📖 వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు
106. సాధు చరిత మైన...
సాధు చరితమైన, సతి సత్ప్రవర్తన,
జార యేమెరుంగు సాధువైన?
బ్రహ్మనిష్ఠ యెరుగు బ్రాకృతుడెరుగునా?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
🧠 తాత్పర్యము
మూల భావం (తెలుగు అనువాదం):
చంచల స్వభావం గల స్త్రీ, పతివ్రత స్త్రీ యొక్క సద్గుణాలను అర్థం చేసుకోలేనట్లే, ప్రాపంచిక విషయాలలో మునిగిపోయిన మనిషి, ధర్మంలో స్థిరంగా నిలిచినవారి నిష్ఠను చూసినా దాని గొప్పతనాన్ని గ్రహించలేడు.
తాత్పర్యం
వేమన ఈ ఉపమానం ద్వారా ఒక శాశ్వత సత్యాన్ని బోధిస్తున్నారు. తనలో లేని సద్గుణం విలువను మనిషి సులభంగా గుర్తించలేడు. చంచల మనస్సు కలిగినవారికి స్థిరత్వం అర్థం కాదు. భోగాసక్తి, అజ్ఞానం, స్వార్థం ఉన్నవారికి ధర్మనిష్ఠ, ఆత్మనిగ్రహం, సత్యనిష్ఠ వంటి ఉన్నత గుణాల గొప్పతనం గ్రహించబడదు.
ఈ భావం స్త్రీ–పురుషుల గురించి తీర్పు చెప్పడం కాదు. ఒక వ్యక్తికి లేని గుణం, ఆ గుణం కలిగిన మరొకరిలో కనిపించినా దాని విలువను గుర్తించలేని మానవ స్వభావాన్ని ఉపమానంగా తెలియజేస్తుంది.
భావం
తనకు లేని సద్గుణం విలువను మనిషి గుర్తించడం కష్టం.
చంచల మనస్సుకు స్థిరత్వం అర్థం కాదు.
ప్రాపంచిక మోహం ధర్మజ్ఞానాన్ని కప్పివేస్తుంది.
ఆత్మనిగ్రహం, ధర్మనిష్ఠ, వివేకం మనిషిని నిజమైన ఉన్నతుడిగా నిలబెడతాయి.
సద్గుణాలను అర్థం చేసుకోవాలంటే వాటిని ఆచరించే మనస్సు అవసరం.
107. హీనుడెన్ని విద్యలిలనభ్యసించిన...
హీనుడెన్ని విద్యలిలనభ్యసించిన,
ఘనుడు గాడు, హీన జనుడె కాని;
పరిమళముల గదన్మో భము మోయ ఘనమౌనె?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
🧠 తాత్పర్యము
నీచ స్వభావం గలవాడు ఎన్నో విద్యలు నేర్చుకున్నా గొప్పవాడవడు. గాడిద సుగంధ ద్రవ్యాలను మోసినా వాటి విలువ తెలియనట్లే, విద్య ఉన్నా సంస్కారం లేకుంటే ప్రయోజనం ఉండదు.
🌼 భావము
విద్యకు వినయం, సంస్కారం తోడైతేనే వ్యక్తి గొప్పవాడవుతాడు.
108. చక్రదనములేల...
చక్కదనములేల, సంపత్కరము లేల,
విద్యలేల, భూమి విరివియేల?
పుత్రపదవికన్న పుట్టునా పదవులు?
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
🧠 తాత్పర్యము
ధనం, సంపద, విద్య, భూములు ఉన్నా, మంచి సంతానం ద్వారా లభించే ఆనందం, గౌరవం వాటితో పోల్చలేం. సద్గుణ సంపన్నులైన పిల్లలు కుటుంబానికి నిజమైన సంపద.
🌼 భావము
సంతానం గొప్పతనం తల్లిదండ్రులకు అత్యున్నత గౌరవాన్ని తెస్తుంది.
109. భాగ్యవంతురాలు పరుల యాకలి దప్పి...
భాగ్యవంతురాలు పరుల యాకలి దప్పి,
తెలసి పెట్ట నేర్చు, తీర్చ నేర్చు;
దుష్ట భార్య తన యాకలిని గాని,
పరుల యాకలెరుగదరయ వేమ.
🧠 తాత్పర్యము
మంచి గుణాలు గల స్త్రీ ఇతరుల ఆకలి, అవసరాలు తెలుసుకొని సహాయం చేస్తుంది. కానీ స్వార్థపరురాలు తన కోరికల గురించే ఆలోచిస్తుంది; ఇతరుల కష్టాలను గమనించదు.
🌼 భావము
కరుణ, దయ, పరోపకారం గల హృదయమే నిజమైన సంపద.
110. మనసులోననున్న మమతలన్నియు...
మనసులోనున్న మమతలన్నియు గోసి,
దృఢము జేసి మనసు తేటపరచి,
ఘటము నిల్పువాడు ఘనతర యోగిరా.
విశ్వదాభిరామ వినుర వేమ.
🧠 తాత్పర్యము
మనసులోని మమకారాలు, ఆశలు, బంధాలను తొలగించి, మనస్సును స్థిరంగా, నిర్మలంగా ఉంచగలిగినవాడే నిజమైన యోగి. అటువంటి వ్యక్తి ఆత్మశాంతిని పొందుతాడు.
🌼 భావము
మనస్సుపై నియంత్రణ సాధించినవాడే యోగి, జ్ఞాని.
