10.చరిత్ర గుంటూరు జ్ఞాపకాల నిలయం కొండవీడు ఆంధ్రప్రదేశ్

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం

గుంటూరు  జిల్లా 

నాగార్జున కొండ

గుంటూరు జిల్లా

జిల్లా ప్రొఫైల్

గుంటూరు భారతదేశంలోని ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌లోని ఒక జిల్లా, భారతదేశంలోని మానవుని మొదటి నివాసమైన దక్కన్‌లో 11,391 చ.కి.మీ విస్తీర్ణంలో ఉంది. ప్రాచీన శిలాయుగం (పాత రాతియుగం) పనిముట్లు కనుగొనబడ్డాయి, మానవుడు ఆ ప్రాంతంలో సంచరించాడని సూచిస్తున్నారు.

ప్రతాలిపుత్ర రాజ్యం (క్రీ.పూ. 5వ శతాబ్దం), భట్టిప్రోలుతో గుర్తించబడింది, ఇది గుంటూరు జిల్లాలో తెలిసిన తొలి రాజ్యంగా కనిపిస్తుంది. క్రీ.పూ 230 ప్రాంతంలో కుబేర రాజు భట్టిప్రోలును పాలిస్తున్నాడని, ఆ తర్వాత సాల రాజులు పాలించారని శాసన ఆధారాలు చూపిస్తున్నాయి. గుంటూరును శాతవాహనులు, ఇక్ష్వాకులు, పల్లవులు, ఆనందగోత్రిణులు, విష్ణుకుండినులు, చాళుక్యులు, చోళులు, కాకతీయులు, రెడ్డిలు, విజయనగర మరియు కుతుబ్ షాహీలు వంటి ప్రసిద్ధ రాజవంశాలు ప్రాచీన మరియు మధ్యయుగ కాలంలో వరుసగా పాలించారు. తరువాత, అనేక అధీన రాజ్యాలు ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించాయి. ఈ అధీనంలో ఉన్న రాజవంశాలు పరస్పర యుద్ధాలలో కూడా మునిగిపోయాయి, వాటిలో ఒకటి 1180 ADలో "ఆంధ్ర కురుక్షేత్రం" గా పురాణ మరియు సాహిత్యంలో పొందుపరచబడిన పల్నాడు యొక్క ప్రసిద్ధ యుద్ధంలో ముగిసింది.

నిజాం పాలన కాలంలో, 1750లో ఫ్రెంచ్ వారు గుంటూరును ఆక్రమించారు. క్రీ.శ.1788 నాటికి గుంటూరు బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ ఆధీనంలోకి వచ్చింది.

స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో మరియు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ఏర్పాటులో ఈ ప్రాంతం విశేషమైన పాత్ర పోషించింది

గుంటూరు అనే పదానికి అర్థం మరియు మూలం గురించి అనేక అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. ఈ పదం దాని మూలానికి గుండు (ఒక రాయి), గుంట (ఒక చెరువు) మరియు కుంట (1/3 ఎకరాలు) వంటి పదాలకు ముడి పడి ఉంది. సంస్కృతంలో గుంటూరును గర్తపురి (గుంట్లపురి) అంటారు.

గుంటూరుకు సంబంధించిన తొలి ప్రస్తావన, గుంటూరు యొక్క రూపాంతరం, అమ్మరాజా I (922-929 AD), వేంగిచలాక్యన్ రాజు యొక్క ఐడర్న్ ప్లేట్ల నుండి వచ్చింది. క్రీ.శ.1147 మరియు క్రీ.శ.1158 నాటి మరో రెండు శాసనాలలో కూడా గుంటూరు కనిపిస్తుంది.

బౌద్ధ యుగం ప్రారంభమైనప్పటి నుండి, గుంటూరు విద్యా విషయాలలో అగ్రగామిగా నిలిచింది. బౌద్ధులు పురాతన కాలంలో ధాన్యకటక (అమరావతి) మరియు నాగార్జునకొండలో విశ్వవిద్యాలయాలను స్థాపించారు. ప్రస్తుతం, అనేక విద్యా సంస్థలతో, గుంటూరు విద్యా విషయాలలో ఇతర ఆంధ్ర జిల్లాలకు నాయకత్వం వహిస్తుంది.

గుంటూరు జిల్లాలో కొన్ని చారిత్రక ప్రాముఖ్యత కలిగిన ప్రదేశాలు అమరావతి, నాగార్జునకొండ, భట్టిప్రోలు, ఉండవల్లి గుహలు మరియు గుంటూరులోని పురావస్తు మ్యూజియం.

వరి, పొగాకు, పత్తి మరియు మిర్చి జిల్లాలో ప్రధాన వ్యవసాయ ఉత్పత్తులు.

గుంటూరుకు ప్రత్యేకం 

హీలియం కనుగొనబడిన చారిత్రక ప్రదేశం కూడా గుంటూరు. 1869లో గుంటూరు పది నిమిషాల పాటు సంపూర్ణ సూర్యగ్రహణాన్ని చూసింది. గ్రహణం చాలా మంది బ్రిటీష్ శాస్త్రవేత్తలను ఆ ప్రదేశానికి ఆకర్షించింది మరియు సూర్యుని ఉపరితలంపై హీలియం కనుగొనబడింది.

భారతదేశం నుండి ప్రసిద్ధి చెందిన టైటానిక్‌లో ఒకే ఒక కుటుంబం ఉంది మరియు అది ప్రఖ్యాత బౌద్ధ సన్యాసి ఆచార్య నాగార్జున నుండి 200 BC ప్రాంతంలో ఈ ప్రాంతంలో మైకాను కనుగొన్నట్లు చెబుతారు.

జిన్నా టవర్, పాకిస్తాన్ జాతిపిత మహమ్మద్ అలీ జిన్నా స్మారక టవర్ మొత్తం దక్షిణాసియాలో గుంటూరుకు ప్రత్యేకమైనది.

కొండవీడు చరిత్ర:

కొండవీడు 

శాసనం ప్రకారం, మండపాన్ని రంగ మండపం అని పిలుస్తారు మరియు శాసనం 1416 CE లో ప్రారంభించబడిన సందర్భంగా వ్రాయబడింది

కొండవీడు గుంటూరు జిల్లాలో ఉన్న ఒక ప్రాచీన పట్టణం మరియు కోట. ఇది విజయనగర సామ్రాజ్యం, రెడ్డి రాజుల సామ్రాజ్యం, కుతుబ్ షాహీ సుల్తానతం వంటి అనేక రాజ్యాలకు ప్రముఖ కేంద్రంగా ఉన్నది. ఈ ప్రాంతానికి సంబంధించిన చారిత్రక నేపథ్యాన్ని పరిశీలిద్దాం:

1. ప్రారంభం: కొండవీడు దుర్గం 13వ శతాబ్దం నాటి ముసునూరి నాయకుల కాలంలో నిర్మించబడినట్లు చెప్పబడుతుంది. ఈ కోటను పర్వతాలపై నిర్మించడం ద్వారా, శత్రువులపై సమర్థవంతమైన రక్షణను అందించేవారు. ఈ కోట వైవిధ్యమైన నిర్మాణకళతో, సహజ అందాలతో ప్రసిద్ధి చెందింది.

2. రెడ్డి రాజులు: 14వ శతాబ్దంలో, రెడ్డి రాజులు కొండవీడు కోటను తమ రాజధానిగా చేసుకున్నారు. ఎర్ర రాజా, విరయ్య వంటి రెడ్డి రాజులు ఈ ప్రాంతంలో పాలన చేశారు. ఈ కాలంలో కొండవీడు ప్రాంతం అభివృద్ధి చెందింది. కోట చుట్టూ ఉన్న పట్టణం, కట్టడాలు, దేవాలయాలు ఏర్పడినాయి.

3. విజయనగర సామ్రాజ్యం: రెడ్డి రాజుల అనంతరం, విజయనగర సామ్రాజ్యం ఈ కోటను తమ ఆధీనంలోకి తీసుకుంది. 16వ శతాబ్దంలో శ్రీ కృష్ణదేవరాయలు కొండవీడును ఆక్రమించాడు. ఈ సమయంలో కొండవీడు వ్యూహాత్మకంగా మరియు రాజకీయంగా కీలకమైంది.

4. మూస్లిం పాలకులు: కొండవీడు విజయనగర సామ్రాజ్యం అనంతరం, గోల్కొండ కుతుబ్ షాహీ సుల్తానతానికి చేరింది. ఈ సమయంలో ఇక్కడ ముస్లిం పాలన ప్రారంభమైంది, మరియు కోటను మరింత బలమైన దుర్గంగా మార్పుచేసారు.

5. బ్రిటిష్ శకము: 18వ శతాబ్దంలో బ్రిటిష్ వారు దక్కన్ ప్రాంతంలో రాకతో పాటు, కొండవీడు క్రమంగా బ్రిటిష్ వశమైంది. ఈ కాలంలో కొండవీడు ప్రాముఖ్యతను కోల్పోయింది, మరియు అర్ధశతాబ్దం తరువాత కోట నశించడం ప్రారంభమైంది.

ప్రాముఖ్యత:

కొండవీడు కోటను చుట్టూ ఉన్న ప్రకృతి అందాలు, వాస్తు శిల్పం, మరియు చరిత్రను ప్రతిబింబించే నిర్మాణాలు ఈ ప్రాంతానికి ప్రత్యేకతను తెచ్చాయి.

కవి తెనాలి రామకృష్ణుడు కొండవీడు చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలలో నివసించినట్లు అనుకుంటారు.

కొండవీడు విహారయాత్రలకు అనువైన స్థలం మాత్రమే కాకుండా చరిత్ర ప్రేమికులకు, చారిత్రక పరిశోధకులకు ఆసక్తికరమైన గమ్యస్థానముగా నిలిచింది.

నేటి రోజుల్లో: కొండవీడు ప్రస్తుతం పర్యాటక ప్రాంతంగా మారింది. కోట శిధిలాల నుండి ప్రకృతి అందాలను, చరిత్రను అన్వేషించడానికి అనేక మంది పర్యాటకులు వస్తుంటారు.

ప్రాచీన కాలం (20,000 BCE - 3000 BCE)

1. పాలియోలితిక కాలం (20,000 BCE - 10,000 BCE):

మానవులు శిక్షణ పొందిన వ్యవసాయులు గా జీవించారు.

సాధనాల మరియు గుహా కళ యొక్క అభివృద్ధి (ఉదాహరణకు, ఫ్రాన్స్‌లోని లాస్కో గుహలు).

ఆఫ్రికా నుండి ప్రపంచంలో వివిధ ప్రాంతాలకు మానవ వలస.

2. మెసోలితిక కాలం (10,000 BCE - 8,000 BCE):

మేటి వలసపరులు నుండి కాస్త స్థిరమైన జీవనశైలికి మార్పు.

మత్స్యకార్యం మరియు ఆహార సమీకరణ పద్ధతుల అభివృద్ధి.

3. నెయొలితిక విప్లవం (8,000 BCE - 3,000 BCE):

వ్యవసాయం మరియు మృగాలను పెంపకం చేయడం.

శాశ్వత నివాసాల నిర్మాణం (ఉదాహరణకు, చాటాల్హోయుక్, జెరికో).

మట్టి పాత్రలు మరియు నెత్తురు తయారీ అభివృద్ధి.

పురాతన నాగరికతలు (3000 BCE - 500 CE)

1. ప్రాథమిక నాగరికతలు (3000 BCE - 1000 BCE):

మెసోపోటామియా: పట్టణ-రాజ్యాల (సుమేర్, అక్కాద్, బాబిలోన్); కూనెఫార్మ్ రాతనిషేధం.

ప్రాచీన ఈజిప్ట్: ఈజిప్టు రాష్ట్రం ఏర్పడటం, పిరమిడ్ల నిర్మాణం, హీరోగ్లిఫ్స్.

ఇండస్ వ్యాలీ నాగరికత: హరప్పా మరియు మోహంజోడారోలో పట్టణ ప్రణాళిక.

2. క్లాసికల్ యుగం (500 BCE - 500 CE):

గ్రీస్: పట్టణ-రాజ్యాల అభివృద్ధి (ఆథెన్స్, స్పార్టా); ప్రజాస్వామ్యం జననం; తత్త్వశాస్త్రజ్ఞులు (సోక్రటీస్, ప్లేటో, ఆరిస్టాటిల్).

రోమ్: రోమన ప్రజానియమంత పునః స్థాపన (509 BCE), సామ్రాజ్యానికి మార్పు (27 BCE); ఇంజనీరింగ్ మరియు చట్ట అభివృద్ధులు.

భారతదేశం: మౌర్య మరియు గుప్త సామ్రాజ్యాలు; బౌద్ధం మరియు జైనం వ్యాప్తి; గణిత అభివృద్ధి (సున్నా భావన).

చైనా: జో ఉమ్మడి మరియు క్విన్ రాజవంశాలు; కంక్షణ మరియు తావోísmo; గ్రేట్ వాల్ నిర్మాణం.

ప్రారంభ మద్య కాలం (500 CE - 1000 CE)

1. రోమ్ కూలడం (476 CE):

యూరోప్‌లో మద్యయుగాలకు మార్పు; చిన్న రాజ్యాలుగా విరిగిపోయాయి.

2. బిజాంటైన్ సామ్రాజ్యం:

ఈస్టర్న్ రోమన్ సామ్రాజ్యాన్ని కొనసాగించడం; జస్టినియన్ I యొక్క పాలన మరియు కోడెక్స్ జస్టినియన్us.

3. ఇస్లామిక్ గోల్డెన్ ఎజ్ (7వ - 13వ శతాబ్దాలు):

ఇస్లామిక్ సామ్రాజ్యానికి వేగంగా వ్యాప్తి; విజ్ఞానం, వైద్యం, గణితం మరియు తత్త్వంలో అభివృద్ధులు.

ముఖ్య వ్యక్తులు: అల్-ఖువారీజ్మి (అల్జిబ్రా), ఇబ్న్ సైనా (అవిసెన్నా, వైద్య శాస్త్రం).

4. భారత ఉపఖండం:

ప్రాంతీయ రాజ్యాల అభివృద్ధి (చోళులు, గుప్తలు, మొదలైనవి); వాణిజ్య మార్గాల అభివృద్ధి కొనసాగుతోంది.

5. ఆఫ్రికా:

సహారా క్రాస్ వ్యాపార నెట్‌వర్క్ అభివృద్ధి; గానా, మాలీ మరియు సొంగాయ్ వంటి సామ్రాజ్యాల ఎదుగుదల ఈ కాలం చివరలో.

సంక్షిప్తంగా

ఈ కాలం అనేక నాగరికతల అవతరణ మరియు అభివృద్ధి, ప్రధాన ధర్మాల వ్యాప్తి, వాణిజ్య నెట్‌వర్క్ స్థాపన, మరియు ముఖ్యమైన సాంస్కృతిక మరియు సాంకేతిక అభివృద్ధులను సూచిస్తుంది. ఈ సమయ వ్యవధిలో ప్రపంచంలోని ప్రతి ప్రాంతం భిన్న అభివృద్ధులను చూసింది, భవిష్యత్తు చారిత్రాత్మక సంఘటనలకు పునాదులు వేసింది.

❇️

Here’s an overview of significant historical events and developments from 20,000 BCE to 1000 CE, divided into major time periods:

Prehistoric Era (20,000 BCE - 3000 BCE)

1. Paleolithic Age (20,000 BCE - 10,000 BCE):

Human beings lived as hunter-gatherers.

Development of tools and cave art (e.g., Lascaux caves in France).

Migration of humans from Africa to various parts of the world.

2. Mesolithic Age (10,000 BCE - 8,000 BCE):

Transition from hunting-gathering to more settled lifestyles.

Development of fishing and foraging techniques.

3. Neolithic Revolution (8,000 BCE - 3,000 BCE):

Introduction of agriculture and domestication of animals.

Formation of permanent settlements (e.g., Çatalhöyük, Jericho).

Development of pottery and weaving.

Ancient Civilizations (3000 BCE - 500 CE)

1. Early Civilizations (3000 BCE - 1000 BCE):

Mesopotamia: Rise of city-states (Sumer, Akkad, Babylon); cuneiform writing.

Ancient Egypt: Formation of the Egyptian state, pyramids, hieroglyphs.

Indus Valley Civilization: Urban planning in Harappa and Mohenjo-Daro.

2. Classical Era (500 BCE - 500 CE):

Greece: Development of city-states (Athens, Sparta); birth of democracy; philosophers (Socrates, Plato, Aristotle).

Rome: Establishment of the Roman Republic (509 BCE), transition to Empire (27 BCE); engineering and law advancements.

India: Maurya and Gupta Empires; spread of Buddhism and Jainism; development of mathematics (concept of zero).

China: Zhou and Qin Dynasties; Confucianism and Daoism; Great Wall construction.

Early Medieval Period (500 CE - 1000 CE)

1. Fall of Rome (476 CE):

Transition to the Middle Ages in Europe; fragmentation into smaller kingdoms.

2. Byzantine Empre:

Continuation of the Eastern Roman Empire; Justinian I’s reign and the Codex Justinianus.

3. Islamic Golden Age (7th - 13th centuries):

Rapid expansion of the Islamic empire; advancements in science, medicine, mathematics, and philosophy.

Key figures: Al-Khwarizmi (algebra), Ibn Sina (Avicenna, medicine).

4. Indian Subcontinent:

The rise of regional kingdoms (Chola, Gupta, etc.); continued development of trade routes.

5. East Asia:

Tang and Song Dynasties in China; advancements in technology, arts, and culture.

6. Africa:

Development of trade networks across the Sahara; rise of empires such as Ghana, Mali, and Songhai by the end of this period.

Summary

This period is characterized by the emergence and development of civilizations, the spread of major religions, the establishment of trade networks, and significant cultural and technological advancements. Each region of the world saw unique developments that laid the foundation for future historical events.

If you’d like more detailed information about specific events, civilizations, or themes from this time period, just let me know!

🎶 గుంటూరు జ్ఞాపకాల నిలయం జానపద గీతం 🎶

పల్లవి

గుంటూరు జ్ఞాపకాలు వెంటాడె రా,

మనసులో గీతాల పల్లవులాయరా. 🎵

చరణం – 1 : పంటలు

గుంటూరు కారం పొగాకు బేరం,

పత్తి పంట గోంగూర వంట.

పసుపు తోటలు బ్రతుకు బాటలు,

రైతు జీవితం పల్లె బాటలు. 🎶

చరణం – 2 : చుట్టూ గ్రామాలు

పెద కాకాని  ఉప్పల పాడు,

నారా కోడూరు ఏటుకూరు.

అంకిరెడ్డి పాలెం నల్లపాడు,

పలకలూరు . 🎵

చరణం – 3 : పేటలు

గుజ్జనగుండ్ల స్తంభాల గరువు,

నగరంపాలెం నాజ్ సెంటర్

శంకరవిలాస్ లాడ్జి సెంటర్

కొరిటేపాడు బృందావన గార్డెన్స్

చరణం – 4 : కాలేజీలు

హిందూ కాలేజీ విద్యా నిలయం,

వేలాది విద్యార్థుల కలల గగనం.

AC కాలేజీ గౌరవ కాంతి,

గుంటూరు విద్యకు వెలుగైన గీతం. 🎵

చరణం – 5 : హోటల్స్ & సెంటర్స్

శంకరవిలాస్ కాఫీ పరిమళం,

గీత కేఫ్ ఆనంద భవన్ భోజనం.

