంలోనూ ఉత్తమ ఫలితాన్ని పొందగలడని వేమన సూచిస్తున్నాడు. బాధలు మనిషిని పరిపక్వుడిని చేస్తాయని భావం.

---

౧౩౨. పరనిందకునికి జ్ఞానం దొరకదు సామాజిక

పలుగు వానికేల పరసమృద్ధి దలంప?
పలుగు వానికేల భక్తి పథము?
పలుగు వానికేల పరమార్థ తత్వంబు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఎల్లప్పుడూ ఇతరులను నిందించే వ్యక్తికి సంపద, భక్తి, తత్వజ్ఞానం ఏదీ స్థిరంగా లభించదు. పరనింద మనస్సును కలుషితం చేస్తుంది. ఆత్మోన్నతికి స్వీయపరిశీలన అవసరమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౩౩. నిజమైన పుణ్యాత్ముడు

తండ్రి సొమ్మునైన, దాయాది సొమ్మైన,
పరుల సొమ్ములైన ప్రాప్తధనము,
దయను దీనులకును దానమిచ్చిన వాడె,
బహుల పుణ్యజనుడు పరగ వేమ.X

తాత్పర్యం

సంపద ఎలా వచ్చినా దానిని కేవలం స్వార్థానికి కాకుండా, దీనులకు సహాయం చేయడానికి ఉపయోగించినవాడే నిజమైన పుణ్యాత్ముడు. దయతో చేసిన దానం సమాజానికి మేలు చేస్తుంది.

---

౧౩౪. దాత ఎవరు?

తనదు సొమ్ము జూడ దానమియ్యగ వచ్చు,
నవని దొడ్డుగాద దెవరికైన;
నదరు బెదురు లేకనన్యుల సొమ్ముల,
దానమిచ్చువాడు దాత వేమ.X

తాత్పర్యం

తన సొంత సంపదను దానం చేయడం గొప్ప విషయమే. కానీ ఇతరుల సంపదను తనదిగా భావించి దానం చేయడం దాతృత్వం కాదు. నిజమైన దానం స్వశక్తితో, స్వసంపదతో, స్వచ్ఛమైన హృదయంతో చేయబడాలి.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన సజ్జనత, వినయం, పరనింద యొక్క దుష్ప్రభావం, దాతృత్వం యొక్క నిజమైన అర్థం, మరియు మానవతా విలువలను వివరించాడు. మంచిని ప్రోత్సహించడం, ఇతరులకు సహాయం చేయడం, స్వార్థరహిత జీవనం గడపడం ద్వారానే మనిషి ఉన్నత స్థితిని పొందగలడని బోధించాడు.

#వేమన #వేమనపద్యములు #వేమనతాత్పర్యం #దాతృత్వం #మానవవిలువలు #సజ్జనత #పరనింద #తెలుగుసాహిత్యం #తత్వచింతన #Vemana #TeluguLiterature #HumanValues #WordPressSEO

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *129(135-138)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

135. ధైర్యవంతుని దాతృత్వం

ధైర్యయుతునకితర ధనమైన నదురేమి?
దానమిచ్చునవుడే తనకు దక్కె 
నెలమి మించు పనికినెవరేమి సేయుదు?
రడుగు దప్ప తప్పు పిడుగు వేమ.X

తాత్పర్యం

దృఢసంకల్పం గలవాడు, ఆస్తి మరొకరిదని ఎందుకు సంకోచించాలి? దానిని దానం చేస్తే అది తనదే అయిపోతుంది కదా! అతనికి ఏమవుతుంది? పిడుగు పడినా అతని పాదాల వద్దే హానిలేకుండా పడిపోతుంది!

భావం

ఇది నిజంగా ఇతరుల ఆస్తిని దానం చేయమని చెప్పడం కాదు. ఇతరుల సొమ్ముతో దాతృత్వం ప్రదర్శించే కపట స్వభావాన్ని వ్యంగ్యంగా విమర్శించే సూక్తి. తనది కాని దానాన్ని దానం చేసి పేరు సంపాదించాలనుకునేవారిని ఎద్దేవా చేస్తూ, అలాంటి వారికి శిక్ష పడదన్నట్లుగా సమాజంలోని అన్యాయాన్ని కూడా సూచిస్తుంది.

---

౧౩౬. ధన సంపాదన కంటే ధన వినియోగం గొప్పది

ద్రోహబుద్ధినైన దొంగరికెమునైన,
సటలనైన సాహసముననైన,
సంపదాధికు చేత సాధించి ధనమును,
బడుగుకిచ్చి బాగుపడును వేమ.X

తాత్పర్యం

దుష్ట మార్గాల ద్వారా అయినా, దొంగతనం ద్వారా అయినా, మోసం ద్వారా అయినా, లేదా అవివేకపూరిత కార్యాల ద్వారా అయినా సంపాదించిన ధనం ఎవరికైనా లభించి ఉండవచ్చు. అయినప్పటికీ, ఆ ధనంలో ఎక్కువ భాగాన్ని పేదలకు దానంగా ఇస్తే, అతడు కొంతవరకు శ్రేయస్సును పొందగలడు.

భావం

ఈ సూక్తి అన్యాయంగా సంపాదించమని ప్రోత్సహించడం కాదు. అక్రమంగా సంపాదించిన ధనం పాపఫలాన్నే ఇస్తుంది. అయితే, అలాంటి వ్యక్తి తన తప్పును గ్రహించి, ఆ ధనాన్ని పేదల సంక్షేమానికి వినియోగించి దాతృత్వం చూపితే, అతనిలో పశ్చాత్తాపం, సత్సంకల్పం వ్యక్తమవుతాయని సూచిస్తుంది. అయినప్పటికీ, ధర్మబద్ధంగా సంపాదించిన ధనమే నిజమైన శ్రేయస్సుకు మూలం అని ఈ సూక్తి అంతర్లీనంగా బోధిస్తుంది.

---

౧౩౭. గురుకృప లేక పరమార్థం తెలియదు

నరుడటు పరమాత్మ గురుని జేరినపుడ,
హస్తమందు మోక్ష మపుడె చూపు;
విరివి సంపదలను విర్రవీగిన జీవి,
పరమెరుగక యముని పాలు వేమ.X

తాత్పర్యం

గురువు మార్గదర్శనం పొందినవారికి పరమాత్మ తత్వం స్పష్టమవుతుంది. సంపద, అధికారం, అహంకారంతో విర్రవీగే వ్యక్తి జీవిత సత్యాన్ని గ్రహించలేడు. ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం లేకపోతే సంపద కూడా మనిషిని రక్షించలేదని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.

---

౧౩౮. అనిత్యమైన సంసార బంధాలు

బిడ్డలను, సతులను, పేరైన చుట్టాల,
సంపదల, తనువుల జాల నమ్మి,
సంతపిల్లుచుండు క్షణభంగురములన్ని,
తెలియలేరదేమి దెల్ప వేమ.X

తాత్పర్యం

పిల్లలు, భార్య, బంధువులు, సంపద, శరీరం — ఇవన్నీ అనిత్యమైనవే. వాటినే శాశ్వతమని భావించి మమకారంతో జీవించడం అవివేకం. జీవితంలోని ప్రతి వస్తువు మార్పుకు లోబడి ఉంటుందని గ్రహించినవాడే నిజమైన జ్ఞాని.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన ధైర్యం, దాతృత్వం, సంపద యొక్క సద్వినియోగం, గురుభక్తి, ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం, మరియు సంసార బంధాల అనిత్యత గురించి బోధించాడు. ధనం కంటే ధర్మం గొప్పది; సంపద కంటే జ్ఞానం శ్రేష్ఠం; బంధాల కంటే ఆత్మసత్యం నిత్యమని తెలియజేశాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *130 (139–142)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు సామాజిక 

౧౩౯. ఉచితవంతుడై నను ఉద్యోగపరుడైన...

ఉచితవంతుడై నను ఉద్యోగపరుడైన,
సాగిపారి యున్న సమయమునను,
పరులకు ఉపకరించి పరగ రక్షించును.

తాత్పర్యం

నీతిమంతుడైన వ్యక్తి తన పనులలో నిమగ్నమై ఉన్నప్పటికీ అవసరంలో ఉన్నవారికి సహాయం చేయడాన్ని మరచిపోడు. తన కర్తవ్యంతో పాటు సమాజహితాన్ని కూడా కాపాడే వాడే నిజమైన మహనీయుడు.

భావం

స్వప్రయోజనంతో పాటు పరహితాన్ని ఆచరించడం ఉత్తమ మానవ ధర్మం.

---

౧౪౦. పట్టు వస్త్రములును...

పట్టు వస్త్రములును, పరగ భూషణములు,
కుదువలిడుటలెల్ల కొదువ పద్దు,
లనుభవింప కూడదట దెంత వాడైన,
ననుభవింప కొంత హాని వేమ.X

తాత్పర్యం 

పట్టు వస్త్రాలను గానీ, ఆభరణాలను గానీ తాకట్టు పెట్టడం చాలా హీనమైన పని. అలాంటి తాకట్టు వస్తువులను ఎవ్వరూ స్వీకరించకూడదు. ఒకసారి తాకట్టుగా ఉపయోగించిన తరువాత అవి కొంత మేరకు తమ విలువ, గౌరవాన్ని కోల్పోతాయి.

భావం: విలువైన వస్త్రాలు, ఆభరణాలు ఆర్థిక ఇబ్బందుల కారణంగా తాకట్టు పెట్టడం దురదృష్టకరమైన విషయం. అలాంటి పరిస్థితులను నివారించడం మంచిదని, విలువైన వస్తువులను గౌరవంగా కాపాడుకోవాలని ఈ సూక్తి సూచిస్తుంది.

---

౧౪౧. మని యుండెడు జనమెల్లను...

మని యుండెడు జనమెల్లను,
చనిపోయిన వారి పుణ్య సత్కథలెలమిన్ ,
వినవలె కనవలె మనవలె,
ననిమిషులకునైన తెలియదంత్యము వేమ.x

తాత్పర్యం

పూర్వం జీవించిన మహనీయుల చరిత్రలను వినుదాం. పరమపదించిన మహాత్ముల పవిత్ర గాథలను శ్రద్ధగా చదువుదాం. వాటిని అనుసరించి జీవిద్దాం. ఎందుకంటే భవిష్యత్తులో ఏమి జరుగుతుందో దేవతలకే తెలియదు.

భావం:

మహనీయుల జీవిత చరిత్రలు, పవిత్ర గాథలు మనకు మార్గదర్శకాలు. వాటి నుండి సద్గుణాలను నేర్చుకుని ఆచరణలో పెట్టాలి. భవిష్యత్తు అనిశ్చితమైనది; అందువల్ల ధర్మమార్గంలో జీవించడం మనిషికి శ్రేయస్కరం.

---

౧౪౨. పచ్చ జూచు వారు...తాత్విక 

పచ్చ జూచు వారు పచ్చ మెచ్చెడు వారు,
పచ్చ మీద వాంఛ పడిన వారు,
పచ్చ విడుచు వాని ప్రభువుగా జూతురు.వి.

తాత్పర్యం

ధనంపై మక్కువ కలవారు ధనవంతులను గౌరవిస్తారు. కానీ ధనాసక్తిని జయించినవారిని మరింత గొప్పవారిగా భావిస్తారు.

భావం

ధనాన్ని సంపాదించడం కన్నా ధనాసక్తిని జయించడం గొప్ప సాధన.

సమగ్ర భావం

• పరులకు సహాయం చేయడం మానవ ధర్మం.
• విలాసాలకు హద్దులు ఉండాలి.
• జీవితం నశ్వరమని గుర్తుంచుకోవాలి.
• ధనాసక్తిని జయించినవాడే నిజమైన ధనవంతుడు.

వేమన బోధనలు నేటికీ సమాజానికి మార్గదర్శకాలు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *131 (143-146)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

౧౪౩. ప్రస్తుతంపు వేళ పద్యంబు చదివిన...సామాజిక 

పద్యం:
ప్రస్తుతంపు వేళ పద్యంబు చదివిన,
తప్పు గలిగి యున్న నొప్పి యుండు,
వెలది సురత వేళ బిత్తలై యుండదా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం:
సమయోచితంగా చెప్పిన మంచి మాట, పద్యం లేదా బోధన చిన్న లోపాలతో ఉన్నా ప్రజలకు ఉపయోగపడుతుంది. మంచి భావం ప్రధానమైనది; చిన్న తప్పుల వల్ల దాని విలువ తగ్గదు.*బిత్తలి -naked

భావం:
సారవంతమైన జ్ఞానం రూపకల్పనలోని చిన్న లోపాల కంటే గొప్పది.

---

౧౪౪.  బంగరు బొడగన్న...తాత్విక 

పద్యం:
బంగరు బొడగన్న భామల బొడగన్న,
చిత్తమునను చింత సేయడేని,
వాడె పరమయోగి,వర్ణింప జగమందు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం:
బంగారం, సౌందర్యం, భోగాలు కనిపించినా మనస్సు చలించకుండా నిలిచే వాడే నిజమైన యోగి. అతడు ఇంద్రియాలను జయించి అంతరంగ శాంతిని పొందినవాడు.

భావం:
వైరాగ్యం, మనోనిగ్రహం యోగికి నిజమైన లక్షణాలు.

---

౧౪౫. పతి యొప్పిన సతియొప్పును...

పద్యం:
పతి యొప్పిన సతియొప్పును,
పతి సతులొకటైన పరమ పావనమందున్ ,
సతి పతి న్యాయమె మోక్షం 
బతులిత పరమాత్మ నైక్య  మగురా వేమా.X

తాత్పర్యం:
భార్యాభర్తలు పరస్పర అవగాహనతో, ఒకే భావంతో జీవిస్తే వారి సంసారం పవిత్రమవుతుంది. వారి ఐక్యతలోనే దైవత్వం ప్రతిఫలిస్తుంది.

