వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు
28. మాట నిలబెట్టుకోవడం యొక్క విలువ
పద్యము:
వల్ల వైపు లేక, వాగ్దత్తమటు చేసి,
అదిగో ఇదిగో యనుచు నాశ బెట్టి,
గడువు బెట్టి రేపు గడియగా నిమ్మని,
గడియ లోన బడియె గదర వేమ.
తాత్పర్యం
ఇస్తానని మాట ఇచ్చి, "రేపు ఇస్తాను", "ఎల్లుండి ఇస్తాను" అని ఆశ పెట్టి కాలం గడిపేవాడు నమ్మకస్తుడు కాదు. అవసరంలో ఉన్నవారిని ఇలా మోసం చేయడం ధర్మవిరుద్ధం. మాట నిలబెట్టుకోవడం గొప్ప గుణం.
29. పరోపకారమే పరమ ధర్మం
పద్యము:
పరులకుపకరింప పాపక్షయంబగు,
పరులకుపకరింప పట్టు కొమ్మ,
పరులకుపకరింప పరలోక సాధన,
పరులకుపకరింప బలిమి వేమ.
తాత్పర్యం
ఇతరులకు మేలు చేయడం వల్ల పాపాలు క్షీణిస్తాయి. ఇతరులకు హాని చేయడం వినాశనానికి దారి తీస్తుంది. ఉపకారం చేయడం పరలోక సుఖాలకు మార్గం. అందువల్ల మనిషి ఎల్లప్పుడూ పరులకు సహాయం చేయాలి.
భావం
పరోపకారమే పరమ ధర్మం.
30. ధనాన్ని సద్వినియోగం చేయాలి
పద్యము:
అర్థవంతు సొమ్మునా సింతురర్థుల,
యర్థికిని సొమ్ము వ్యర్థమౌను,
వ్యర్థమైన సొమ్ము వ్యర్థుల చేరురా,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
ధనాన్ని సద్వినియోగం చేయగలవారికి అది ప్రయోజనకరం. వివేకం లేని వారి చేతిలో ధనం వ్యర్థమవుతుంది. చివరకు ఆ ధనం కూడా వ్యర్థుల చేతికే చేరుతుంది.
భావం
ధనానికి విలువ దాన్ని ఉపయోగించే వ్యక్తి వివేకంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
31. అహంకారం పతనానికి మూలం
పద్యము:
ధర్మకంటకుండు ధనముచే గర్వించి,
సకల సంపదలను చాల బొరలి,
కడకు తాను మేలు గానక చెడిపోవు,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
ధనబలం వల్ల అహంకారం పెంచుకొని ధర్మానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించే వ్యక్తి, తన సంపదలన్నింటినీ వృథా చేసుకొని చివరకు నాశనమవుతాడు.
భావం
అహంకారం పతనానికి మూలం.
32. సద్గుణాలే శాశ్వత కీర్తికి మూలం
పద్యము:
ఇంతి తనదు పేరునెల్ల కాలంబును,
ప్రజలు దలచునట్లు ప్రతిభ గాంచె,
ఇంతికి పతిభక్తి ఎంతనవచ్చును?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం
ఒక స్త్రీ తన మంచితనం, గుణగణాలు, ప్రతిభ వల్ల సమాజంలో చిరకాలం గుర్తుండే పేరు సంపాదిస్తుంది. అలాంటి గృహిణికి భర్తపట్ల ఉన్న భక్తి, విధేయత కూడా గొప్పదై ఉంటుంది.
భావం
సద్గుణాలు కలిగిన వ్యక్తి పేరు శాశ్వతంగా నిలుస్తుంది.
సమగ్ర భావం
ఈ పద్యాలలో వేమన మాట నిలబెట్టుకోవడం, పరోపకారం చేయడం, ధనాన్ని సద్వినియోగం చేయడం, అహంకారాన్ని విడిచిపెట్టడం, సద్గుణాలతో మంచి పేరు సంపాదించడం వంటి మానవ విలువలను బోధిస్తున్నాడు.