లాడ్జి సెంటర్ కోలాహలం,

కోరిటపాడు ఊరి జ్ఞాపకాల కలయిక. 🎶

చరణం – 6 : రింగ్ రోడ్డు & ప్రాంగణాలు

రింగ్ రోడ్డు గవర్నమెంట్ హాస్పిటల్,

మెడికల్ కాలేజీ వెలుగులు.

పెరేడ్ గ్రౌండ్, గుంటగ్రౌండ్,

స్టేడియముల జ్ఞాపక గీతాలు. 🎵

చరణం – 7 : స్టేడియములు & విద్యాసంస్థలు

బ్రహ్మానందరెడ్డి, ఎన్టీఆర్ స్టేడియం,

పోలిటెక్నిక్ హిందూ కాలేజీ.

AC కాలేజీ మధుర జ్ఞాపకం,

గుంటూరు గాథలు గుండెలో నిలిచె. 🎶

ముగింపు

గుంటూరు నేల మధుర జ్ఞాపకం,

జానపద గీతం మన ప్రాణధనం. 🎵

👉 ఇది ఒక పల్లె – పేట – విద్య – వినోదం – జ్ఞాపకాలు అన్నీ కలగలిపిన సంపూర్ణ గీతం.

 గుంటూరును వూరనుకున్నారేమో.... అది వట్టి వూరు కాదు..

మాచర్లలో సహారాఎడారి, 

తెనాలిలో కేరళా తేమ, 

పొన్నూరులో కోనసీమ మాగాణీ, తాడికొండలో టిబెట్టు పీఠభూమి, పిడుగురాళ్ళలో కొలరాడో క్యాన్యన్స్, వినుకొండలో యాండీస్ పర్వత్ శ్రేణులు, 

బాపట్లలో మయామీ బీచ్, 

మంగళగిరిలో సుమత్రా అగ్నిపర్వతం, తుళ్ళూరులో ఒండ్రునేలలూ, 

సత్తెనపల్లిలో బ్లాక్ కాటన్ సాయిల్ ... 

ఇలా అన్ని టైం జోన్లనూ, వాతావరణాలనూ,  మృత్తికా రూపాలనూ కలగలుపుకున్న ఒక భూగోళం. 

 పులిహార, బిస్కెట్టు, మావూలుగా వుండదూ, కెవ్వు కేక లాంటి ప్రయోగాలను  సృష్టించి మీ సినిమాలకూ, స్కిట్లకూ, సాహిత్యానికీ, సంగీతానికీ నుడికారాలూ, జాతీయాలూ, పడికట్టు పదాలూ, పంచులూ అందించి కలం పట్టుకున్న ప్రతీ వాడి నోటికీ నాలుగు మెతుకులు అందించే అన్నపూర్ణరా ... 

***

డబ్బాలు కొట్టుకోవడం, సెంటర్లలో బాతాఖానీ వెయ్యడమే తెలుసు అనుకుంటున్నారా... చరిత్ర తెలియని అమాయకులనుకుంటున్నారా లేక అసలు చరిత్రే లేని అభాగ్యులం అనుకుంటున్నారా...

***

క్రీస్తుకు అయిదు వందల సంవత్సరాల పూర్వమే ప్రతిపాలపుత్ర రాజ్యం మా సొంతం. దాన్నే ఇవాళ్ళ బట్టిప్రోలు అంటున్నారు. కుభేరుడు మా రాజు. శాతవాహనులూ, ఇక్వాకులూ, పల్లవులూ, ఆనందగోత్రికులూ, విష్ణుకుండినులూ, కోట వంశీయులూ, వేంగీచాళుక్యులూ లాంటి అనేక రాజపరంపరలకు ఆశ్రయం ఇచ్చిన నేల ఇది.. 

నాటుగా ఉంటారూ, మోటుగా మాట్లాడతారూ ఆధునికత తెలియని అనాగరికుల వూరు ఇది అనుకుంటున్నారా... 

వెయ్యి కిలమీటర్ల కోస్తా తీరం ఉన్న తెలుగు నేల అయినా కూడా బ్రిటిష్ వాళ్ళు మొదట దిగి స్కూళ్లు కాలేజీలు కట్టించడానికి అనువైన ప్రదేశం అని ఎంచుకున్న జిల్లారా ఇది.   

మీరు దేశాలు దాటవచ్చు. కానీ దానికి కావాల్సిన చదువుల్ని ఇచ్చింది గుంటూరు తల్లే. 

దేశంలో మొదటి కోచింగ్ సెంటర్ గుంటూరుదే. 

మీరు ఇవాళ్ళ వెలగబెడుతున్న కార్పోరేట్ విద్యకు బొడ్డుకోసి పేర్లు పెట్టింది గుంటూరే. అసలు మీరు విమానాలు ఎక్కి ఖండాతరాల్లో సుఖంగా బతకడానికి మోసుకు వెళ్ళే కారాలూ, పచ్చళ్ళూ, పొడులూ ఎయిర్ లైన్స్ నిబంధనలకు అనుగుణంగా ప్యాకింగ్ చెయ్యడం నేర్పింది గుంటూరే. 

పాకిస్థాన్ ప్రధాని పేరుతో నిలువెత్తు జిన్నా టవర్ కట్టిన విశ్వనగరం గుంటూరు.  

జగజ్జేత చంఘీజ్ ఖాన్ పేరుతో కొండవీడు దుర్గం క్రింద ఒక పేటను కట్టిన ఎల్లలు లేని జిల్లా గుంటూరు. 

అసలు గుంటూరు ఒక వూరు కాదురా... అదొక వడ్డించిన విస్తరిరా..... 

గోదావరిఖని నుండీ సూళ్ళురుపేట వరకూ విస్తరించిన తెలుగు నేలనుండి పట్టెడు అక్షరం మెతుకులు వెతుక్కుంటూ వచ్చే విద్యార్ధుల కోసం స్టూడెంట్ మెస్సుల్లో చెమటలు కక్కే ఆంటీరా గుంటూరు. 

ఘాటైన మిరపకాయలు పండిస్తూనే తీయనైన అంగలకుదురు సపోటాలూ తినిపిస్తుంది ఈ గుంటూరు. వూరి నడిబొడ్డున మిర్చీయార్డ్, వూరి గుండెలనిండా మాల్పూరీకోవా దట్టించుకున్న వైభోగమేరా ఈ గుంటూరు

అసలేం తెలుసు మీకు... 

గుంటూరు ఒక చెట్టురా.... నిలబడిన చోట కదలకుండా వుంటూనే రెండు రాష్ట్రాల్లో వేల కొలది గుంటూరు పల్లెల్ని వూడలు వేసిన మహావృక్షమ్రా అది. రెండు రాష్ట్రాలూ విడిపోతుంటే కూడా ఆ తిరస్కారంలో ' గుంటూర్ గో బ్యాక్ - గోంగూర గో బ్యాక్ ' అనే కీర్తిని విని ముసుముసిగా నవ్వుకున్న ఒక సుయోధన సార్వభౌముడి వంటి మెచ్యూర్ విలన్ గుంటూరు. 

గుంటలో వుంటుంది, బురదలో ఈదుతుంది అనుకుంటున్నారేమో... నల్లరేగడి భూముల్లో మొదటి సారి శ్రీనాధుడి చేత వ్యాపార పంటల్ని పండించిన నేల ఇది. వానొస్తే మోకాలు లోతున దిగిపోయే భూముల్లో పుగాకూ పత్తీ పండించి బ్రిటన్ మార్కెట్టును గుప్పెట్లో పెట్టుకున్న చరిత్ర కలిగిన భూములు ఇవి. 

అంతెందుకు.. ఎందుకూ పనికిరాని భూములకు సైతం రియల్ ఎస్టేట్ విలువను అద్ది ఎందరో జేబుల్ని నింపి మరెందరో కడుపుల్ని నింపింది గుంటూరు మనుషులే. అసలు రెండు రాష్ట్రాలలో ఇవాళ్ళ జరుగుతున్న రియల్ ఎస్టేట్ వ్యాపారానికి పునాదులు వేసింది గుంటూరని మర్చిపోతే ఎలా? 

గుంటూరు పొద్దున్నే నాలుగున్నరకు నిద్రలేచి తలుపులు తెరుచుకునే పల్లెటూరి కిరాణా షాపు. గుంటూరు రాత్రి రెండుగంటలకు కూడా ఇడ్లీలు వడ్డించే సిటీ రైల్వేస్టేషన్. గుంటూరు కళ్ళాపి వాసనల కుగ్రామం, హైటెక్ ఆసుపత్రుల మెట్రోపొలిస్. వానొచ్చినా వరదొచ్చినా, కరువొచ్చినా గత్తరవచ్చినా సాయంత్రం ఆరైతే తోటి మనుషుల్ని కలుసుకోడానికి ఎన్ని అడ్డంకులనైనా ఎదిరించి సెంటర్లో నిలబడే స్నేహనగరం. ఇది పునుగుల సరాగం, బజ్జీల అనురాగం, పచ్చళ్ళ అనుబంధం, పలావుల దాంపత్యం. మీరు పైకి గేళి చేస్తున్నా ఇవన్నీ మాకు లేవే అని లోలోన కుళ్ళుకుంటుంటే చూసి కిసుక్కున నవ్వుకునే కన్నెపిల్ల గుంటూరు. 

దేశం మొత్తం మతాల పేరుతో అల్లకల్లోలం అవుతూ ఉంటే  ఖాశిం భాయ్ పలావు లేనిదే కాశీనాథ్ ఇంట్లో పెళ్ళి జరగని సమాజం గుంటూరు. 

కాలే మస్తాన్ దర్గా వురుసులో కమిటీ సభ్యులంతా మందిరం నుండే సరాసరి వస్తారు. ప్రపంచం మొత్తం నిన్ను వెలివేసినా గుంటూరు ఆటో స్టాండులో నీకూ నీ కుటుంబానికీ ఉపాధి ఎప్పటికీ గ్యారెంటీనే. గుంటూరు ఒక కటింగ్ చాయ్ ప్రేమ, గుంటూరు ఒక సినిమా పిచ్చి , గుంటూరు ఒక బిర్యానీ అడిక్షన్, గుంటూరు ఒక మిర్చీబజ్జీల ఉన్మాదం, గుంటూరు అసలు సిసలు జీవితం.

ప్రేమించు... గుంటూరు తల్లిలా నిన్ను పొదువుకుంటుంది. ద్వేషించకు... అమ్మోరుతల్లిలా నిన్ను బలికోరుతుంది.  

ఇది లాంగ్ అండ్ పర్వర్ట్ డైలాగ్ కాదు.... గుంటూరుకు జస్ట్ లవింగ్ అండ్  పర్ఫెక్ట్ ప్రొలోగ్ మాత్రమే. 

కొండవీడు కోట, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, పల్నాడు జిల్లా, యడ్లపాడు మండలం లోని కొండవీడు గ్రామ పరిధిలో ఉన్న పర్యాటక ప్రదేశం.ఇది గుంటూరు నగరానికి 20 కి.మీ.దూరంలో ఉంది. రెడ్డిరాజులు కొండవీడు కోటను రాజధానిగా చేసుకుని సా.శ. 1325 నుండి 1425 వరకు పరిపాలన సాగించారు.14 వ శతాబ్థంలో రెడ్డి రాజులు పరిపాలన సాగించిన కాలంలో ఈ కోటను నిర్మించారు.ఇందులో 21 నిర్మాణాలు ఉన్నట్లుగా తెలుస్తుంది.ఇందులో చాలా వరకు శిధిలమైనట్లుగా తెలుస్తుంది.

చెరువు కొండవీడు 

వెదుళ్ల చెరువు 

13 14 శతబ్దం 

గిరి దుర్గం

ఎర్రప్రగడ 

శ్రీనాధుడు 

2004 to 2010 compleated 

మన ఘనమైన ఊరు, గుంటూరు గురించి....

నాడు గర్తుపురము 

నేడు గుంటూరు 

చాళుక్యుల చతురత గలగిన గర్తుపురం

పల్లవులు పాలించిన గర్తుపురం 

వాసిరెడ్డి వెంకటాద్రి నాయుడు 

ఏలిన గర్తుపురం 

అగస్త్య మహర్షి ప్రతిష్టించిన శివాలయము 

గల గర్తపురo 

 

ఈడేరు శాసనం గల గర్తుపురం 

తిక్కన పూర్వీకులు నివాసం గర్తుపురం 

ప్రఖ్యాత కోహినూరు వజ్రం లభించిన గర్తుపురం 

ఘనమైన ప్రదేశం మా గర్తుపురం 

ఇది కళలకు కాణాచి,

పండితులకు పసిడి అరుగు, 

సత్కవులకు సన్నిధి, 

పౌరుషాలకు పురిటి గడ్డ ,

ఆధ్యాత్మిక భావ కల్పలతకు ఆలవాలం ,

రాజకీయాలకు రచ్చబండ,

చదువుల తల్లికి చలువ పందిరి,

ఇన్ని మాటలేల ఘనత మీరిన 

గర్తుపురి సీమ     

ఆంధ్రమాత కంఠ సీమలో 

కమనీయ మణిహారము 

గుంటూరు గోంగూర రుచి 

గుంటూరు క్రేన్ వక్క పలుకులు 

గుంటూరు కారం ఘాటు 

గుంటూరు చాంతాడు 

గుంటూరు పుగాకు  

గుంటూరు పత్తి 

అమరావతి బుద్ధుడు 

అమరావతి కాలచక్రం 

నాటి రాజధాని ధరణికోట 

నేటి రాజధాని అమరావతి

నంది కొండ కు పడవ ప్రయాణం 

నాగార్జున సాగరము యానము 

ఎత్తిపోతల జలపాతము కింద స్నానము 

పరవససించు గదా మన మననము 

మంగళగిరి నారసింహుడు 

అమరావతి అమరలి౦గేశ్వరుడు 

కాకాని మల్లెశ్వరుడు 

మాచెర్ల చేన్నకేశవుడు  

పొన్నూరు భారీ అంజనేయుడు  

చేబ్రోలు చతుర్ముఖ బ్రహ్మ దేవుడు 

బాపట్ల భావన్నారాయణుడు 

కారంపూడి చేన్నకేశవుడు

క్వారీ బాల కోటేశ్వరుడు

నాగులపాడు నాగేంద్రుడు 

చిలుమూరు ఉభయ రామేశ్వరుడు

కాలే మస్తాన్ షా ఉరుసు సడి 

నదుల సంగమం జాగర్లమూడి    

వైకుంఠ పురము లో ఉత్తరగంగ వాహిని 

 

మొదటి హైకోర్టు గల జిల్లా 

ఆంధ్ర పారిస్ తెనాలి ఇక్కడే 

సీత జాడ శ్రీరాముడు విన్న ప్రదేశo 

వినుకొండ ఇక్కడే

ఉప్పలపాడులో పక్షుల గలగల 

వీధి వీధికి రామనవమి పందిళ్ళు కళకళ 

కోటప్పకొండ ప్రభలు పరవళ్ళు 

క్వారీ శివరాత్రి తిరుణాళ్ళు

కొండవీటి కోట

ఫిరంగిపురము తూట

హాయి లాండు బాట

మానస సరోవరములో ఓ పూట  

బ్రహ్మా నందరెడ్డి స్టేడియం లో ఆట 

ఉండవల్లి గుహలు కలవిచ్చోట 

భజరంగ్ జూట్ మిల్లు 

తాడేపల్లి కె సి పి సిమెంట్  

పాపులర్ షూ మార్ట్

పిడుగురాళ్ళ సున్నపు పరిశ్రమ 

XXX సోప్ ఫ్యాక్టరీ 

క్రేన్ వక్కపలుకుల పరిశ్రమ 

టెక్స్ టైల్ పరిశ్రమలు 

ఐ టి సి జోసిల్ కాటన్ మిల్స్ 

ఘనమైన పరిశ్రమలు గలవిచట 

లాం వ్యవసాయ పరిశోధనాలయం 

బాపట్ల వ్యవసాయ యూనివర్సిటీ 

ఆచార్య నాగార్జున యూనివర్సిటీ 

జాగర్లమూడి పాల కేంద్రము   

పెద్ద పలకలూరు కుందేళ్ళు వనము 

పెరేచెర్ల రిజర్వ్ ఫారెస్ట్ 

వడ్లముడి నారింజ

అంగలకుదురు అరటి ఆకులు 

దుగ్గిరాల పసుపు కొమ్ములు 

ప్రకాశం బారేజి  

కృష్ణ పై రైలు వంతెన 

కొల్లూరు ఇటుక 

పిడుగురాళ్ళ సున్నమ్ 

మాచెర్ల నాప రాయి   

గుంటూరు నార సంచులు 

గుంటూరు చేనేత చీరలు 

పలనాటి యుద్ధము   

గౌతముని భోదనము 

పలనాటి నాగమ్మ రాజనీతి 

బ్రహ్మ నాయుడి సహబంతి 

బాపట్ల సూర్యలంక 

ఫిరంగిపురము చర్చి 

అనంద భవన్ భోజనము 

మైసూర్ కేఫ్ సాంబారు ఇడ్లి 

పూల బజారులో మార్వాడి నేతి స్వీట్స్ 

 

జిన్నా టవర్ సెంటర్ 

శoకర విలాస్ కూడలి 

మాయబజారు పాత సామాను 

ఏకా దండయ్య పంతు హాలు 

వెంకటేశ్వర విజ్ఞాన మందిరము 

దైవ స్వరూపులు 

శ్రీ నారయణ తీర్డులు, శ్రీ కుర్తాలం పీఠాదీపతి,

విశ్వం యోగి ,జిల్లేల్ల మూడి అమ్మ, 

శృ౦గేరి పీఠాదీపతి భారతీ తీర్ధ  

 పవిత్ర జన్మ స్థలము 

 గాయకుడు శ్రీ తూము లక్ష్మి నరసింహదాసు జన్మస్ధలము

ప్రఖ్యాత కళాకారులు జన్మస్ధలము మా గుంటూరు కదా 

మహానటి సావిత్రి 

గాయని ఎస్ జానకి ,  

గాయకుడు నాగురు బాబు , 

కంచు కంఠ౦ కొంగర జగ్గయ్య,  

కొసరాజు , ,గుమ్మడి ,

ఘట్టమనేని కృష్ణ ,చక్రపాణి,

కాంచనమాల ,చిత్తూరు నాగయ్య 

డీ వి నరసరాజు,ధూళిపాల ,గాయని కౌసల్య

పిఎల్ నారాయణ

బలిజేపల్లి లక్ష్మి కాంతం ,

భార్గవి,మన్నవ బాలయ్య,

మిక్కిలినేని ,ముక్కామల 

ముదిగొండ లింగమూర్తి ,

రాజ్యలక్ష్మి ,శారద, శ్రీరంజని సోదరీమణులు 

సి యస్ ఆర్, స్ధానం నరసింహా రావు ,

ఏ వి యస్ , బ్రహ్మానందం , ఈలపాట రఘురామయ,

పావలా శ్యామల ఈ జిల్లలలోనే పుట్టారు

జమున దుగ్గిరాల లోనే పెరిగింది 

 

