వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు
120. పెట్టువారలెవరు?
పెట్టువారలెవరు? పెట్టకుందురెవరు?
పెట్టి పెట్టనట్టి దిట్టలెవరు?
పట్టు దప్పకుండ భావించి చూడరా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
ఈ లోకంలో ఇచ్చేవారు ఎవరు? ఇవ్వనివారు ఎవరు? ఇచ్చి కూడా తాను ఇచ్చినట్లు భావించనివారు ఎంతమంది? అహంకారం లేకుండా దానధర్మాలు చేయడం అత్యున్నత గుణమని వేమన సూచిస్తున్నాడు.
121. పుట్టువారలెవరు?
పుట్టువారలెవరు? పుట్టకుందురెవరు?
పుట్టి పుట్టనట్టి పురుషులెవరు?
పుట్టి పుట్టనియటు బోధించి చూడరా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
జన్మించినవారందరూ శరీరపరంగా పుట్టినవారే. కానీ ఆత్మజ్ఞానం పొందినవారు పునర్జన్మ బంధనాలకు అతీతులు. జీవిత సత్యాన్ని గ్రహించినవాడే నిజమైన మానవుడని వేమన తెలియజేస్తున్నాడు.
122. కట్టువారలెవరు?
కట్టువారలెవరు? కట్టని వారేరి?
కట్టి కట్టులేని కర్ములెవరు?
గట్టిపరచి లెస్స కనుకల్గి చూడరా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
మనిషి చేసే ప్రతి కర్మ ఒక బంధనాన్ని సృష్టిస్తుంది. అయితే ఫలాపేక్ష లేకుండా కర్తవ్యాన్ని నిర్వహించే వాడు కర్మబంధాలకు అతీతుడవుతాడు. జీవిత రహస్యాన్ని లోతుగా పరిశీలించమని వేమన సూచిస్తున్నాడు.
123. పద్య పంచక మహిమ
ఇట్టి పద్య పంచకైష్య ముఁ దెలసిన,
పెట్టి, పుట్టి, కట్టి, పృధివి బ్రతికి ,
చచ్చి శుద్ధుడగుచు, సర్వజ్ఞుడై,నిల్చు
నెల్ల మహిమ నీకు జెల్లు వేమ.
తాత్పర్యం
ఈ ఐదు పద్యాల అంతరార్థాన్ని గ్రహించినవాడు దానం, జననం, కర్మ, జీవితం, మరణం వంటి జీవన రహస్యాలను అర్థం చేసుకొని ఆత్మశుద్ధిని పొందుతాడు. అటువంటి వాడు జ్ఞానవంతుడై ఉన్నత స్థితికి చేరుకుంటాడని వేమన చెబుతున్నాడు.
124. అరిషడ్వర్గాల ప్రభావం
ముక్కు కోపములును, మోహ లోభంబులు,
నక్క జంపు క్రూరమధిక మయ్యె కక్కసంబు సేత కాలుని చేతను, మొక్క బోదురు తుది మొనసి వేమ.
తాత్పర్యం
కామ,క్రోధం, మోహం, లోభం, మదం, మాత్సర్యం అనే అరిషడ్వర్గాలు మనిషిని పతనానికి నెడతాయి. వీటితో పాటు ద్వేషభావం పెరిగితే చివరకు కాలగర్భంలో నశించక తప్పదు. మనస్సును శుద్ధి చేసుకోవాలని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.*అక్కజం =-ఆశ్చర్యం, కుక్కసం -కర్కసం
భావం
ఈ పద్యాలలో వేమన దానం, జన్మ, కర్మ, ఆత్మజ్ఞానం, అరిషడ్వర్గాల గురించి లోతైన తాత్విక సందేశాన్ని అందించాడు. అహంకారం లేకుండా జీవించడం, కర్మబంధాలను అధిగమించడం, మనస్సును శుద్ధి చేసుకోవడం ద్వారానే మనిషి నిజమైన జ్ఞానాన్ని పొందగలడని బోధించాడు.
