వేమన పద్యములు
పద్యము – 56
పరగ మూలికలకు పనికి వచ్చు,
నిర్దయాత్మకుండు నీచుడెందునకును,
పనికి రాడు గదర పరగ వేమ.
తాత్పర్యం
వేపచెట్టు వంటి చెట్లు, చిన్న చిన్న మూలికలు కూడా ప్రజలకు ఏదో ఒక విధంగా ఉపయోగపడతాయి. కానీ దయలేని నీచుడు మాత్రం సమాజానికి ఎలాంటి ప్రయోజనం చేకూర్చలేడు.
భావం
జీవితానికి విలువ అనేది ఇతరులకు చేసే మేలులో ఉంది. దయ, కరుణ లేని మనిషి ఉన్నా లేనట్టే అని వేమన సూచిస్తున్నాడు.
పద్యము – 57
సైనికుండు పక్కి సేన పసులు,
యేనుగుల శ్వచయము ఎలెలుకలు పిల్లులు, వి
"రాజు కోతిలా చంచలుడైతే, అతని మంత్రులు పందులవలె నీచంగా ఉంటారు. సేనాధిపతి కోడిలా పిరికివాడైతే, అతని సైన్యం పశువులవలె నిస్సత్తువగా ఉంటుంది. అతని ఏనుగులు, గుర్రాలు కూడా వరుసగా నిలబెట్టిన ఎలుకలు, పిల్లుల కంటే గొప్పవి కావు."
పద్యము – 58
కొట్టెనేని యముడు కొద్ది పరుచు,
కోపమేంచ చెడ్డ పాపము, నరహత్య వి.
తాత్పర్యం
చిన్న మాటల తగాదా కోపంగా మారి, కోపం హింసకు దారితీస్తుంది. చివరకు అది ప్రాణహానికి కూడా కారణమవుతుంది.
భావం
కోపం అనేది అన్ని దుష్పరిణామాలకు మూలం. దానిని అదుపులో ఉంచడం అత్యంత అవసరం.
పద్యము – 59
కోపమునను మిగుల గోడు చెందు,
కోపమడచెనేని కోరికలీడేరు,వి.
తాత్పర్యం
కోపం వలన మనిషి గౌరవం తగ్గుతుంది. బాధలు పెరుగుతాయి. కోపాన్ని జయించినవాడే తన లక్ష్యాలను సాధించగలడు.
భావం
సహనం విజయానికి మూలం. కోపాన్ని అదుపులో పెట్టినవాడే జీవితంలో ఉన్నత స్థితిని చేరుకుంటాడు.
పద్యము – 60
కోపమునను గుణము కొంచెమగును,
కోపమునను బ్రతుకు కొంచెమై పోవును, వి.
తాత్పర్యం
కోపం మనిషిని నరకసమానమైన స్థితికి తీసుకువెళుతుంది. అది మంచి గుణాలను నాశనం చేసి, ఆరోగ్యాన్ని, ఆయుష్షును కూడా తగ్గిస్తుంది.
భావం
కోపం శత్రువు, సహనం మిత్రుడు. కోపాన్ని జయించినవాడే నిజమైన జ్ఞాని.
భావసారం
ఈ పద్యాలలో వేమన దయ, నాయకత్వం, కోప నియంత్రణ వంటి మానవ జీవితానికి అత్యంత అవసరమైన విలువలను బోధిస్తున్నాడు. దయగల హృదయం సమాజానికి ఉపయోగపడుతుందని, కోపం మనిషి ఘనతను, గుణాలను, జీవితాన్నే నాశనం చేస్తుందని హెచ్చరిస్తున్నాడు.