చందమామ చక్రపాణి జననం ఇక్కడే 

ప్రఖ్యాత కవులు   

తెనాలి రామకృష్ణ ,కొప్పరపు సోదర కవులు , 

జంధ్యాల పాపయ్య శాస్త్రి, గుర్రం జాషువా ,తుమ్మల సీతారామ శాస్త్రి , బొల్లిముంత ,మునిమాణిక్యం ,లల్లాదేవి,శ్రీ రమణ,సముద్రాల ద్వయము, సత్యవతి, వాసిరెడ్డి ,కొడవగంటి, గాజుల సత్య నారాయణ ,నాయని కృష్ణ కుమారి కొండవీటి వెంకట కవి, మొవ్వ వృషాద్రిపతి, ఎక్కిరాల సోదరులు, మహా మహోపాద్యాయ కొక్కొండ వెంకట రత్నo పంతులు, గుంటూరు జిల్లాలోనే జన్మించారు బుర్రకత పితామహుడు నాజర్

ముఖ్య మంత్రులు కాసు బ్రహ్మానందరెడ్డి .భవన వెంకట రామి రెడ్డి, కోoజేటిరోశయ్య ఇక్కడే జన్మించారు 

సచివులు 

కొత్త రఘురామయ్య రాయపాటి, కన్నా ,జూపూడి యజ్ఞ నారాయణ, గవర్నర్ కోన ప్రభాకర రావ్ స్పీకర్ కోడెల శివప్రసాద్ స్వాతంత్ర్య సమరయోదులు వావిలాల గోపాల కృష్ణయ్య ఉన్నవ లక్ష్మి నారయణ కన్నెగంటి హనుమంతు గోగినేని భారతి కొండా వెంకటప్పయ్య ఇక్కడే జన్మించారు 

చదువల కాణాచి ధన్ గారి రవి కాలేజి 

ముఖ్యమంత్రులు ఎన్టీఆర్ భవనం,రోశయ్య ,కాసు ,ప్రముఖులు యెన్ జి రంగా ,కరుణశ్రీ సినిమా కళాకారులు శోభన్ బాబు ,కొంగర, వాసంతి చదివిన ఏ సి కాలేజి 

ప్రసాద రాయ కులపతి గారు చదివిన హిందు కాలేజి 

ఘనులు వి వి యస్ లక్షన్,    

 ఎం ఎస్ కె ప్రసాద్,      

అంబటి రాయుడు ఇక్కడే పుట్టారు,  

 ద్రోణవల్లి హారిక 

పాపులర్ పాదరక్షల యజమాని చుక్కపల్లి పిచ్చయ్య పొలిసు ఉద్యోగి ఉమేష్ చంద్ర రెడ్డీస్ ల్యాబ్ అంజిరెడ్డి, పండితా రాధ్యుల నాగేశ్వర రావు,పుచ్చ పూర్ణానందము పొత్తూరి వెంకటేశ్వర రావు మంతెన సత్యనారాయణ రాజు యలవర్తి నాయుడమ్మ, హేమలతా లవణం , జన్మించిన జిల్లా  

తెలుగు హనుమాన్ చాలీసా గాయకుడు శ్రీ యం యస్ రామారావు జననం ఇచ్చటే

 

ఊరగాయలో రారాజు  

ఆవకాయ   

ఆవకాయ కు కావాలి మా గుంటూరు కారము 

(MIRCHI) లో ఆరు అక్షరాలు GUNTUR లో అక్షరాలు ఆరు 

మా గుంటూరు ఘనమైన జిల్లా, మా గుంటూరు ఉన్నతమైన జిల్లా, మా గుంటూరు గొప్ప జిల్లా మా గుంటూరు ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి గాంచిన జిల్లా  

చెప్పాలంటే ఇంకా ఎన్నో .......ఎన్నో .... ఎన్నో అందుకే ఒకసారి వేయండి మీ టూర్   

మా గుంటూర్ కు....

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

10.చరిత్ర కాలమానము @

భాస్కరుడు సా.శ. 1114 సంవత్సరంలో మహారాష్ట్ర లోని విజ్జదిత్ (విజ్జలబిడ)(విజయపురం) అనే గ్రామంలో జన్మించాడు.

భాస్కరుడు బ్రాహ్మణుడు, శాండిల్య గోత్రజుడు. మహేశ్వరుని తనయుడు, మనోరధుడి మనుమడున్ను.ఇతని గ్రంథాల్లో ఎక్కువగా వైష్ణవపరంగా ప్రార్థనునులుండవల్లనైతేనేం, ఆచార్యశబ్దం నామాంతంఉండడంవల్ల నైతేనేం కొందరీతడు వైష్ణవుడన్నారు. కానీ ఆచార్యశబ్దం కేవలం ఆతని పాండిత్యము లోని ఉత్కృష్ణతను తెలియజేసేదే ఐ ఉంటుంది. చిన్నప్పటి నుండే గణితంలో అనేక పరిశోధనలు ప్రారంభించాడు. వీరు ప్రపంచప్రఖ్యాతి గాంచడానికి కారణమైన సంఘటన ఒకటుంది.

అదేమంటే భాస్కరుడు జ్యోతిష్యంలో మంచి దిట్ట. ఇతను ముహూర్తాలు లెక్కపెట్టే పద్ధతి ఏమిటంటే కుండలలో ఇసుక, నీళ్ళు వేసి వాటికి క్రింద చిన్న చిల్లులను పెట్టి ఆ కుండలను ఒకదానిపై ఒకటి ఉంచి వాటిలోని నీటి చుక్కలు క్రిందకు పడే సమయం బట్టి ముహూర్తాలను, శుభాశుభాలను లెక్కించేవాడు. ఇలానే ఒకసారి తన కుమార్తె (పేరు లీలావతి) పెళ్ళి కొరకు ముహూర్తం నిర్ణయించాడు. తన కుమార్తె జాతకంలో వైధవ్యం ఉన్నదని తెలుసుకొని దానిని పోగొట్టడానికి తనే స్వయంగా ముహూర్తం నిర్ణయించాడు. కాని భగవత్ సంకల్పం మరో విధంగా ఉంది. ముహూర్త నిర్ణయానికి ముందు లీలావతి ఒక రోజు ఆడుకుంటూండగా తన ముక్కుపుడక లోని ముత్యం ఆ కుండలలోని పై కుండలో జారవిడుచుకొంది. ఆ ముత్యం చిల్లుకు అడ్డుపడి నీటిచుక్కల లెక్క, పడు సమయం మారింది. దీని వలన భాస్కరులు పెట్టిన ముహూర్తం తారుమారయ్యి లీలావతికి పెళ్ళైన సంవత్సరం లోనే భర్త చనిపోయాడు. ఈ దుఃఖం భరించలేక పోయిన భాస్కరుడు తను, లీలావతి ఆ దుఃఖం నుండి బయటపడడానికి లీలావతికి గణితం నేర్పించి తను కూడా గణితంపై తీవ్ర పరిశోధన చేసాడు. ఈ పరిశోధనల వలనే ఎన్నో కొత్త గణిత ప్రక్రియలు, సిద్దాంతాలు కనుగొని ప్రపంచ ప్రఖ్యాతుడయ్యాడు. తన కుమార్తెకు కూడా పేరుతెచ్చి పెట్టాడు.

సనాతన భారతదేశం కన్న గణిత శాస్త్రవేత్తలలో భాస్కరాచార్యుడు చిరస్మరణీయుడు. ఇప్పటికీ ఇతను కనుగొన్న కొన్ని గణితసూత్రాలు పాశ్చాత్య శాస్త్రవేత్తలను ఆశ్చర్యంలో పడవేస్తున్నాయి. చిక్కుముడి గణిత సమస్య లను సంధించడంలో భాస్కరులు అగ్రగణ్యులు. పాశ్చాత్య ప్రపంచం ఇంకా గణితంలో ఓనమాలు దిద్దుకుంటున్న సమయంలోనే బీజగణిత, గ్రహగణితం మొదలగునవి కనుగొన్నారు.

భాస్కరుని వంశ వృక్షము:

త్రివిక్రమ -----> భాస్కరభట్ట-----> గోవింద-----> ప్రభాకర----> మనోరధ----> మహేశ్వర----> భాస్కరాచార్య----> లక్ష్మీధర.

 (సా.శ.. 499), వరాహమిహిరుడు

చంద్ర,  గ్రహణాలు రాహు, కేతువుల వల్ల కాదని భూమి మీద నీడ పడటం చేత

చంద్ర గ్రహణం, చంద్రుని నీడ పడటం చేత సూర్య గ్రహణము కలుగుతున్నాయని పూర్వ ఋషులు చెప్పిన సత్యాన్ని వివరించాడు. తోకచుక్కలు వాని రకాలు గురించి తెలిపాడు.

అనేక సందర్భాలలో వరాహమిహిరుడు గర్గ, పరాశర, అసిత దేవతల, కశ్యప, బృగు, వసిష్ట, మను, మయ వంటి ప్రాచీన ఋషుల మతము ప్రకారము అని విడి విడిగా ప్రస్తావించటం, అంతే కాక ఇంకా ఎంతో మందిని అనుసరించి (అన్యాన్ బహున్) అని చెప్పడం వలన ఆయన పరిశీలనాత్మక దృష్టి, వినయ సంపత్తి ద్యోతకమవుటయే కాక ఆ కాలములో అవన్నియు లభించి ఉండేవని తెలుస్తుంది.

హిందూ కాలగణన (Hindu calendar) కాలక్రమాన అనేక మార్పులు చెందింది. ఫలితంగా ప్రస్తుతం వివిధ ప్రాంతీయ కాలగణనా విధానాలున్నాయి. అధికంగా హిందూ కాలగణన సూర్య సిద్ధాంతం ఆధారంగా ఉంది. ఇది సుమారుగా సా.శ.. 3వ శతాబ్దానికి ప్రామాణికంగా రూపొందినట్లు భావిస్తున్నారు. ఇది వేదాంగాలలో ఒకటైన జ్యోతిషం అనే భాగంగా పరిగణింపబడుతుంది.

 ఆర్యభట్టుడు

ఆర్యభట భారతదేశ అత్యున్నత గణిత, ఖగోళ శాస్త్రవేత్తలలో అగ్రగణ్యుడు. ఇతను సా.శ. 426-550 ప్రాంతంలో నివసించినట్లు అంచనా. ఆర్యభట్టు కుసుమపురము (ఈనాటి పాట్నా) లో నివసించాడు. ఇతను ఆర్యభట్టీయం, ఆర్య సిధ్ధాంతం, సూర్య సిద్ధాంతం, గోళాధ్యాయం, సంస్కృత గణిత సంఖ్యా శాస్త్రాన్ని రచించాడు. ఇవే కాక ఆర్యభట్టు పై విలువను సుమారుగా కనుక్కున్నట్లు చెప్తారు. ఆధునిక గణితంలోని సైన్, కొసైన్ లను ఇతను "జ్యా","కొ జ్యా"గా నిర్వచించాడు. భారతదేశపు తొలి కృత్రిమ ఉపగ్రహానికి ఇతని పేరు (ఆర్యభట్ట) పెట్టారు

 (6వ శతాబ్దం), భాస్కరాచార్యుడు (12వ శతాబ్దం) వంటి జ్యోతిశ్శాస్త్రవేత్తలు ఈ కాలగణనను మరింత అభివృద్ధి చేశారు. సంవత్సరాలు గణన చెయ్యడం కోసం శకాలు ఏర్పాటు చెయ్యడం జరిగింది. వివిధమైన శకాలు ఆచరణలో ఉన్నాయి. కలి శకం, (క్రీస్తుశకం+3101) శాలివాహన శకం, విక్రమార్క శకం, క్రీస్తు శకం, ఆది శంకర భగవత్పాదుల శకం, శ్రీకృష్ణదేవరాయల శకం మొదలైనవి. మానవజాతి చరిత్రలో కాలమానాలను చరిత్రలో పేరుపొందిన వారి పేరుతో వాడుట పరిపాటి. వీటిలో ఎక్కువగా వాడబడుతున్న క్రీస్తు శకం ఒకటిగాక, భారతదేశంలో ప్రామాణికమైనది శాలివాహనశకం. ఇది హిందూ కాలమానం, భారతజాతీయ కాలమానం, కంబోడియా బౌద్ధ కాలమానంగా వాడబడుతున్నది. ఇది శాతవాహనులలో ప్రముఖుడైన హాలశాతవాహనుని రాజ్యకాలంలో శకనులపై విజయం సాధించిన సంవత్సరం నుండి ప్రారంభమైనది. ఇది సా.శ.. 78 లో ప్రారంభమైంది. దీనికి ముందు విక్రమశకం క్రీ పూ 56 నుండి వాడుకలో వుండేది.

 "హిజ్రీ శకా"నికి మూలం ముహమ్మద్ ప్రవక్త గారి హిజ్రా (هِجْرَة), హిజ్రాహ్ లేదా హిజ్రత్. మహమ్మదు ప్రవక్త , అతని అనుయాయులు మక్కా నుండి మదీనా కు సా.శ.. 622 లో వలసవెళ్ళారు. ఈ వలస వెళ్ళడాన్నే హిజ్రత్ అని అంటారు.

సెప్టెంబరు 622 లో మహమ్మదు ప్రవక్త తన అనుయాయులతో కలసి హిజ్రత్ (వలస చేసి) 'యస్రిబ్' నగరాన్ని చేరుకొన్నారు. యస్రిబ్ నగరానికి మదీనా (తెలుగార్థం: నగరం) లేదా "మదీనతున్-నబీ" లేదా నబీ (ప్రవక్త) గారి నగరంగా పేరు స్థిరపడింది. ముస్లింల శకం హిజ్రీ ప్రారంభమయింది. ఉమర్ కాలంలో 638లో ఇస్లామీయ కేలండర్ ప్రారంభమయింది.

• క్రీస్తుశకం - క్రీస్తు జననం నుంచి (సా.శ.. 1)
• విక్రమశకం - విక్రమాదిత్యుడు పట్టాభిషిక్తుడైన నాటి నుంచి (క్రీ.పూ. 57)
• శాలివాహనశకం - శాతవాహనులలో పేరొందిన హాలశాతవాహనుని రాజ్యకాలంలో శకనులపై విజయం సాధించినప్పటి నుండి (సా.శ.. 78)

తెలుగు సంవత్సరాలు మొత్తం 60.

చాంద్రమాన సంవత్సరానికి, సౌరమాన సంవత్సరానికీ ఉన్న తేడాను సరిచేసేందుకు చాంద్రమాన సంవత్సరంలో ఒక నెలను అధికంగా జోడించడాన్ని అధిక మాసం అని అంటారు. చాంద్రమానంలో ఒక నెల అంటే సుమారు 29.53 రోజులకు సమానం.దీని ప్రకారం సంవత్సరం అంటే సుమారు 354 రోజులు. అంటే చాంద్రమాన సంవత్సరంలో సౌరమాన సంవత్సరాని కంటే 11 రోజుల, 1 గంటా 31 నిముషాల 12 సెకండ్లు తక్కువ ఉంటాయి. అంటే ప్రతి 32.5 నెలల్లో చాంద్రమాన సంవత్సరం, సౌరసంవత్సరం కంటే 30 రోజుల పాటు వెనకబడుతుంది. ఈ 30 రోజులను సవరించి చాంద్రమాన సంవత్సరాన్ని సౌర సంవత్సరంతో సమానం చేసేందుకు ఆ సంవత్సరంలో ఒకనెలను అధికంగా కలుపుతారు. ఈ నెలనే అధికమాసం అంటారు. అంటే అధికమాసం సుమారుగా ప్రతి 32 నెలలకు ఒకసారి వస్తుంది.

ఇలా అధికంగా వచ్చే అధికమాసం శుభకార్యాలకు, ముఖ్యమైన దైవకార్యాలకు పనికిరాదని నిషేధించారు.

తెలుగు నెలలు : తెలుగు నెలలు పన్నెండు. నెలకు ముప్పై రోజులు. పదిహేను రోజులు ఒక పక్షం. ప్రతి నెల శుక్ల పక్ష పాడ్యమి (అమావాస్య తర్వాత వచ్చే తిథి) తో మొదలై అమావాస్యతో ముగుస్తుంది.ప్రతి నెలలో రెండు పక్షాలు ఉంటాయి:

1. శుక్ల పక్షం లేదా శుద్ధ పక్షం (ప్రతి నెల మొదటి తిథి పాడ్యమి నుంచి పౌర్ణమి వరకు) : రోజు రోజుకూ చంద్రుడితో పాటు వెన్నెల పెరిగి రాత్రుళ్ళు తెల్లగా, కాంతివంతంగా అవుతాయి. (శుక్లం అంటే తెలుపు అని అర్థం).

2. కృష్ణ పక్షం లేదా బహుళ పక్షం (ప్రతి నెల పున్నమి తరువాత వచ్చే పాడ్యమి తిథి నుంచి అమావాస్య వరకు) : రోజు రోజుకూ చంద్రుడితో పాటు వెన్నెల తరిగి రాత్రుళ్ళు నల్లగా చీకటితో నిండుతాయి. (కృష్ణ అంటే నలుపు అని అర్థం).

తెలుగు నెలలు

1. చైత్రము
2. వైశాఖము
3. జ్యేష్ఠము
4. ఆషాఢము
5. శ్రావణము
6. భాద్రపదము
7. ఆశ్వీయుజము
8. కార్తీకము
9. మార్గశిరము
10. పుష్యము
11. మాఘము
12. ఫాల్గుణము

ఈ నెలల పేర్లు ఒక్కో నక్షత్రం పేరు మీద ఒక్కొక్క నెల ఏర్పడినట్లు సులభంగా గుర్తించవచ్చు.

ఉదాహరణ ;-

• పౌర్ణమి రోజున చిత్తా నక్షత్రం (అనగా చంద్రుడు చిత్తా నక్షత్రంతో కలిసిన రోజు) అయితే ఆ నెల చైత్రము .
• పౌర్ణమి రోజున విశాఖ నక్షత్రం (అనగా చంద్రుడు విశాఖ నక్షత్రంతో కలిసిన రోజు) అయితే ఆ నెల వైశాఖము.
• పౌర్ణమి రోజున జ్యేష్ఠ నక్షత్రం (అనగా చంద్రుడు జ్యేష్ఠా నక్షత్రంతో కలిసిన రోజు) అయితే ఆ నెల జ్యేష్ఠము .
• పౌర్ణమి రోజున పూర్వాషాఢ నక్షత్రం (అనగా చంద్రుడు పూర్వాషాఢా నక్షత్రంతో కలిసిన రోజు) అయితే ఆ నెల ఆషాఢము.
• పౌర్ణమి రోజున శ్రవణం నక్షత్రం (అనగా చంద్రుడు శ్రవణం నక్షత్రంతో కలిసిన రోజు) అయితే ఆ నెల శ్రావణము .
• పౌర్ణమి రోజున పూర్వాభాద్ర నక్షత్రం (అనగా చంద్రుడు పూర్వాభాద్ర నక్షత్రంతో కలిసిన రోజు) అయితే ఆ నెల భాద్రపదము.
• పౌర్ణమి రోజున అశ్వని నక్షత్రం (అనగా చంద్రుడు అశ్వనీ నక్షత్రంతో కలిసిన రోజు) అయితే ఆ నెల ఆశ్వయుజము.
• పౌర్ణమి రోజున కృత్తిక నక్షత్రం (అనగా చంద్రుడు కృత్తికా నక్షత్రంతో కలిసిన రోజు) అయితే ఆ నెల కార్తీకము.
• పౌర్ణమి రోజున మృగశిర నక్షత్రం (అనగా చంద్రుడు మృగశిరా నక్షత్రంతో కలిసిన రోజు) అయితే ఆ నెల మార్గశిరము .
• పౌర్ణమి రోజున పుష్యమి నక్షత్రం (అనగా చంద్రుడు పుష్యమీ నక్షత్రంతో కలిసిన రోజు) అయితే ఆ నెల పుష్యము.
• పౌర్ణమి రోజున మఖ నక్షత్రం (అనగా చంద్రుడు మఖా నక్షత్రంతో కలిసిన రోజు) అయితే ఆ నెల మాఘము.
• పౌర్ణమి రోజున ఉత్తరఫల్గుణి (ఉత్తర) నక్షత్రం (అనగా చంద్రుడు ఉత్తరఫల్గుణీ నక్షత్రంతో కలిసిన రోజు) అయితే ఆ నెల ఫాల్గుణము.