భావం:
దాంపత్య జీవితానికి పరస్పర గౌరవం, ఐకమత్యం మూలాధారం.

---

౧౪౬. ఆకాశంబున వాయువు...

పద్యం:
ఆకాశంబున వాయువు,
మాకున దావాగ్నియటుల మానసమందున్ ,
ఏకాకారుడు జగమున,
జోకైతను తానే వెల్గు సుమ్ముర వేమా.X

తాత్పర్యం:
ఆకాశంలో గాలి వ్యాపించినట్లే, ప్రపంచమంతటా ఒకే పరమాత్మ విస్తరించి ఉన్నాడు. ఆ సత్యాన్ని మనస్సులో గ్రహించినవారికి సర్వం ఒకే దైవస్వరూపంగా కనిపిస్తుంది.

భావం:
సర్వజీవుల్లో, సర్వప్రపంచంలో ఒకే పరబ్రహ్మ తత్త్వం నిండి ఉందని తెలుసుకోవడం ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానం.

---

సారాంశం

ఈ నాలుగు పద్యాలలో వేమన జ్ఞానమునకు విలువ, వైరాగ్యం, దాంపత్య ఐక్యత, అద్వైత తత్త్వం వంటి ఉన్నత జీవన విలువలను బోధించాడు. బాహ్య రూపాల కంటే అంతరంగ శుద్ధి, మనోనిగ్రహం, పరస్పర సామరస్యం మరియు పరమాత్మ ఏకత్వ జ్ఞానమే మానవ జీవితాన్ని ఉన్నతంగా తీర్చిదిద్దుతాయని సూచించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన132 (147-151)

వేమన పద్యములు  – తాత్పర్యములు

---

పద్యము – 147 సామాజిక 

కండకావరమున కానడు మరణంబు,
తన మదమున గనడు తత్వమిట్లు,
భోగవాంఛ చేత పుణ్యంబు గానడు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

తాత్పర్యం

శరీర బలం, యౌవనం, సంపదల గర్వంలో మునిగిపోయినవాడు మరణం అనివార్యమనే సత్యాన్ని గ్రహించలేడు. భోగాలపై మక్కువ వలన పుణ్యకార్యాలను చేయలేడు.

భావం

అహంకారం, భోగాసక్తి మనిషిని సత్యానికి దూరం చేస్తాయి. వినయం, ధర్మాచరణ జీవనాన్ని సార్థకం చేస్తాయి.

వినయం, ఆత్మపరిశీలన, బాధ్యతాయుత జీవనం మంచి సంబంధాలను నిర్మిస్తాయి. అహంకారాన్ని విడిచిన వ్యక్తి జట్టులో విశ్వాసాన్ని పెంపొందిస్తాడు.

---

పద్యము – 148 సామాజిక 

తెలుపు మాపు జేసి దిట్టతనంబున,
తెలుపు భస్మముగను తేటపరచు,
విధముకన్న పరుసవేదియు లేదురా!
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

తాత్పర్యం

పాదరసాన్ని చంపి, బాగా కాల్చి, శుద్ధి చేసినచో, పరుసవేది (స్పర్శవేది)ని కనుగొనుటకు దానికంటే ఉత్తమమైన మార్గం మరొకటి లేదు.

తాత్పర్యం:

ఇది రసవాద శాస్త్రానికి సంబంధించిన ఉపమానం. ఎలా పాదరసం అనేక సంస్కారాల ద్వారా శుద్ధి చేయబడితేనే పరుసవేది సిద్ధమవుతుందో, అలాగే మనిషి కూడా కష్టాలు, తపస్సు, ఆత్మశుద్ధి ద్వారా పరిపూర్ణ జ్ఞానాన్ని, ఆత్మసాక్షాత్కారాన్ని పొందగలడు.

భావం

జ్ఞానం జీవితాన్ని ప్రకాశవంతం చేస్తుంది. విద్య కంటే గొప్ప సంపద మరొకటి లేదు.

---

పద్యము – 149 సామాజిక 

దుండగీనికొకడు కొండీడు చెలికాడు,
బండరాజునకును బడుచు మంత్రి,
కొండముచ్చునకును కోతియు విందౌను.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

తాత్పర్యం

చాడీలు చెప్పువాడు దుర్మార్గునికి తోడువాడు. మూర్ఖుడైన యువకుడే మొండిరాజుకు తగిన మంత్రి. కొండముచ్చు కు కోతియే సరైన తోడుగా ఉంటుంది.

తాత్పర్యం:

స్వభావాలు ఒకే విధంగా ఉన్నవారే పరస్పరం కలిసిపోతారు. దుర్మార్గుడు చాడీకోరులను ఆశ్రయిస్తాడు; మొండి పాలకుడు వివేకులకంటే అజ్ఞానులను ఇష్టపడతాడు. మనిషి సాంగత్యం అతని స్వభావాన్నే ప్రతిబింబిస్తుంది.

---

పద్యము – 150 తాత్విక 

పుట్టు దుఃఖమునను, పొరలు దుఃఖమునను,
గిట్టు దుఃఖమునను, క్రింద జనును,
మనుజ దుఃఖము వలె మరి లేదు దుఃఖంబు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

తాత్పర్యం

పుట్టుక నుండి మరణం వరకు మనిషి అనేక కష్టాలను ఎదుర్కొంటాడు. దుఃఖం మానవ జీవితంలో సహజం.

భావం

కష్టాలను ధైర్యంగా ఎదుర్కొని జీవితంలో ముందుకు సాగాలి.

సహనం, భావోద్వేగ నియంత్రణ, కష్టాలను తట్టుకునే శక్తి వ్యక్తిత్వ వికాసానికి అత్యవసరం.

---

పద్యము – 151 తాత్విక 

పెట్టినంత ఫలము పెక్కండ్రకుపహతి,
జేయకున్న దాను జెరుపకున్న,
పెండ్లి సేయునట్టి పెద్ద ఫలంబురా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

తాత్పర్యం

మంచి కార్యాలకు చేసిన సహాయం, శ్రమ, ధనం ఎప్పటికైనా ఫలితాన్ని ఇస్తాయి.*కుపహతి - ఉపహతి =హాని 

భావం

దానం, సేవ, సహకారం సమాజ శ్రేయస్సుకు దోహదపడతాయి.

సేవాభావం, సహకారం, సామాజిక బాధ్యత మానవ సంబంధాలను బలోపేతం చేస్తాయి. సమాజానికి ఉపయోగపడే వ్యక్తులు ఆదర్శ నాయకులుగా నిలుస్తారు.

వేమన 133 (152-156)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు, భావములు

---

పద్యము – 152 tatvika

మేక చంకంబెట్టి మెలగుచు మందలో,
భ్రమసి తిరుగు గొల్ల పగిది గాక,
దైవమే ఎరుగక పరదైవతముల దల్చు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

తాత్పర్యం

తనకు సమీపంలో ఉన్న సత్యాన్ని గ్రహించకుండా, ఇతర చోట్ల వెతికే వ్యక్తి గొర్రెల మందలో మేకను వెతికే గొల్లవానిలా ఉంటాడు. అంతరంగంలోని దైవత్వాన్ని గుర్తించకుండా బయట దేవతల కోసం వెదకడం వ్యర్థం.

భావం

నిజమైన జ్ఞానం, దైవత్వం మనలోనే ఉన్నాయి. వాటిని తెలుసుకోవడానికి ఆత్మపరిశీలన అవసరం.

ఆత్మజ్ఞానం, స్వీయ అవగాహన (Self-Awareness) వ్యక్తిత్వ వికాసానికి పునాది. తన బలాలు, బలహీనతలను తెలుసుకున్న వ్యక్తి ఇతరులతో మెరుగైన సంబంధాలు ఏర్పరచగలడు.

---

పద్యము – 153 tatvika

వెర్రిబట్టు వాని వినయంబులధికంబు,
చెడ్డ ముండ ముసుగు చెలగి పెట్టు,
చెడిపె కొడుకు మిగుల జేయునా చారంబు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

తాత్పర్యం

పిచ్చివాని కంటే మరింత జాగ్రత్తగా ప్రవర్తించేవాడు ఎవడు? పేద వితంతువుకంటే ఎక్కువ వినయాన్ని ప్రదర్శించేవాడు ఎవడు? పనికిమాలిన దుర్జనునికంటే మతాచారాలను మరింత కఠినంగా ఆచరించేవాడు ఎవడు?

తాత్పర్యం:

బయటకు అతిగా జాగ్రత్త, వినయం, మతాచారాలను ప్రదర్శించడం వల్ల మాత్రమే ఎవరూ సజ్జనులు కాలేరు. అంతరంగ శుద్ధి, సత్యనిష్ఠ, సద్గుణాలే మనిషి నిజమైన విలువను నిర్ణయిస్తాయి. కపటత్వంతో చేసే ఆచారాలకు విలువ లేదు.

భావం

వ్యక్తి గొప్పతనం మాటలలో కాదు, ప్రవర్తనలో కనిపించాలి. మంచి గుణాలే నిజమైన సంపద.

నిజాయితీ, స్థిరమైన నైతిక విలువలు వ్యక్తిపై విశ్వాసాన్ని పెంచుతాయి. విశ్వసనీయత విజయవంతమైన మానవ సంబంధాల మూలస్తంభం.

---

పద్యము – 154 tatvika

పరధనములకు చేయి పట్టెను మిక్కిలి,
సత్యమింత లేక జారుడయ్యె,
ద్విజుడనుకొనుదానుతేజమింతయులేక.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

తాత్పర్యం

ఇతరుల సంపదను ఆశించి, సత్యాన్ని విడిచిపెట్టినవాడు దొంగతో సమానం. కేవలం వేషధారణ వల్ల గొప్పతనం రాదు.

భావం

నిజాయితీ లేని వ్యక్తికి గౌరవం ఉండదు. వ్యక్తిత్వమే మనిషి విలువను నిర్ణయిస్తుంది.

నైతికత, పారదర్శకత, విశ్వసనీయత ఉద్యోగ జీవితంలో అత్యంత కీలకమైన లక్షణాలు. ఇవి సంస్థలలో విశ్వాస వాతావరణాన్ని నిర్మిస్తాయి.

---

పద్యము – 155 tatvika

ఇమ్ము దప్పు వేళ నెమ్మెలన్నియు దప్పి,
కాలమొకరీతి గడుప వలయు,
విజయుడనుగు దప్పి విరటుని గొలువడా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

తాత్పర్యం

ప్రతికూల పరిస్థితులు వచ్చినప్పుడు సహనంతో వ్యవహరించాలి. కాలం మారే వరకు ఓర్పుతో జీవించాలి.

భావం

కష్టకాలంలో సహనం, సమయోచిత నిర్ణయాలు విజయానికి దారితీస్తాయి.*విజయుడు -అర్జునుడు 

Resilience (తిరిగి నిలబడే శక్తి), Adaptability (అనుకూలత) నాయకత్వ లక్షణాలలో ముఖ్యమైనవి. మార్పులను స్వీకరించే వ్యక్తులు అభివృద్ధి సాధిస్తారు.

---

పద్యము – 156 tatvika

మెలతనడవినుంచి మృగము వెంటనే పోవు,
రామచంద్రుకన్న రసికుడేది?
చేటుకాలమునకు చెడు బుద్ధి పుట్టును.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ!

తాత్పర్యం

కాలప్రభావం వల్ల గొప్పవారికైనా కొన్నిసార్లు తప్పులు జరుగుతాయి. ప్రతికూల పరిస్థితులు చెడు నిర్ణయాలకు దారితీస్తాయి.

భావం

ఎప్పుడూ వివేకంతో ఆలోచించి నిర్ణయాలు తీసుకోవాలి. పరిస్థితుల ప్రభావానికి లోనుకాకుండా జాగ్రత్తగా వ్యవహరించాలి.

వివేకం, నిర్ణయ సామర్థ్యం, భావోద్వేగ నియంత్రణ నాయకత్వంలో కీలకం. ఒత్తిడి పరిస్థితుల్లో సరైన నిర్ణయాలు తీసుకునే వ్యక్తులు ఉత్తమ నాయకులవుతారు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 134(157-161)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు samajika

పద్యము 157

లంక బోవు నాడు లంకాధిపతి రాజ్యము
అంత కీశసేనలా శ్రమించె,
చేటు కాలమైన చెరప నల్పుడు జాలు.

తాత్పర్యం

రావణుడు ఎంతటి బలవంతుడైనా, అతని దుష్కాలం వచ్చినప్పుడు వానరసేన చేతిలో ఓడిపోయాడు. కాలం ప్రతికూలంగా మారితే గొప్పవారైనా కష్టాలను తప్పించుకోలేరు.

---

పద్యము 158 samajika

రామవిభుడు పుట్టి రఘుకులంబు లరించె,
కురువిభుండు పుట్టి కులము జెరిచె,
ఎవరి మంచి చెడ్డలెంచి చూచిన తేట.

తాత్పర్యం

శ్రీరాముడు రఘువంశానికి కీర్తి తెచ్చాడు. దుర్యోధనుడు కురు వంశాన్ని నాశనం చేశాడు. ఒక వ్యక్తి మంచి లేదా చెడు స్వభావం మొత్తం కుటుంబం, వంశం, సమాజంపై ప్రభావం చూపుతుందని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

---

పద్యము 159 samajika

పురహరునకు నేత పురువు తానేసిన,
స్థిరము గల్గు జ్ఞాన జీవమయ్యె,
నేతకేమి వచ్చె నిజభక్తి హేతువు.

