వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు
పద్యం – 36 moral
మంచి రుచుల గోరు, మంచి స్త్రీలను గోరు,
మనుజుడెంత చెడ్డ మనసుఁ జూడ;
ఇంచుకంత యైన నేలని విడువడు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
మనిషి ఎప్పుడూ మంచి రుచులు, సుఖాలు, అందమైన విషయాలనే కోరుకుంటాడు. అయితే అతని మనసు ఎంత స్వార్థపూరితమై ఉంటుందో గమనిస్తే, తనకు చెందిన చిన్న భూమి ముక్కను కూడా విడిచిపెట్టడానికి సిద్ధపడడు. అంటే కోరికలు, మమకారం, స్వార్థం మనిషిని బంధించి ఉంచుతాయని వేమన సూచిస్తున్నాడు.
భావం
సుఖాలను కోరుకునే మనిషి, లోభం మరియు మమకారాన్ని విడిచిపెట్టలేడు. నిజమైన గొప్పతనం త్యాగంలోనే ఉంటుంది.
పద్యం – 37 - moral
తరుణి సొగసు గన్న, తనయులఁ గన్నను,
మరుని కళల మించి మనము బారు;
పాపజాతి మనము పట్టంగ రాదయా!
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
యౌవన సౌందర్యం, సంతానం, ఇతర ఆకర్షణీయ విషయాలు మనసును బలంగా ఆకట్టుకుంటాయి. అయితే వాటి పట్ల అతిగా మమకారం పెంచుకోవడం వల్ల మనిషి వివేకాన్ని కోల్పోతాడు. ఈ బంధనాల వల్ల పాపకార్యాలకు కూడా లోనయ్యే ప్రమాదం ఉందని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.
భావం
సౌందర్యం, కుటుంబం, భోగాల పట్ల మితిమీరిన ఆసక్తి ఆధ్యాత్మిక పురోగతికి అడ్డంకి అవుతుంది.
పద్యం – 38 స్త్రీ
తేనె, పంచదార, తియ్య మామిడి పండు,
తిన్న గాని తీపి తెలియ రాదు;
కన్న నింపు బుట్టు నామిని యధరంబు.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
తేనె, పంచదార, మామిడి పండు ఎంత తియ్యగా ఉంటాయో వాటిని రుచి చూసినవారికే తెలుస్తుంది. అలాగే కొన్ని అనుభవాలు, భావాలు, ప్రేమ లేదా ఆనందం వంటి విషయాలు అనుభవించినవారికే వాటి అసలు విలువ తెలుస్తుంది.
భావం
కొన్ని విషయాల గొప్పతనం మాటల ద్వారా కాదు; అనుభవం ద్వారానే తెలుస్తుంది.
