వేమన భావజాలం
87 ప్రేరణ అనగ ననఁగ గాగమ తిశయిల్లుచు నుండు
తినగ తినగ వేము తీపినుండు ;
సాధనమున బనులు సమకూరు ధరలోన .
తాత్పర్యం
మాట్లాడుతూ ఉంటే ప్రేమాభిమానాలు పెరుగుతాయి. అలాగే వేప చేదుగా ఉన్నా అలవాటైతే తీపిగా అనిపిస్తుంది. సాధన చేస్తూ ఉంటే పనులు సాఫల్యమవుతాయని వేమన తెలియజేస్తున్నాడు.
88.తాత్విక స్థూలము కను గుడ్డు , సూక్ష్మంబు కన్పాప ,
కంటి పాపనుండు కారణంబు ;
కారణమున బ్రహ్మ కళ నెరుంగ వలెను .
తాత్పర్యం
బాహ్యంగా కనిపించేది స్థూలం మాత్రమే. దాని వెనుక సూక్ష్మమైన కారణం ఉంటుంది. కంటిపాపలో చూపు దాగి ఉన్నట్లే జగత్తు వెనుక బ్రహ్మతత్వం దాగి ఉందని వేమన చెబుతున్నాడు.
89.సామజిక తేనె తెరల జాడ తేనెటీగ యెరుంగు
సుమరసంబు జాడ భ్రమరమె రుంగు ;
పరమ యోగి జాడ భక్తుండె రుంగును .
తాత్పర్యం
తేనెటీగకు మాత్రమే తేనె అసలు రుచి తెలుస్తుంది. పువ్వు సారాన్ని భ్రమరమే తెలుసుకుంటుంది. అలాగే పరమయోగి మహిమను నిజమైన భక్తుడే గ్రహించగలడని వేమన తెలిపాడు.
90.తాత్విక అడవి దిరుఁగ లేదు , యాకసమున లేదు ,
యవని దీర్ఘ యాత్రలందు లేదు
యొడలు శుద్ధిఁజేసి , యొడయని జూడరా !
తాత్పర్యం
దేవుడు అడవుల్లోనూ, ఆకాశంలోనూ, దీర్ఘయాత్రల్లోనూ లేడు. మన హృదయాన్ని శుద్ధి చేసుకుంటే అంతరాత్మలోనే పరమాత్మ దర్శనమిస్తాడని వేమన ఉపదేశిస్తున్నాడు.
91.తాత్విక కప్పురంపు మనసుఁ గాంక్షించు యోగికి
జ్ఞాన దీప శిఖయుఁ దా నటించు ;
కాన వచ్చునా త్మ క్రమమాణమై నిచ్చ .
తాత్పర్యం
కర్పూరంలా నిర్మలమైన హృదయాన్ని కోరుకునే భక్తుడు, తానే జ్ఞానదీపపు జ్వాలవలె ప్రకాశిస్తాడు. ఆత్మ క్రమంగా ఆధ్యాత్మిక ప్రగతి సాధిస్తూ, చివరికి తాను కోరుకున్న పరమ లక్ష్యాన్ని చేరుకుంటాడు.
శుద్ధమైన మనస్సు కలిగిన యోగికి జ్ఞానదీపం ప్రకాశిస్తుంది. ఆత్మసాధన ద్వారా నిజమైన జ్ఞానం లభిస్తుందని వేమన భావం.
వేమన పద్యాలు సాధన, యోగం, భక్తి, ఆత్మజ్ఞానం మరియు మానవ అంతర్ముఖ జీవన రహస్యాలను సులభమైన భాషలో వివరిస్తాయి.