హిందూ తెలుగు సంవత్సర కాలంలో ప్రకృతి ప్రకారం విభజించిన కాలానికి వచ్చే ఆరు ఋతువులు: అవి

వసంతఋతువు: చైత్రమాసం, వైశాఖమాసం. - చెట్లు చిగురించి పూలు పూస్తాయి

గ్రీష్మఋతువు: జ్యేష్ఠమాసం, ఆషాఢమాసం. - ఎండలు మెండుగా ఉంటాయి

వర్షఋతువు: శ్రావణమాసం, భాద్రపదమాసం. - వర్షాలు ఎక్కువుగా ఉంటాయి.

శరదృతువు: ఆశ్వయుజమాసం, కార్తీకమాసం. - వెన్నెల ఎక్కువ కాంతివంతంగా ఉంటుంది.

హేమంతఋతువు: మార్గశిరమాసం, పుష్యమాసం. - మంచు కురుస్తుంది, చల్లగా ఉంటుంది

శిశిరఋతువు: మాఘమాసం, ఫాల్గుణమాసం.- చెట్లు ఆకులు రాల్చును.

వసుస సంఖ్య	ఋతువు	కాలాలు	హిందూ చంద్రమాన మాసాలు	ఆంగ్ల నెలలు	లక్షణాలు	ఋతువులో వచ్చే పండగలు
1	వసంతఋతువు	Spring	చైత్రం, వైశాఖం	~ ఏప్రిల్13 నుండి జూన్ 10	సుమారు 20-30 డిగ్రీల ఉష్ణోగ్రత; వివాహాల కాలం	ఉగాది, శ్రీరామ నవమి, వైశాఖి, హనుమజ్జయంతి
2	గ్రీష్మఋతువు	Summer	జ్యేష్టం, ఆషాఢం	~ జూన్ 11 నుండి ఆగస్టు 8	బాగా వేడిగా ఉండి 40 డిగ్రీల ఉష్ణోగ్రత,	వటపూర్ణిమ, రధసప్తమి, గురుపూర్ణిమ
3	వర్షఋతువు	Monsoon	శ్రావణం, భాద్రపదం	~ ఆగస్టు 9 నుండి అక్టోబరు 6	చాలా వేడిగా ఉండి అత్యధిక తేమ కలిగి భారీ వర్షాలు కురుస్తాయి.	రక్షా బంధన్, శ్రీకృష్ణ జన్మాష్టమి, వినాయక చవితి,
4	శరదృతువు	Autumn	ఆశ్వయుజం, కార్తీకం	~ అక్టోబరు 7 నుండి డిసంబరు 4	తక్కువ ఉష్ణోగ్రత	నవరాత్రి, విజయదశమి, దీపావళి,శరత్ పూర్ణిమ , బిహు, కార్తీక పౌర్ణమి,
5	హేమంతఋతువు	Winter	మార్గశిరం, పుష్యం	~ డిసంబరు 5 నుండి ఫిబ్రవరి 1	చాలా తక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు (20-25 డిగ్రీలు) పంటలు కోతల కాలం	పంచ గణపతి భోగి, సంక్రాంతి,కనుమ
6	శిశిరఋతువు	Winter & Fall	మాఘం, ఫాల్గుణం	~ ఫిబ్రవరి 2 నుండి ఏప్రిల్ 1	బాగా చల్లని ఉష్ణోగ్రతలు, 10 డిగ్రీల కంటే తక్కువ,ఆకురాల్చు కాలం	వసంత పంచమి, రథసప్తమి/మకర సంక్రాంతి, శివరాత్రి, హోళీ

తిరుగుతున్నప్పుడు ఈ ఎక్స్పోజర్ ప్రత్యామ్నాయంగా ఉంటుంది. సంవత్సరంలో సగం వరకు (మార్చి 20 నుండి సెప్టెంబరు 22 వరకు), ఉత్తర అర్ధగోళం సూర్యుని వైపు చిట్కాలు, గరిష్ఠ మొత్తం జూన్ 21 న సంభవిస్తుంది. సంవత్సరంలో మిగిలిన సగం వరకు, అదే జరుగుతుంది, కానీ ఉత్తరాదికి బదులుగా దక్షిణ అర్ధగోళం, గరిష్ఠంగా డిసెంబరు 21 చుట్టూ ఉంటుంది. సూర్యుడు భూమధ్యరేఖ వద్ద నేరుగా ఓవర్ హెడ్ అయినప్పుడు రెండు సందర్భాలు విషువత్తులు. ఆ సమయంలో, ఉత్తర ధ్రువం భూమి దక్షిణ ధ్రువం రెండూ కేవలం టెర్మినేటర్‌లో ఉన్నాయి, అందువల్ల పగలు రాత్రి రెండు అర్ధగోళాల మధ్య సమానంగా విభజించబడ్డాయి. మార్చి విషువత్తు చుట్టూ, ఉత్తర అర్ధగోళం పగటి గంటలు పెరిగేకొద్దీ వసంతాన్ని అనుభవిస్తుంది పగటి గంటలు తగ్గిపోతున్నందున దక్షిణ అర్ధగోళం శరదృతువును అనుభవిస్తోంది.

సంవత్సరంలో సౌర మధ్యాహ్నం సూర్యుని రోజు పొడవు ఎత్తులో మార్పుగా అక్షసంబంధ వంపు ప్రభావం గమనించవచ్చు. శీతాకాలంలో సూర్యుని తక్కువ కోణం అంటే ఇన్కమింగ్ సౌర వికిరణం భూమి ఉపరితలం పెద్ద విస్తీర్ణంలో వ్యాపించి ఉంటుంది, కాబట్టి అందుకున్న కాంతి మరింత పరోక్షంగా తక్కువ తీవ్రతతో ఉంటుంది. ఈ ప్రభావం తక్కువ పగటి గంటల మధ్య, భూమి అక్షసంబంధ వంపు రెండు అర్ధగోళాలలో వాతావరణంలో కాలానుగుణ వైవిధ్యానికి కారణమవుతుంది.

దాదాపుగా ప్రపంచం మొత్తం వాడే కాలెండరు గ్రెగోరియన్ కేలండరు. నేపుల్సుకు చెందిన అలోయిసియస్ లిలియస్ అనే వైద్యుడు జూలియన్ కాలెండరుకు చేసిన సవరణల ఫలితమే ఈ కాలెండరు. దీన్ని పోప్ గ్రెగొరీ XIII తయారుచేయించి 1582 ఫిబ్రవరి 24 న అమలుపరచాడు. ఆయన పేరు మీదుగా దీనికి గ్రెగోరియన్ కాలెండరు అనే పేరు వచ్చింది.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

10.చరిత్ర అంబేద్కర్ @

ప్రపంచ మేధావులలో ఒకరు

దళితులకు అయన ఒక స్పోర్టకస్

Ambedkar in the 1950s 1st Minister of Law and Justice

15 August 1947 – 6 October 1951 President Rajendra Prasad Governors General

Louis Mountbatten C. Rajagopalachari

Prime Minister Jawaharlal Nehru Preceded by Position established Succeeded by Charu Chandra Biswas Member of Parliament, Rajya Sabha

3 April 1952 – 6 December 1956 Constituency Bombay State Chairman of the Constitution Drafting Committee

  29 August 1947 – 24 January 1950 Member of the Constituent Assembly of India

 9 December 1946 – 24 January 1950 Constituency • Bengal Province (1946–47)  • Bombay Province (1947–50) Minister of Labour in Viceroy's Executive Council

 22 July 1942 – 20 October 1946 Governors General The Marquess of Linlithgow The Viscount Wavell Preceded by Feroz Khan Noon Legislative positions Leader of the Opposition in the Bombay Legislative Assembly

1937–1942 Member of the Bombay Legislative Assembly

1937–1942 Constituency Bombay City (Byculla and Parel) General Urban Member of the Bombay Legislative కౌన్సిల్

1926–1937 Personal details Born Bhiva Ramji శకపాల్

14 April 1891 Mhow, Central India Agency, British India (now Madhya Pradesh, Ifamily

Died 6 December 1956 (aged 65) New Delhi, India Resting place Chaitya Bhoomi 19°01′30″N 72°50′02″E

Political party Independent Labour Party Scheduled Castes Federation Other political affiliations Republican Party of India

Spouses Ramabai Ambedkar ​ ​(m. 1906; died 1935)​ Savita Ambedkar ​(m. 1948)​ Children Yashwant Relatives Ambedkar family

Education University of Mumbai (BA, MA)

Columbia University (MA, PhD) London School of Economics (MSc, DSc)

Profession Juristeconomistpoliticiansocial reformerwriter

Awards Bharat Ratna (1990, posthumous)

Signature Nickname Babasaheb After graduating from Elphinstone College, University of Bombay, Ambedkar studied economics at Columbia University and the London School of Economics, receiving doctorates in 1927 and 1923, respectively, and was among a handful of Indian students to have done so at either institution in the 1920s. He also trained in the law at Gray's Inn, London.

In his early career, he was an economist, professor, and lawyer. His later life was marked by his political activities; he became involved in campaigning and negotiations for partition, publishing journals, advocating political rights and social freedom for Dalits, and contributing to the establishment of the state of India.

In 1956, he converted to Buddhism, initiating mass conversions of Dalits.

In 1990, the Bharat Ratna, India's highest civilian award, was posthumously conferred on Ambedkar. The salutation Jai Bhim (lit. "Hail Bhim") used by followers honours him. He is also referred to by the nickname Babasaheb (BAH-bə SAH-hayb), meaning "Respected Father".

1932 పూణే act

మే డే - అంబేడ్కర్: "మీకు ఉద్యోగం కావాలా, హక్కులు కావాలా?" రవిశంకర్ లింగుట్ల బీబీసీ ప్రతినిధి

సమాజం పనినే కాకుండా కార్మికులను కూడా విభజించి చూస్తోందని, ఏ నాగరిక సమాజంలోనూ ఇలా ఉండదని అంబేడ్కర్ చెప్పారు. పని విభజన వ్యక్తుల ఇష్టాయిష్టాలపై ఆధారపడి ఉండాలని, కానీ కుల వ్యవస్థ సృష్టించిన కార్మిక విభజన వ్యక్తుల ఇష్టాయిష్టాలపై ఆధారపడినది కాదని అంబేడ్కర్ వివరించారు. వ్యక్తి తన సామర్థ్యాల ప్రాతిపదికన కాకుండా అతడు పుట్టిన కులం ప్రాతిపదికగా పని చేయాల్సి వస్తోందని చెప్పారు. అంటరాని కులాలుగా పిలిచే కులాలకు అపరిశుభ్రమైన, తక్కువ స్థాయి పనులను, ఇతర కులాలకు శుభ్రమైన, గౌరవప్రదమైన పనులను కుల వ్యవస్థే కేటాయిస్తుందని ఆయన ప్రస్తావించారు. నాటి పరిస్థితులు ఇప్పుడున్నాయా? ఈ అంశంపై రచయిత, మాజీ ఐఆర్‌ఎస్ అధికారి(కస్టమ్స్&ఎక్సైజ్) ఎస్‌ఎన్ బూసితో బీబీసీ మాట్లాడగా- అంబేడ్కర్ కాలంతో పోలిస్తే ఇప్పుడు పరిస్థితులు మెరుగుపడినప్పటికీ, దేశంలో కుల వ్యవస్థ నేటికీ కొనసాగుతోందని, గ్రామాల్లో ఇప్పటికీ అంటరానితనం తీవ్రంగానే ఉందని చెప్పారు. ఎస్‌ఎన్ బూసి 'డాక్టర్ అంబేడ్కర్: ఫ్రేమింగ్ ఆఫ్ ఇండియన్ కాన్‌స్టిట్యూషన్(ఆరు సంపుటాలు)', 'మహాత్మా గాంధీ అండ్ బాబాసాహెబ్ అంబేడ్కర్' పుస్తకాలతోపాటు బౌద్ధంపై నాలుగు సంపుటాలు రాశారు. అంబేడ్కర్ అందరూ సమానులేనని, అందరికీ సమాన హక్కులు, అవకాశాలు ఉండాలని చెప్పారని, వాటి సాధనకు కృషిచేశారని ఆయన తెలిపారు. భారత రాజ్యాంగంలోని 17వ అధికరణ అంటరానితనాన్ని నిషేధించిందని, కానీ కులవ్యవస్థపై నిషేధం లేదని ఆయన ప్రస్తావించారు. 'దళితుడైనందుకే అంబేడ్కర్‌కు అంత గుర్తింపు దక్కలేదు' కార్మికుల కోసం అనేక చట్టాలను అంబేడ్కర్ తీసుకొచ్చారని, కానీ ఆయనకు లభించాల్సినంత విస్తృతమైన గుర్తింపు లభించలేదనే వాదనపై ఎస్‌ఎన్ బూసి స్పందిస్తూ- ఆయన దళితుడు కావడమే దీనికి ప్రధాన కారణమని చెప్పారు. అణగారిన వర్గాలు ముఖ్యంగా కార్మిక వర్గాలు ఆర్థిక, సామాజిక దోపిడీకి గురవుతుండటంపై అంబేడ్కర్ ఆవేదన చెందారు. ఈ వర్గాలకు విముక్తి కల్పించేందుకు అప్పటి సైద్ధాంతిక వాదనలను సవాలు చేశారు. వైస్రాయ్ కార్యనిర్వాహక కౌన్సిల్‌లో 1942 జులై నుంచి 1946 జూన్ వరకు అంబేడ్కర్ సభ్యుడిగా ఉన్నప్పుడు కార్మికుల ప్రయోజనాల పరిరక్షణకు కీలక చర్యలు చేపట్టారు. భారత ప్రభుత్వం ఆయన నాయకత్వంలో, కార్మిక సమస్యలు, పారిశ్రామిక సమస్యల పరిష్కారంపై దృష్టి కేంద్రీకరించింది. కార్మికులందరికీ సరైన వేతనాలు, సరైన పరిస్థితులను హక్కుగా కల్పించింది. స్వాతంత్ర్యం అనంతరం ఏర్పడ్డ తొలి కేబినెట్‌లో అంబేడ్కర్ న్యాయశాఖ మంత్రిగా సేవలందించారు.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

10.చరిత్ర గుప్త సామ్రాజ్యం🌐

గుప్త సామ్రాజ్యం చరిత్ర – భారత 'స్వర్ణ యుగం'

గుప్త సామ్రాజ్యం భారతదేశ చరిత్రలో అత్యంత మహత్తరమైన రాజవంశాలలో ఒకటి. ఇది సుమారు 240 CE నుండి 550 CE వరకు ఉత్తర భారతాన్ని పాలించింది. గుప్తుల పాలనను భారతదేశం యొక్క స్వర్ణ యుగం (Golden Age) గా పరిగణిస్తారు, ఎందుకంటే ఈ కాలంలో సాహిత్యం, విజ్ఞానం, శాస్త్రం, కళ, వాణిజ్యం, మతం—all flourished remarkably.

ప్రారంభం:

గుప్త వంశ స్థాపకుడు: శ్రీ గుప్తుడు

అసలైన సామ్రాజ్య స్థాపన: సామ్రాట్ చంద్రగుప్త – I (320 CE) చేత జరిగింది.

రాజధాని: పాటలిపుత్రం (ఈ రోజుల్లో పట్నా, బీహార్)

ప్రధాన రాజులు:

1. చంద్రగుప్తుడు – I

గుప్త రాజవంశాన్ని సామ్రాజ్య స్థాయికి తీసుకెళ్లినవాడు.

2. సముద్రగుప్తుడు

మహా యోధుడు, ఇండియన్ నెపోలియన్ గా పరిగణించబడతాడు.

అతని విజయ గాథలు అలహాబాద్ శిలాశాసనంలో ఉన్నాయి.

3. చంద్రగుప్తుడు – II (విక్రమాదిత్యుడు)

కళా, సాహిత్య అభివృద్ధికి విస్తృతంగా పాలన.

అతని అస్తానంలో నవరత్నులు ఉండేవారు – వారిలో కాలిదాసు, వరాహమిహిరుడు, అమరసింహుడు ముఖ్యులు.

గుప్తుల పాలనలో ప్రత్యేకతలు:

వేద మతం ప్రోత్సహించబడింది. అయినా, బౌద్ధమతం, జైనమతం కూడా సహనంగా పరిగణించబడ్డాయి.

నాణయాల ఉత్పత్తి, శాస్త్ర విజ్ఞానం (ఆర్యభట్టుడు), ఆస్త్ర శాస్త్రం, చికిత్స, ఆయుర్వేదం అభివృద్ధి చెందిన కాలం.

అజంతా, ఎల్లోరా వంటి బౌద్ధ గుహల కళారూపాలు గుప్తుల కాలంలో విస్తరించాయి.

పతనం:

5వ శతాబ్దం చివర్లో హున్స్ (Hunas) అనే కశ్మీర్ నుంచి వచ్చిన క్రమవాళ్ల దాడుల వల్ల గుప్తుల శక్తి తగ్గిపోింది.

అనంతరంగా సామ్రాజ్యం చిన్న చిన్న రాజ్యాలుగా విడిపోయింది.

సారాంశం:

గుప్త సామ్రాజ్యం భారత చరిత్రలో విద్యా, కళ, విజ్ఞాన, ధార్మిక సహనం వంటి అంశాలలో అత్యున్నత శిఖరాలను చేరిన శాశ్వత సంస్కృతిక కాలం. ఇది భారతదేశపు గర్వకారణమైన యుగంగా నిలిచిపోయింది.

శ్రీగుప్తుడు (Sri Gupta) గుప్త వంశానికి స్థాపకుడిగా చరిత్రలో ప్రస్తావించబడ్డాడు. ఇతని పరిపాలన అనుకోనున 240–280 CE మధ్యకాలానికి చెందుతుంది. గుప్త వంశం భారతదేశంలో ఒక గొప్ప సామ్రాజ్యంగా ఎదగడానికి శ్రీగుప్తుని స్థాపన కీలకమైనదిగా చరిత్రకారులు అభిప్రాయపడతారు.

