39. పద్యం
యెద్దుకన్న దున్న యేలాగు తక్కువ?
యెరుపు లేక పోయి తరిగె విలువ;
నేర్పెరుగని వాని నెర యోగి అందురా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం: ఎద్దు కన్నా దున్నపోతు పనికిరాదు. అలాగే ప్రకాశం కోల్పోయిన వస్తువుకు విలువ తగ్గుతుంది. అదే విధంగా విద్య, నేర్పు, జ్ఞానం లేని వ్యక్తిని యోగి లేదా గొప్పవాడని చెప్పలేము. వ్యక్తి విలువ అతని జ్ఞానం, నైపుణ్యంతోనే పెరుగుతుంది.
40. పద్యం
పదుగురాడు మాట పాటియై ధర జెల్లు;
నొక్క డాడు మాట యెక్కదెందు;
నూరకాడు వానికూరెల్లనోపదో;
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం: పదిమంది మెచ్చేలా మాట్లాడే వ్యక్తికి సమాజంలో గౌరవం లభిస్తుంది. కానీ సందర్భం తెలియకుండా మాట్లాడేవాడి మాటలకు విలువ ఉండదు. మాటలో వివేకం, సమయం, సంయమనం ఉంటేనే గౌరవం పెరుగుతుంది.
41. పద్యం
గుణయుతునకు మేలు గోరంత చేసిన,
కొండయౌను వాని గుణము చేత;
కొండ కొద్ది మేలు గుణహీనుడెరుగునా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం: గుణవంతుడికి చేసిన చిన్న సహాయం కూడా అతని కృతజ్ఞత వల్ల కొండంత గొప్పదిగా మారుతుంది. కానీ గుణహీనుడికి ఎంత మేలు చేసినా దాని విలువ తెలియదు. అందువల్ల గుణవంతులతో స్నేహం, సహకారం ఎంతో ఫలప్రదం.
42. పద్యం
పతిని విడువరాదు పదివేల కైనను;
పెట్టి చెప్పరాదు పేదవైన;
పతిని దిట్టరాదు సతి రూపవతి యైన;
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం: సంపదను నిర్లక్ష్యంగా వదులుకోకూడదు. దానం చేసిన విషయాన్ని గొప్పగా చెప్పుకోకూడదు. అలాగే మంచి భార్య తన భర్తను అవమానించకూడదు. వినయం, సంయమనం, బాధ్యత మనిషి జీవితాన్ని నిలబెడతాయి.
భావం
ఈ పద్యాలలో వేమన జ్ఞానం, గుణం, మాట తీరు, కృతజ్ఞత, వినయం, కుటుంబ విలువల ప్రాముఖ్యతను వివరించాడు. జ్ఞానం లేని వ్యక్తికి గౌరవం ఉండదని, గుణవంతులు చిన్న మేలును కూడా గొప్పగా గుర్తిస్తారని, మాటలో వివేకం అవసరమని, సంపద మరియు కుటుంబ బంధాలను సంరక్షించాలని బోధించాడు.
CONCEPT ( development of human relations and human resources )