తాత్పర్యం

శివుడు దాగి ఉన్నప్పుడు ఆయనను కప్పిపుచ్చేందుకు తన గూడును అల్లిన సాలెపురుగు, తన భక్తి కారణంగా ఉన్నతమైన జన్మను పొందింది. అయితే దాని గూడు అల్లడం స్వతహాగా విలువైన పనేమీ కాదు. ఏ పనైనా భక్తి, విశ్వాసంతో చేయబడితే అది భగవంతునికి ఆమోదయోగ్యమవుతుంది.

భావం

పని గొప్పదా, చిన్నదా అనేది ముఖ్యం కాదు. దానిని చేసే హృదయంలోని భక్తి, విశ్వాసం, నిష్కపటతే దానికి విలువను ఇస్తాయి. భక్తితో చేసిన అల్పమైన సేవ కూడా దైవానుగ్రహాన్ని పొందుతుంది.*నేత పురువు -పురుగు -సాలె పురుగు.

---

పద్యము 160 samajika

శుద్ధదృష్టి దెలసి శుక్రునంతటి వాడు,
పట్టలేక మనసు పారవిడిచి,
కన్ను బోయి పిదప కాకి చందంబయ్యె.

తాత్పర్యం

శుక్రాచార్యుడు వంటి జ్ఞాని కూడా మనస్సును అదుపులో ఉంచలేక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నాడు. జ్ఞానం ఉన్నా మనోనిగ్రహం లేకపోతే కష్టాలు తప్పవని ఈ పద్యం బోధిస్తుంది.

---

పద్యము 161

పంచాక్షరి బీజంబుల 

నంచితముగ నెరుగు నా,తడఖిలజ్ఞుండై,

వంచనమెరుగక కువలయ 

సంచారము సేయునతడు శంభుడు వేమా.X

తాత్పర్యం

పంచాక్షరి మంత్రం యొక్క నిజమైన తత్త్వాన్ని గ్రహించినవాడు సర్వజ్ఞుడవుతాడు. అతనికి అవమానం కలగదు. ఈ భూమిపై జీవిస్తూ ఉండగానే దైవస్వరూపుడై వెలుగొందుతాడు.

భావం

ఇక్కడ "ఐదు అక్షరాల పేరు" అంటే ప్రసిద్ధ "నమః శివాయ" (పంచాక్షరి మంత్రం). ఈ పద్యం బాహ్యంగా మంత్రాన్ని జపించడం గురించి మాత్రమే కాదు; దాని అంతరార్థాన్ని గ్రహించి, భక్తి, జ్ఞానం, ఆచరణతో జీవించినవాడు దైవగుణాలను పొందుతాడని సూచిస్తుంది. అలాంటి వ్యక్తి జ్ఞానవంతుడై, గౌరవప్రదమైన జీవితాన్ని గడుపుతూ, జీవన్ముక్తునిలా దైవస్వరూపాన్ని పొందుతాడు.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన కాలప్రభావం, వ్యక్తి స్వభావం, నిజమైన భక్తి, మనోనిగ్రహం, ఆత్మజ్ఞానం వంటి అంశాలను చర్చించాడు. మంచి గుణాలు వంశానికి కీర్తి తెస్తాయి. చెడు గుణాలు పతనానికి కారణమవుతాయి. భక్తి, వివేకం, ఆత్మపరిశీలన ద్వారానే మానవుడు ఉన్నత స్థితికి చేరగలడని వేమన సందేశం.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 135(162-166)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౧౬౨. పద్యము tatvika

శూద్రులందు బుట్టి, శూద్రుల దూషించి,
ద్విజులమనెడు పేరు నిజముఁజేసి,
మనసు నిల్పకున్న మరి శూద్రుడధముండు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

తాను శూద్ర కుటుంబంలో పుట్టి, అదే వర్గానికి చెందిన వారిని తక్కువగా చూసి, తాను బ్రాహ్మణుడినని చెప్పుకోవడం వల్ల ఎవరూ ఉన్నతులు కాలేరు. మనస్సును నియంత్రించుకోలేని వాడు నిజమైన అజ్ఞాని. జన్మకన్నా గుణమే గొప్పదని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౬౩. పద్యము tatvika

నొసలు బత్తుడయ్యె, నోరు తోడేలయ్యె,
మనసు భూతము వలె మలయగాను,
"శివుని గనియెన"న్న సిగ్గెట్లుగాదుకో!
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

నుదుటిపై బొట్లు పెట్టుకొని, నోటితో భక్తి మాటలు మాట్లాడినా, మనస్సు చెడు ఆలోచనలతో నిండి ఉంటే శివుడిని దర్శించానని చెప్పడం సిగ్గుచేటు. నిజమైన భక్తి అంతరంగ శుద్ధిలోనే ఉందని వేమన చెబుతున్నాడు.

---

౧౬౪. పద్యము tatvika

మాదిగె చేయివులను మనసులో బెట్టుక,
మాదిగెలను దెగడు మాదిగెపుడు,
మంచి గుణము లేక మరి ద్విజుడెట్లగు!
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మనసులో కులభేద భావనలను పెట్టుకొని, ఇతరులను తక్కువగా చూసే వ్యక్తి ఎంత ఉన్నత కులంలో పుట్టినా ప్రయోజనం లేదు. మంచి గుణాలు లేకుంటే ద్విజుడు (బ్రాహ్మణుడు) అని చెప్పుకోవడం వ్యర్థం. గుణమే మనిషి గొప్పతనానికి ప్రమాణమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౬౫. పద్యము tatvika

కల్లలాడు కంటె కష్టంబు మరి లేదు,
కష్టమెపుడు మోలి గలిగి యుండు,
ద్విజుడననుట చూడ దిమ్మరితనమది.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

అబద్ధాలు చెప్పే వ్యక్తికన్నా దురదృష్టవంతుడు మరొకడు లేడు. అబద్ధం ఎప్పుడూ బాధలు, కష్టాలు తెస్తుంది. అలాంటి వ్యక్తి తాను ద్విజుడినని చెప్పుకోవడం మూర్ఖత్వమే. సత్యం లేకుండా గొప్పతనం లేదని వేమన తెలియజేస్తున్నాడు.

---

౧౬౬. పద్యము tatvika

విప్రవరులమనుచు, వేదంబు జదువుచు,
ప్రాకృతులను జూచి పరిహసించు,
ధరణి సురలకన్న దాసరి మతమెచ్చు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

తాము బ్రాహ్మణులమని చెప్పుకుంటూ, వేదాలు చదువుతూ, సామాన్య ప్రజలను హేళన చేసే వారికంటే, వినయంతో భక్తి మార్గంలో నడిచే దాసరి ఎంతో శ్రేష్ఠుడు. జ్ఞానానికి వినయం తోడైతేనే విలువ ఉంటుందని వేమన చెబుతున్నాడు.*ధరణి సురల - ద్విజులు 

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన కులగర్వాన్ని, అహంకారాన్ని, అబద్ధాన్ని, కపట భక్తిని తీవ్రంగా ఖండిస్తున్నాడు. జన్మ, కులం, వేషధారణల వల్ల కాదు; మంచి గుణాలు, సత్యనిష్ఠ, వినయం, అంతరంగ శుద్ధి వల్లనే మనిషి గొప్పవాడవుతాడని స్పష్టంగా బోధిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *136(167-171)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౧౬౭. పద్యము tatvika

వేష మొనర గట్టి వెలయ శూద్రత్వంబు
తనకు లేదనుకొను ధరణి ద్విజుడు,
అరిది గిట్టు వేళనడగు ద్విజత్వంబు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

బాహ్య వేషధారణలు ధరించి, తనలోని అజ్ఞానాన్ని దాచిపెట్టి, తాను గొప్ప ద్విజుడినని భావించే వ్యక్తి నిజమైన ఉన్నతుడు కాదు. కష్టకాలం వచ్చినప్పుడు అతని అసలు స్వభావం బయటపడుతుంది. గుణమే మనిషి గొప్పతనానికి ప్రమాణమని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

---

౧౬౮. పద్యము tatvika

సోమయాజిననుచు సొంపుతో వేషంబు,
గట్టి మాంస మెల్ల గాల్చి తినును,
ద్విజుడ నేననగనధికమేమి తనవల్ల.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

తాను యజ్ఞాలు చేసే వాడినని చెప్పుకుంటూ, ధార్మిక వేషధారణలో కనిపించినా, ఆచరణలో నియమాలు పాటించకపోతే అతని ద్విజత్వానికి విలువ ఉండదు. మాటలకన్నా ప్రవర్తనే గొప్పదని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.

---

౧౬౯. పద్యము tatvika

అంతరాత్మ గనకనల్పబుద్ధుల తోడ,
మెలగెడు ద్విజులెల్ల మేదినందు,
యముని నరకము లకునరుగంగ నిది సాక్షి.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

తమ అంతరాత్మను మరచి, చెడు ఆలోచనలతో జీవిస్తూ, అల్పబుద్ధి గలవారితో కలిసే వారు ఎంత ఉన్నతులమని చెప్పుకున్నా, తమ కర్మఫలితాలను అనుభవించక తప్పదు. మనస్సు పవిత్రతే నిజమైన గొప్పతనమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౭౦. పద్యము tatvika

కల్లటికెకు భూతి గట్టిగా పెట్టిన
నందులోని కంపులడగనట్లు,
మెడను త్రాడు వ్రేసి మెరుపుతో ద్విజుడౌనె?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

చెడు స్వభావం ఉన్న వ్యక్తి నుదుటిపై విభూతి పెట్టుకున్నంత మాత్రాన అతని లోపాలు పోవు. అలాగే మెడలో యజ్ఞోపవీతం ధరించినంత మాత్రాన ఎవ్వరూ నిజమైన ద్విజులు కాలేరు. అంతరంగ శుద్ధి లేకుండా బాహ్య చిహ్నాలు ప్రయోజనం ఇవ్వవని వేమన చెబుతున్నాడు.

---

౧౭౧. పద్యము tatvika

బిందు రక్తములను బెరసిన దేహంబు,
చందమెరుగక ద్విజశబ్దమిడుక,
నడచినను విడుచునొ నరకంబు మృత్యువు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

అందరి శరీరమూ ఒకే విధమైన రక్తం, బీజం కలయికతో ఏర్పడుతుంది. ఈ సత్యాన్ని గ్రహించకుండా తాను ద్విజుడినని గొప్పలు చెప్పుకోవడం వ్యర్థం. జన్మ ఆధారంగా అహంకరించే వారు చివరికి కర్మఫలితాల నుండి తప్పించుకోలేరు. సమానత్వ భావనను వేమన ఈ పద్యంలో బలంగా ప్రతిపాదించాడు.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన బాహ్య వేషధారణలు, కులగర్వం, ఆడంబర భక్తి, జన్మ ఆధారిత గొప్పతన భావనలను తీవ్రంగా విమర్శిస్తున్నాడు. మంచి గుణాలు, ఆచరణ, వినయం, అంతరంగ పవిత్రత ఉన్నవారే నిజమైన ఉన్నతులు. మనిషి విలువ అతని జన్మలో కాదు, గుణంలోనే ఉందని వేమన స్పష్టంగా బోధిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *137(172-176)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౧౭౨. పద్యము samajika

భూతి దేహమందు బూసితే నాయనా?
నిష్ఠ శివునియందు నిలుపవలయు,
గాక భస్మమందు గాడిదె పొలదా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

శరీరమంతా విభూతి పూసుకున్నంత మాత్రాన భక్తి కలుగదు. మనస్సును శివునిపై స్థిరంగా నిలపడం నిజమైన భక్తి. గాడిద కూడా బూడిదలో పొర్లుతుంది; అందువల్ల అది పవిత్రమవదు. అలాగే బాహ్య చిహ్నాల వల్ల కాదు, అంతరంగ నిష్ఠ వల్లే ఆధ్యాత్మికత కలుగుతుందని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౭౩. పద్యము tatvika

ఆకులెల్ల దిన్న మేకపోతులకేమి,
గాకపోయెనయ్యె కాయసిద్ధి,
లోకులెల్ల వెర్రిపోకిళ్ల బోదురు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఆకులు మాత్రమే తినే మేకలకు యోగసిద్ధులు ఎందుకు కలగలేదు? కేవలం ఆహార నియమాల వల్ల ఆధ్యాత్మిక సాధన ఫలించదు. సాధనలో జ్ఞానం, నియమం, అంతరంగ శుద్ధి అవసరం. బాహ్యాచారాలనే గొప్పగా భావించడం మూర్ఖత్వమని వేమన చెబుతున్నాడు.

---

౧౭౪. పద్యము tatvika

బోడి తలలు జడలు, బూడిద పూతలా,
భాషణాసనములు, వేషములను,
యోగి గాడు, లోన బాగు గాకుండెనా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

తల గుండు చేయడం, జడలు పెంచుకోవడం, బూడిద పూసుకోవడం, యోగి వేషాలు ధరించడం వల్ల మాత్రమే యోగి కాలేరు. మనస్సు పరిశుద్ధంగా, సద్గుణాలతో నిండి ఉండాలి. అంతరంగ మార్పు లేకుండా బాహ్య వేషాలు వ్యర్థమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౭౫. పద్యము tatvika

వేస భాషలెరిగి కాషాయ వస్త్రముల్,
బోడి నెత్తి గల్గి బొరయుచుండ్రు,
తలలు బోడలైన తలపులు బోడలా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ప్రత్యేక భాషలు నేర్చుకొని, కాషాయ వస్త్రాలు ధరించి, తల గుండు చేయించుకున్నంత మాత్రాన వైరాగ్యం రాదు. తలపై వెంట్రుకలు తొలగించినా మనసులోని కోరికలు తొలగిపోవు. నిజమైన సన్యాసం మనస్సులో ఉండాలని వేమన తెలియజేస్తున్నాడు.