శ్రీ గుప్తుని చారిత్రక వారసత్వ శ్రేణి (Historical Hierarchy):

1. శ్రీగుప్తుడు

స్థాపకుడు (c. 240–280 CE)

చిన్న ప్రాంతాన్ని పాలించేవాడు – గంగానదీ యావరి ప్రాంతంలో

విరాళాలు ఇచ్చిన ధార్మికుడు (బంగాళాలోని చీన బౌద్ధ ట్రావెలర్ ఇత్సింగ్ రచనల ప్రకారం)

2. ఘటోత్కచుడు (Son of Sri Gupta)

రజన్యాధిపతి (చిన్న రాజు)గా చరిత్రలో ప్రస్తావించబడ్డాడు

పరిపాలన: సుమారు 280–319 CE

గొప్ప విజయాలు లేకపోయినా, వంశానికి బలం ఇచ్చాడు

3. చంద్రగుప్తుడు I

పరిపాలన: c. 319–335 CE

"మహారాజాధిరాజ" అనే బిరుదుతో గుప్తుల సామ్రాజ్యాన్ని స్థిరపరిచాడు

లిచ్ఛవి వంశం రాజకుమార్తె కుమారదేవిను వివాహం చేసుకున్నాడు

ఈ వివాహం వలన బలమైన రాజకీయ మైత్రి ఏర్పడింది

గుప్త సామ్రాజ్య విస్తరణకు ఆదారాన్ని ఏర్పరిచాడు

4. సముద్రగుప్తుడు

"భారత నపోలియన్" అని చరిత్రకారులు గుర్తించారు

అతని కాలం: c. 335–375 CE

దక్షిణ భారతదేశం వరకు విజయయాత్రలు

కవిత్వం, సంగీతం, మరియు మేధో సంపత్తి కలిగిన రాజు

5. చంద్రగుప్తుడు II (విక్రమాదిత్యుడు)

పరిపాలన: c. 375–415 CE

ఉజ్జయినిని రాజధానిగా మార్చాడు

కళా విద్యలకు ప్రోత్సాహం

నవరత్న మండలి

సారాంశంగా:

శ్రీగుప్తుడు → ఘటోత్కచుడు → చంద్రగుప్తుడు I → సముద్రగుప్తుడు → చంద్రగుప్తుడు II

ఈ వారసత్వ శ్రేణి గుప్త సామ్రాజ్యాన్ని భారతదేశ చరిత్రలో ఒక గొప్ప సున్నితమైన స్వర్ణయుగంగా మార్చింది.

CONCEPT 

( development of human relations and human resources )

10.మహర్షి పతంజలి🌐

మహర్షి పతంజలి సాధారణంగా క్రీ.శ. 2వ శతాబ్దం నుండి 4వ శతాబ్దం వరకు జీవించారు అని భావించబడుతుంది, కానీ ఖచ్చిత తేదీలు వివాదాస్పదంగా ఉన్నాయి.

పతంజలి యొక్క ప్రసిద్ధ యోగ సూత్రాలు సుమారు క్రీ.శ. 200 నుండి 400 మధ్య రచించబడ్డాయని భావిస్తున్నారు.

ఆయుర్వేదంపై పతంజలి ప్రత్యక్షంగా కాకపోయినా, ఆయన యోగ తత్వం భారతీయ వైద్యసంస్కృతిలో ఒక ముఖ్య భాగంగా నిలిచింది.

పతంజలి యోగ సూత్రములు(అష్టాంగ యోగము)

1. యమము : అహింస, సత్యవచనము, బ్రహ్మచర్యము, పాపరహితము, పరుల వస్తువులను ఆశించకుండుట, ఈ ఐదు వ్రతములు యమము. బ్రహ్మచర్యము, దయ, క్షాంతి (క్షమ), ధ్యానము, సత్యము, పాపరహిత స్థితి, అహింస, అస్తేయము, మాధుర్యము, దమము ఇవి యమమని మరియొక యోగ శాస్త్ర గ్రంథము చెబుతుంది.
2. నియమము : శౌచం, సంతోషము, తపస్సు, స్వాధ్యాయము, ఈశ్వర ప్రణిధానము నియమములు అనివేదాంత సారం చెబుతుంది.తపము, సంతోషము, అస్తిక్యము, దానము, దేవతా పూజ, సిద్ధాంతము, శ్రవణము, మనోనిగ్రహము జపము, అగ్నికర్మ (హోమము) ఇవి నియమములని తంత్ర సారము చెబుతున్నది.
3. ఆసనం: ఆసనం అంటె యిప్పుడు భౌతికమైన హలాసనం, గరుడాసనం, శీర్షాసనంవంటి అనేక యోగాసనాలుగా పాశ్చాత్యులు పొరబడ్డారు. నిజానికి ఈ అవసరాలన్నీ యమ, నియమ, స్థాయిలోనే సాధకునిచే సాధన చేయిస్తారు. నిజానికి పతంజలి చెప్పిన "ఆసనం" అంటే మనస్సును ఆత్మతో సంధానం చేసి స్థిరంగా ఉండటం. దీనినే "స్థిర సుఖాసనం" అన్నారు. ఆసనం అష్టాంగ యోగం మూడవ అంగము. ఐదు విధములైన కరచరణస్థానములను నిర్దేశించేది. పద్మాసనం స్వస్తికాఖ్యం భద్రం వజ్రాసనం తదా వీరాసనమితి ప్రోక్తం క్రమాదాసన పంచకమ్ (భాగవతం 3. 28. 11)
4. ప్రాణాయామం: శరీర స్పందనలన్నింటినీ క్రమబద్దీకరించడమే ప్రాణాయామం. ప్రాణాయామమువలన దేహ దోషాలు, ధారణ వలన చేసిన పాపాలు అపరాధాలు, ప్రత్యాహారము వలన సంసర్గతా (సాంగత్య) దోషాలు, ధ్యానము వలన అనీశ్వర గుణాలు తొలగుతాయి. ప్రణవం (ఓంకారం) తో ముమ్మారు ప్రాణాయామం (పూరక కుంభక రేచకాలతో) చేయాలి.
5. ప్రత్యాహారం : ఇంద్రియ జనితములైన బాహ్య ప్రపంచ శబ్దములు దృశ్యముల నుండి దృష్టి నిగ్రహించి అంతరంగముపై చింతించుట ప్రత్యాహారము.
6. ధారణ: ధారణ అంటే బ్రహ్మమును (ఈశ్వరుని అనుకోవచ్చు) హృదయపద్మములో ధరించుట. ఇది మనో స్థితి. •ధ్యానం బ్రహ్మ ఆత్మల గురించిన గురించిన చింత . ఇది సాధన. (ప్రగతితో కూడిన గతి) .గమ్యం సమాధి. అహంబ్రహ్మ తత్త్వం అనుభవంలోనికివచ్చే స్థితి.
7. ధ్యానము : ధ్యేయ వస్తువుపై మనసును లగ్నముచేసి, అన్య పదార్థములను గమనించక, నిశ్చలమైన మనసుతో (చిత్తముతో) ధ్యేయ వస్తువైన ఈశ్వరుని గురించిన చింతలో ఉండుటయే ధ్యానము. సాధనా పూర్వకముగా పొందిన ద్వైత రహిత స్థితి సమాధి. (జీవుని ఈశ్వరుని వేరుగా భావించుట ద్వైతము, వానిని ఒకే వస్తువుగా అనుభవైంచుట అద్వైత సిద్ధి, అదే సమాధి స్థితి.
8. సమాధి : నిత్యమూ శుద్ధమైన బుద్ధితో కూడి, సత్యమైన ఆనందముతో కూడిన తురీయ (మెలకువ, నిద్ర, స్వప్న స్థితులకు అతీతమైన) స్థితిలో ఏకము, అక్షరము (శాశ్వతము) ఐన నేను ఉన్నాను (అహమస్మి) అనే బ్రహ్మ భావనలో అహంబ్రహ్మాస్మి (నేనే ఆ బ్రహ్మమును) అనే ఎరుక కలిగియుండు అవస్థయే సమాధి.

02.H.చరిత్ర అజంతా చరిత్ర

అజంతా గుహల చరిత్ర – భారత బౌద్ధ కళకు నిలువు టద్దం 

అజంతా గుహలు మహారాష్ట్రలోని ఔరంగాబాద్‌కు సమీపంగా ఉన్న తపోవనాల్లో గల ప్రాచీన బౌద్ధ గుహల సముదాయం. ఇవి 2వ శతాబ్దం BCE నుండి 6వ శతాబ్దం CE మధ్య కాలానికి చెందినవిగా భావిస్తారు. మొత్తం 30 గుహలుగా ఉన్న ఈ స్థలం భారతీయ బౌద్ధ సంప్రదాయానికి, కళకు, అపూర్వ నిదర్శనంగా నిలిచింది.

చారిత్రక విశేషాలు:

ఈ గుహలు రెండు ప్రధాన దశల్లో నిర్మించబడ్డాయి:

మొదటి దశ: శుంగ మరియు సాతవాహనుల కాలంలో (2వ శతాబ్దం BCE)

రెండవ దశ: వాకాటక వంశ రాజు హరిషేణుడు (5వ శతాబ్దం CE) కాలంలో

గుహలు రెండు రకాలుగా ఉన్నాయి:

చైత్యగృహాలు (ప్రార్థన మందిరాలు)

విహారాలు (భిక్షులకు నివాస గృహాలు)

కళా వైశిష్ట్యం:

గుహల గోడలపై చిత్రించిన బౌద్ధ జాతక కథలు, బుద్ధుని జీవితం, మరియు మానవుని సార్వత్రికతను ప్రతిబింబించే చిత్రాలు అద్భుతంగా ఉంటాయి.

ఈ గుహలు శిల్పకళలోనూ, చిత్రకళలోనూ అపూర్వ శైలి కలిగినవిగా యునెస్కో వారసత్వంగా గుర్తించబడ్డాయి.

ప్రధాన గుహలు: గుహ 1, 2, 16, 17 – ఇవి అత్యంత ప్రసిద్ధ చిత్రకళా గుహలు.

పునర్నిర్మాణం & గుర్తింపు:

1819లో బ్రిటీష్ అధికారిగా ఉన్న జాన్ స్మిత్ అనే వేటగాడు ఈ గుహలను పునరావిష్కరించాడు. అప్పటి నుండి ప్రపంచానికి ఈ కళా నిధి చేరువయింది.

నిజమైన వారసత్వం:

అజంతా గుహలు భారతీయ ఆధ్యాత్మికత, తత్వశాస్త్రం, కళా సంపదకు జీవన చిత్రంగా నిలిచాయి. ఇవి ప్రపంచ కళాభారతిలో వెలుగొందుతున్న మణుల్లాంటి నిధులు.

అజంతా గుహలు మహారాష్ట్రలోని ఔరంగాబాద్ జిల్లాలో ఉన్న, బౌద్ధ మతానికి సంబంధించిన పురాతన శిల్పకళా సంపద. ఈ గుహలు UNESCO ప్రపంచ వారసత్వ స్థలంగా గుర్తించబడ్డాయి. 
మొత్తం గుహలు: 30
అజంతాలో మొత్తం 30 రాతి గుహలు ఉన్నాయి. 
చైత్య గృహాలు (పూజా మందిరాలు): 5 (గుహలు 9, 10, 19, 26, 29)
విహారాలు (మఠాలు): 25 (ఉదాహరణకు, గుహలు 1–8, 11–18, 20–25, 27, 28, 30) 

ఈ గుహలు రెండు ప్రధాన దశల్లో నిర్మించబడ్డాయి: 

1. హీనయాన బౌద్ధ దశ (క్రీ.పూ. 2వ శతాబ్దం – క్రీ.శ. 1వ శతాబ్దం):
చైత్య గుహలు: 9, 10
విహారాలు: 8, 12, 13, 15A, 30 
2. మహాయాన బౌద్ధ దశ (క్రీ.శ. 5వ శతాబ్దం – క్రీ.శ. 6వ శతాబ్దం):
చైత్య గుహలు: 19, 26, 29
విహారాలు: 1–7, 11, 14–18, 20–25, 27, 28 
కళా వైభవం

చిత్రకళ: గుహల గోడలపై జాతక కథలు, బౌద్ధ జీవితం, సామాజిక దృశ్యాలు చిత్రించబడ్డాయి.

శిల్పకళ: బుద్ధుడి విగ్రహాలు, బోధిసత్వులు, దేవతల శిల్పాలు.

నిర్మాణ శైలి: చైత్య గుహల్లో గోపురాలు, విహారాల్లో నివాస గదులు ఉన్నాయి. 
స్థానం
అజంతా గుహలు వాఘురా నది ఒడ్డున, సాహ్యాద్రి పర్వత శ్రేణిలో, ఔరంగాబాద్‌కు సుమారు 104 కిమీ దూరంలో ఉన్నాయి. 

ఈ గుహలు భారతీయ బౌద్ధ కళా వారసత్వానికి ప్రతీకగా నిలుస్తాయి. ప్రతి గుహ ప్రత్యేకతను కలిగి ఉంది

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

07.INVENTIONS IN HISTORY 📕

INVENTENTIONS

✍️ CH RAMAMOHAN BA

నిప్పు

ఇతిహాసంలో నిప్పు ఎప్పుడు కనుగొన్నారు?

మానవుడు సుమారు 10 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం నిప్పును కనుగొన్నాడు. మొదటగా నిప్పు ప్రకృతిలోనే — మెరుపులు పడటం లేదా అగ్నిపర్వతాలు వెలగడం వల్ల ఏర్పడేది. మన పూర్వీకులు ఆ నిప్పును కాపాడుతూ, ఆపై ఉపయోగించడం, చివరికి తామే తాము సృష్టించుకోవడం నేర్చుకున్నారు.

ఇది హోమో ఎరెక్టస్ (Homo erectus) అనే ప్రాచీన మానవ జాతి ద్వారా మొదలైంది అని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు.

ముఖ్యమైన విషయాలు:

స్థలం: దక్షిణ ఆఫ్రికాలోని వండర్‌వెర్క్ గుహలో (Wonderwerk Cave) నిప్పు వాడిన ఆధారాలు లభించాయి.

సమయం: సుమారు 10 లక్షల సంవత్సరాల క్రితం.

ముగింపు:

నిప్పు మనిషికి దారిని చూపిన తొలి ఆవిష్కరణ. అది వంట, వెలుగు, రక్షణ, మరియు అభివృద్ధికి మొదటి మెట్టు.

 "ఆదిమానవులు పనిముట్లు" 

(ఆదిమ జీవితంలో ఉపకరణాల ప్రాముఖ్యత)

ప్రాచీన కాలంలో జీవించిన మానవులను ఆదిమానవులు అంటారు. వారు అడవుల్లో, గుహల్లో నివసిస్తూ వేట చేయడం, పండ్లు, కందులు సంపాదించడం ద్వారా జీవించేవారు. మొదట్లో వారు నూనియైన చేతులతోనే పనులు చేసేవారు. తరువాత అవసరాలపై ఆధారపడి పనిముట్లను తయారు చేసుకున్నారు.

వారు వాడిన ముఖ్య పనిముట్లు:

1. రాళ్ల పనిముట్లు:

గట్టిగా ఉన్న రాళ్లను కొట్టి, పదునుగా చేసి వేటకు, కోయడానికి వాడేవారు. దీనిని హ్యాండ్అక్స్ అంటారు.

2. చెక్కతో చేసిన పనిముట్లు:

చెట్లు కట్ చేయడంలో, గుంపులను కొట్టడంలో ఉపయోగించారు.

3. ఎముకలు, కొమ్ములతో చేసిన పనిముట్లు:

జంతువుల ఎముకలు, కొమ్ములతో సూదులు, కొయ్యడం కోసం చిన్న పనిముట్లు చేసేవారు.

4. మంటపై ఆధారిత పనిముట్లు:

మంటను కనుగొన్న తర్వాత, వంటకాలు చేసుకోవడం, మృదువైన రాళ్లను మరిగించి పనిముట్లను తయారు చేయడం మొదలుపెట్టారు.

5. చర్మపు దుస్తులు కుట్టేందుకు సూదులు:

పశువుల చర్మాన్ని దుస్తులుగా మార్చే క్రమంలో సూదుల అవసరం ఏర్పడింది.

ముగింపు:

ఆదిమానవులు మనకు కనిపించని పురాతన కాలంలో జీవించివారు. వారి జీవితంలోని అవసరాలు, ఆలోచనలు పనిముట్ల రూపంలో వెలుగు చూశాయి. ఈ పనిముట్లు మనిషి అభివృద్ధికి బాటలు వేసాయి. ఇవే మానవుని తలంచే శక్తిని, సృజనాత్మకతను చూపించే సాక్ష్యాలుగా నిలిచాయి.

భూమి గుండ్రంగా వుంది

చక్రం

 చక్రాన్ని వాడిన నాగరికతలపై ఒక వ్యాసం 

చక్రం వాడిన నాగరికతలు

చక్రం అనేది మానవ చరిత్రలో అత్యంత ప్రాధాన్యత గల ఆవిష్కరణలలో ఒకటి. దీని ద్వారా రవాణా, వ్యవసాయం, పరిశ్రమలు అభివృద్ధి చెందాయి. చక్రం వాడిన నాగరికతలు తమ సాంకేతిక విజ్ఞానాన్ని మెరుగుపరచుకొని, సమాజ అభివృద్ధికి దోహదపడినవి.

1. మెసొపొటేమియా నాగరికత

ఈ నాగరికత (సుమేరియన్లు) మొదటగా చక్రాన్ని ఉపయోగించింది. వారు బండ్లు, రథాలు తయారు చేసి రవాణా కోసం వాడేవారు. ఇది సుమారు క్రీస్తుపూర్వం 3500 ప్రాంతంలో జరిగింది.

2. హరప్పా నాగరికత

సింధు లోయ నాగరికతలో చిన్నచిన్న మట్టి రథ బొమ్మలు కనుగొనబడ్డాయి. ఇవి చక్రాన్ని అప్పటికే తెలుసుకున్నట్టు సూచిస్తాయి. వ్యవసాయ కార్యకలాపాలకు కూడా చక్రం ఉపయోగించబడ్డ అవకాశముంది.

3. ఈజిప్టు నాగరికత

ఈజిప్టులో రథయుద్ధాలు జరుగుతుండేవి. వారు చక్రాన్ని హిత్తీయుల నుంచి తెలుసుకుని దానిని యుద్ధాల్లో ఉపయోగించేవారు.

4. చైనీస్ నాగరికత

చైనాలో చక్రం వ్యవసాయం, నెయ్యి వడిపెట్టే పరికరాలు, నీటి చక్రాలు వంటి వాటిలో ఉపయోగించబడింది. చక్రం ఆధారంగా వారు అనేక యంత్రాలను రూపొందించారు.

5. గ్రీకు మరియు రోమన్ నాగరికతలు

ఈ నాగరికతలు రవాణా, యుద్ధం, నీటిపారుదల కోసం చక్రాన్ని విస్తృతంగా వాడాయి. వీధులు, నీటి మిల్లులు, రథాలు ముఖ్యమైన ఉదాహరణలు.

6. భారతీయ నాగరికత

వేదకాలంలో రథయుద్ధాల ప్రస్తావనలు కనిపిస్తాయి. మన పురాణాలలోనూ రథాలకు ప్రాధాన్యత ఉంది. రథసప్తమి వంటి ఉత్సవాల ద్వారా కూడా చక్రం యొక్క స్థానం తెలుస్తుంది.

నిగూఢార్థం

చక్రం వాడకమే నాగరికత యొక్క అభివృద్ధికి పునాది వేసింది. ఇది కేవలం రవాణాకు మాత్రమే కాక, అనేక విధాలుగా మానవ జీవితం మీద ప్రభావం చూపింది. చక్రం వాడిన నాగరికతలు చరిత్రను ముందుకు నడిపించాయి.

పేపర్ చరిత్ర – మానవ విజ్ఞానానికి ఆధారం

మనిషి సంస్కృతిలో పేపర్ (కాగితం) ఒక మేల్కొలుపు. ఆలోచనలను, భావాలను, జ్ఞానాన్ని భద్రపరిచేందుకు పేపర్ అనేది అపూర్వ సాధనం. ఇది నేటి విజ్ఞాన సమాజానికి మూలస్తంభం.

