వేమన పద్యములు – తాత్పర్యములు
౭౪. పద్యం
ఇంగలంబు తోడ నిలనల్పు తోడను,
పరుని యాలు తోడ, పతితు తోడ,
సరసమాడుటెల్ల చావుకు మూలంబు.
తాత్పర్యం
దుష్టుల సాంగత్యం, చెడ్డ ప్రవర్తన కలవారితో స్నేహం, ఇతరుల భార్యలతో సంబంధాలు, నీచులతో సన్నిహితంగా ఉండటం – ఇవన్నీ చివరికి మనిషి పతనానికీ, వినాశనానికీ కారణమవుతాయి.
౭౫. పద్యం
మనసు నిల్పినట్టి మర్తజ్ఞులగు వారు,
గరిమ మోక్షపదము గన్న వారు;
చెట్టు బెట్టు ఫలము చేకొనడా తాను?
తాత్పర్యం
మనస్సును స్థిరంగా నియంత్రించగలిగినవారే జ్ఞానులు. అటువంటి వారు మోక్షమనే ఉన్నత స్థితిని పొందుతారు. చెట్టు నాటినవాడు దాని ఫలాన్ని పొందినట్లే, సాధన చేసినవాడే ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
౭౬. పద్యం
తను దా దెలుసుట తత్వము,
తనకన్యులు బోధ సేయ ధరలో గలరే?
తను దా దెలియక యుండిన,
తనకెవ్రురున్ దెలుపలేరు తథ్యము వేమా.
తాత్పర్యం
ఆత్మతత్వాన్ని తెలుసుకోవడం ప్రతి వ్యక్తి స్వయంకృషితోనే సాధ్యం. ఇతరులు మార్గం చూపగలరు గానీ, అనుభవాన్ని అందించలేరు. తనను తాను తెలుసుకోవాలనే తపన లేకుంటే ఎవరూ జ్ఞానాన్ని బలవంతంగా ఇవ్వలేరు.
౭౭. పద్యం
మంచివారు లేరు మహి మీద వెదకిన,
కష్టులెందరైన గలరు భువిని;
పసిడి లేదు గాని, పదడెంత లేదయా?
తాత్పర్యం
ప్రపంచంలో నిజమైన సద్గుణవంతులు అరుదు. చెడ్డవారు ఎక్కువగా కనిపిస్తారు. బంగారం అరుదుగా దొరికినట్లే, దాని విలువ ఎక్కువ. అలాగే మంచి మనుషులు కొద్దిమందే ఉన్నా వారి విలువ అపారమైనది.
౭౮. పద్యం
మాటలాడ నేర్చి, మనసు గరుగం జేసి,
పరగ ప్రియము పుట్ట పలుకకున్న,
నొకరి చేతి సొమ్ములు ఊరక వచ్చునా?
తాత్పర్యం
మధురంగా మాట్లాడటం, ఇతరుల మనసు గెలుచుకోవడం, ప్రేమాభిమానాలను పెంపొందించడం సామాజిక జీవితంలో అవసరం. మనుషుల సహకారం, సంపద, గౌరవం అన్నీ మంచి సంబంధాల ద్వారానే లభిస్తాయి.
భావం
ఈ పద్యాలలో వేమన సత్సంగత్యం, మనోనిగ్రహం, ఆత్మజ్ఞానం, సద్గుణాల విలువ, మధురభాషణం వంటి జీవన సూత్రాలను బోధించాడు. చెడు సాంగత్యం వినాశనానికి దారి తీస్తుందని, మనస్సును జయించినవాడే మోక్షాన్ని పొందగలడని, తనను తాను తెలుసుకోవడమే నిజమైన జ్ఞానమని, మంచి మనుషులు బంగారంలా అరుదైనవారని, మంచి మాటలతోనే మనుషుల హృదయాలను గెలుచుకోవచ్చని ఉపదేశించాడు.
#వేమన #వేమనపద్యములు #తాత్పర్యము #తెలుగుసాహిత్యం #ఆత్మజ్ఞానం #మనోనిగ్రహం #సత్సంగత్యం #మానవవిలువలు #తెలుగుభాష #Vemana
CONCEPT ( development of human relations and human resources )