---

౧౭౬. పద్యము tatvika

కాలు సేయి వంచి, గాలి నిండగ జేర్చి,
నేల వ్రాలి కొన్ని, నిలచి కొన్ని,
యాసనముఖ విద్యలభ్యాస విద్యలు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

శరీరాన్ని వంచడం, శ్వాసాభ్యాసాలు చేయడం, వివిధ ఆసనాలు వేయడం యోగసాధనలో భాగమే. అయితే అవి కేవలం అభ్యాస పద్ధతులు మాత్రమే. మనస్సు నియంత్రణ, ఆత్మజ్ఞానం లేకపోతే యోగసాధన పూర్తి కాదని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన బాహ్య ఆడంబరాలను, వేషధారణలను, నిజమైన ఆధ్యాత్మికతగా భావించే అపోహలను ఖండిస్తున్నాడు. విభూతి, కాషాయం, జడలు, ఆసనాలు మాత్రమే కాదు; మనస్సు పవిత్రత, నిష్ఠ, ఆత్మజ్ఞానం, సద్గుణాలే నిజమైన యోగానికి, భక్తికి ఆధారం అని బోధిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 138*(177-181)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౧౭౭. పద్యము samajika

కావి పంచ గట్టి కడు యోగి వలెనుండి,
వెలికి గోర్కు లెల్ల విడిచిపెట్టి,
తొడరి తిరుగు వాడు దొంగ సన్యాసయా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

కాషాయ వస్త్రాలు ధరించి, యోగిలా కనిపిస్తూ, బాధ్యతలను వదిలి అల్లాడుతూ తిరిగే వాడు నిజమైన సన్యాసి కాదు. అతడు కేవలం వేషధారి మాత్రమే. సన్యాసం అనేది వేషంలో కాదు, వైరాగ్యంలో ఉందని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౭౮. పద్యము tatvika

కలియుగమున బుట్టి కడ తేరగా లేక,
యొడలు బడల జేసి యుగ్ర తపము,
తమరు జేసి యేమి, తత్వంబు గనలేరు 
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

శరీరాన్ని కష్టపెట్టి కఠిన తపస్సులు చేసినా, తత్వజ్ఞానం లేకపోతే ఆ సాధన ఫలించదు. ఆత్మసత్యాన్ని తెలుసుకోవడమే సాధన లక్ష్యం. కేవలం శారీరక కష్టాలు మోక్షానికి మార్గం కావని వేమన చెబుతున్నాడు.

---

౧౭౯. పద్యము tatvika

ఇల్లునాలు విడిచి యినుప కచ్చలు గట్టి,
వంటకంబు నీరు వాంఛలు డిగి,
వంటినున్న యంత వచ్చునా తత్వంబు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఇల్లు వదిలి, కఠిన నియమాలు పాటిస్తూ, ఆహార కోరికలను అణచుకున్నంత మాత్రాన తత్వజ్ఞానం రాదు. మనస్సులోని అహంకారం, మోహం తొలగాలి. అంతరంగ శుద్ధి లేకుండా బాహ్య నియమాలు ప్రయోజనం ఇవ్వవని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

---

౧౮౦. పద్యము tatvika

జీవలింగ పూజ సేసిన వారికి,
శిలల రూపమందు చింత యేల?
చెలగి మధువు గ్రోలి చేదు రుచించునా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

సర్వజీవుల్లో దైవాన్ని దర్శించే జ్ఞానం కలవారికి, కేవలం రాతి విగ్రహాలకే పరిమితమైన భక్తి అవసరం లేదు. తేనె రుచి తెలిసినవాడు చేదు పదార్థాన్ని కోరుకోనట్లే, జీవరాశులలో పరమాత్మను చూసినవాడు ఉన్నతమైన భక్తిని అనుభవిస్తాడు.

---

౧౮౧. పద్యము tatvika

శివుడు గలడటంచు శిలలకు మ్రొక్కెటి,
వెర్రి జీవులార వెతల విడుడి,
జీవులందే కాక , శిలల యేమున్నది?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

దైవం కేవలం రాతి విగ్రహాలలోనే ఉందని భావించి, జీవులను నిర్లక్ష్యం చేయవద్దని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు. ప్రతి జీవిలోనూ దైవత్వం ఉందని గ్రహించాలి. మానవసేవ, జీవకారుణ్యమే నిజమైన భక్తికి మూలమని ఈ పద్యం తెలియజేస్తుంది.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన వేషధారి సన్యాసులను, ఆడంబర తపస్సులను, బాహ్యాచారాలపై ఆధారపడిన ఆధ్యాత్మికతను విమర్శిస్తున్నాడు. దైవాన్ని రాతి రూపాల్లో మాత్రమే కాకుండా, సర్వజీవులలో దర్శించగల దృష్టి కలిగి ఉండాలని బోధిస్తున్నాడు. నిజమైన భక్తి, తత్వజ్ఞానం, జీవకారుణ్యం, అంతరంగ పవిత్రతలే మానవ జీవితానికి శ్రేష్ఠమైన మార్గాలని వేమన ఉపదేశిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human reso

వేమన 139*(182-186)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు tatvika

౧౮౨. పద్యము

రాతి ప్రతిమ దెచ్చి రాజసంబున నుంచి,
పూజ సేయు నరుడు బుద్ధిమాలి,
భావమందు పరము భావించ నేరడో!
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

రాతితో చేసిన విగ్రహాన్ని ఎంతో వైభవంగా ప్రతిష్ఠించి పూజలు చేసినా, మనస్సులో పరమాత్మను భావించలేకపోతే ఆ పూజకు పరిపూర్ణత ఉండదు. నిజమైన ఆరాధన హృదయంలోని భక్తిలోనే ఉందని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౮౩. పద్యము tatvika

జంగమాఖ్య భక్తి సంధి వేరే లేదు;
సగుణ భావమిదియు, శాస్త్ర విధియు,
నిగుణంబు వీడు నెరవేది యెరుగడు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

జంగమ భక్తి, దేవభక్తి రెండూ అంతిమంగా ఒకే పరమసత్యానికి దారితీస్తాయి. సగుణారాధన శాస్త్రోక్త మార్గమే అయినా, నిర్గుణ పరబ్రహ్మ తత్వాన్ని గ్రహించని వాడు ఆధ్యాత్మిక పరిపూర్ణతను పొందలేడు. భక్తి యొక్క అంతిమ లక్ష్యం పరమతత్వ జ్ఞానమే అని వేమన సూచిస్తున్నాడు.

---

౧౮౪. పద్యము samajika

ఎంబెరు మతమందునెసగి మాంసముదిని,
మారు పేర్లు బెట్టి మధువు ద్రావి,
వావి వరస దప్పి వలికి పాకాదురు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మతం పేరుతో కొన్ని ఆచారాలను సమర్థించుకుంటూ, వాటికి కొత్త పేర్లు పెట్టి తమ కోరికలను నెరవేర్చుకోవడం సరైన మార్గం కాదు. పేర్లు మారినంత మాత్రాన చర్యల స్వభావం మారదు. కపటాచారాలను వేమన ఈ పద్యంలో విమర్శిస్తున్నాడు.

---

౧౮౫. పద్యము samajika

జాతి మతము విడిచి, చని, యోగిగా మేలు,
జాతి తోనె యున్న నీతులేల?
మతము బట్టి జాతి మానకుంట కొరత?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

జాతి, మత భేదాలను అధిగమించి యోగిగా జీవించడం శ్రేష్ఠం. కేవలం జాతి లేదా మతం వల్ల నీతి, గుణం కలుగవు. మానవత్వం, సద్గుణాలే నిజమైన గొప్పతనానికి ప్రమాణాలని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౮౬. పద్యము samajuka

కట్టె పేరులోడ గట్టి చెప్పగ రాదు,
కాన రాదు లోని కలితనంబు,
జంగమైన పిదప జాతినెంచగ రాదు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

బాహ్య గుర్తింపులు, పేర్లు, వేషాల ఆధారంగా మనిషి అసలు స్వరూపాన్ని నిర్ణయించలేము. అంతరంగ గుణాలే అతని నిజమైన విలువను తెలియజేస్తాయి. ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానాన్ని పొందిన తరువాత జాతి భేదాలకు స్థానం ఉండదని వేమన చెబుతున్నాడు.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన భక్తి, మతం, జాతి, ఆచారాల అసలు ఉద్దేశ్యాన్ని వివరిస్తున్నాడు. విగ్రహారాధన కంటే భావభక్తి, సగుణారాధన కంటే పరతత్వ జ్ఞానం, జాతి-మత భేదాల కంటే మానవత్వం గొప్పవని స్పష్టంగా తెలియజేస్తున్నాడు. నిజమైన ఆధ్యాత్మికత అనేది అంతరంగ శుద్ధి, సమానత్వ దృష్టి, పరమసత్య జ్ఞానంలోనే ఉందని బోధిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 140*(187-191)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౧౮౭. పద్యము tatvika

వేదవిద్యలెల్ల వేశ్యల వంటివి,
భ్రమల బెట్టి తేటపడగనియవు,
గుప్తవిద్య యొకటి కులకాంత వంటిది.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

వేదాలు, శాస్త్రాలు చదవడం మాత్రమే పరమజ్ఞానాన్ని ఇవ్వదు. అవి అనేక విధాలుగా అర్థమై సందేహాలను కలిగించవచ్చు. కాని ఆత్మజ్ఞానం అనే గుప్తవిద్య మాత్రం అత్యంత విలువైనది. ఎలా పతివ్రత స్త్రీ ఒక కుటుంబానికి శోభనిస్తుందో, అలాగే ఆత్మజ్ఞానం జీవితం యొక్క నిజమైన సంపద అని వేమన చెబుతున్నాడు.

---

౧౮౮. పద్యము tatvika

వేద శాస్త్రములను విననే మి గుడిచిరి,
యరిది తిరిగి చత్తురందరిండ్లు,
బ్రహ్మ మహిమ దెలసి బ్రతుకుట నిజమయా!
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

వేదాలు, శాస్త్రాలు వినడం లేదా చదవడం మాత్రమే సరిపోదు. వాటి సారాంశాన్ని గ్రహించి బ్రహ్మతత్వాన్ని తెలుసుకొని జీవించడం ముఖ్యము. జ్ఞానం ఆచరణలోకి వచ్చినప్పుడే అది సార్థకమవుతుందని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

---

౧౮౯. పద్యము tatvika

వ్రతములెన్నియైన వట్టి చిక్కులె కాని,
యాత్మ చిక్కుగాననలవి గాదు,
ఆత్మ చిక్కుబావునతడె పో ఘనయోగి.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఎన్ని వ్రతాలు, ఉపవాసాలు చేసినా ఆత్మసాక్షాత్కారం కలగకపోతే అవి అసంపూర్ణమే. తన అంతరంగ స్వరూపాన్ని గ్రహించిన వాడే నిజమైన యోగి. ఆత్మజ్ఞానం లేని ఆచారాలు కేవలం రూపాలుగానే మిగిలిపోతాయని వేమన చెబుతున్నాడు.

---

౧౯౦. పద్యము tatvika

జనన మరణములను, సంధ్య త్రాడును లేదు,
సంధ్య త్రాడు లేదు, జననికెపుడు,
తల్లి శూద్రురాలు తానెట్లు బాపడు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

పుట్టుక, మరణం వంటి సహజ విషయాలకు కులభేదాలు ఉండవు. ప్రతి మనిషి తల్లి గర్భం నుంచే జన్మిస్తాడు. అందువల్ల జన్మ ఆధారంగా గొప్పతనం చెప్పుకోవడం సమంజసం కాదని వేమన ప్రశ్నిస్తున్నాడు. మనుషులందరూ సమానులనే భావనను ఈ పద్యం ప్రతిపాదిస్తుంది.

---

౧౯౧. పద్యము tatvika

పెతర యన్నమనుచు ప్రీతితో బిలపించి,
కాకులకును బెట్టు కర్ములార!
కాకులందునేమి ఘనులకు బెట్టుడీ?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

పితృదేవతల పేరుతో ఆహారాన్ని కాకులకు పెట్టడం ద్వారా మృతులకు అది చేరుతుందని నమ్మడం గురించి వేమన ప్రశ్నిస్తున్నాడు. కాకులకు పెట్టిన ఆహారం నిజంగా పితరులకు ఎలా చేరుతుందో ఆలోచించమని సూచిస్తున్నాడు. అంధ విశ్వాసాల కంటే తర్కబద్ధమైన ఆలోచన అవసరమని ఈ పద్యం బోధిస్తుంది.

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన వేదాధ్యయనం, వ్రతాలు, కులగర్వం, ఆచారాలు, అంధవిశ్వాసాలపై తన విమర్శనాత్మక దృష్టిని వ్యక్తం చేశాడు. నిజమైన జ్ఞానం ఆత్మసాక్షాత్కారంలో ఉందని, జన్మకన్నా గుణం గొప్పదని, ఆచారాల కంటే తత్వజ్ఞానం ముఖ్యమని, అంధానుసరణ కంటే వివేకం అవసరమని బోధిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *141(192-196)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు tatvika

౧౯౨. పద్యము

పిండములను జేసి పితరుల దలపోసి,
కాకులకును బెట్టు గాడ్డెలార,
పియ్యి దినెడు కాకి పితర యెట్లాగయా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

పితృదేవతల పేరుతో పిండప్రదానాలు చేసి కాకులకు ఆహారం పెడతారు. కాని ఆ కాకి తిన్న ఆహారం నిజంగా పితరులకు ఎలా చేరుతుందో ఆలోచించమని వేమన ప్రశ్నిస్తున్నాడు. తల్లిదండ్రులు జీవించగానే జీవ వస్తువులు ఇవ్వాలి.