1. పేపర్ ఆవిష్కరణ – చైనాలో జననం

పేపర్ చరిత్ర సుమారు 2000 సంవత్సరాల క్రితం చైనాలో ప్రారంభమైంది. క్రీస్తుశకం 105లో చైనా రాజరికానికి చెందిన చై లున్ అనే అధికారులు మొక్కల తంత్రము, నీటి తోడు, కొద్దిగా వస్త్రాల పదార్థాలతో మొదటి పేపర్ తయారుచేశాడు. ఇదే ఆధునిక పేపర్‌కు పునాది.

2. ప్రపంచ వ్యాప్తి

చైనా నుండి పేపర్ తయారీ నైపుణ్యం మొదట కొరియా, జపాన్ దేశాలకు చేరింది. తరువాత ముస్లింల ద్వారా అరేబియా, అక్కడి నుండి స్పెయిన్, యూరప్ దేశాలకు వెళ్ళింది. గటెన్‌బర్గ్ ముద్రణ యంత్రంతో కలిసి పేపర్ ప్రాముఖ్యత మరింత పెరిగింది.

3. భారతదేశంలో పేపర్

భారతదేశానికి పేపర్ తయారీ సాంకేతికత ముస్లిం కాలంలో వచ్చింది. అంతకుముందు మన祖先లు భూర్జపత్రం, తాడిపత్రం, రేఖా గణితం వంటి విధానాల్లో రచనలు చేసేవారు. మఘల్ కాలంలో, ఆ తర్వాత బ్రిటిష్ పాలనలో పేపర్ వినియోగం విస్తృతమైంది.

4. ఆధునిక యుగంలో పేపర్

నేడు పేపర్ వాడకం అన్ని రంగాల్లో ఉంది – విద్య, పాలన, పత్రికలు, ప్రచురణలు, కళా రూపాలు. అయితే, పర్యావరణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని పేపర్ వాడకాన్ని సున్నితంగా జరపాలని నేడు అవసరం పెరిగింది.

ముగింపు

పేపర్ ద్వారా మనిషి భావాలను తరతరాలకు అందించగలిగాడు. చరిత్రను వ్రాయడానికి, భవిష్యత్తును నిర్మించడానికి పేపర్ పాత్ర అమోఘం. అది మౌనం గల వచనం – జ్ఞానాన్ని నిలబెట్టే ఒక చరిత్రకారుడు.

PRINTING

BULB

DYNMO

ELECTRICITY

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

04..లత సాహిత్యం ఓమర్ ఖయ్యామ్🌐

You know all secrets of this earthly sphere,
Why then remain a prey to empty fear?
You cannot bend things to your will, but yet
Cheer up for the few moments you are here!

ఈ భూలోక రహస్యములు నీకు తెలిసినపుడు,

అయినప్పటికీ, ఎందుకు భయపడుతున్నావు?

నువ్వు నీవు ఆశించినట్లుగా విషయాలను మార్చలేవు,

కానీ, కొద్ది క్షణాలపాటు ఉన్నావు కదా, ఆనందంగా ఉండు!

తెన్నేటి  లత

 ప్రముఖ పారసీ కవి, గణిత శాస్త్రవేత్త, మరియు తత్వవేత్త "ఓమర్ ఖయ్యామ్" 

(Omar Khayyam).

పరిచయం:

ఉమర్ ఖయ్యామ్ (Omar Khayyam, 1048-1131 CE) మధ్యయుగం కాలంలో పేరు గాంచిన పర్షియన్ కవి, గణిత శాస్త్రవేత్త, ఖగోళ శాస్త్రవేత్త, తత్వవేత్త. ఆయన "రుబాయత్ ఆఫ్ ఒమర్ ఖయ్యామ్" (Rubaiyat of Omar Khayyam) అనే నాలుగు పంక్తుల కవితల (Quatrains) సంకలనంతో ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి పొందారు. ఈ కవితల్లో జీవిత తాత్వికత, ఆనందం, అనిత్యత్వం, మద్యం (వైన్) ప్రాముఖ్యత వంటి విషయాలు వ్యక్తమయ్యాయి.

1. ఉమర్ ఖయ్యామ్ జీవిత చరిత్ర

జననం: 18 మే 1048, నిషాపూర్ (ప్రస్తుతం ఇరాన్‌లో ఉంది).

విద్య: గణిత శాస్త్రం, ఖగోళ శాస్త్రం, తత్వశాస్త్రంలో ప్రావీణ్యం.

మృతి: 4 డిసెంబర్ 1131.

2. గణిత, ఖగోళ శాస్త్రంలో కృషి

1. జ్యామితి & ఆల్జెబ్రా:

త్రీడీ గణిత, బహుపద సమీకరణాల పరిష్కారంలో విశేష కృషి.

"Treatise on Demonstration of Problems of Algebra" అనే గ్రంథాన్ని రచించారు.

2. కాలమానం & నక్షత్ర శాస్త్రం:

ఖయ్యామ్ ఆధ్వర్యంలో "జలాలి క్యాలెండర్" రూపొందించబడింది.

ఇది ఆ కాలపు గణిత శాస్త్ర పరిశోధనలో అత్యంత ఖచ్చితమైన క్యాలెండర్‌గా నిలిచింది.

3. రుబాయత్ (Rubaiyat) – ఉమర్ ఖయ్యామ్ కవిత్వం

"రుబాయ్" అనగా నాలుగు పంక్తులతో కూడిన కవితా రీతిని సూచిస్తుంది. ఖయ్యామ్ రాసిన రుబాయత్‌లో ముఖ్యంగా జీవిత తాత్వికత, ఆనందం, ఆనందభోగాలు, మరణం గురించి తాత్విక చింతన కనిపిస్తుంది.

ప్రసిద్ధ రుబాయ్ (ఇంగ్లీష్ అనువాదం - ఎడ్వర్డ్ ఫిట్జెరాల్డ్):

"A Book of Verses underneath the Bough,

A Jug of Wine, a Loaf of Bread—and Thou

Beside me singing in the Wilderness—

Oh, Wilderness were Paradise enow!"

(అర్థం: ఒక మంచి పుస్తకం, ద్రాక్షా రసం, తినే అన్నం, ప్రియమైన వ్యక్తి ఉంటే అదే పరమానందం!)

4. తాత్విక దృక్పథం & విమర్శలు

ఖయ్యామ్ కొన్ని కవితల్లో అధ్యాత్మికతను, మతాన్ని ప్రశ్నించారు.

మరికొన్ని కవితల్లో మతాన్ని సపోర్ట్ చేశారు.

అందుకే ఆయనను కొందరు నాస్తికుడిగా, మరికొందరు ఆధ్యాత్మిక తత్వవేత్తగా భావించారు.

5. ఉమర్ ఖయ్యామ్ ప్రభావం

ప్రపంచవ్యాప్తంగా "Rubaiyat of Omar Khayyam" అనేక భాషల్లో అనువాదమైంది.

కవిత్వంలో భోగవాద తత్వానికి, జీవన సారథ్యం గురించి ఆలోచించడానికి ఆయన కవిత్వం ప్రేరణ కలిగించింది.

ఆధునిక గణిత శాస్త్ర అభివృద్ధికి ఆయన చేసిన కృషి గొప్పదిగా ప్రశంసించబడింది.

సారాంశం:

ఉమర్ ఖయ్యామ్ కవిత్వంలో తాత్వికత, గణితంలో నైపుణ్యం, ఖగోళ శాస్త్రంలో ప్రతిభ కలిగిన గొప్ప మేధావి. ఆయన జీవితంలోని ప్రతి అంశం సందేహించే తత్వం, పరిశోధనా దృష్టి, ఆనందభోగాల గురించి చింతనతో నిండి ఉంది.

ఓమర్ ఖయ్యామ్ రుబాయత్ – తెలుగు అనువాదం

1. జీవితం గురించి

English:

"The moving finger writes, and having writ,

Moves on; nor all thy piety nor wit

Shall lure it back to cancel half a line,

Nor all thy tears wash out a word of it."

తెలుగు అనువాదం:

"ఆడిన వేలి రాయగానే, మళ్ళీ ఆగదు,

నీ భక్తి, నీ తెలివి కూడా,

ఒక అక్షరాన్నైనా తిరిగి రాయించలేవు,

నీ కన్నీళ్లతో సైతం, రాసినదాన్ని చెరిపేయలేవు."

(భావం: జీవితంలో గతం తిరిగి రాదు. కాబట్టి చింతించకుండా ముందుకు సాగాలి.)

2. ఆనందం & పరలోకం గురించి

English:

"A Book of Verses underneath the Bough,

A Jug of Wine, a Loaf of Bread—and Thou

Beside me singing in the Wilderness—

Oh, Wilderness were Paradise enow!"

తెలుగు అనువాదం:

"ఒక మంచి గ్రంథం, చెట్టు నీడలో ఆసనస్థుడిని,

ఒక కల్లు సీసా, కొద్దిపాటి అన్నం,

నాతో పాటుగా నీవుంటే,

ఇది స్వర్గమే, ఇంకెందుకు పరలోకం?"

(భావం: భవిష్యత్తును ఆశిస్తూ ప్రస్తుత ఆనందాన్ని వదులుకోవద్దు. ప్రస్తుతమే ఆనందించు!)

3. కాలం & మృత్యువు గురించి

English:

"Come, fill the Cup, and in the fire of Spring,

The Winter Garment of Repentance fling:

The Bird of Time has but a little way

To fly—and Lo! the Bird is on the Wing."

తెలుగు అనువాదం:

"రా, గిన్నె నింపి, వసంతం వేడెక్కిన వేళ,

శీతాకాలపు వ్యర్థ విచారాలను మరిచిపో!

కాల పక్షి కేవలం కొద్దిగా ఎగురుతుంది,

ఇదిగో, అది ఇప్పటికే రెక్కలు చాపింది!"

(భావం: జీవితకాలం చాలా చిన్నది. బాధలలోనే గడిపేయకుండా ఆనందించు.)

రుబాయత్ లోని ముఖ్య సందేశం

గతాన్ని మరిచిపో, భవిష్యత్తును అధికంగా ఆలోచించకు.

ప్రస్తుతాన్ని ఆనందించు.

మృత్యువు అన్నది సత్యం, దాన్ని భయపడక జీవించు.

మత పరమైన భయాలు, నమ్మకాలను ప్రశ్నించు.

ఓమర్ ఖయ్యామ్ రుబాయత్ లోని భావాలు బౌద్ధ తత్వం, శరణాగతి సిద్ధాంతం, జీవన తాత్వికతకు దగ్గరగా ఉంటాయి.

ఒమర్ ఖయ్యాం మరియు ఇస్లామిక్ గణితశాస్త్రం

ఒమర్ ఖయ్యాం (1048-1131) మధ్యయుగ ఇస్లామిక్ గణితశాస్త్రంలో ప్రముఖమైన వ్యక్తి. ఆయనను ప్రధానంగా కవి, గణిత శాస్త్రవేత్త, ఖగోళ శాస్త్రజ్ఞుడిగా పరిగణిస్తారు. ఖయ్యాం రాసిన "రుబాయాత్" అనే కవితా సంకలనం ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి పొందింది. అయితే, ఆయన గణిత శాస్త్రంలో చేసిన కృషి సమకాలీన శాస్త్రవేత్తలకు గొప్ప ప్రేరణగా నిలిచింది.

ఒమర్ ఖయ్యాం గణితశాస్త్ర ప్రస్తావన

ఒమర్ ఖయ్యాం గణితశాస్త్రంలో ముఖ్యంగా బీజగణితంపై చేసిన పరిశోధనలకు ప్రసిద్ధి. ఆయన తృతీయ స్థానం సమీకరణాలను పరిష్కరించే విధానాలను అభివృద్ధి చేశారు. ఖయ్యాం క్యూబిక్ సమీకరణాలను భిన్న విభాగాలుగా వర్గీకరించి, వాటిని గమనించిన మొదటి గణితశాస్త్రవేత్తలలో ఒకరు. ఆయనే మొదటిగా త్రిమితీయ భౌగోళిక రూపాలను ఉపయోగించి క్యూబిక్ సమీకరణాల పరిష్కారాలను అభివృద్ధి చేశారు.

బీజగణితంలో ఖయ్యాం కృషి

ఖయ్యాం తన "ఆల్జెబ్రా గురించి విచారణ (Treatise on Demonstration of Problems of Algebra)" అనే గ్రంథంలో గణిత సూత్రాలను విపులంగా వివరించారు. ఆయన బీజగణితాన్ని తర్కబద్ధంగా, గుణితరీతిలో విశ్లేషించే ప్రయత్నం చేశారు. ఈ గ్రంథంలో ద్వితీయ, తృతీయ స్థానం సమీకరణాలను పరిష్కరించే పద్ధతులను వివరిస్తూ, గణిత శాస్త్రాన్ని ఉన్నత స్థాయికి తీసుకెళ్లారు.

ఖయ్యాం మరియు ఇస్లామిక్ ఖగోళశాస్త్రం

ఒమర్ ఖయ్యాం ఖగోళశాస్త్రంలో కూడా విశేష కృషి చేశారు. ఆయన జలాలి కేలండర్ రూపకల్పనలో భాగస్వామి, ఇది ఆ కాలానికి అత్యంత ఖచ్చితమైన క్యాలెండర్‌గా గుర్తించబడింది. ఆయన ఖగోళ పరిశోధనలు భూమి త్రిజ్యాన్ని, గ్రహాల గమనాన్ని అంచనా వేయడంలో సహాయపడ్డాయి.

ఖయ్యాం మరియు తత్వశాస్త్రం

ఖయ్యాం కేవలం గణితశాస్త్రవేత్తనే కాదు, తత్వశాస్త్రంలో కూడా విస్తృతమైన పరిశోధనలు చేశారు. ఆయన జీవితం, భౌతికత, మానవ మౌలికతల గురించి లోతైన ఆలోచనలతో కూడిన రచనలు చేశారు. ఖయ్యాం భావజాలం తత్వశాస్త్రాన్ని గణిత శాస్త్రంతో మిళితం చేయడంలో ప్రత్యేకత కలిగి ఉంది.

తన కాలానికి ముందుగానే ఆలోచించిన మహా మనిషి

ఒమర్ ఖయ్యాం తన కాలానికి ఎంతో ముందుగానే ఆలోచించిన మహా శాస్త్రవేత్త. ఆయన గణితశాస్త్రం, ఖగోళశాస్త్రం, తత్వశాస్త్రంలో తన ముద్ర వేశాడు. ఆయన రచనలు తర్వాతి కాలంలో యూరోప్‌కు పరిచయం అయ్యి, అర్ధశతాబ్దాల తర్వాత పాశ్చాత్య గణితశాస్త్ర అభివృద్ధికి బలమైన పునాది ఏర్పరిచాయి. ఖయ్యాం చేసిన కృషి, ఆధునిక గణితశాస్త్రానికి మూలస్తంభంగా నిలిచింది.

ముగింపు

ఒమర్ ఖయ్యాం యొక్క గణితశాస్త్ర కృషి ఇప్పటికీ గణిత పరిశోధకులకు మార్గదర్శకంగా ఉంది. ఆయన గణితం, ఖగోళశాస్త్రం, తత్వశాస్త్రం రంగాలలో సమకాలీన ప్రపంచాన్ని ప్రభావితం చేసిన మహానుభావుడు. ఖయ్యాం పేరున సజీవంగా ఉన్న తన కవిత్వం మాత్రమే కాదు, ఆయన శాస్త్రీయ కృషి కూడా సర్వకాలికంగా నిలిచి ఉంటుంది.

లత తన నవల గాలిపడగలు-నీటి బుడగలులో వేశ్య ల దుర్భర బ్రతుకు చిత్రించారు. వారు మగాళ్ళ వద్ద అనుభవించే హింస, వారికి సంక్రమించే వ్యాధుల గురించి చర్చించారు. ఎంత నిరసన వ్యక్తమయినా, ఆమె ఇదే విషయాన్ని తన రక్త పంకం అనే నవలలో మరింత లోతుగా విశ్లేషించారు. మోహనవంశీ, అంతరంగ చిత్రం అనే నవలలలో ఈమె జీవితానికి సంబంధించిన కొన్ని సన్నివేశాలు తెలుస్తాయి. 1980 లో ఈమె రామాయణ విషవృక్ష ఖండన అనే పుస్తకాన్ని రంగనాయకమ్మ రామాయణవిషవృక్షానికి విమర్శ-గ్రంథంగా వ్రాసారు. రామాయణ విషవృక్షం, కవిసమ్రాట్ విశ్వనాథ సత్యనారాయణ రచించిన రామాయణ కల్పవృక్షానికి విమర్శ అని కొందరి వాదన. ప్రియతముడు అనే నవల హైదరాబాదు ఆరవ నిజాము మీర్ మహ్బూబ్ ఆలీ ఖాన్ జీవితం ఆధారంగా వ్రాసారు. లత ప్రకారం, ఆవిడ మాటల్లోనే, "నేను 105 నవల లు, 700 రేడియో నాటకాలు , 100 చిన్నికథలు , పది రంగస్థల నాటకాలు , 5 సంపుటాల సాహిత్య వ్యాసాలు , రెండు సంపుటాల సాహిత్య విమర్శలు , ఒక సంపుటి "లత వ్యాసాలు", ఇంకా 25 చరిత్రకందని ప్రేమకథలు అనే కవితలు వ్రాసాను."

పరసిక భాష అంటే పర్షియన్ (Persian) లేదా ఫార్సీ (Farsi) భాష. ఇది ఇరాన్, ఆఫ్ఘనిస్తాన్ (అక్కడ దారీగా పిలుస్తారు), మరియు తజికిస్తాన్ (అక్కడ తజిక్‌గా పిలుస్తారు)ల్లో ప్రధానంగా మాట్లాడే భాష.

పర్షియన్ భాషకు గొప్ప సాహిత్య పరంపర ఉంది. ప్రముఖ కవులు జలాలుద్దీన్ రూమీ, హఫీజ్, ఫిర్దౌసీ వంటి వారు ఈ భాషలో అద్భుతమైన కవిత్వాన్ని రాశారు.

పర్షియన్ (ఫార్సీ) భాష గురించి కొన్ని ముఖ్యాంశాలు:

1. భాషా ప్రాముఖ్యత:

పర్షియన్ భాషకు ఐతిహాసిక ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఇది ప్రాచీన కాలంలో పర్శియా సామ్రాజ్యపు అధికార భాషగా ఉపయోగించబడింది.

ప్రస్తుతం, ఇది ప్రధానంగా మూడు దేశాల్లో మాట్లాడబడుతుంది:

ఇరాన్ - ఫార్సీగా పిలుస్తారు.

ఆఫ్ఘనిస్తాన్ - దారీగా పిలుస్తారు.

తజికిస్తాన్ - తజీక్‌గా పిలుస్తారు, అయితే ఇది సిరిలిక్ లిపిలో వ్రాయబడుతుంది.

2. లిపి:

పర్షియన్ భాష అరబిక్ లిపిని ఉపయోగిస్తుంది, కాని కొన్ని అదనపు అక్షరాలు ఉన్నాయి.

దాని లిపి కుడి నుండి ఎడమకు వ్రాయబడుతుంది.

