తెలుగు సాహిత్యం యుగ విభజన
తెలుగు సాహిత్యాన్ని అధ్యయన సౌలభ్యం కోసం పండితులు అనేక యుగాలుగా విభజించారు. ఈ విభజనలో కొందరు పరిశోధకులు కవుల పేర్లు, కొందరు పాలకుల పేర్లు, మరికొందరు కాలానుగుణ పరిస్థితులను ఆధారంగా తీసుకున్నారు.
తెలుగు సాహిత్యం యుగాలు
- ప్రాఙ్నన్నయ యుగము – సా.శ. 1000 వరకు
- నన్నయ యుగము – 1000 నుండి 1100 వరకు
- శివకవి యుగము – 1100 నుండి 1225 వరకు
- తిక్కన యుగము – 1225 నుండి 1320 వరకు
- ఎఱ్ఱాప్రగడ యుగము – 1320 నుండి 1400 వరకు
- శ్రీనాధుని యుగము – 1400 నుండి 1500 వరకు
- రాయల యుగము – 1500 నుండి 1600 వరకు
- దక్షిణాంధ్ర / నాయకరాజుల యుగము – 1600 నుండి 1775 వరకు
- క్షీణ యుగము – 1775 నుండి 1875 వరకు
- ఆధునిక యుగము – 1875 నుండి ఇప్పటి వరకు
- 21వ శతాబ్దపు తెలుగు సాహిత్యం – 2000 తరువాత
పాలకుల ఆధారంగా యుగ విభజన
- చాళుక్య యుగము
- కాకతీయ యుగము
- పద్మనాయక యుగము
- రెడ్డి రాజుల యుగము
- తొలి రాయల యుగము
- మలి రాయల యుగము
- నవాబుల యుగము
- నాయక రాజుల యుగము
- కడపటి రాజుల యుగము
- కుంఫిణీ యుగము
- జమీందారీ యుగము
- ఆధునిక యుగము
సాహిత్య ప్రక్రియల ఆధారంగా యుగ విభజన
- ప్రాఙ్నన్నయ యుగము (అజ్ఞాత యుగము / శాసన యుగము)
- భాషాంతరీకరణ యుగము (పురాణ కావ్య యుగము)
- కావ్య యుగము
- ప్రబంధ యుగము
- గద్య, గేయ, యక్షగాన యుగము
- దక్షిణాంధ్ర యుగము
- ఆధునిక యుగము – ఖండకావ్య (భావకవితా) యుగము
తెలుగు సాహిత్యానికి సంబంధించిన ముఖ్య విభాగాలు
- తెలుగు భాష
- తెలుగు లిపి
- తెలుగు వ్యాకరణం
- తెలుగు పద్యం
- తెలుగు నవల
- తెలుగు కథ
- తెలుగు నాటకం
- జానపద సాహిత్యం
- శతక సాహిత్యం
- పురాణ సాహిత్యం
- తెలుగు పత్రికలు
- తెలుగు నిఘంటువు
- తెలుగు బాలసాహిత్యం
- తెలుగు సామెతలు
- తెలుగు విజ్ఞాన సర్వస్వం
తెలుగు సాహిత్య అభివృద్ధికి కవులు మాత్రమే కాకుండా, పాలకులు మరియు సాహిత్య పోషకులు కూడా ముఖ్య పాత్ర పోషించారు. ఈ విధమైన యుగ విభజనను ఆరుద్ర తన "సమగ్రాంధ్ర సాహిత్యం" గ్రంథంలో ఉపయోగించాడు.
తెలుగు సాహిత్యాన్ని అధ్యయనా సౌలభ్యం కోసం కొన్ని యుగాలుగా విభజిస్తారు. ఈ విభజన వివిధ పరిశోధకులు వివిధ ప్రమాణాలతో చేశారు. ఆయా కాలాలలో ఉన్న కవుల పేర్ల మీద గాని, లేదా పాలనాధికారుల పేర్లమీద గాని, లేదా కాలానుగుణంగా గాని ఈ యుగాలకు పేర్లు పెట్టారు.
తెలుగు సాహిత్యం యుగ విభజన
నన్నయకు ముందు
సా.శ. 1000 వరకు
నన్నయ యుగం
1000 - 1100
శివకవి యుగం
1100 - 1225
తిక్కన యుగం
1225 - 1320
ఎఱ్ఱన యుగం
1320 – 1400
శ్రీనాధ యుగం
1400 - 1500
రాయల యుగం
1500 - 1600
దాక్షిణాత్య యుగం
1600 - 1775
క్షీణ యుగం
1775 - 1875
ఆధునిక యుగం
1875 – 2000
21వ శతాబ్ది
2000 తరువాత
తెలుగు భాష
తెలుగు లిపి
ముఖ్యమైన తెలుగు పుస్తకాల జాబితా
తెలుగు సాహితీకారుల జాబితాలు
ఆధునిక యుగం సాహితీకారుల జాబితా
తెలుగు వ్యాకరణం
తెలుగు పద్యం • తెలుగు నవల
తెలుగు కథ • తెలుగు సినిమా పాటలు
జానపద సాహిత్యం • శతక సాహిత్యం
తెలుగు నాటకం • పురాణ సాహిత్యం
తెలుగు పత్రికలు • పద కవితా సాహిత్యము
అవధానం • తెలుగు వెలుగు
తెలుగు నిఘంటువు • తెలుగు బాలసాహిత్యం
తెలుగు సామెతలు • తెలుగు విజ్ఞాన సర్వస్వం
తెలుగులో విద్యాబోధన • అధికార భాషగా తెలుగు
ప్రాఙ్నన్నయ యుగము : సా.శ. 1000 వరకు
నన్నయ యుగము : 1000 - 1100
శివకవి యుగము : 1100 - 1225
తిక్కన యుగము : 1225 - 1320
ఎఱ్ఱాప్రగడ యుగము : 1320 - 1400
శ్రీనాధుని యుగము : 1400 - 1500
రాయల యుగము : 1500 - 1600
దక్షిణాంధ్ర యుగము లేదా నాయకరాజుల యుగము : 1600 - 1775
క్షీణ యుగము : 1775 - 1875
ఆధునిక యుగము : 1875 నుండి
సాహిత్యాభివృద్ధికి పోషకులు కూడా ముఖ్య కారణం గనుక ఈ విభజన చేయబడింది. ఆరుద్ర సమగ్రాంధ్ర సాహిత్యంలో ఈ పద్ధతి వాడాడు.
- చాళుక్య యుగము
- కాకతీయ యుగము
- పద్మనాయక యుగము
- రెడ్డి రాజుల యుగము
- తొలి రాయల యుగము
- మలి రాయల యుగము
- నవాబుల యుగము
- నాయక రాజుల యుగము
- కడపటి రాజుల యుగము
- కుంఫిణీ యుగము
- జమీందారీ యుగము
- ఆధునిక యుగము
ప్రాఙ్నన్నయ యుగము (అజ్ఞాత యుగము, శాసన యుగము)
భాషాంతరీకరణ యుగము (పురాణ కావ్య యుగము)
కావ్య యుగము
ప్రబంధ యుగము
గద్య, గేయ, యక్షగాన యుగము
దక్షిణాంధ్ర యుగము
ఆధునిక యుగము - ఖండకావ్య (భావ కవితా) యుగము