---

౧౯౩. పద్యము tatvika

నల్ల బోడి తలలు, తెల్లని గొంగళ్లు,
నొడల బూడిద పూత, యొంటి రోత,
ఇట్టి వేషములును పొట్ట కోసమె సుమీ.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

కొంతమంది ప్రత్యేక వేషధారణలు, బూడిద పూతలు, బాహ్య చిహ్నాలతో ఆధ్యాత్మికులుగా కనిపిస్తారు. కాని వారి లక్ష్యం నిజమైన జ్ఞానం కాక, జీవనోపాధి లేదా స్వార్థ ప్రయోజనాలైతే ఆ వేషాలకు విలువ ఉండదు. కపట సన్యాసాన్ని వేమన విమర్శిస్తున్నాడు.

---

౧౯౪. పద్యము tatvika

కంబళములు గట్టి గంతలు గజ్జలు,
బోడి తలలు కావి బొరము చీర,లా 
త్మ దేవ పూజలవి సేయ నేరవు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

కంబళాలు కప్పుకోవడం, కాషాయ వస్త్రాలు ధరించడం, తల గుండు చేయించుకోవడం వంటి బాహ్యాచారాలు మాత్రమే ఆత్మసాక్షాత్కారానికి దారితీయవు. ఆత్మదేవుని ఆరాధన అనేది అంతరంగంలో జరిగే సాధన. బాహ్య వేషాలకన్నా అంతరంగ శుద్ధి ముఖ్యమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.*కావి -కాషాయము, బొరము చీర - ముతక చీర 

---

౧౯౫. పద్యము tatvika

మానసపు విరక్తి మసలకనాత్మలో,
బోడి తలల సొంపు పొల్పు మీర,కడుపు కొరకు దిరుగు కష్టంపు మతి తోడ విశ్వదాభిరామవినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మనస్సులో నిజమైన వైరాగ్యం లేకపోతే, తల గుండు చేయించుకోవడం లేదా సన్యాసి వేషం ధరించడం వల్ల ప్రయోజనం లేదు. అలాంటి వారు ఆధ్యాత్మికత కోసం కాక, ప్రయోజనాల కోసం తిరుగుతారని వేమన విమర్శిస్తున్నాడు. నిజమైన విరక్తి మనస్సులో ఉండాలని ఈ పద్యం బోధిస్తుంది.

---

౧౯౬. పగుండు tatvika

పుస్తుకములు, జడలు, పులితోలు, బెత్తంబు,
కక్ష పాలలు, పదిలక్ష లైన,
మోత చేటుగాని మోక్షంబు లేదయా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

పుస్తకాలు మోసుకోవడం, జడలు పెంచుకోవడం, పులితోలు ధరించడం, చేతిలో దండం పట్టుకోవడం వంటి బాహ్య గుర్తులు మాత్రమే జ్ఞానానికి సూచికలు కావు. వాటి వల్ల శబ్దం, ఆడంబరం మాత్రమే కలుగుతుంది; నిజమైన జ్ఞానం అంతరంగంలో వికసించాలి.*కక్ష పాలలు -(సన్యాసి సంచి )(గీత నుదిటి, విభూది )

---

భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన కపట భక్తి, బాహ్య ఆడంబరాలు, వేషధారణల ద్వారా ఆధ్యాత్మికతను ప్రదర్శించే వారిని విమర్శిస్తున్నాడు. ఆత్మజ్ఞానం, వైరాగ్యం, అంతరంగ పవిత్రత, సత్యనిష్ఠలే నిజమైన ఆధ్యాత్మిక జీవితానికి ఆధారమని స్పష్టంగా బోధిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *142(197-200)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౧౯౭. హృదయ శుద్ధియే ముక్తికి మార్గం

పద్యము:

హృదయము పదిలంబైతే,
గుదిగొను సన్యాసమునకు కొమ్ములు గలవా?
యిది యెరుగరు చదువయ్యలు,
మది ముక్తికినాస్పదంబు మహిలో వేమా.X

తాత్పర్యము:

మనసు పరిశుద్ధంగా, స్థిరంగా ఉంటేనే ముక్తి లభిస్తుంది. బాహ్యంగా సన్యాస వేషం ధరించడం వల్ల ప్రత్యేకమైన గొప్పతనం రాదు. నిజమైన ఆధ్యాత్మికత హృదయంలో ఉండాలి. దీనిని చాలామంది పండితులు కూడా గ్రహించలేరు.

భావము:

ముక్తికి మూలం మనస్సు శుద్ధి; వేషధారణ కాదు.

---

౧౯౮. శరీర విన్యాసాలే యోగం కావు tatvika

పద్యము:

ఆసనముల బన్ని, యంగంబు బిగియించి,
యొడలు విరుచుకొనెడు యోగమెల్ల,
జెట్టి సాము కన్న చింతాకు తక్కువ.

తాత్పర్యము:

కేవలం ఆసనాలు వేయడం, శరీరాన్ని మెలిపెట్టడం, కఠిన వ్యాయామాలు చేయడం మాత్రమే యోగం కాదు. అటువంటి యోగ సాధనలో ఆత్మజ్ఞానం లేకుంటే అది సాధారణ శారీరక వ్యాయామం కంటే గొప్పది కాదు.

భావము:

యోగం శరీర కసరత్తు కాదు; మనస్సు ఏకాగ్రత మరియు ఆత్మసాధన.

---

౧౯౯. కపట యోగిపై విమర్శ tatvika

పద్యము:

కడపు బోరగించి, కన్నులు ముకుళించి,
బిర్ర బిగుసుకున్న బీద యోగి,
యముని బారి గొర్రె యతడేమి సేయును!

తాత్పర్యము:

కృత్రిమంగా శరీరాన్ని కష్టపెట్టి, కళ్ళు మూసుకొని, యోగి వేషం వేసుకున్నవాడు నిజమైన యోగి కాడు. అతనికి ఆత్మజ్ఞానం లేకుంటే మరణం ముందు అతడు బలహీనుడే.

భావము:

వేషధారణతో యోగి కాలేం; జ్ఞానం, ఆత్మసాక్షాత్కారం అవసరం.

---

౨౦౦. రాజయోగ సారాంశం

పద్యము:

రేచక, పూరక, కుంభక,
సూచకముల రాజయోగి సుస్థిర మతియై,
లో చూపు జూడ నొల్లక,
వాచా బ్రహ్మంబు పలుక వద్దుర వేమా.X

తాత్పర్యము:

ప్రాణాయామంలోని రేచక, పూరక, కుంభకాది సాధనల ద్వారా మనస్సును స్థిరపరచాలి. అంతర్ముఖ దృష్టితో తనలోని పరబ్రహ్మను అనుభవించాలి. అనుభవం లేకుండా బ్రహ్మజ్ఞానం గురించి మాటలు చెప్పడం వ్యర్థం.

భావము:

అనుభవమే ఆధ్యాత్మికతకు ఆధారం; మాటలు కాదు.

---

సారాంశ భావం

ఈ నాలుగు పద్యాలలో వేమన నిజమైన యోగం, సన్యాసం, ముక్తి గురించి గొప్ప సందేశం ఇచ్చాడు. బాహ్య వేషాలు, శరీర కసరత్తులు, ఆడంబరాలు కాదు; మనస్సు శుద్ధి, అంతర్ముఖత, ఆత్మజ్ఞానం మరియు అనుభవమే మోక్షానికి మార్గమని బోధించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *143(201-205)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౨౦౧. దేవుడు రాతిలో కాదు, ఆత్మలో ఉన్నాడు

పద్యము:

పడి పడి మ్రొక్కగనేటికి,
గుడి లోపల కఠిన శిలల గుణములు చెడునా?
గుడి దేహమా,త్మ దేవుడు,
చెడు రాళ్లకు వట్టి పూజ సేతురు వేమా?X

తాత్పర్యము:

ఎన్నిసార్లు రాతి విగ్రహాలకు నమస్కరించినా వాటి స్వభావం మారదు. మన శరీరమే దేవాలయం, ఆత్మయే దేవుడు. ఈ సత్యాన్ని గ్రహించకుండా కేవలం రాళ్లను పూజించడం వల్ల పరమార్థం సిద్ధించదు.

భావము:

దైవాన్వేషణ బయట కాదు; మన అంతరంగంలో ప్రారంభం కావాలి.

---

౨౦౨. శిలా సేవ వల్ల ఫలమేమి?

పద్యము:tatvika

పలుగు రాళ్ల దెచ్చి, పరగ గుడుల గట్టి,
చెలగి శిలల సేవ జేయనేల?
శిలల సేవ జేయ, ఫలమేమి గల్గురా?

తాత్పర్యము:

అనేక రాళ్లతో గుడులు కట్టి వాటినే పూజించడం ద్వారా నిజమైన జ్ఞానం లేదా ముక్తి లభించదు. దైవస్వరూపాన్ని హృదయంలో తెలుసుకోవడమే ముఖ్యమైనది.

భావము:

బాహ్య ఆరాధన కంటే అంతరంగ శుద్ధి గొప్పది.

---

౨౦౩. ఉపవాసమే తపస్సు కాదు tatvika

పద్యము: 

ఉపవసములను న్న నూరపందై పుట్టు;
తపసియై దరిద్రతను వహించు,
శిలకు మ్రొక్కనగును జీవమడుగు బొమ్మ.

తాత్పర్యము:

కేవలం ఉపవాసాలు ఉండటం, కష్టాలు అనుభవించడం వల్ల ఆధ్యాత్మిక పురోగతి కలగదు. జీవం లేని రాతి బొమ్మకు నమస్కరించడం ద్వారా జ్ఞానం రాదు. నిజమైన తపస్సు మనస్సు పరిశుద్ధి.

భావము:

తపస్సు శరీర బాధ కాదు; ఆత్మ వికాసం.

---

౨౦౪. పరలోక ఆశతో మోసపోవద్దు tatvika

పద్యము:

ఇహము విడిచి ఫలము లింపుగ గలవని,
మహిని బలుకు వారి మతము కల్ల,
ఇహములోన పరమునె సగుట గానరో.

తాత్పర్యము:

ఈ లోకాన్ని వదిలి పరలోకంలో మాత్రమే ఫలితాలు దొరుకుతాయని చెప్పేవారి మాటలను వేమన ప్రశ్నిస్తున్నాడు. మానవుడు ఈ జీవితంలోనే ధర్మాన్ని ఆచరించి పరమార్థాన్ని పొందాలని సూచిస్తున్నాడు.

భావము:

పరమార్థం ఈ జీవితంలోనే సాధించాలి; భవిష్యత్ ఆశలతో కాలం వృథా చేయరాదు.

---

౨౦౫. కృషి లేకుండా విధి ఫలించదు tatvika

పద్యము:

వ్రాత వెంట గాని, వరమీడు దైవంబు,
సేత కొలది గాని, వ్రాత గాదు,
వ్రాత కజుడు కర్త, సేతకు దాకర్త.

తాత్పర్యము:

దైవం మనకు విధిగా నిర్ణయించబడిన దానినే ప్రసాదిస్తుంది. అయితే మనకు లభించే ఫలం కేవలం విధివల్ల కాదు; మన స్వీయ ప్రవర్తన, కర్మల వల్లే లభిస్తుంది. విధిని రచించేది బ్రహ్మ అయినా, ఆ విధిని సాకారం చేసే కార్యసాధకులు మనమే.

భావం: విధి (ప్రారబ్ధం) ఒక పాత్ర పోషించినా, మనిషి చేసే కర్మ, నడవడి, ప్రయత్నమే జీవిత ఫలితాలను నిర్ణయించడంలో ముఖ్యమైనది. దైవం అవకాశాన్ని ఇస్తుంది; దానిని సద్వినియోగం చేసేది మనిషే. అందువల్ల మంచి ప్రవర్తన, సత్కర్మలు, కృషి మన భవిష్యత్తును నిర్మిస్తాయి.*కజుడు =అజుడు -జన్మ లేని వాడు -బ్రహ్మ,సేత -కర్మ 

---

సారాంశ భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన మూఢాచారాలు, బాహ్య ఆడంబరాలు, విగ్రహారాధనలోని అతిశయాలు, ఉపవాసాల పేరుతో జరిగే కపటాచారాలను విమర్శించాడు. దైవం మన అంతరాత్మలోనే ఉందని, ఈ జీవితంలోనే సత్యాన్ని గ్రహించాలని, అదృష్టం కంటే కృషి ముఖ్యమని స్పష్టంగా బోధించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 144*(206-210)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

౨౦౬. దానం పాత్రతను బట్టి చేయాలి

పద్యము:

దోసకారియైన, దూసరికాడైన,
పగతుడైన, వేద బాహ్యుడైన,
వట్టి లేని పేదవానికి దగునీ వి,
ధనికునకు నొసంగ దగదు వేమా.X

తాత్పర్యము:

వ్యక్తిలో కొన్ని లోపాలు ఉన్నప్పటికీ అతడు నిజంగా పేదవాడైతే సహాయం చేయాలి. ఇప్పటికే సంపన్నుడైన వానికి దానం చేయడం కంటే అవసరంలో ఉన్నవారికి చేయడం ఉత్తమం.

భావము:

దానం ధనవంతులకు కాదు; అవసరంలో ఉన్నవారికి చేయాలి.

---

౨౦౭. ముక్తి మార్గం బయట కాదు tatvika

పద్యము: 

కంటి కంటి మనుచు కర్మా ధికారంబు ,
వెంట బట్టి చెడును వెర్రి జనుడు,
బట్ట బయిట ముక్తి బాటించి చూడరో!

తాత్పర్యము:

బాహ్యాచారాలను మాత్రమే అనుసరిస్తూ ముక్తి వస్తుందని నమ్మడం అవివేకం. నిజమైన విముక్తి అంతరంగ పరివర్తన ద్వారా లభిస్తుంది.

