వేమన భావజాలం పద్యములు – తాత్పర్యములు
1.తాత్విక
సూక్ష్మరూపమెరిగి సుఖమొందగాలేక బహులముగను చదువు బడుచు నరుడు; చావు చేటెరుగని చదువేలచదువడో?విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం :
మనిషి సూక్ష్మమైన ఆత్మతత్వాన్ని గ్రహించి నిజమైన సుఖాన్ని పొందకుండా, అనేక గ్రంథాలను చదువుతూ కాలం గడుపుతున్నాడు. కానీ మరణం తప్పదనే సత్యాన్ని గుర్తించకపోతే ఆ చదువుల వల్ల ప్రయోజనం ఏమిటని వేమన ప్రశ్నిస్తున్నాడు.
భావం :
ఆత్మజ్ఞానం లేని విద్య అసంపూర్ణం. జీవితం యొక్క పరమార్థాన్ని తెలుసుకోవడమే నిజమైన జ్ఞానం.
2.moral
ఉత్తముని కడుపున నోగుజన్మించిన వాడు చెరుచు వాని వంశమెల్ల; చెరుకు వెన్నుపుట్టి చెరచదా తీపెల్ల? వి.
తాత్పర్యం :
మంచి వంశంలో పుట్టిన వాడు చెడ్డ ప్రవర్తనతో ఉంటే, అతని వల్ల మొత్తం వంశానికే చెడ్డపేరు వస్తుంది. చెరకు వెన్నులో పుట్టిన పురుగు చెరకు తీపిని నాశనం చేసినట్లే, చెడ్డ వ్యక్తి కుటుంబ గౌరవాన్ని చెడగొడతాడు.
భావం :
ఒక్కరి చెడు ప్రవర్తన మొత్తం కుటుంబ గౌరవాన్ని దెబ్బతీస్తుంది. మంచి సంస్కారం ప్రతి వ్యక్తికి అవసరం.
3.moral
తనువు యెవరి సొమ్ము తనదని పోషింప? ధనము యెవరి సొమ్ము దాచుకొనగ!ప్రాణమెవరి సొమ్ము పాయకుండగ నిల్ప? వి.
తాత్పర్యం :
ఈ శరీరం నిజంగా ఎవరిది కాదు. సంపాదించిన ధనం కూడా శాశ్వతంగా మనతో ఉండదు. ప్రాణం కూడా ఎప్పటికైనా విడిచి వెళ్లిపోతుంది. అయినప్పటికీ మనిషి ఇవన్నీ తనవేనని భావించి అహంకారంతో జీవిస్తాడు.
భావం :
శరీరం, ధనం, ప్రాణం అన్నీ నశ్వరమైనవే. అహంకారాన్ని విడిచి వినమ్రతతో జీవించడం మానవ ధర్మం.