3. వ్యాకరణం:

పర్షియన్ వ్యాకరణం తేలికైనదిగా పరిగణించబడుతుంది, ఎందుకంటే లింగ భేదాలు లేవు (ఉదాహరణకు, హిందీ/సంస్కృతంలో ఉన్నట్టు "పులింగం", "స్త్రీలింగం" అనే భేదాలు లేవు).

క్రియాపదాల సంధి కూడా సులభం. ఉదాహరణకు, "మ్యా రఫ్తమ్" అంటే "నేను వెళ్ళాను."

4. సాహిత్యం:

పర్షియన్ సాహిత్యానికి ప్రాచీనకాలం నుండి గొప్ప వారసత్వం ఉంది.

ప్రముఖ కవులు:

ఫిర్దౌసీ - "షాహ్‌నామే" రచయిత, ఇది ఇరాన్ ఇతిహాస కావ్యం.

రూమీ - మిస్టిక్ కవి, తన సూత్ర సాహిత్యంతో ప్రపంచ ప్రసిద్ధి పొందాడు.

హఫీజ్ - తన గజలులతో పేరుపొందాడు.

సాదీ - తన నైతిక కథలతో ప్రసిద్ధి పొందాడు.

5. భాషా ప్రభావం:

పర్షియన్ భాష భారత ఉపఖండంపై కూడా ప్రభావం చూపింది.

ఉర్దూ భాషలో పర్షియన్ పదాలు విస్తృతంగా ఉన్నాయి.

పర్షియన్ సాహిత్య శైలులు హిందీ మరియు ఉర్దూ కవిత్వంపై కూడా ప్రభావం చూపాయి.

08.కవితలు📕

నాకవితలు :Ch.RamaMohan,BA.

🌾 అప్పుడు – ఇప్పుడు

తాత్విక వ్యాఖ్య:

కాలమే మారింది

మన విలువల నిర్వచనం మారింది.

అప్పుడు మనసు జీవనానికి మార్గదర్శి,

ఇప్పుడు మనసే మార్గం తప్పిన యాత్రికుడు.

కవిత:

అప్పుడు విద్య వెలుగులు అందరికీ చేరేవి,

ఇప్పుడు జ్ఞానం దూరమై ధనం aaదారమైపోయింది.

అప్పుడు వైద్యం మనసుతో సేవ చేసేది,

ఇప్పుడు వ్యాపారంగా మారి మానవత మాయమైంది.

అప్పుడు సమయం విస్తారంగా విరజిమ్మేది,

ఇప్పుడు గడియారంలో  క్షణం విలువై పోయింది.

అప్పుడు బంధాలు మనసుకు మధుర గీతాలు,

ఇప్పుడు అవి ఫోన్ స్క్రీన్‌ల ప్రతిధ్వనులయ్యాయి.

అప్పుడు గమ్యం స్పష్టంగా కంటపడి నడిపేది,

ఇప్పుడు దారిలా కలగాపులగమై మాయమవుతోంది.

అప్పుడు మనసు స్పష్టతతో మధురమై ఉండేది,

ఇప్పుడు మబ్బుల ముసుగులో మునిగిపోతుంది.

మల్లె పువ్వు

పిల్లల నవ్వు

వెల లేనిది

జవరాలి వలపులు

ఆకాశంలో తారలు

అనంతమైనవి

కల నిజమై

కవితలు ప్రాణమై

ఎల్లలు మరచి

మది పాడే

ఆనందం నిండే

కాలమే సాక్ష్యం 

( మంచి పుస్తకం, ద్రాక్ష రసం, తినే అన్నం, ప్రియమైన వ్యక్తి ఉంటే అదే పరమానందం! ఉమర్ ఖయ్యాం )

గతం లేదు భవిష్యత్ భ్రమలు వీడు 

నేడు సత్యం అని తెలుసుకో

మానవత్వం వీడకు

ఆత్మవంచనకు గురికాకు

Neglected man in the universe,

Provoking like everything—

Truth, Beauty, God—never alone.

What is desired, desires us back,

Yet we are but empty vessels.

Pour happiness in,

And let it flow.

విశ్వంలో విస్మరించబడిన మనిషి,

ప్రేలాపనలు చేస్తున్నాడు  "ప్రతిదీ రెచ్చగొట్టినట్లుగా

సత్యం, సౌందర్యం, దేవుడు—ఎప్పటికీ ఒంటరిగా లేవు .

ఏది కోరబడుతోందో , అ కోరికలు మనల్ని వెన్నంటి ఉంటాయి అయినా కానీ మనము ఖాళీ పాత్రలం అందులో ఆనందాన్ని నింపు మరియు దాన్ని పొర్లని 

పరలోకం - నమ్మకం → విశ్వాసం

ఇహలోకం →నిజం → వాస్తవం

తెలియని → స్వర్గమా

తెలిసిన ప్రపంచమా → 

జీవితాన్ని స్వర్గంగా చేసుకో

🍑🍑🍑🍑

నేనెవర్ని?

అదిమ సమాజపు వారసుడ్ని,

బలవంతుల నీడలో నడిచే వారినీ,

భూస్వాముల చేతుల్లో కాళ్లూనిన వారినీ,

పెట్టుబడిదారుల అణచివేతలో కొట్టుకున్న వారినీ.

వలసవాదుల గుళ్ళల్లో దాగి,

సోషలిస్ట్ ఆశయాలలో వెలుగుతూ,

ప్రపంచాన్ని ప్రశ్నించిన వాణ్ని.

నేను...

సమాజాన్ని మార్చాలనుకున్న మనిషిని!

బుద్ధుడి బోధనలు నా ఆశయాలు,

ప్రతిత్యసముత్పాదం నా తత్వం,

దుఃఖ నిర్మూలనలో శాంతి దారి,

అహింస ద్వారా ప్రేమ ధార!

ప్రపంచ శాంతికి మార్గం,

క్రూరతల్ని జయించే సత్యం,

నిరాశలు చెరిపివేసే జ్ఞానం,

నిరంతరంతర  పోరు నా ప్రయాణం.

నేనెవర్ని?

శాంతిని ఆశించే విజయగాధని.

తనవు తనువు తాకితే స్వర్గం 

మనస్సు మనస్సు కలిస్తే మొహం 

గుండె గుండె స్పందిస్తే నందనం 

🛣️🛣️🛣️🛣️

కవిత 

గులాబీ గుబాలింపు

కుక్కపిల్ల కేరింతలు

పసిపాప బోసినవ్వులు

లేగదూడ తల్లి ప్రేమ

జీవిత మాధుర్యము 

కవిత్వమై పరిమళించు

By chr

తాత్వికుల కీర్తి

బుద్ధుడు –

ప్రతీత్య సముత్పాదం చాటి,

సకల బంధాలను విడిచిపెట్టిన తపస్వి,

జగతికి జ్ఞానార్ణవమై నిలిచిన మార్గదర్శి.

సోక్రటిస్ –

సత్యం కోసం తన జీవితాన్ని అర్పించిన యోధుడు.

ఆలోచనలతో సమాజాన్ని కదిలించిన తాత్వికుడు.

ప్రశ్నించడం మానవ ధర్మమని చెప్పి,

మరణాన్ని సైతం స్వీకరించిన దార్శనికుడు.

స్పార్టకస్ –

దాస్యపు చీకటిలో తిరుగుబాటు వెలుగులు పంచి,

సామాన్య జనానికి దారి చూపిన యోధుడు,

తన బలిదానంతో స్వేచ్ఛకు పునాది వేసిన.

జీసస్ –

దయ, ప్రేమ, సేవ అంటూ ప్రబోధించి,

సిలువపై తన రక్తంతో చరిత్ర రాసిన,

మానవతా బాటలో నవజీవనాన్ని జ్వలింపజేసిన.

వేమన –

భావ విప్లవ ఆద్యుడు –

సామాజిక చైతన్యం కలిగించిన ప్రథమ కవి.

వాస్తవికతను కవిత్వంగా మార్చిన మార్గదర్శి.

సమాజానికి కొత్త దిశ చూపిన భావవిప్లవ యోధుడు.

ఫ్రాయిడ్ –

మనసు చీకటిని వెలుగులోకి తెచ్చిన యోధుడు,

ఆలోచనల లోతుల్లోకి ప్రయాణించి,

ఆత్మ గాఢతలను అర్థం చేసిన తాత్వికుడు.

మార్క్స్ –

చరిత్రను మలుపు తిప్పి,

ప్రజల స్వప్నాలకు వేదికగా సామ్యవాదం ప్రతిపాదించి,

సమాజానికి న్యాయం చాటిన నాయకుడు.

లెనిన్ –

పెట్టుబడిదారుల రహస్యాలను విప్పి,

ప్రజల స్వేచ్ఛకు ఊపిరి పోసిన మేధావి,

చరిత్రను కొత్తగా రచించిన యోధుడు.

స్టాలిన్ –

రాజ్యరహిత సమాజం అనేది ఊహ కాదు,

వాస్తవమని చాటిచెప్పిన కార్యదక్షుడు,

సంకల్ప శక్తికి రూపం ఇచ్చిన నేత.

మావో –

సాంస్కృతిక విప్లవానికి నూతన దీపం వెలిగించి,

ప్రగతికి మార్గం చూపిన యోధుడు,

సంఘానికి తేజోవంతమైన సంకేతమిచ్చిన నాయకుడు.

అంబేద్కర్ –

అసమానతలకు వ్యతిరేకంగా ధర్మశాస్త్రం చాటించిన,

భారత రాజ్యాంగానికి ప్రాణం పోసిన,

వివక్షకు ప్రతీకగా నిలిచిన మహానుభావుడు.

ముగింపు:

వీరు తాత్వికులు, చరిత్ర గమనాన్ని మార్చిన వారు,

సమాజానికి శాశ్వత దిశ చూపిన చైతన్యవంతులు.

కాలం, సమాజం, మానవతా భావనలతో మమేకమై,

విశ్వవంతాన్ని తమ ఆలోచనలతో ప్రకాశింపజేసిన అమర తారలు.

🍮🍮🍮🍮🍮

నీ దర్శనం రాగరంజిత మయం 

నీ పరిచయం ఆనందసుమం,

నీ సాన్నిధ్యం త్రివేణి సంగమం.

నీ ప్రేమ నా జీవిత గీతం,

నీ స్పర్శ శాంతి సంగీతం.

నీ మాటలు వేదమంత్రాలు,

నీ చూపు దివ్య ప్రబంధాలు.

నీ నవ్వు సూర్యకాంతం,

నీ దయ పరమానందం.

నీ జ్ఞాపకం చిరస్మరణం,

నీ తోడు జగమంత నందనం.

నీతోనే జీవితం, నీతోనే ఆశ,

నీ ప్రేమే నా శ్వాస .

ప్రియతమా

నీ రూపసందర్శనం తో తారలు మెరుస్తాయి,

ఆకాశపు ఆభరణాలుగా వెలుగుతాయి.

నీ గళం, కోయిల గానం,

నా హృదయంలో ప్రతిధ్వనించే

నాద స్వర విన్యాసం 

నీ దర్శనం ఆనందం 

నీ పరిచయం ప్రమోదం 

నీ సాన్నిధ్యం త్రివేణి సంగమం,

నీ ప్రేమ అమరం 

నీతో గడిపే ,ప్రతి క్షణం

నా మనసుకు అపారమైన ధనం.

దారులు వేరవుతాయి, క్షణాలు పారిపోతాయి,

కానీ నీవుతో జీవించడమే నిజమైన జీవితం.

ప్రేమ మించినది ఏముందీ లోకంలో,

నీ తలపులతోనే నా జీవనం సఫలం.

When lotuses bloom in graceful cheer,

The cuckoo's song delights the ear,

Paths extend a warm embrace,

Life's journey flows with gentle grace.

Meaning:

This poetic verse captures the essence of nature's beauty as a guide and inspiration for life's journey. The blooming flowers, melodious songs, and welcoming paths symbolize harmony and the joy of progressing through life with serenity and wonder.

కలువలు పూచిన వేళ,

కోయిల కమ్మగా పాడగా,

దారులు స్వాగతం పలుకగా,

మన జీవితం సాగిన వేళ.

అర్ధం:

ప్రకృతి అందాలతో సౌందర్యానికి పునాది వేసిన కవిత్వం ఇది. కలువ పూల సౌరభం, కోయిల గానం, మరియు మన ముందున్న మార్గాలు స్వాగతం పలకడం మన జీవితయాత్రకు ప్రేరణను సూచిస్తాయి. జీవితాన్ని ఒక పయనంగా స్వీకరించి, ప్రకృతి సౌందర్యంతో ఆనందం పొందడం ఈ కవితలో వ్యక్తమవుతుంది.

Beloved

The stars shimmer in your form,

Like jewels sparkling in the sky,

Your voice is the cooing of the cuckoo,

A melody that echoes in my heart.

Your presence is the confluence of the three rivers,

Since the day I met you,

Every moment spent with you is a heart's treasure,

A bridge of life that spans between us.

Love knows no boundary,

It endures, glowing in the shadows.

There are many paths, many moments,

But the feeling of living with you is the only truth.

This English version retains the poetic essence of the original Telugu, portraying love as a divine, eternal, and transformative experience.

శీర్షిక: మొదటి చూపులో ప్రేమ

పల్లవి:

మొదటి చూపులో ప్రేమగా పడ్డాను,

నీ హృదయంలో స్థానం పొందాను.

నువ్వు నేనూ ఒకటే కదా,

ఎప్పటికీ వేరుకాలం ఇదా!

చరణం 1:

నీ చూపే నా కలల జననం ,

నీ నవ్వే నా హృదయ కవనం.

నీతోనే నీడలా నేనున్నా,

నీ ఎద నా ప్రేమ చిరునామా.

పల్లవి:

మొదటి చూపులో ప్రేమగా పడ్డాను,

నీ హృదయంలో స్థానం పొందాను.

నువ్వు నేనూ ఒకటే కదా,

వేరుకాదు కలసుందాం సదా!

చరణం 2:

జ్ఞాపకాల బడిలో నేర్చుకున్నా,

నీ పిలుపుతో నిన్నే ప్రపంచంలా మార్చుకున్నా.

నవ్వినా నీతోనే నవ్వాలనిపించేది,

నువ్వు లేక జీవితం ఏదీ లేదనిపించేది.

బ్రిడ్జ్:

గాలి లా నువ్వు నాతో నడుస్తావు,

నీడలా నా పక్కన ఉంటావు.

ప్రతి క్షణం ప్రేమతో నిండిపోతుంది,

నీ హృదయం నాలో నిలిచిపోతుంది.

ముగింపు:

మొదటి చూపులో ప్రేమగా పడ్డాను,

నీతోనే జీవితం గడపమని అర్ధమైంది.

ఎప్పటికీ నీవు నా వెంటే ఉంటావు,

ఈ ప్రేమ సజీవంగా నిలుస్తుంది.

Here’s a concept for a love song based on your ideas:

Title: Forever at First Look

Verse 1:

The moment I saw you, the world stood still,

A glance, a spark, a heart to fill.

In your eyes, I found my place,

A timeless love, a warm embrace.

Chorus:

At first look, I fell in love,

A bond so pure, sent from above.

You’re my forever, my perfect other,

Two souls entwined, made for each other.

Verse 2:

Every memory we make, a treasure to hold,

Your touch, your smile, more precious than gold.

Through every storm, through highs and lows,

Our love’s a fire that forever glows.

Chorus:

At first look, I fell in love,

A bond so pure, sent from above.

You’re my forever, my perfect other,

Two souls entwined, made for each other.

Bridge:

The stars may fade, the seasons turn,

But for your love, my heart will yearn.

A thousand lifetimes, and even more,

You’re the dream I’ll always adore.

Outro:

At first look, I knew it was true,

My heart, my soul, they belong to you.

Forever yours, my love won’t tether,

For we are one, made for each other.

Would you like me to refine or expand any part of it?

మొక్కను యెంచి పెంచ మహిని

మానౌను మంచి చేయు బహుగా

ప్రకృతి మెచ్చు ప్రాణవాయువు నిచ్చు

విన్న వించ మంచి  వినుము బాల

[04/04, 12:56] Ch RAMAMOHAN:

చదువుల బడి అమ్మఒడి

గురువు మీద గురి

బ్రతుకు పడవను చేర్చు దరి

విన్న వించ మంచి వినుము బాల

***

సమత పంచలేని వాడు

మమత పంచలేడు

మమత పంచలేనివాడు

మహిని లేడు ఉన్నా లేనివాడే

విన్న వించ మంచి వినుము బాల

***

ఓటు

వేస్తారు ఇస్తే నోటు

చేస్తుంది దేశానికి ఎంతో చేటు

ప్రజాస్వామ్యానికి వేస్తుంది వేటు

విన్న వించ మంచి వినుము బాల

***

గ్రామాలు

 గిట్టుబాటు ధరల్లేని సేద్యాలు

 ప్రకృతి వైపరీత్యాలతో 

 పండని పంటలు

 నిండని కడుపులు

 పట్టని ప్రభుత్వాలు

 మేలుకొనేదెప్పుడో గ్రామాలు

***

నిన్నటి జీవితం మరపు,

రేపటి జీవితం తలపు,

నేటి జీవితం మలుపు 

బుద్ధం శరణం గచ్చామి

**నా కవిత**

బుద్దుడు

ప్రతీత్య సమోత్పదం మని

సకలం

 పరిత్యజించిన

సోక్రటిస్

సత్య శోధన కై

హలం గ్రహించిన

స్పోర్టకస్ తిరుగుబాటుతో 

చరిత్రకు

పాఠాలు నేర్పిన

జీసస్

వీరు ఎమి చేయుచున్నారో

వీరు ఎరుగరని

సిలువను

రక్తసిక్తం చేసిన

వేమన

భావ విప్లవానికే 

భాష్యం చెప్పిన

ఫ్రాయిడ్ 

మానసిక ఋగ్మతలను

 పటాపంచలు చేసిన

మార్క్స్ చరిత్ర గతిని

నిర్దేశించిన

లెనిన్

పెట్టుబడిదారుల

గుట్టు విప్పిన (సామ్రాజ్యవాదం)

స్టాలిన్

Stateless country

అని ఉటంకించిన

మావో

సాంస్కృతిక

విప్లవావసరాన్ని తెలిపిన

అంబేద్కర్ భరత దేశ

జాతిని నీతిని నిలిపిన

వారు తాత్వికులు

చరిత్రగతిని నిర్దేశించారు

సమాజం వసుదైక

కుటుంబం యొక్క నమూనా

వారు సమాజంతో మమేకమై

కాలాచక్ర పరిధిని దాటి

ఆలోచించారు

సమాజానికి

నూతనమార్గాన్ని నిర్దేశించారు

🌻🌻🌻🌻

శ్రీ శ్రీ

మహాకవి మరణించలేదు - నాహృదిలో ఉదయించినాడు

కూలివాని గుండెలొ ఆవేదన ఉందని
కార్మికుని కడుపులో ఆకలి రగిలందని
కలంపట్టి వ్రాసిన మాకవి మహాకవి శ్రీ శ్రీ
మహాకవి మరణించలేదు - నాహృదిలో ఉదయించినాడు

దోపిడిదారుల దురంతాలు సాగవని
పీడకుల పాలన మాకిక వద్దని
గళం ఎత్తిపాడిన మాకవి మహాకవి శ్రీ శ్రీ
మహాకవి మరణించలేదు - నాహృదిలో ఉదయించినాడు

దగాపడ్డ తమ్ములార ఏకంకండని
మోసపోక యికనైనా మేలుకొండని
మాకు పిలుపునిచ్చిన మాకవి మహాకవి శ్రీ శ్రీ
మహాకవి మరణించలేదు - నాహృదిలో ఉదయించినాడు

***

తెలుగు వెలుగు 
సౌరభ సుమమాల
కోమల విరిబాల
సోభిల్లు తెలుగు వేయి విధముల 

సంస్కృతము లేక తెలుగు లేదు
పారసికము పట్టు వదల లేదు
ఆంగ్లము వల్ల తెనుగు మనలేదు
నా భావనమ్మ తెలుగు వెలుగు 

తెలుగేది
వెలుగేది
తెలుగుజాతికి దారేది

చేతిలో కప్పు cup
ఇంటిపైకప్పు
తెలుగేదొ చెప్పు

తెలుగు జల్లెడ జర ౙ
చందమామ చర ౘ
రంపము బండి ర ఱ
లేదు నా భావనమ్మ

కాలుండు కాలుదువ్వుచునుండే

కాలమెరుగక కావరమున బ్రతుకు వసంతములెల్ల భారముగ గడిపితి

ముక్తి గానక ముదిమి పై బడగ 

నీ చరణములు జొచ్చితి కరుణ తో

బ్రోవుము నన్ను బుద్ధ దేవ

🌹

నీ చూపులు

నీ చూపులు వలపుల గాలాలు,

నీ పలుకులు సుస్వరా గీతాలు.

