వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు
115. ధర్మ సత్యములను దప్పక చేయని
పద్యం:
ధర్మ సత్యములను దప్పక చేయని
కర్మజీవి మేలు గానలేడు;
నిర్మల హృదయుండు నీ రూపముననుండు,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం:
ధర్మాన్ని, సత్యాన్ని ఎల్లప్పుడూ ఆచరించే కర్మయోగికే నిజమైన మేలు కలుగుతుంది. నిర్మల హృదయం కలిగినవారిలోనే దైవత్వం నివసిస్తుంది.
భావం:
దేవుణ్ణి ఆలయాల్లో వెతకడం కంటే సత్యసంధమైన, పవిత్రమైన హృదయంలో దర్శించాలి.
116. ధనము లేమి కులము తక్కువ పడివచ్చు
పద్యం:
ధనము లేమి కులము తక్కువ పడివచ్చు,
ధనము లేమి కీర్తి దలగిపోవు;
ధనము లేమి శుచిని దగ బుట్టనియ్యదు,
ధనము లేమి ఘనత దప్పు, వేమ.
తాత్పర్యం:
ధనం లేనివారిని సమాజం చాలాసార్లు తక్కువగా చూస్తుంది. కీర్తి, ప్రతిష్ఠలు కూడా తగ్గిపోవచ్చు.
భావం:
ధనానికి అతిగా విలువనిచ్చే సామాజిక వ్యవస్థను వేమన విమర్శిస్తున్నాడు.
117. ధనము లేమి సుతులు తప్పుల బెడుదురు
పద్యం:
ధనము లేమి సుతులు తప్పుల బెడుదురు,
ధనము లేమి పత్ని దాక నాడు;
ధనము లేమె వరికి తాళికై యుండదు,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం:
ధనం లేనప్పుడు సొంతవారే గౌరవం తగ్గించవచ్చు. సమాజంలో ఆదరణ కూడా తగ్గుతుంది.
భావం:
ప్రేమ, అనురాగం, పరస్పర గౌరవం ధనంపైన ఆధారపడకూడదని వేమన సూచిస్తున్నాడు.
118. చచ్చు వారలెవరు?
పద్యం:
చచ్చు వారలెవరు? చావని వారేరి?
చచ్చి బ్రతికి యుండు జనము లెవరు?
విచ్చలవిడిగాను వివరించి చూడరా,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం:
మరణం తప్పని సత్యం. పుట్టిన ప్రతి జీవి మరణించాల్సిందే. ఈ సత్యాన్ని లోతుగా గ్రహించమని వేమన పిలుపునిస్తున్నాడు.
భావం:
మరణాన్ని గుర్తుంచుకొని అహంకారం విడిచి సార్థక జీవితం గడపాలి.
119. బ్రతుకు వారెవరు?
పద్యం:
బ్రతుకు వారలెవరు? బ్రతుకకుండువారెవరు?
బ్రతికి బ్రతుకు లేని ప్రాణులెవరు?
క్షితిని శోధ జేసి స్థిరముగా జూడరా,
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
తాత్పర్యం:
కేవలం శరీరంతో జీవించడం కాదు. జీవిత పరమార్థాన్ని గ్రహించి ధర్మమార్గంలో నడిచేవారే నిజంగా జీవించినవారు.
భావం:
ఆత్మజ్ఞానం, వివేకం, సత్యాన్వేషణతో కూడిన జీవనమే సార్థక జీవితం.
సమగ్ర భావం
ఈ పద్యాలలో వేమన ధర్మం, సత్యం, ధనం, మరణం, జీవన పరమార్థం వంటి మానవ జీవితంలోని ముఖ్యమైన అంశాలను చర్చించాడు. ధనం సమాజంలో ప్రభావం చూపినా, నిజమైన విలువ ధర్మంలోనూ నిర్మల హృదయంలోనూ ఉందని తెలిపాడు. మరణం అనివార్యమని గుర్తుచేస్తూ, జీవిత సారాన్ని తెలుసుకొని సార్థకంగా జీవించమని బోధించాడు.
CONCEPT ( development of human relations and human resources )