భావము:

ముక్తి బాహ్య కర్మల్లో కాదు; ఆత్మజ్ఞానంలో ఉంది.

---

౨౦౮. గురువు కూడా ఆదర్శవంతుడై ఉండాలి tatvika

పద్యము:

తాను విమలుడైన, తన గుణమంతయు,
శివునికి నీ గురువు చెడుగు గురువు,
గుడ్డి గుర్రమెక్కి గుడి తిరిగినట్లవును.

తాత్పర్యము:

తానే సద్గుణాలు లేని గురువు ఇతరులకు మార్గదర్శకుడు కాలేడు. అటువంటి గురువును అనుసరించడం గుడ్డి గుర్రంపై ప్రయాణించినట్టే ప్రమాదకరం.

భావము:

గురువు మాటల కంటే ఆయన జీవితం గొప్ప బోధ.

---

౨౦౯. యోగి దేహ సంరక్షణ లక్ష్యం samajika

పద్యము:

జార పురుషు మీద సద్భక్తి సలువుచు,
పతికినిచ్చకంబు బడయు భంగి,
పరము కొరకు యోగి పాటించు దేహంబు.

తాత్పర్యము:

పరపురుషునిపై మనసు పెట్టుకున్న స్త్రీ తన భర్తను నిజమైన ప్రేమతో కాదు, మాయమాటలతో, నటించిన అనురాగంతో చూసుకుంటుంది. అదే విధంగా, నిజమైన భక్తుడు కూడా తన శరీరాన్ని దాని కోసమే పోషించడు; పరలోక శ్రేయస్సు, ఆత్మసాక్షాత్కారం సాధించాలనే ఉద్దేశంతోనే దానిని సంరక్షిస్తాడు.

భావం: ఇక్కడ వేమన చెప్పదలచినది ఏమిటంటే, శరీరమే పరమలక్ష్యం కాదు; అది ధర్మసాధనకు, మోక్షసాధనకు ఒక సాధనం మాత్రమే. భక్తుడు శరీరంపై మమకారంతో కాక, ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణానికి అవసరమైన సాధనంగా దానిని కాపాడుకుంటాడు. పరపురుషుని కోసం భర్తను పైకి ప్రేమిస్తున్నట్లు నటించే స్త్రీ ఉపమానంతో ఈ భావాన్ని వేమన చమత్కారంగా వ్యక్తం చేశాడు.

---

౨౧౦. ఆత్మతత్వం తనలోనే ఉంది tatvika

పద్యము:

తనువులోన జీవతత్వమెరుంగక 
నేరె కలదటంచు వెదుకనేల,
భానుడుండ దివ్వెబట్టి వెదుకు రీతి.

తాత్పర్యము:

తనలోనే ఉన్న జీవతత్వాన్ని గ్రహించకుండా బయట వెదకడం వ్యర్థం. సూర్యుడు ప్రకాశిస్తున్నప్పుడు దీపం పట్టుకొని వెదికినట్లే అది అవివేకం.

భావము:

పరమసత్యం బయట కాదు; మన అంతరాత్మలోనే ఉంది.

---

సారాంశ భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన దానధర్మం, గురుత్వం, యోగసాధన, ఆత్మజ్ఞానం వంటి విషయాలను వివరిస్తున్నాడు. నిజమైన గురువు ఆదర్శవంతుడై ఉండాలని, దానం అవసరమైనవారికి చేయాలని, దేహాన్ని సాధనానికి ఉపయోగించాలని, పరమాత్మను బయట కాకుండా తనలోనే వెదకాలని బోధిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *145(211-215)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

---

౨౧౧. పద్యము tatvika

చదువులందు లేదు, శాస్త్రంబులను లేదు;
వాదములను, దైవ భేదములను,
బయిటనున్న ముక్తి బాటించ లేరయా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

కేవలం చదువులు, శాస్త్రజ్ఞానం, వాదోపవాదాలు లేదా మతభేదాల వల్ల ముక్తి లభించదు. నిజమైన విముక్తి మన అంతరంగ పరిశుద్ధి, ఆత్మజ్ఞానం, సత్ప్రవర్తన ద్వారా మాత్రమే లభిస్తుంది.

భావం

పుస్తక జ్ఞానం కంటే ఆత్మజ్ఞానమే శ్రేష్ఠమైనది.

---

౨౧౨. పద్యము tatvika

చచ్చు వారిని గని, చావు నిశ్చయమని,
తత్వమెల్లనాత్మ దలచి తెలివి,
నదరు బెదరు లేక నడరిన ముక్తుడు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మరణం అనివార్యమని గ్రహించి, ఆత్మతత్వాన్ని తెలుసుకొని, భయభ్రాంతులు లేకుండా జీవించే వాడే నిజమైన ముక్తుడు.

భావం

మరణభయాన్ని జయించినవారే నిజమైన స్వేచ్ఛను పొందుతారు.

---

౨౧౩. పద్యము tatvika

బొమ్మలాటవాడు బొమ్మలనాడించు,
భువిని జనులు జూడ పొలుపు మీర,
తాను మరగియుండి దైవమాడించురా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

బొమ్మలాటలో బొమ్మలను ఆటగాడు ఎలా నడిపిస్తాడో, అలాగే ఈ ప్రపంచంలోని జీవులను దైవశక్తి నడిపిస్తుంది. కానీ ఆ దైవం మాత్రం ప్రత్యక్షంగా కనిపించదు.

భావం

సృష్టి వెనుక ఉన్న దైవశక్తిని గ్రహించడం జ్ఞానానికి మూలం.

---

౨౧౪. పద్యము tatvika

పరయువతి రతంబు పాటించి కోరితే,
కోటి పూజలెల్ల కొల్లబోవు,
సెగకు పౌంత వెన్న చెడదే తాపము చేత.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

పరస్త్రీపై మోహం కలిగినవానికి ఎంతటి పూజలు చేసినా ఫలితం ఉండదు. మంట దగ్గర వెన్న కరిగినట్లే అతని పుణ్యం కామాగ్నిలో నశిస్తుంది.

భావం

ఇంద్రియనిగ్రహం లేకపోతే ధర్మకార్యాల ఫలితం నిలవదు.

---

౨౧౫. పద్యము tatvika

తప్పు రూపు గట్టి ధరలోన దిరిగెడు,
సేతలెల్ల మిత్తి జేరు విధము,
కడుపు నిండ నింత కష్టంబు లేలరా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

వేషధారణతో, కపటరూపంతో ప్రపంచంలో తిరిగేవారు చివరికి మట్టిలో కలిసిపోతారు. కేవలం పొట్ట నింపుకోవడానికే ఇంత కపటం, ఇన్ని కష్టాలు ఎందుకు అని వేమన ప్రశ్నిస్తున్నాడు.

భావం

నిజాయితీతో జీవించడం కపట జీవితం కంటే ఎంతో గొప్పది.*సేత -చేత, మిత్తి -మట్టి 

---

సారాంశం

ఈ ఐదు పద్యాలలో వేమన ఆత్మజ్ఞానం, మరణసత్యం, దైవతత్వం, ఇంద్రియనిగ్రహం, నిజాయితీ జీవితం వంటి శాశ్వత విలువలను బోధిస్తున్నాడు. బాహ్య ఆడంబరాల కంటే అంతరంగ శుద్ధి మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవనమే ముక్తికి మార్గమని స్పష్టం చేస్తున్నాడు.

CONCEPT

 ( development of human relations and human resources )

వేమన *146(216-220)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

---

౨౧౬. పద్యము samajika

వాక్కు శుద్ధి లేని వాడు చండాలుండు,
ప్రేమ శుద్ధి లేక పెట్టుటెట్లు?
నొసల భక్తుడైన నోరు తోడేలయా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మనసులో ప్రేమ, పవిత్రత లేని వాడే నిజమైన చండాలుడు. అలాంటి వాడు భక్తునిగా నటించినా, ఆ భక్తికి విలువ ఉండదు. అంతరంగ శుద్ధి లేకుండా చేసే భక్తి కేవలం ఆడంబరమే.

భావం

భక్తికి మూలం ప్రేమ మరియు హృదయశుద్ధి.

---

౨౧౭. పద్యము samajika

పరగ బొమ్మగుడ్డు బరికించి చూచిన,
కులములన్ని యందు గూడ పుట్టె,
నందరొకట గలయ న న్న దమ్ములే కదా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

గుడ్డును పగలగొట్టి చూస్తే అందులో ప్రత్యేకమైన కులం కనిపించదు. అలాగే మనుషులందరూ ఒకే విధంగా జన్మిస్తారు. కాబట్టి కులభేదాలు మానవుడు సృష్టించుకున్నవే.

భావం

మనుషులందరూ సమానులే; కులవివక్షకు స్థానం లేదు.

---

౨౧౮. పద్యము samajika

కూడదేమి జేసె? కులమేమి చేసెను?
భూమి యేమి జేసె బొందికట్టె?
నరుడు బడెడు పాట్లు నగుబాట్లు చూడగా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

జన్మించిన కుటుంబం, కులం లేదా భూమి మనిషి గొప్పతనాన్ని నిర్ణయించవు. మనిషి తన కర్మల వల్లే గౌరవం పొందుతాడు లేదా కష్టాలు అనుభవిస్తాడు.

భావం

జన్మ కాదు, కర్మే మనిషి విలువను నిర్ణయిస్తుంది.

---

౨౧౯. పద్యము

కానలేరు గాని కలియుగంబుననున్న,
మనుజులందరికిని మానమొకటి,
దాష్టికులగు వారు తమవలె జూడక,
పరుల బోవనాడుదురు ర వేమా.X

తాత్పర్యం

ప్రతి మనిషికీ సమానమైన గౌరవం ఉంది. కానీ అహంకారులు ఇతరులను తమతో సమానంగా చూడకుండా తక్కువగా చూస్తారు. ఇదే సమాజంలోని అన్యాయానికి కారణం.

భావం

ప్రతి మనిషిని గౌరవంగా చూడడం నిజమైన మానవత్వం.

---

౨౨౦. పద్యము tatvika

జాతులందునెట్టి జాతి ముఖ్యము చూడ,
యెరుక లేక దిరుగ నేమి గలదు,
యెరుక గలుగు మనుజుడే జాతి గలవాడు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఏ జాతి గొప్పదో అని వెదకడం వ్యర్థం. నిజమైన గొప్పతనం జ్ఞానంలో ఉంది. వివేకం, ఆత్మజ్ఞానం కలిగిన వాడే ఉన్నతుడు; జన్మతో కాదు, జ్ఞానంతోనే మనిషి విలువ నిర్ణయించబడుతుంది.

భావం

జ్ఞానమే మనిషి అసలైన జాతి, జన్మ కాదు.

---

సారాంశం

ఈ పద్యాలలో వేమన హృదయశుద్ధి, ప్రేమ, సమానత్వం, కులవివక్ష నిర్మూలన, మానవ గౌరవం మరియు జ్ఞాన ప్రాముఖ్యతను బోధిస్తున్నాడు. జన్మ ఆధారంగా కాకుండా గుణం, జ్ఞానం, మానవత్వం ఆధారంగా మనిషిని అంచనా వేయాలని స్పష్టంగా ఉపదేశిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *147(221-225)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

221. పద్యము samajika

చావు వచ్చినపుడు సన్యసించేదెట్లు?
కడకు మొదటి కులము జెడిన యట్లు,
పాపమొకటి గలదు, ఫలమేమి లేదయా!
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

జీవితమంతా పాపకార్యాలు చేసి, మరణం సమీపించినప్పుడు మాత్రమే సన్యాసం స్వీకరించినా ప్రయోజనం ఉండదు. చివరి క్షణంలో చేసే ఆచారాల వల్ల గత జీవితం మారదు. నిజమైన వైరాగ్యం జీవితమంతా ఆచరణలో ఉండాలి.

భావం

చివరి క్షణంలో కాదు, జీవితాంతం ధర్మమార్గంలో నడవాలి.

---

౨౨౨. పద్యము

ఊరులు పల్లెలు మానుక,
వారక యడవిం జరించి( వాడ)రుదంచున్ ,
వేరులు గూరలు మెసవెడు,
వీరడికెట మోక్షపదవి? వినరా వేమా.X

తాత్పర్యం

పట్టణాలనూ, పల్లెలనూ విడిచి, ఎంతో గొప్ప పని చేస్తున్నట్లు అడవుల్లో అలసట లేకుండా తిరుగుతుంటాడు. కందమూలాలు, ఆకుకూరలే తింటూ జీవించే ఆ మూఢుడు, అలా చేసినంత మాత్రాన మోక్షధామాన్ని ఎలా పొందగలడు?"

భావం:

ఊళ్లు విడిచి అడవుల్లో తిరగడం, కందమూలాలు తింటూ కఠోర జీవనం గడపడం మాత్రమే నిజమైన తపస్సు కాదు. మనస్సు పవిత్రంగా లేకుండా, జ్ఞానం మరియు సద్గుణాలు లేకుండా కేవలం బాహ్య సన్యాసం వల్ల మోక్షం లభించదు అని వేమన బోధిస్తున్నాడు.*వీరడి -సంచారి, మెసెవెడు -తినెడు 

---

౨౨౩. పద్యము  samajika

శూద్రులనుచు భువిని శూద్రుల బోనాడు,
మాలకన్న చెడుగు మహిని లేడు,
నరక మునకునేగు నష్టమైన వెనుక.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

"ఇతరులను 'శూద్రులు' అని తక్కువ చేసి, అవమానించే వానికంటే నీచుడు ఈ భూమిపై మరొకడు లేడు. అలాంటి వాడు మరణానంతరం నరకగతిని పొందును."

