వేమన భావజాలం
పద్యము moral
8.అల్ప బుద్ధి వానికి అధికారమిచ్చిన,
దొడ్డవారినెల్ల దొలగ గొట్టు;
చెప్పు దిన్న కుక్క చెరుకు తీపెరుగునా?
తాత్పర్యం : అర్హత, వివేకం లేని వ్యక్తికి అధికారం అప్పగిస్తే, అతడు జ్ఞానులు మరియు మంచి వ్యక్తులను దూరం చేస్తాడు. చెప్పు నమిలే కుక్కకు చెరుకు తీపి తెలియనట్లే, అల్పబుద్ధి గలవాడు మంచి విలువలను గుర్తించలేడు.
పద్యము 9. moral
ఆపదందు జూడుమా యరయ బంధుల భయము,వేళ జూడు బంటు గుణము; పేదపడ్డ వెనుక పెండ్లాము గతి జూడు.
తాత్పర్యం : కష్టకాలంలోనే బంధువుల నిజమైన ప్రేమ తెలుస్తుంది. అవసర సమయాల్లో సేవకుని నిబద్ధత తెలుస్తుంది. సంపద కోల్పోయినప్పుడు భార్య యొక్క నిజమైన స్వభావం బయటపడుతుంది.
పద్యము – 10 moral
మగడు మదనుడైన, మంచి కాపురమైన,
సహజమేల మాను జారకాంత?
పాలు ద్రావు కుక్క బడిబడి పోవదా?వి!
తాత్పర్యం : మంచి భర్త, సుఖమైన కుటుంబ జీవితం ఉన్నప్పటికీ, చెడు అలవాట్లు కలిగిన వ్యక్తి తన స్వభావాన్ని సులభంగా మార్చుకోలేదు . పాల రుచి చూసిన కుక్క మళ్లీ మళ్లీ వాటి వైపే వెళ్లినట్లే, చెడు ప్రవృత్తి ఉన్నవారు అదే మార్గాన్ని అనుసరిస్తాడు.
పద్యము – 11 moral
పురుషుడెరుగ జంపు, భూపతి విన జేటు;
అఖిల నిందకెల్ల నాలయంబు;
పరపురుష గమనము ప్రత్యక్ష నరకంబు.వి!
తాత్పర్యం : దాంపత్య విశ్వాసాన్ని భంగం చేయడం సమాజంలో నిందకు కారణమవుతుంది. కుటుంబ, సామాజిక విలువలను కాపాడుకోవడం మనిషి బాధ్యత. అనైతిక ప్రవర్తన వ్యక్తిగతంగానే కాక సమాజానికీ హానికరం అని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.
భావం
ఈ పద్యాలలో వేమన అధికారం, అర్హత, బంధుత్వం, దాంపత్య జీవితం, నైతిక విలువలు వంటి అంశాలపై తన లోతైన ఆలోచనలను వ్యక్తం చేశాడు. మనిషి గుణగణాల విలువను ఆపద సమయంలోనే గుర్తించవచ్చని, వివేకం లేని వ్యక్తికి అధికారం ప్రమాదకరమని, కుటుంబ మరియు సామాజిక ధర్మాలను కాపాడుకోవాలని ఉపదేశించాడు.
