వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు
99. పద్యం
మరువ వలె పాప సంగతి ;మరువంగ వలెను,దూరము మరి విశ్వములో;మరువ వలె పరుల నేరమి;,మరువంగ వలదు మేలు మహిలో వేమా.
తాత్పర్యం
తాను చేసిన పాపాలను మరచిపోకుండా గుర్తుంచుకొని సరిదిద్దుకోవాలి. ఇతరులు చేసిన మేలును మరువకూడదు. అయితే ఇతరుల తప్పులను మాత్రం మరచిపోవడం ఉత్తమం. ఇదే సత్స్వభావం.
100. పద్యం
ఏమి గొంచు వచ్చె? నేమి దాకొని పోవు?
పుట్టు వేళ నరుడు, గిట్టు వేళ?
ధనము లెచ్చటికేగు? దానేగునెచ్చటికి?
తాత్పర్యం
మనిషి జన్మించేటప్పుడు ఏదీ తీసుకురాడు. మరణించేటప్పుడు ఏదీ తీసుకుపోడు. సంపాదించిన ధనం ఇక్కడే మిగిలిపోతుంది. కాబట్టి ధనంపై అధిక మమకారం వ్యర్థం.
101. పద్యం
కడుపులోని రోత కడు నొటి యెంగిలి,
కడుగ వశమె బ్రహ్మ కొడుకు కైన;
సత్యమున్న కొంత జగతిపై సిద్ధించు.
తాత్పర్యం
ఆకలి, దేహధర్మాలు అన్నీ మనుషులకు సమానమే. బ్రహ్మపుత్రుడైనా వాటికి అతీతుడు కాదు. కానీ సత్యనిష్ఠ కలిగినవాడు మాత్రమే లోకంలో గౌరవం, విజయాన్ని పొందగలడు.
102. పద్యం
ఆశ గోసి వేసి, యనలంబు సల్లార్చి,
గోచి బిగియ గట్టి, కోపమడచి ;
యాస విడిచెనేని, యతడు దా యోగిరా.
తాత్పర్యం
కోరికలను తగ్గించి, అంతరంగంలోని కామాగ్నిని శాంతింపజేసి, ఇంద్రియాలను అదుపులో ఉంచి, కోపాన్ని జయించి, ఆశలను విడిచిపెట్టినవాడే నిజమైన యోగి.
103. పద్యం
గుణవిహీన జనుని గుణమెంచగానేల?
బుద్ధి లేని వాని పూజ యేమి?
మనసు లేని వాని మంత్రంబులేమయా!
తాత్పర్యం
గుణాలు లేని వ్యక్తిని ఎంత పొగిడినా ప్రయోజనం లేదు. వివేకం లేని వానికి చేసే పూజ వ్యర్థం. ఏకాగ్రత, భక్తి లేని వాడు జపించే మంత్రాలకు కూడా ఫలితం ఉండదు.
భావం
ఈ పద్యాలలో వేమన క్షమాగుణం, వైరాగ్యం, సత్యనిష్ఠ, యోగసాధన, సద్గుణాల ప్రాముఖ్యతను వివరించాడు. ఇతరుల మేలును గుర్తుంచుకోవడం, ధనమోహాన్ని విడనాడడం, సత్యాన్ని ఆచరించడం, ఆశలు-కోపాలను జయించడం, గుణవంతమైన జీవితాన్ని గడపడం మానవుని ఉన్నతికి మార్గాలని ఉపదేశించాడు.
CONCEPT ( development of human relations and human resources )