భావం:

వేమన బోధ ఏమిటంటే, కులం ఆధారంగా ఇతరులను హీనంగా చూడడం మహాపాపం. మనిషి గొప్పదనం కులంలో కాదు, గుణంలో ఉంటుంది. ఇతరులను అవమానించే అహంకారికి ఆధ్యాత్మిక శ్రేయస్సు కలగదు.

---

౨౨౪. పద్యము tatvika

పూజకన్న నెంచ బుద్ధి నిదానంబు,
మాటకన్ననెంచ మనసు దృఢము,
కులముకన్న మిగుల గుణమె ప్రధానంబు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

పూజలకంటే వివేకం గొప్పది. మాటలకంటే స్థిరమైన మనస్సు శ్రేష్ఠమైనది. అలాగే కులం కంటే గుణమే మనిషిని ఉన్నతుడిగా నిలబెడుతుంది.

భావం

గుణం, వివేకం, స్థిరచిత్తమే నిజమైన గొప్పతనం.

---

౨౨౫. పద్యము tatvika

కులము హెచ్చు తగ్గు కొదవలు పని లేదు,
సానుజాతమయ్యె సకల కులము,
హెచ్చు తగ్గు మాటలెట్టై రుంగగ వచ్చు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

"ఏ కులం శ్రేష్ఠమైనది అనే వాదోపవాదాలన్నీ వ్యర్థమే. అన్ని కులాలవారూ ఒకే మూలం నుండి ఉద్భవించారు. అలాంటప్పుడు ఎవరు ఎవరిని ఉన్నతులు, హీనులు అని నిర్ణయించగలరు?".

భావం

మానవజాతి ఒక్కటే; గుణమే మనిషి గొప్పతనానికి ప్రమాణం.

---

సారాంశం

ఈ ఐదు పద్యాలలో వేమన నిజమైన సన్యాసం, అంతరంగ శుద్ధి, కులవివక్ష నిర్మూలన, గుణ ప్రాధాన్యం మరియు మానవ సమానత్వాన్ని బోధించాడు. ఆచరణలో ధర్మం, మనస్సులో పవిత్రత, జీవితంలో గుణం ఉన్నవారే నిజమైన ఉన్నతులు అని స్పష్టం చేశాడు.

SEO Keywords: వేమన పద్యములు 221-225, వేమన తాత్పర్యం, కుల సమానత్వం, గుణ ప్రాధాన్యం, నిజమైన సన్యాసం, వేమన నీతి, తెలుగు నీతి పద్యాలు, Vemana Padyalu, Telugu Philosophy, Vemana Moral Poems.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 148*(226-230)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు

226. గ్రామము, భూములు...

గ్రామము, భూములు, మానుక,
ప్రేమయు దయ యింత లేక భీకరమతులై,
భామల సుతులను వదలుక,
బాముల బడనేల యడవి పట్టున వేమా.X

తాత్పర్యం

ప్రేమ, దయ, కుటుంబ బాధ్యతలను వదిలి గ్రామాలు, భూములు, భార్య, పిల్లలను విడిచిపెట్టి అడవులకు వెళ్లడం వల్ల మోక్షం లభించదు. నిజమైన ఆధ్యాత్మికత మనసులోని కరుణ, ధర్మం, బాధ్యతలను నిలబెట్టుకోవడంలోనే ఉంది.

భావం

కుటుంబాన్ని విడిచిపెట్టడం కాదు, ప్రేమతో ధర్మబద్ధంగా జీవించడమే నిజమైన వైరాగ్యం.

---

227. మాలవానినేల...తాత్విక 

మాలవానినేల మహిమీద నిందింప?
నోడల రక్త , మాంసమొ కటిగాదే?
వానిలోన మెలుగు వాని కులం బేది?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మాలవాడని ఎవరినైనా తక్కువ చేసి చూడటం తప్పు. అందరి శరీరంలో రక్తం, మాంసం ఒకటే. మనిషి విలువ అతని కులంలో కాదు, అతని గుణం మరియు ప్రవర్తనలో ఉంది.

భావం

మనిషిని కులంతో కాదు, గుణంతో గౌరవించాలి.

---

228. మాలవానినంటి...తాత్విక 

మాలవానినంటి మరి నీళ్ల మునిగేరు,
మనుజ కర్మచేత మాలడయ్యెనేల?
తెలియలేరో యీ నరపశువులు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఒకరిని అంటరానివాడని చెప్పి, అదే నీటిలో స్నానం చేయడం ఎంతటి అజ్ఞానం! మనిషి జన్మతో కాదు, తన కర్మల వల్లే గొప్పవాడు లేదా తక్కువవాడు అవుతాడు.

భావం

అంటరానితనం మానవత్వానికి విరుద్ధమైన మూఢనమ్మకం.

---

229. మాదిగెయనవద్దు...తాత్విక 

మాదిగె యనవద్దు మరి గుణమొనరిన,
మాదిగని వసిష్ఠు మగువ దేడె ?
మాదిగె గుణమున్న మరి ద్విజుడగునయా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

కులం ఆధారంగా మనిషిని తక్కువగా చూడరాదు. గుణవంతుడైన వ్యక్తి ఏ కులానికి చెందినవాడైనా గొప్పవాడే. గుణం లేని ఉన్నత కులస్థుడు నిజంగా ఉన్నతుడు కాదు.

భావం

గుణమే మనిషికి నిజమైన గొప్పతనం; కులం కాదు.

---

230. శిలను ప్రతిమజేసి...సామాజిక 

శిలను ప్రతిమ జేసి చీకటింటను బెట్టి,
మొక్కవలదు వెర్రి మూఢులార!
యుల్లమందు బ్రహ్మ యుండుట తెలియరు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

రాతిని విగ్రహంగా చేసి పూజించడం కంటే, పరమాత్మ మన హృదయంలోనే ఉన్నాడనే సత్యాన్ని గ్రహించడం గొప్పది. బాహ్య పూజల కంటే అంతరంగ శుద్ధి ముఖ్యమని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

భావం

దేవుడు బయట విగ్రహంలో మాత్రమే కాదు; ప్రతి హృదయంలోనూ ఉన్నాడనే జ్ఞానమే నిజమైన భక్తి.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 149*(231-233)

వేమన పద్యములు  – తాత్పర్యములు

231. మాలవాడయినను...సామాజిక 

మాలవాడయినను మరి ఆత్మమీదను,
మనసు నిల్పెనేని మాలగాడు;
మనసు నిల్పకున్న మహిమీద మాలడు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

జన్మరీత్యా మాలవాడైనా తన మనస్సును పరమాత్మపై నిలిపితే అతడు గొప్పవాడే. కానీ ఉన్నత కులంలో పుట్టినా మనస్సును నియంత్రించుకోలేకపోతే నిజమైన అర్థంలో అతడే అధముడు. మనిషి విలువ కులంలో కాదు, మనస్సు పవిత్రతలో ఉంది.

భావం

ఆత్మజ్ఞానం, మనస్సు నియంత్రణే మనిషికి నిజమైన ఉన్నతత్వాన్ని ఇస్తాయి.

---

232. తాత గన్న తల్లి...సామాజిక 

తాత గన్న తల్లి, తమ తండ్రిగన్న తల్లి,
తన్ను గన్న తల్లి, తల్లి తల్లి,
తల్లి శూద్రురాలు, తానెట్లు బాపడో?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ప్రతి మనిషి జననం తల్లి ద్వారానే జరుగుతుంది. అప్పుడు కులగర్వం ఎందుకు? పుట్టుక ఆధారంగా బ్రాహ్మణుడనో, శూద్రుడనో చెప్పుకోవడం వ్యర్థమని వేమన ప్రశ్నిస్తున్నాడు.

భావం

జన్మకన్నా మానవత్వం గొప్పది; కులాభిమానం అజ్ఞానం.

---

233. తాత జనించె కన్యకకు...

తాత జనించె కన్యకకు,
తండ్రులు తామును కుండగోళకుల్,
మాత పరానుకూలి, ద్రౌపది భర్తలే వురున్ నీతులు జెప్ప పాండవులనియమములిట్టివి?యెంచునె న్నుచున్ భూతలమందు మిక్కిలిగ బూమెల చేసిరి,వెర్రి వేమనా.X

తాత్పర్యం

పురాణాలలో, ఇతిహాసాలలో కనిపించే అసాధారణ జన్మలు, వివాహాలు, కుటుంబ పరిస్థితులను చూపిస్తూ, వాటినే ఆధారంగా చేసుకొని నీతి చెప్పడం సరైంది కాదని వేమన విమర్శిస్తున్నాడు. వివేకంతో ఆలోచించకుండా మూఢంగా అనుసరించడం సమాజంలో అనేక అపోహలకు దారి తీస్తుందని హెచ్చరిస్తున్నాడు.

భావం

నీతిని గుడ్డిగా కాకుండా వివేకంతో పరిశీలించి స్వీకరించాలి.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *150(234-238)

వేమన పద్యములు  – తాత్పర్యములు

234. తనదు తల్లి లంజ...సామాజిక 

తనదు తల్లి లంజ, తన యాలు మాదిగె,
శ్రీపతికి గురువు వసిష్ఠుడరయ;
తపము చేత ద్విజుడు, తర్కింప కులమెట్లు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.***

తాత్పర్యం

వసిష్ఠ మహర్షి జన్మను కాకుండా, ఆయన చేసిన తపస్సు, జ్ఞానం, గుణమే ఆయనకు మహత్తును తెచ్చాయి. కాబట్టి జన్మ ఆధారంగా కులాన్ని గొప్పదిగా లేదా తక్కువదిగా నిర్ణయించడం సరైనది కాదని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

భావం

గుణం, తపస్సు, జ్ఞానమే మనిషి గొప్పతనానికి ప్రమాణాలు; జన్మ కాదు.

---

235. జాతి వేరు లేక...సామాజిక 

జాతి వేరు లేక జన్మ క్రమంబున,
నెమ్మదిని యభవుని నిల్పెనేని,
అఖిల జనులకెల్ల నాతడు ఘనుండయా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

జాతి భేదాలను విడిచిపెట్టి, మనస్సును ప్రశాంతంగా ఉంచి పరమాత్మను ధ్యానించినవాడే అందరికీ ఆదర్శనీయుడు. ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతికి కులం అడ్డంకి కాదు.

భావం

సమానత్వం, మనశ్శాంతి, ఆత్మజ్ఞానం మనిషిని మహోన్నతుడిగా చేస్తాయి.

---

236. ధర గిరులు జలధులన్నియు...

ధర గిరులు జలధులన్నియు,
పరికింపగ ప్రళయమునను భస్మా  కృతులౌ;
సురలును మునులును జనగా,
నరయోధలును ఉండగలరే నేర్పున వేమా.X

తాత్పర్యం

ప్రళయకాలంలో పర్వతాలు, సముద్రాలు, దేవతలు, ఋషులు, వీరులు కూడా నశిస్తారు. ఈ ప్రపంచంలో శాశ్వతమైనది ఏదీ లేదు. కాబట్టి అహంకారం వ్యర్థం.

భావం

అనిత్యతను గ్రహించి వినయంతో జీవించాలి.

---

237. ఉర్వివారికెల్ల...తాత్విక 

ఉర్వివారికెల్ల నొక్క కంచము బెట్టి,
పొత్తు గుడిపి కులము పొలయజేసి,
తలను చేయ్యి బెట్టి తగనమ్మ జెప్పరా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ప్రపంచమంతా ఒకే కుటుంబంగా భావించి, కులభేదాలను తొలగించి, పరస్పర ప్రేమతో జీవించాలని వేమన సూచిస్తున్నాడు. అందరూ సమానులనే భావన సమాజానికి మేలు చేస్తుంది.

భావం

మానవులందరూ ఒక్కటే; కులభేదాలకు స్థానం లేదు.

---

238. గట్టు రాళ్ల దెచ్చి...తాత్విక 

గట్టు రాళ్ల దెచ్చి, కాళ్ల చేతుల ద్రోక్కి ,
కాసె యులుల చేత గాసి జేసి,
మొరప రాళ్ల కెరగు మొప్పెలనే మందు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

రాళ్లను చెక్కి విగ్రహాలుగా చేసి వాటినే దేవుడిగా భావించడం కన్నా, నిజమైన దైవాన్ని హృదయంలో అనుభవించడం గొప్పది. బాహ్య ఆచారాల కంటే అంతరంగ భక్తికే ప్రాధాన్యం ఉంది.

భావం

దేవుడు రాతిలో కాదు; భక్తి, పవిత్ర హృదయంలో ఉన్నాడు.

---

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *151(239-243)

వేమన పద్యములు  – తాత్పర్యములు

239. తోలు కడుపులోన...సామాజిక 

తోలు కడుపులోన దొడ్డవాడుండంగా,
రాతి గుళ్లలోన రాశి బోయ,
రాళ్లు దేవులైన రాసులు మింగవా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

నీవు గౌరవించవలసిన దేవుడు నీ స్వంత శరీరంలోనే ఉన్నప్పుడు, రాతితో నిర్మించిన దేవాలయాలలో ఎందుకు కానుకలను పోగు చేస్తావు? రాతితో చేసిన దేవుళ్లు ఆ కానుకల గుట్టలను ఎలా తినగలరు?

భావం

దేవుడు మన హృదయంలో ఉన్నాడు; నిజమైన భక్తి అంతరంగ శుద్ధిలో ఉంది.

---

240. రాతి బసువని...తాత్విక 

రాతి బసువని గని రంగుగా మొక్కుచు,
గునుక బసువని గని గ్రుద్దుచుండ్రు;
బసువ భక్తులెల్ల పాపులు తలపోయ.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

రాతితో చేసిన నంది విగ్రహాన్ని పూజిస్తూ, జీవించి ఉన్న ఎద్దును నిర్లక్ష్యం చేయడం కపట భక్తి. జీవుల పట్ల దయ లేకుండా చేసే పూజలకు విలువ లేదని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

భావం

జీవసేవే నిజమైన దైవసేవ.

