📖 వేమన భావజాలం
25.సామజిక U కులములో నొకడు గుణవంతుడుండెనా?
కులము వెలయు వాని గుణముచేత;
వెలయు వనము లోన మలయజంబున్నట్లు।
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ।
25. తాత్పర్యము
ఒక కులంలో గుణవంతుడు ఉంటే ఆ కులమంతటికీ గౌరవం వస్తుంది. అడవిలో ఒక చందన చెట్టు మొత్తం అడవికి పరిమళం ఇచ్చినట్లే, గొప్ప వ్యక్తి తన సమాజానికీ కీర్తి తీసుకొస్తాడని వేమన చెబుతున్నాడు.
26.సామజిక ఎలుక పంది పిల్లలీనుపదియు నైదింటిని;
కుంజరంబు యీను కొదమనొకటి;
యుత్తమ పురుషుండు యొకడు జాలడా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ।
26. తాత్పర్యము
ఎలుకలు, పందులు అనేక పిల్లలను కనినా వాటికి విలువ తక్కువ. కానీ ఏనుగు ఒక్క పిల్లను కనినా అది గొప్పదే. అలాగే అనేక సాధారణ మనుషుల కంటే ఒక ఉత్తమ పురుషుడు ఎంతో విలువైనవాడని వేమన భావం.
27.తాత్విక ఎరుగువాని దెలుపనెవ్వడైనను జాలు;
నొరుల వశముగాదు వోగు తెల్ప;
యేటి వంక దీర్పనెవ్వరి తరమయా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ।
27. తాత్పర్యము
తెలుసుకునే స్వభావం ఉన్నవారికి చెప్పడం సులభం. కానీ అహంకారంలో ఉన్నవారికి జ్ఞానం చెప్పడం కష్టం. వంకరగా ఉన్న నదిని నేరుగా మార్చడం ఎంత కష్టమో, మొండివారిని సరిచేయడం అంతే కష్టం అని వేమన చెబుతున్నాడు.
28.ప్రేరణ U అల్పుడెపుడు బలుకు నాడంబరముగాను;
సజ్జనుండు బలుకు చల్లగాను;
కంచు మోగినట్లు కనకంబు మోగునా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ।
28. తాత్పర్యము
అల్పుడు ఎప్పుడూ ఆడంబరంగా ప్రవర్తిస్తాడు. కానీ సజ్జనుడు మృదువుగా మాట్లాడుతాడు. కంచు ఎక్కువ శబ్దం చేస్తుంది కానీ బంగారం మోగదు. అలాగే నిజమైన గొప్పవారు వినయంతో ఉంటారని వేమన సూచిస్తున్నాడు.
భావసారం
ఈ పద్యాలు కులం కంటే గుణం ముఖ్యమని, ఉత్తమ వ్యక్తి సమాజానికి కీర్తి తీసుకొస్తాడని, నిజమైన జ్ఞానం వినయంతో కలసి ఉంటుందని తెలియజేస్తాయి.
