📖 వేమన పద్యాలు – లోభం, సత్యం & సంపద స్వభావం
కష్టలోభివాని కలిమి నాశించి
బడుగువాడు దిరిగు పరిణమించు;
తగరు వెంట నక్క దగిలిన చందంబు।
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ।
🧠 తాత్పర్యము
అతి లోభి సంపదను ఆశించి బడుగు వాడు తిరుగి చివరకు ప్రాణాన్ని కోల్పోతాడు. . మంట వెంట పరిగెత్తిన నక్క కాలిపోవడం వంటి దుస్థితి బడుగు వానికి కలుగుతుందని వేమన హెచ్చరిస్తున్నాడు.
లోభివాని జంప లోకంబులోపల
మందువలదు వేరె మతము గలదు;
పైక మడుగ చాల భగ్గున పడి చచ్చు।
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ।
🧠 తాత్పర్యము
లోభికి ప్రత్యేకమైన చికిత్స లేదు. అతని దురాశే అతన్ని నాశనం చేస్తుంది. అధికంగా తినే వ్యక్తి తన భోజనంతోనే అనారోగ్యానికి గురయ్యే విధంగా, లోభి తన ఆశల వల్లే కష్టపడతాడని వేమన చెబుతున్నాడు.
మాటలెల్ల కల్ల మనసెల్ల దొంగలై మే;టి ప్రాణమింకనేటి బ్రతుకు!
మాట సత్యమైతే మరి శతాయుష్యంబు।
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ।
🧠 తాత్పర్యము
మాటల్లో అబద్ధం, మనసులో కపటం ఉంటే ఆ జీవితం వ్యర్థం. సత్యవచనం మనిషికి దీర్ఘాయుష్షు మరియు గౌరవం తీసుకొస్తుందని వేమన బోధిస్తున్నాడు.
కలిమినాడు నరుడు కానడు మదమున;
లేనినాడు మొదలే లేదు పెట్ట;
కలిమిలేమిలేని కాలంబు గలుగునా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ।
🧠 తాత్పర్యము
సంపద ఉన్నప్పుడు మనిషి అహంకారంతో ప్రవర్తిస్తాడు; సంపద లేనప్పుడు విలువ కోల్పోతాడు. ధనం మరియు దారిద్ర్యం జీవితంలో మారుతూ ఉంటాయని, ఏ స్థితీ శాశ్వతం కాదని వేమన గుర్తుచేస్తున్నాడు.
📚 సాహిత్య విశేషాలు
- లోభం వల్ల కలిగే నష్టాన్ని ఘాటుగా విమర్శించారు.
- సత్యవచనం మరియు నిజాయితీని గొప్ప విలువలుగా పేర్కొన్నారు.
- సంపద తాత్కాలికమని తాత్వికంగా చెప్పారు.
- ప్రజలకు అర్థమయ్యే ఉపమానాలతో పద్యాలు నిర్మించారు.
🌸 భావసారం
ఈ పద్యాలు లోభం మనిషిని నాశనం చేస్తుందని, సత్యమే నిజమైన ఆయుష్షు అని, మరియు సంపద శాశ్వతం కాదని తెలియజేస్తాయి.
