వేమన భావజాలం
పద్యము – 12 స్త్రీ
ఆలి వంచలేక యధమత్వముననుండి,
వెనుక వంతుననుట వెర్రితనము;
చెట్టు ముదరనిచ్చి చిదిమిన బోవునా?వి!
తాత్పర్యం : చెడు అలవాట్లు లేదా దుష్ట స్వభావాన్ని ప్రారంభంలోనే సరిచేయకపోతే, తర్వాత మార్చడం చాలా కష్టం. చిన్న మొక్కగా ఉన్నప్పుడు వంచగలిగిన చెట్టును పెద్దదైన తర్వాత వంచలేము. అందువల్ల లోపాలను తొలిదశలోనే సరిదిద్దుకోవాలి.
పద్యము – 13 moral
యెలుగు తోలు దెచ్చి యెందాక నుతికిన,
నలుపు గాక నేల తెలుపు గల్గు?
కొయ్య బొమ్మ దెచ్చి కొట్టితే గుణియౌనె?వి!
తాత్పర్యం : స్వభావంలో మార్పు రావాలంటే అంతరంగ శుద్ధి అవసరం. వెలుపలి ప్రయత్నాలతో మాత్రమే ఫలితం ఉండదు. ఎలుగుబంటి తోలును ఎంత ఉతికినా తెల్లగా మారదు; అలాగే చెక్కబొమ్మను కొట్టినా అది స్పందించదు. అంతర్గత మార్పు లేకుండా గుణపాఠం ప్రయోజనం ఉండదు.
పద్యము – 14 moral
కుక్క తోక దెచ్చి గొట్టంబు జేర్చిన,
క్రోవి చెంతనుండు కొంత దడవు;
యెంత జెప్ప చెడుగు పంతంబు మానునా?వి!
తాత్పర్యం : దురలవాట్లు బలంగా వేరూరినప్పుడు వాటిని మార్చడం చాలా కష్టం. కుక్క తోకను గొట్టంలో పెట్టినా అది మళ్లీ వంకరగానే మారుతుంది. అలాగే చెడు స్వభావం గలవాడు ఎంత బోధించినా తన అలవాట్లను విడిచిపెట్టకపోవచ్చు.
పద్యము – 15 స్త్రీ
ఆలు మగని మాటకడ్డంబు వచ్చెనా?
యాలు గాదు వాని వ్రాలు గాని;
యట్టి యాలు విడిచి యడవినుండుట మేలు.వి!
తాత్పర్యం : కుటుంబ జీవితంలో పరస్పర గౌరవం, అవగాహన, సహకారం అవసరం. నిరంతరం విభేదాలు సృష్టిస్తూ, కుటుంబ శాంతిని భంగం చేసే 🙏pసంబంధం కంటే ప్రశాంత జీవితం మేలు అని వేమన సూచిస్తున్నాడు.
భావం
ఈ పద్యాలలో వేమన మనిషి స్వభావం, అలవాట్లు, సంస్కారం, కుటుంబ జీవితం గురించి విలువైన సందేశాన్ని అందించాడు. చెడు లక్షణాలను ప్రారంభంలోనే సరిచేసుకోవాలని, బాహ్య మార్పులకన్నా అంతరంగ వికాసమే ముఖ్యమని, దురలవాట్లకు దూరంగా ఉండాలని, కుటుంబ జీవితంలో పరస్పర గౌరవం అవసరమని బోధించాడు.
