వేమన భావజాలం
వేమన
పద్యము – 51
కంటికింపుగాను కానుపించు,
నొడల తినిన తిండి,వడి మించగను దోరు వి.
తాత్పర్యం
ఆకలిగా ఉన్నప్పుడు సాధారణమైన ఆహారం కూడా అమృతంలా అనిపిస్తుంది. అవసరానికి మించి తింటే అదే ఆహారం బాధకు కారణమవుతుంది.
భావం
మితాహారం ఆరోగ్యానికి మూలం. ఏ విషయంలోనైనా మితిమీరడం హానికరమే.
పద్యము – 52
కలిగి తినక చాల గ్రాగువారు,
కలిమి నెచట జూడ,గానక చెడుదురు వి.
తాత్పర్యం
ధనం ఉన్నా దానం చేయని వారు, తామూ సరిగ్గా అనుభవించని వారు చివరకు తమ సంపదను వృథా చేసుకుంటారు. ధనాన్ని సద్వినియోగం చేయాలి.
భావం
సంపదకు నిజమైన విలువ దానధర్మాలలోనే ఉంటుంది. పంచుకోని సంపద శాశ్వతం కాదు.
పద్యము – 53
తనయు మృతికి దానే దల్లడిల్లు,
పుణ్యపురుషు మృతికి భూమిలో జనులకీ,
యుగము గ్రుంగినట్టులుండు వేమా.
తాత్పర్యం
సాధారణ వ్యక్తి మరణం కుటుంబాన్ని మాత్రమే బాధిస్తుంది. కానీ పుణ్యాత్ముడు, మహనీయుడు మరణిస్తే సమాజమంతా విషాదంలో మునిగిపోతుంది.
భావం
గొప్ప వ్యక్తుల జీవితం వారి కుటుంబానికే కాదు, సమాజానికీ చెందుతుంది. వారి మరణం యుగానికే లోటుగా భావించబడుతుంది.
పద్యము – 54
బ్రతుకు విద్య యొకటి నేర్వమనుచును ర్విజనులు,
కటకటబడుదురు,కడహాని దెలియరు వి.
తాత్పర్యం
అనేక విద్యలు నేర్చుకున్నా జీవితం ఎలా గడపాలో నేర్చుకోకపోతే ప్రయోజనం లేదు. చివరకు అజ్ఞానంతో బాధపడతారు.
భావం
పుస్తక జ్ఞానం మాత్రమే సరిపోదు. జీవితాన్ని సార్థకంగా జీవించే జ్ఞానం అత్యంత ముఖ్యమైనది.
పద్యము – 55
పారుపట్టెరుగరు పడిన దనుక,
దండసాధ్యులరయ ధర్మసాధ్యులు గారు,
భూమిజనులు వెర్రిబుద్ధి వేమా.
తాత్పర్యం
ప్రజలు తక్షణ లాభాల కోసం మాత్రమే ఆలోచిస్తారు. భవిష్యత్తు గురించి దూరదృష్టి కలిగి ఉండరు. బలంతో సాధించాలనుకుంటారు కానీ ధర్మంతో సాధించాలనే ఆలోచన తక్కువగా ఉంటుంది.
భావం
దూరదృష్టి, ధర్మబుద్ధి, వివేకం లేకపోతే సమాజం సరైన మార్గంలో నడవదు. ధర్మమే శాశ్వత విజయానికి ఆధారం.
భావసారం
ఈ పద్యాలలో వేమన మితాహారం, దానధర్మం, మహనీయుల గొప్పతనం, జీవనవిద్య, దూరదృష్టి మరియు ధర్మబద్ధమైన జీవనాన్ని బోధిస్తున్నాడు. సంపద, విద్య, శక్తి వాటిని సద్వినియోగం చేసినప్పుడే విలువైనవిగా మారతాయని స్పష్టం చేస్తున్నాడు.