---

241. మన్ను మెత్తి కరిగి...సామాజిక 

మన్ను మెత్తి కరిగి మరి రూపు గావించి,
గుంట నిండ బూడ్చి  గురుతు నిల్పి,
మనుజులెల్ల గూడి మరి దేవుడందురు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

మట్టితో లేదా రాతితో మనుషులే విగ్రహాలను తయారు చేసి వాటినే దేవుడిగా భావించడం సరైన ఆధ్యాత్మిక దృష్టి కాదని వేమన ప్రశ్నిస్తున్నాడు. దేవుని అనుభూతి మనసులో కలగాలి.

మైనంతో చేసిన అచ్చుపై మట్టిని పూసి, దానిని కాల్చి కరిగించి ఒక నిర్దిష్టమైన ఆకారాన్ని తయారు చేస్తారు. ఆ అచ్చులోని ఖాళీని కరిగించిన లోహంతో నింపి, ఆ విగ్రహాన్ని ఒక గుర్తుగా ప్రతిష్ఠిస్తారు. తరువాత ప్రజలు అక్కడ చేరి, దానిని దేవుడని పిలుస్తారు!

భావం

దైవం రూపంలో కాదు; దైవానుభూతిలో ఉంది.

---

242. మంచి శకునములని...తాత్విక 

మంచి శకునములని యెంచి పెండిలి యాడ,
వారలోకరు లేరు వసుధలోన;
జనుల కర్మములను శకునముల్ నిల్పునా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

శకునాలు చూసి పనులు ప్రారంభించినా, మనిషి జీవితాన్ని నిర్ణయించేది అతని కర్మ మాత్రమే. శుభాశుభ శకునాలపై ఆధారపడకుండా సత్కార్యాలు చేయాలని వేమన బోధిస్తున్నాడు.

భావం

శకునాలు కాదు; మన కర్మలే మన భవిష్యత్తును నిర్ణయిస్తాయి.

---

243. గూబ యెక్కినట్టి...తాత్విక 

గూబ యెక్కినట్టి గురము పాడుగ బెట్టి,
వెళ్లిపోదురంత వెర్రివారు;
గూబ యేమి చేసె? గుర మేమి చేసును?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఒక గుడ్లగూబ ఇంటిపై వాలిందని ఆ ఇంటిని నిర్జనంగా వదిలివేస్తారు. పిచ్చివారిలా భయపడి పారిపోతారు. గుడ్లగూబ చేసిన అపకారం ఏమిటి? ఆ ఇంటి తప్పేమిటి?

భావం

మూఢనమ్మకాలను విడిచి వివేకంతో నిర్ణయాలు తీసుకోవాలి.

---

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన 152*(244-248)

వేమన పద్యములు  – తాత్పర్యములు

244. విషసహితులు నరులు...సామాజిక 

విషసహితులు నరులు, విషధరులెన్నగ,
వృషభ వృషణములను విరియగొట్ట,
అఘము వచ్చు, కడకున ఆయువు కొదువగు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

క్రూర స్వభావం గల మనుషులు విషసర్పాల కంటే ప్రమాదకరులు. అలాగే మూగజీవులను హింసించడం ఘోరమైన పాపం. అలాంటి క్రూరత్వం చివరకు దుష్ఫలితాలకే దారి తీస్తుందని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.*అఘము -దుష్పలితాలు 

భావం

జీవహింస మహాపాపం; దయే మానవుని అలంకారం.

---

245. వేము పాలు బోసి...సామాజిక 

వేము పాలు బోసి వెయ్యేండ్లు బెంచిన,
చేదు విడిచి తీపి చెందనటుల 
నోగు గుణము విడిచి యుచితజ్ఞుడగునెట్లు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

వేపచెట్టుకు పాలు పోసినా దాని చేదు పోదు. అలాగే దుర్గుణాలు గట్టిగా పట్టుకున్నవాడు సులభంగా సద్గుణవంతుడు కాలేడు. మార్పు రావాలంటే అంతరంగ శుద్ధి అవసరం.

భావం

నిజమైన మార్పు మనసులో నుంచే ప్రారంభమవుతుంది.

---

246. వాడ వదినెకేల...సామాజిక 

వాడ వదినెకేల వావి వర్తనములు?
చాడి గానికేల జాడబుద్ధి?
మూఢమతులకేల ముదముతో జ్ఞానంబు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

అర్హత లేని వారికి గొప్ప విషయాలు చెప్పినా ప్రయోజనం ఉండదు. జ్ఞానాన్ని గ్రహించగల మనస్సు ఉన్నవారికే ఉపదేశం ఫలిస్తుంది.*వాడ వదిన -వెలయాలు, చాడి -చెడ్డవాడు, జాడ - ఆచూకీ 

భావం

జ్ఞానం స్వీకరించే వినయం ఉన్నప్పుడే అది ఫలిస్తుంది.

---

247. కరినేరనన్న వాడు...సామాజిక 

నేరనన్న వాడు నెరజాణ మహిలోన,
నేర్తు  నన్న వాడు వార్తకాడు;
ఊరకున్న వాడే ఉత్తమోత్తముడెందు .
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

తనకే అన్నీ తెలుసని చెప్పుకునేవాడు నిజమైన జ్ఞాని కాదు. నేర్చుకోవాలనే వినయం కలవాడే ఎదుగుతాడు. అవసరం లేని గొప్పలు చెప్పకుండా వినయంగా ఉండేవాడే ఉత్తముడు.*తెలియదని తప్పించుకునే -నెరజాణ, అన్ని తెలుసన్నవాడు -వార్తకాడు -వార్తల్లో వ్యక్తి 

భావం

వినయమే నిజమైన జ్ఞానానికి గుర్తు.

---

248. దూలాలు టెంకిను...X

దూలాలు టెంకినుండి న ,
వాలాయము చేటు వచ్చువసుమతి లోనన్ ;
లోలాక్షి విడిచిపెట్టిన,
మేలిమిగా బ్రతుక వచ్చు మేదిని వేమా.

తాత్పర్యం

అత్యాశ, లోభం, అధిక కోరికలు మనిషికి కష్టాలను తెస్తాయి. వాటిని విడిచిపెడితే ప్రశాంతంగా, గౌరవంగా జీవించవచ్చు.*లోలాక్షి -స్త్రీ, వసుమతి -భూమి 

భావం

లోభాన్ని విడిచినవాడే సుఖశాంతులతో జీవిస్తాడు.

---

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *153(249-253)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు 

📜 పద్యము 249 సామాజిక 

మానినీ మనోజ మందీరానందైక 

లోలుడొల్లడు ధ్వ లోకసుఖము 

మాలవాడ కుక్క   మరియన్నమెరుగునా?

విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

ఇంద్రియసుఖాలకు బానిసైనవాడు నిజమైన ఆనందాన్ని పొందలేడు. భోగాల మీద మోహం పెరిగినంత మాత్రాన జీవిత పరమార్థం అర్థం కాదు. ఆధ్యాత్మిక సుఖం అనుభవించినవారికే నిజమైన ఆనందం తెలుస్తుంది.

---

📜 పద్యము 250 సామాజిక 

తొత్తు తొత్తె కాని దొరసాని గాబోదు
హత్త దేవుడు దాని కైన గుణము
మిత్తికూళ్ల దొంగ మేలెర్గ నేర్చునా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.*

 

హత్త దేవుడు -చేతితో చేసిన దేవుని విగ్రహం (కృత్రిమ దేవుడు, మనుషులు తయారు చేసిన ప్రతిమ).

తాత్పర్యం

నీచ స్వభావం గల స్త్రీని ఎంత ప్రయత్నించినా సద్గుణవతిగా మార్చలేరు. ఆమెకు ఉత్తమ గుణాలు అలవడవు. యాచకుల ముక్కలను దొంగిలించి జీవించే వానికి అంతకన్నా మెరుగైన జీవితం ఎలా దొరుకుతుంది?"

తాత్పర్యం:

ఈ వాక్యం పుట్టుక గురించి కాదు; స్వభావం, అలవాట్లు, నడవడి గురించి చెబుతోంది. చెడు అలవాట్లను విడిచిపెట్టకుండా ఉన్నతమైన గుణాలు లేదా మంచి ఫలితాలు ఆశించడం వ్యర్థమని ఉపమానం ద్వారా వివరిస్తోంది.

గమనిక: ఇది పాతకాలపు రచనలోని భావం. ఇందులో స్త్రీల గురించి వచ్చిన వ్యాఖ్యలు ఆ కాలంలోని సామాజిక దృక్పథాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి. ఆధునిక దృష్టిలో, మంచి గుణాలు లేదా చెడు గుణాలు లింగం వల్ల కాకుండా వ్యక్తి ప్రవర్తన, సంస్కారం, సాధనపై ఆధారపడతాయని భావించడం సముచితం.

---

📜 పద్యము 251 సామజిక 

నాడెమైన చెడిపె నయమెరిగి తిరుంగు
విటుని కుస్తరించు వివరమెరుగు
బానిశైన తొత్తు పాటించరాదయా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

చెడిపోయిన వ్యక్తి తరువాత మంచి మార్గంలో నడవాలని ప్రయత్నించినా, అతని గతాన్ని బట్టి ప్రజలు జాగ్రత్తగా ఉంటారు. కాబట్టి ప్రారంభం నుంచే సద్గుణాలతో జీవించడం ఉత్తమం.

---

📜 పద్యము 252 సామాజిక 

పందనధికు జేసి బవరంబునకు బంప
పారి పోవు కార్య భంగమవును
పారువాడు బంటు పనికి రాడెందును.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

తాత్పర్యం

బాధ్యత లేని వ్యక్తికి ముఖ్యమైన పని అప్పగిస్తే, అతడు మధ్యలో పారిపోతాడు; పని చెడిపోతుంది. కాబట్టి పనికి తగినవారినే ఎంపిక చేయాలి.*పంద -సైనికుడు బవరము -యుద్ధ భూమి 

---

📜 పద్యము 253 సామాజిక 

తిరుమలకును బోవ తురక దాసరిగాడు
కాశి బోవ లంజ గరితగాదు
కుక్క సింహ మగునె గోదావరికి బోవ?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.***

తాత్పర్యం

పవిత్రక్షేత్రాలకు వెళ్లడం వల్ల మాత్రమే మనిషి స్వభావం మారదు. అంతరంగ శుద్ధి, సద్గుణాలు, సత్కార్యాలే నిజమైన పుణ్యానికి కారణం. బయటి యాత్ర కంటే మనసు మారడం ముఖ్యమైనది.

---

సమగ్ర భావం

ఈ పద్యాలలో వేమన భోగాసక్తి, చెడు అలవాట్లు, బాధ్యతారాహిత్యం, కపట భక్తి వంటి విషయాలను విమర్శిస్తూ, నిజమైన మార్పు మనసులోనే ప్రారంభమవుతుందని బోధించాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

వేమన *154(254-256)

వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు తాత్విక 

🟢 పద్యము 254

కులుకు గుబ్బ చూపి, గొబ్బున గరగించి, 

చేతి కాసులెల్ల చేరదీసు 

నతను,చేతి కత్తుల మరంగ కాంతలు. 

విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.***

📖 తాత్పర్యం

బాహ్య సౌందర్యం, మధురమైన మాటలు, ఆకర్షణీయమైన ప్రవర్తనతో ఇతరులను మోహింపజేసి వారి ధనాన్ని పొందే వారి పట్ల జాగ్రత్తగా ఉండాలని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు. పైకి మృదువుగా కనిపించినా, వారి ఉద్దేశ్యం కత్తిలా ప్రమాదకరమై ఉండవచ్చు.

💡 భావం

రూపాన్ని కాదు, గుణాన్ని విశ్వసించాలి. మోసపూరిత ఆకర్షణకు లొంగకూడదు.

---

🟢 పద్యము 255 తాత్విక 

ఆనుకూల్యము గల యంగన గలిగిన,
సతికి పతికి పరమసౌఖ్యమమురు,
ప్రాతికూల్యమైన పరిహరింప సుఖంబు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.

📖 తాత్పర్యం

భార్యాభర్తలు పరస్పర సహకారం, ప్రేమ, గౌరవంతో జీవిస్తే కుటుంబంలో నిజమైన సుఖశాంతులు నెలకొంటాయి. విరోధ భావనతో జీవిస్తే ఆనందం దూరమవుతుంది.

💡 భావం

దాంపత్య జీవితానికి పరస్పర అవగాహన, ప్రేమ, సహకారమే శాశ్వత సౌఖ్యానికి మూలం.

---

🟢 పద్యము 256 తాత్విక 

గొప్ప పిరుదు గన్న, కుచకుంభముల గన్న,
చెప్పరాని చోట చేవనున్న,
ముప్పిరి గొనునయ్య మొనసిన మోహంబు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.***

📖 తాత్పర్యం

పిరుదులు, శరీర సౌందర్యం వంటి బాహ్య విషయాలపై అతిగా మోహపడితే మనసు ప్రశాంతత కోల్పోతుంది. వివేకంతో జీవించినప్పుడే నిజమైన ఆనందం లభిస్తుంది.

💡 భావం

మోహం తాత్కాలికం; గుణం, జ్ఞానం, సంయమనం శాశ్వత సంపదలు.*ముప్పిరి -ఆయువు మొనసిన -బలమైన 

---

🌿 సమగ్ర భావం

ఈ మూడు పద్యాలలో వేమన మోసపూరిత ఆకర్షణలను దూరంగా ఉంచుకోవాలని, దాంపత్య జీవితంలో అనుకూలతను పెంపొందించాలని, బాహ్య ఆడంబరాల కంటే గుణం, వివేకం, సంయమనం గొప్పవని బోధిస్తున్నాడు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )