వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు
📜 పద్యము – 267
దేశ దేశములను గాసిలి తిరుగంగ,
నాత్మయందు ధ్యానమంటుకొనునె?
కాసులకును తిరుగ కలుగునా మోక్షంబు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
🌿 తాత్పర్యం
దేశాలు తిరగడం, తీర్థయాత్రలు చేయడం వల్ల మాత్రమే మోక్షం లభించదు. తన ఆత్మలో ధ్యానం చేసి సత్యాన్ని తెలుసుకున్నవారికే నిజమైన విముక్తి లభిస్తుంది.*గాసిలి -అలసి
💡 భావం: మోక్షం బయట వెదకాల్సింది కాదు; ఆత్మలోనే అన్వేషించాలి.
📜 పద్యము – 268
కచ్చమీది యాస, కనకంబుపై యాస,
లేని వాడు పుడమి లేని వాడు;
గలిగెనేని యతడు గానంగ రాడయా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
🌿 తాత్పర్యం
"స్త్రీలపై ఆశగానీ, ధనంపై మోహంగానీ లేని మనిషి ఈ భూమిపై దొరకడం చాలా అరుదు. ఒకవేళ అలాంటి మహనీయుడు ఉన్నా, అతని గొప్పతనాన్ని సాధారణ ప్రజలు పూర్తిగా గుర్తించలేరు."*కచ్చ- స్త్రీ
📜 పద్యము – 269
వలపు తీరెనేని వనజాక్షి యధరంబు,
ములకపంటి గిజరు ముష్టి రసము;
చింతలేని వేళ జీడిసమానమో.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
🌿 తాత్పర్యం
"ప్రేమ లేదా మోహం ఉన్నంతవరకు తామర కన్నుల యువతి చెర్రీ పండువలె ఎర్రని పెదవులు ఎంతో మధురంగా అనిపిస్తాయి. కానీ ఆ మోహం తొలగిపోయిన తర్వాత అవి విషపండు గుజ్జు గానీ, చేదు గింజ రసం గానీ అనిపిస్తాయి. మనసులో కోరిక లేనప్పుడు, ఒకప్పుడు ఎంతో ఆకర్షణీయంగా కనిపించినది కూడా మామిడి ఆకుపాలంత అసహ్యంగా అనిపిస్తుంది."
భావం
వస్తువులలో లేదా వ్యక్తులలో మాధుర్యం ఉండటం వల్ల కాదు; మన మనసులోని మోహం వల్లే అవి మధురంగా కనిపిస్తాయి. మోహం తొలగితే ఆకర్షణ కూడా అంతరించిపోతుంది. ఇదే వేమన ఈ పద్యంలో చెప్పిన జీవనసత్యం.*ములకపంటి గిజరు -విష పండు గుజ్జు,ముష్టి -చేదు, జీడి -మామిడి
📜 పద్యము – 270
చదువులెల్ల చదివి సర్వజ్ఞుడై యుండి,
బ్రహ్మవిద్యలెల్ల పదట గలిపి,
యిరుకు యోని జూచి పరమయోగము మాను.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
🌿 తాత్పర్యం
ఎన్ని విద్యలు నేర్చుకున్నా, బ్రహ్మజ్ఞానం సంపాదించినా, ఇంద్రియాసక్తికి లొంగిపోతే యోగం నశిస్తుంది. జ్ఞానానికి మనోనిగ్రహం తోడైతేనే అది ఫలిస్తుంది.
💡 భావం: జ్ఞానాన్ని నిలబెట్టేది ఇంద్రియనిగ్రహం, ఆత్మసంయమనం.
📖 ముగింపు
ఈ 267–270 పద్యాలలో వేమన మహాకవి ఆత్మధ్యానం, ధనాసక్తి, కోరికల స్వభావం, ఇంద్రియనిగ్రహం వంటి జీవిత సత్యాలను బోధించారు. నిజమైన జ్ఞానం అనేది బాహ్య ప్రదర్శనలో కాకుండా మనస్సు పవిత్రత, ఆత్మజ్ఞానం, సంయమనంలోనే ఉందని స్పష్టం చేశారు.
CONCEPT ( development of human relations and human resources )