మౌనం చెప్పే భావాలు,

పాండిత్య ప్రకర్షలు.

నీకోసం చేసే నిరీక్షణ,

కలిగించు మధురానుభూతి.

నీ సంగమంలో గడిపే క్షణాలు,

జీవతం జీవనం.

CONCEPT ( development of human relations and human resources )

10.గుణాఢ్యుడు🌐

గుణాఢ్యుడు ప్రాచీన భారతీయ రచయిత. అతను "బృహత్కథ" అనే గ్రంథాన్ని పైశాచీ ప్రాకృత భాషలో రచించాడు. బృహత్కథ ఇది ఒక పెద్ద కథాసంపుటి, ఇందులో ఎన్నో అద్భుతమైన కథలు ఉన్నాయి. శతవాహన రాజు హాళ కాలంలో రచించబడినదని చెబుతారు. ఈ గ్రంథం నేరుగా దొరకకపోయినప్పటికీ, దీని ఆధారంగా "కథాసరిత్సాగరము"1 (సోమదేవుడు), "బృహత్కథామంజరి"2 (బోధాయనుడు) అనే సంస్కృత అనువాదాలు వెలువడ్డాయి. గుణాఢ్యుడి కథ గుణాఢ్యుడు సంస్కృతంలో రాయలేక ప్రాకృతంలో రాశాడు. రాజు హాళ ఈ రచనను అంగీకరించకపోవడంతో, గుణాఢ్యుడు తన గ్రంథాన్ని అడవిలో కూర్చొని చదువుతూ తగలబెట్టాడని ఒక గాథ ఉంది. గుణాఢ్యుడు ప్రాముఖ్యత భారతీయ కథా సాహిత్యానికి పునాది వేసిన రచయిత. అతని కథలు తరువాతి కాలంలో జాతక కథలు, పురాణాలు వంటి అనేక గ్రంథాలకు ప్రేరణగా నిలిచాయి. గుణాఢ్యుడు "బృహత్కథ" ద్వారా కథా సాహిత్యంలో చిరస్థాయిగా నిలిచాడు. చరిత్ర గుణాఢ్యుడు తెలంగాణ మొదటి లిఖిత కవి. గుణాఢ్యుడు 1వ శతాబ్దానికి చెందిన కవి. ఇతడు బృహత్కథ అనే ప్రాకృత కథాకావ్యాన్ని రచించాడు. ఈ కథలను దండి, సుబంధు, బానభట్టుడు లాంటి ఎందరో తర్వాతి కాలం కవులు పొగిడారు. ఇతడిని వ్యాస-వాల్మీకి కవులకు సమానంగా కొందరు కవులు పరిగణిస్తారు, అయితే ఇతడి రచన సంస్కృతంలో లేదు. ప్రస్తుతం బృహత్కథ అసలు రూపంలో అలభ్యం. ఆ కథలకు కశ్మీర సంస్కృత అనువాదాలైన క్షేమేంద్రుని బృహత్కథామంజరి, సోమదేవుని కథాసరిత్సాగరం లభ్యమవుతున్నాయి. శాతవాహన రాజు తన రాణి జలక్రీడలాడుతున్నప్పుడు ఆమె తనపై నీటిని చల్లవద్దని చెప్పటానికి సంస్కృతంలో 'మా ఉదకైః తాడయ' అంటే నీటితో ఆడవద్దు అనే వాక్యాన్ని మోదకైః అన్న పద ప్రయోగంతో చేసింది. అది విన్న రాజు రాణికి మోదకాలు(మిఠాయిలు) తెప్పించగా, ఆమె అది చూసి నవ్వి ఆతనికి సంస్కృత వాక్యార్ధాన్ని వివరిస్తుంది. అది తెలుసుకొన్న రాజు సిగ్గుపడి తన ఆస్థాన పండితులకు తాను సంస్కృతం చదవాలనే ఆసక్తిని వ్యక్తం చేస్తాడు. సద్గుణ సంపన్నుడైన ఆయనకు ఆరేళ్ళాలో సంస్కృతం నేర్పడం సాధ్యమవుతుందని తన ఆస్థాన పండితులు తెలుపగా అక్కడే ఉన్న కాతంత్ర వ్యాకరణానికి ఆద్యుడైన శర్వవర్మ కేవలం ఆరు నెలల్లో రాజుని సంస్కృతంలో పండితుడిగా చేస్తానని వాగ్దానం చేస్తాడు. అది తెలుసుకొన్న గుణాఢ్యుడు అది అసంభవం అని, అలా చేసినట్లయితే అప్పటి నుండి నేను సంస్కృతం, ప్రాకృతం వంటి ప్రసిద్ధ భాషలను ఉపయోగించను అని ప్రతిజ్ఞ చేస్తాడు. శర్వవర్మ రాజుకోసం కొత్త వ్యాకరణ గ్రంథాలను రచించి రాజుని పండితుడిగా ఆరు నెలల్లో తీర్చిదిద్దుతాడు. ఇది తెలుసుకున్న గుణాఢ్యుడు తన పరాభవానికి గాను పైశాచీ భాషలో ఏడు లక్షల శ్లోకాలతో కూడిన పెద్ద కథల సంకలనాన్ని రచించాడు. శిష్యులు రాజు వద్దకు ఈ గొప్ప పుస్తకాన్ని తీసుకువస్తారు, కాని రాజు దానిని అంగీకరించడానికి నిరాకరిస్తాడు. అది తెలుసుకున్న గుణాఢ్యుడు రాజు తనకు చేసిన అగౌవరానికి గాను అసహనంతో, తన పుస్తకాన్ని అరణ్యవాసులకు ఒక్కొక్కటిగా చదివి వినిపించి మంటల్లోకి విసిరేయడం ప్రారంభిస్తాడు. అటుపై దాని విశేషాలను విన్న రాజు లక్ష శ్లోకాలతో కూడిన పుస్తకంలో ఏడవ భాగాన్ని ఎంతో శ్రమించి భద్రపరచగలిగాడు. అదే గొప్ప కథల పుస్తకం. ఇదే గుణాఢ్యుడు రచించిన బృహత్కథ లో మిగిలిన భాగం. నేపాల్‌కు చెందిన బుద్ధస్వామి అనే కవి, బౌద్ధ సన్యాసి, గుణాఢ్యుడు మథురలో నివసించి, అవంతి రాజు, మదన రాజు వద్ద ఆశ్రయం పొందిన సద్గురువుగా వర్ణించాడు. ఈ రెండు అభిప్రాయాల పట్ల కాశ్మీరీ అభిప్రాయం సరైనదే. బుద్ధస్వామి నేపాల్ యొక్క ధర్మబద్ధమైన పొరుగుప్రాంతాన్ని సాధించాలనే తన పట్టుదలను వ్యక్తం చేశాడు. గుణాఢ్యుడు పైశాచీ భాషలో లక్షల శ్లోకాలతో కూడిన బృహత్కథ అనే గ్రంథాన్ని రచించాడు అని, ఇది స్థాపకుడైన శాతవాహనుడి సభలో జరిగింది అని ఈ శాతవాహనుడు క్రీ.శ మొదటి శతాబ్దానికి చెందినవాడని సోమదేవుడు రాసిన కథాసరిత్సాగర పీఠికలో కూడా ప్రస్తావించబడింది. అలానే ఆయన రచించిన 'బృహత్కథ' గ్రంథానికి సంస్కృత అనువాదం క్షేమేంద్రుడు 'బృహత్కథామంజరి' పేరుతో చేశారు. రచనలు తెలుగు భాష మొదట ‘దేశి’ అని పిలువబడేది. శాతవాహనులు ‘దేశి’ ఒక భాష కాదని దీనిని చాలా చులకనగా చూసినారు.[citation needed] గుణాఢ్యుడు ‘దేశి’ భాషలో భృహత్కథ అను గొప్ప గ్రంథరాజమును వ్రాసినాడు. ఇందులో ఏడు వేల శ్లోకాలతో ఏడు కథలను వివరించాడు. శాతవాహనులు దీనిని పైశాచీ భాష పుస్తకం అని అవమానించారు. (క్రిష్టియన్ మిషనరీస్ వాళ్లకి మొదటినుచి వున్న అలవాటు ప్రకారం ఏ దేశం అయినా అక్కడి వారితోనే వాళ్ళ సంస్కృతి మీద విషం చిమ్మించడం వారి విధానం . దానిలో భాగంగానే కొత్తగా తెలుగు భాషని పూర్వపు రాజులు అవమానించారు అని కొత్త విషం నింపడానికి ప్రయత్నాలు జరిగాయి, జరుగుతున్నాయి. ఇది పూర్తిగా నిరాధారం) శాతవాహనుల రాజభాష ప్రాకృతం అయినందున పైశాచీ భాషలో ఉన్న ఈ గ్రంథం రాజు ఆదరణకు నోచుకోలేదు. అది భరించలేక గుణాఢ్యుడు బృహత్కథను కాల్చి వేసినాడు. పక్కన ఉన్నవారు ఆయనను ఊరటపరచి కొంత భాగాన్ని కాపాడిరి. ఆ మిగిలిన పత్రాలే బృహత్కథ గ్రంథం. అందలి పదకొండవ అధ్యాయానికి 'పంచవిశంతి' అని పేరు. ఇందులో త్రివిక్రమసేనునికి భేతాలుడు చెప్పిన 25 అద్భుత కథలున్నాయి. కథాసరిత్సాగరము.1 కథాసరిత్సాగరము (Katha Sarit Sagara) అనేది సంస్కృత భాషలో రాసిన ప్రముఖ కథా గ్రంథం. దీని అర్థం "కథల సముద్రం" లేదా "కథల సరోవరము". ఇది ఎన్నో చిన్న కథలను కలిగి ఉన్న గొప్ప కథా సంకలనం. దీన్ని రచించినవాడు సోమదేవుడు (Somadeva). కథాసరిత్సాగరము గురించి ముఖ్యమైన విషయాలు: రచయిత: సోమదేవుడు కాలం: సుమారు 11వ శతాబ్దం భాష: సంస్కృతం ఆధారం: ఇది పెద్దగా బృహత్కథ అనే గ్రంథం ఆధారంగా రాయబడింది. బృహత్కథను గుణాఢ్యుడు ప్రాకృత భాషలో రచించాడు, కానీ అది అసలు రూపంలో దొరకదు. నిర్మాణం: కథాసరిత్సాగరము అనేది ఫ్రేమ్ నరేటివ్ (Frame Narrative) శైలిలో ఉంది. అంటే, ఒక ప్రధాన కథలో అనేక ఉపకథలు కలిపి చెప్పబడతాయి — దాదాపు 350కి పైగా కథలు ఇందులో ఉన్నాయి. ప్రధాన కథ (Main Storyline): విఖ్యాత కథా నాయకుడు నరవాహనదత్తుడు అనే రాజకుమారుడి చుట్టూ కథ తిరుగుతుంది. అతను రాజ్యాభిషేకానికి ముందు ఎదుర్కొన్న సంఘటనలు, విభిన్న దేవతామహిళలతో వివాహాలు, సాహసాలు ఇందులో వివరించబడ్డాయి. కథాసరిత్సాగరములోని కొన్ని ముఖ్యమైన కథలు: వేతాళ కథలు (Vetala Panchavimshati) శివపురాణ సంబంధిత కథలు మంత్రక కథలు (magical stories) జానపద కథలు, మౌఖిక సాహిత్యం ఆధారంగా వచ్చిన కథలు ప్రభావం: ఈ గ్రంథం ప్రపంచంలోని అనేక భాషలలోకి అనువదించబడింది. పాశ్చాత్యుల కథలైన The Arabian Nights లేదా The Canterbury Tales లాంటి సంకలనాలపై కూడా దీని ప్రభావం ఉంది. భారతదేశపు పురాతన కథాచిత్రాల, లలిత సాహిత్యపు గొప్ప దర్పణం. ఒక వాక్యంలో చెప్పాలంటే: కథాసరిత్సాగరము భారతీయ జానపద కథా సంపదకు ఆధారస్తంభం.

04.కవులు తిక్కన 📕

తిక్కన లేదా తిక్కన సోమయాజి (1205 - 1288). విక్రమసింహపురి (నేటి నెల్లూరు ప్రాంతాన్ని) పరిపాలించిన మనుమసిద్ధికి మంత్రిత్వం వహించారు. కవిత్రయములో తిక్కనది నాటకీయ శైలి, సంభాషణాత్మక శైలి. అతనికి "కవి బ్రహ్మ", "ఉభయ కవిమిత్రుడు" అనే బిరుదులు ఉన్నాయి.

తిక్కనసోమయాజి చిత్రపటం

జీవిత విశేషాలు

మార్చు

తిక్కన శిష్యుడు మారన. ఇతడు రాసిన మార్కండేయ పురాణం ప్రతాపరుద్ర దేవుని మంత్రులలో ఒకడైన నాగయగన్న మంత్రికంకితం చేసెను. గణపతిదేవుని ఆస్థానంలోకి చేరేటప్పటికి తిక్కన సోమయాజి యజ్ఞము చేయలేదు. భారతమును కూడా రచించలేదు.

అతని తల్లిదండ్రులు కొమ్మన, అన్నమ్మలు. కేతన, మల్లన, పెద్దన ఇతని పెదతండ్రులు. తిక్కన సోమయాజి పెదతండ్రి కుమారుడు అయిన సహోదరుడు ఖడ్గతిక్కన. తిక్కన కుమారుడు కొమ్మన. తిక్కన మనుమరాలి భర్త యల్లాడమంత్రి. ఈ యల్లాడమంత్రి మనుమడు కవి సింగన్న. ఈ సింగన్న తండ్రి అయ్యలమంత్రి. తిక్కనసోమయాజి తాత మంత్రి భాస్కరుడు. తిక్కన కవి గౌతమిగోత్రుడు.

ఈ తిక్కన నియోగిబ్రాహ్మణుడు. ఈయన పూర్వుల నివాసస్థలము మొట్టమొదట కృష్ణామండలంలోని వెల్లటూరు గ్రామం. ఉద్యోగరీత్య ఇతని తాత కాలమున గుంటూరునకు వచ్చారు. తరువాత నెల్లూరు రాజగు మనుమసిద్ది ఇతని కుటుంబమును ఆదరించి నెల్లూరుకి తీసుకొనివచ్చి పూర్వము హరిహర దేవాలయము ఉండిన ఇప్పటి రంగనాయకస్వామి ఆలయ సమీపమున గృహము కట్టించి ఇచ్చి తిక్కనసోమయాజులను అందుంచాడు. కేతన రాసిన దశకుమార చరిత్రనుబట్టి చూడగా తిక్కన ఇంటి పేరు కొత్తరువుయరయినట్టు తెలియవచ్చునది. తిక్కనకి అంకితం చేయబడిన దశకుమారచరిత్రము అను గ్రంథమునందు తిక్కన వంశావళి సమగ్రముగా వర్ణించబడింది.

తిక్కన తను రచించిన నిర్వచనోత్తర రామాయణము నందు

సారకవి తాభిరామ గుంటూరివిభుని

మంత్రి భాస్కరు మత్పితామహునిన్ దలచి

యైన మన్ననమెయి లోక మాదరించు

వేఱ నాకృతి గుణములు వేయు నేత?

అని తన కావ్యము స్వగుణముచేత కాకపోయిననూ తన తాత అయిన మంత్రిభాస్కరుని సారకవిత్వమహిమచేత అయిననూ లోకాదరణమునకు పాత్రయగునని చెప్పియున్నాడు. సూర్యవంశపు రాజైన మనుమసిద్ది ఆస్థానకవిగా తిక్కన ఉండడమే కాదు అతనితో సమానుడిగా గౌరవం పొందేవాడు. రాజునకు, కవికి మామవరుస ఉంది. తిక్కన నిర్వచనోత్తర రామాయణముని మనుమసిద్దికి అంకితం చేసెను. దీనితో మనుమసిద్ది

ఏనిన్ను మామ యనియెడ

దీనికిన్ దగనిమ్ము భారతీకన్యక నా

కీ నర్హుడావగు దనినని

భూ నాయకు పలుకు చిత్తమునకిం పగుడున్

నిన్ను మామా అని పిలుచునందుకైనా భారతమును నాకు అంకితం ఇమ్మని అడిగినట్లు చెప్పబడియున్నది.

తిక్కన నన్నయని ఆదికవిగా చెప్పలేదు. భారతమున మొదట మూడుపర్వాలను వ్రాసెనని చెప్పాడు.

తిక్కన కావ్యములు రెండు.1. నిర్వచనోత్తర రామాయణం. దీనినంతటిని పద్యములుగానే రచించెను. ఇది బాల్యమునందు రచించబడింది. ఇందలికథ సంస్కృతంలో ఉన్నంత లేక మిక్కిలి సంగ్రహపరచబడింది. పలుచోట్ల శైలి నారికేళపాకం అని చెప్పవచ్చును. అందుచేత ఈ గ్రంథం భారతమువలె సర్వత్ర వ్యాపింపకున్నది. యితడు 10 ఆశ్వాసములు ఈ గ్రంథమున రచించినను పుస్తకమును మాత్రము ముగింపలేదు. రామనిర్యాణకథను చెప్పుటకు భీతిల్లి దానిని వదిలిపెట్టినయెడల తిక్కన భారతమునందు స్త్రీపర్వకథయు కృష్ణనిర్యాణ మును చెప్పుటకేల భయపడలేదని ఒకరు ప్రశ్న వేయుచున్నారు. ప్రతీమరణకథకును భయపడి దానిని విడుచుచూ వచ్చినచో భారతమును రచింపకయే యుండవలెను. తిక్కన భారతమును మనుమసిద్దికి ఇచ్చినచో నరాంకితం అవుతుందని మనుమసిద్దికి ఇవ్వక శ్రీ భద్రాద్రిరామునికి అంకితం

హరిహరోపాసన

మంత్రిత్వ పటిమ

సమకాలీనులు, శిష్యులు

మహాకవి తిక్కన రుద్రాక్షమాల లభ్యం